Maks Lukado

Bu insanlar kimdir?

Qüdrətli Tanrının əlindəki adi insanlar
Mündərıcat

Giriş
Fəsil 1. Yusif
Fəsil 2. Matta
Fəsil 3. İsa Məsihin ayaqlarını yuyan qadın
Fəsil 4. Mefiboşet
Fəsil 5. Samariyalı qadın
Fəsil 6. Məryəm, Marta və Lazar
Fəsil 7. Aviqail
Fəsil 8. Hovuzdakı xəstə
Fəsil 9. Yəhya
Fəsil 10. Paul
Fəsil 11. İki cinayətkar
Fəsil 12. Musa
Fəsil 13. Yusif
Fəsil 14. Davud
Fəsil 15. Ester
Fəsil 16. Əyyub
Fəsil 17. Nikodim
Fəsil 18. Yair
Fəsil 19. Rəhbərlərdən olan zəngin gənc
Fəsil 20. Sara, Peter və Paul
Fəsil 21. Lazar
Fəsil 22. Peter
Nəticə. Bu insanlar kimdir?
Mənbələr

Lendon Sondersə ithaf olunur

Mən hələ də sizin sözlərinizdəki 
və gülüşünüzdəki 
səmimiyyəti hiss edirəm
Giriş
Kafedə sizin masanızın yanında iyirmi yaşlarında tünd saçları olan gənc oğlan oturub. Onun pal-paltarı fəhlə sinfinə aid olduğunu göstərir. Bu oğlanın möhkəm əzələli qollarına və qaralmış dərisinə baxanda, onun açıq havada işlədiyini güman etmək olar. Qazon kəsəndir? İnşaat işçisidir? Siz bu naməlum şəxsi utandırmaq istəmirsiniz… lakin ona bir daha diqqətlə nəzər salırsınız. Onun üz cizgiləri əcnəbi olduğunu göstərir. Siz onu utandırmaq istəmirsiniz, amma özünüzü toplamağa macal tapmamış, o sizin diqqətli baxışlarınızı yaxalayır və gülümsəyərək deyir:
— Mən yəhudiyəm.
— Başa düşmədim.
— Mən yalnız sizə qəribə görünmürəm. Mən yəhudiyəm. Bir-iki il olar ki, Misirdə yaşayıram.
Siz öz stulunuzu ona yaxınlaşdırıb soruşursunuz:
— Bura nə üçün gəlmisiniz?
— Bəlkə öz hekayəmi qısaca nəql edim? — deyə, o sorusur.
Razılıq əlaməti olaraq başınızı silkələyirsiniz və o danışmağa başlayır:
Deməli belə, mənim atam hiylə işlədərək əmimin mirasını əlindən almışdı. Əlbəttə, atamın əmimdən daha üstün olması nənəmin istəyi idi. Elə bu hiyləgər planı da nənəm hazırlamışdı. Aldadıldığını öyrənən əmim Esav qəzəblənir və atamı öldürməyə qərar verir. Atam bir cüt corabla başını götürüb arxasına baxmadan qaçır və belə asanlıqla qurtulduğuna şad olur. O, dayısının ailəsində özünə sığınacaq tapır. Siz heç Lavan haqqında eşitmisiniz? Əlbəttə ki, eşitməmisiniz. Həm də onu niyə tanımalısınız ki? O mənim gəldiyim ölkədə maldarlıqla məşğul olan ən nəhəng sahibkar hesab olunurdu. Atam dayısının qızlarından birinə aşiq olur, lakin aldadılaraq qızın bacısı ilə evləndirilir. Lavan hiyləgərə hiylə hazırlayır. Belə deyək, xalam özünə ər tapmaq üçün çox sadəlövh olduğu üçün Lavan bunu onun əvəzinə edir. Ancaq atam axır-əvvəl anam ilə də evlənir. Mənim anam onun ən sevimli arvadı idi. Lakin uzun müddət anamın uşağı olmadığına görə, atamın başqa qadınlardan çoxlu uşağı olur. Ona uşaq doğan qadınlardan biri də anamın həmin sadəlövh görünən bacısı idi. Mən dünyaya gəldiyim zaman ev uşaqla qaynaşırdı. Amma buna baxmayaraq, mən atamın sevimlisi idim. Heç bir uşaq atamdan mənim qədər sevgi və hədiyyə almırdı. Onlar daim mənim paxıllığımı çəkirdilər. Buna görə də onlar məni canlı əşya kimi tacirlərə satdılar və beləcə Misirə gəlib çıxdım. Yəqin ki, atam mənim öldüyümü düşünür. Mən isə sağ-salamatam, üstəlik də çox acam. Siz yeməyinizi sona qədər yeyəcəksiniz?
Boşqabınızı bu gəncə tərəf uzadıb, danışdığı heyrətamiz hekayənin təsiri altında onun qabı necə boşaltdığını seyr edirsiniz! Yaramazlar hiyləgərləri aldadırlar. Kələkbazlar ikiarvadlılara hiylə hazırlayırlar. Bu necə insanlardır ki? Tanrının dünyanı dəyişmək məqsədi ilə istifadə etdiyi məhz həmin insanlardır. Yusif və onun ailəsi, onların həyat hekayələri Müqəddəs Yazıların məğzini təşkil edən kələkbazların və hiyləgərlərin bir neçə nümunəsidir. Yaqub anasının təhriki ilə Esavın xeyir-duasını oğurladı. Dayısı Lavan Yaqub üçün elə bir hiyləgər toy sürprizi hazırladı ki, hətta Yaqub başqa bir qadınla evləndiyini belə anlamadı. O, bunu səhər yuxudan oyanandan, nikah əhdi kəsildikdən, toy tortu yeyildikdən sonra anladı. Bəs Yusif? Onun tovuz quşu kimi geyinib-keçinməsinə, qardaşlarını qəzəbləndirərək gəzib-dolaşmasına bir baxın. O qardaşlar ki, İsrailin on iki qəbiləsi onların adı ilə adlanacaq və İsa Məsihin nəsil şəcərəsində qanuni yerlər tutacaqdılar. Bəli-bəli, bu insanlar İsa Məsihin nəsil şəcərəsini təşkil edəcəkdilər!
İsa Məsihin əcdadlarının ağacı ilə yuxarı qalxsanız, orada qurdların yediyi almalarla rastlaşacaqsınız. Bu nəsil şəcərəsi Əhdi-Cədidin birinci fəslində qeyd edilib. Matta qırx iki ulu babanın adını sadalayır və onların hər biri kifayət qədər şübhəli şəxsdir. Bir neçə nümunəyə nəzər salmaq istərdinizmi?

• Ulu nənələrdən biri Yəhudanı (Yusifin qardaşını) verdiyi vədi yerinə yetirməyə məcbur etmək üçün özünü fahişə kimi təqdim edir (Yaradılış 38-ə bax).
• Digər bir ulu nənənin isə rola girməsinə ehtiyac yox idi. O, Yerixo şəhərindəki qırmızı fənərlər küçəsində binalardan birində madam rolunu oynayan fahişə qadın idi (Yeşua 2-ə bax).
• Bat-Şeva jurnalların üz qabığından düşmürdü; çimməyi sevən bu gözəl qadın padşah Davudun sayəsində Müqəddəs Kitabın səhifələrinə düşür (2 Şamuel 11-ə bax).
• Davud özü isə nəhəng filiştliyə qalib gələn, lakin qanında tüğyan edən testosteron hormonunu ram etməyi bacarmayan qəhrəman idi. Onun arvadlarının sayı sağlam düşüncəsindən daha çox idi.
• Onun oğlu Süleymanın isə kifayət qədər arvadı, hikməti və var-dövləti var idi. Dünyada onun qədər zəngin və onun qədər tənha başqa bir adam var idimi? Onun qəbir daşının üzərində «Hər şey puçdur, puçdur, tamam puçdur!» sözləri həkk edilmişdi.

İsa Məsihin nəsil şəcərəsi. Hər bir hekayə bir-birinin ardınca başdan-başa utancverici faktlarla, əxlaqsız davranışlarla, düşmənçiliklə doludur. Axı bu insanlar kimdir?
Onlar elə bizik.
Biz onlar haqqında olan hekayələrdə öz hekayələrimizin əksini görürük. Onların ümid tapdığı yerdə biz də ümid tapırıq. Onların arasında… baş verənlərin əsas qəhrəmanı olan Rəbb Allah ucalır. Yaradan. Heykəltəraş. Məhv olan qəlblərin Xilaskarı. Qatil olan Musaya, dönük çıxan Şimşona, Rəbbə şübhə edən Tomasa, mağara adamı kimi geyinən və ayı kimi qidalanan Vəftizçi Yəhyaya yüksək çağırış edən, daha bir fürsət verən, gəlib təklif olunanı götürənə isə mənəvi kompas olan Odur.
Bunlar bir çoxlarının düşündüyündən daha özbaşına və anlaşılmaz olan Müqəddəs Kitabdakı insanlardır. Onların hekayələri mənim xoşuma gəlir. Vaxt keçdikcə bu hekayələrdən bəzilərini öz düşündüyüm kimi nəql etməyə çalışıram. Cəhdlərimin bir neçə bəhrəsini bu kitabda yerləşdirmişəm. «Məhsulu yığmaq» işində mənə kömək etdikləri üçün Laura Kendala, Karen Hillə və Andrea Lukadoya minnətdaram. Həmçinin verdikləri məsləhətlər üçün David Moberqə və «Tomas Nelson» nəşriyyatının əməkdaşlarına təşəkkür edirəm.
Bizim sizə təqdim etdiyimiz bu səhifələr möcüzəli bir vədlə sizi daha da ruhlandıracaq: əgər Tanrı bu insanların həyatında Özünə məskən sala bildisə… deməli, mənim də həyatımda məskən sala bilər. Bu vəd İbranilərə Məktubun qiymətli sətirlərində bir daha təsdiq olunur:

Çünki təqdis edən Şəxsin və təqdis olunanların hamısının Atası eynidir. Bu səbəbdən İsa onları qardaş çağırmaqdan utanmayıb deyir: «Mən Ona güvənəcəyəm və yenə budur, Mən və Allahın Mənə verdiyi övladlar».
İbranilərə 2:11, 13

Bu an sanki böyük bir ailənin rəsminə baxdığımızı hiss edirik. Xalalar, dayılar, əmi və dayı uşaqları, bütün nəsil toy mərasiminə, yay tətilinə və ya hansısa bir bayrama toplaşıb. Bütün ailələrin «xüsusi nümayəndələri» bir yerə yığışıblar. Avara, sərxoş, hələ də yetkinləşməyən dayı, bir az da olsa susmağı öyrənə bilməyən xala. Kriminal keçmişi olan əmiuşağı, sərt və alçaldıcı sözlər danışan baba. Misir libası geyinən Yusif və onun iti və çəp gözlərlə baxan atası. Lavan dayı, padşah Davud və onların arasında olan İsa Məsih. O Öz övladları ilə fəxr edən ata kimi tam mərkəzdə oturub gülümsəyir. «Budur, Mən və Rəbbin mənə verdiyi övladlar».
Siz bu şəkildə öz surətinizi görürsünüzmü? Ümid edirəm ki, bəli… axı siz də oradasınız. Bəli, İsa Məsih sizinlə də fəxr edir.
Fəsil 1

Yusif
İsa Məsihin doğulması belə oldu. Anası Məryəm Yusifə nişanlanmışdı. Amma birlikdə olmalarından əvvəl Məryəmin Müqəddəs Ruhdan hamilə olduğu aşkar oldu. Onun nişanlısı Yusif saleh bir adam idi və Məryəmi camaat arasında rüsvay etmək istəməyərək gizlicə boşamaq niyyətinə düşdü.
Amma belə düşündüyü halda Rəbbin bir mələyi röyada ona görünüb dedi: «Davud oğlu Yusif! Məryəmi özünə arvad etməkdən qorxma, çünki onun bətnindəki körpə Müqəddəs Ruhdandır. Məryəm bir Oğul doğacaq və Onun adını İsa qoy, çünki O Öz xalqını günahlarından xilas edəcək.
Bütün bunlar Rəbbin peyğəmbər vasitəsilə söylədiyi bu söz yerinə yetsin deyə baş verdi: «Budur, bakirə qız hamilə olub Oğlan doğacaq, adını İmmanuel qoyacaqlar». «İmmanuel» «Allah bizimlədir» deməkdir.
Yusif yuxudan oyananda Rəbbin mələyinin buyurduğu kimi etdi və arvadını qəbul etdi. Amma Məryəm bir Oğul doğana qədər Yusif onunla yaxınlıq etmədi. Doğulan Körpənin adını İsa qoydu.
Matta 1:18–25
YUSİFİN DUASI
Müqəddəs Kitabda «səhnə arxasında» qalan şeylər bizim suallarımız üçün şərait yaradır. Müqəddəs Yazıları oxuyarkən, təəccüb içərisində pıçıldamamaq mümkün deyil: «Maraqlıdır, görəsən…»
«Maraqlıdır, Həvva bu hadisələrdən sonra meyvə yedimi?»
«Maraqlıdır, fırtına zamanı Nuh yata bilmişdimi?»
«Maraqlıdır, Yunus balığı sevirdimi və Yeremiyanın dostları ilə yoldaşlıq edirdimi?»
«Görəsən, Musa sonralar həmin koldan uzaq qaçırdımı? İsa Məsih lətifələr danışırdımı? Peter bir daha suyun üzərində gəzməyi sınaqdan keçirtmişdimi?»
«Əgər Paul hansısa bir qadına evlənmək təklif etsəydi, həmin qadın ona ərə gələrdimi?»
Müqəddəs Kitab çoxlu dəlikləri olan hasara bənzəyir. Bu dəliklərin sayından əsas məsələnin nədən ibarət olduğunu anlaya bilirsən, amma bütün mənzərəni tamlığı ilə görmək mümkün olmayacaq. Bu, Tanrı ilə ünsiyyət quran insanların surəti təsvir olunmuş alboma bənzəyir, lakin onların aqibəti açıqlanmır. Burada son nəticəni əldə etməyən simalar var ki, böyük miqyaslı dramda iştirak edirlər.
Buna görə də biz bilmək istəyirik:
Zina üstündə tutulan qadın (Yəhya 8:3–11-ə bax) evə qayıtdıqdan sonra ərinə nə söylədi?
Cindən azad olan insan sonra çörək pulunu necə qazanmağa başladı? (məsələn, Mark 5:2–19-a bax və başqa yerlər).
Yairin qızı ölülərdən dirildiyinə görə nə vaxtsa peşmançılıq hissi keçirmişdimi? (Luka 8:41–56-a bax).
Hansısa şəxsdən bəhs edən hər fəsildə hasardakı dəliklərlə, albomdakı şəkillərlə və «maraqlıdır, görəsən…» kimi suallarla qarşılaşacaqsınız. Lakin heç bir hadisə İsa Məsihin doğuluşu qədər böyük maraq doğurmur. İnsanlar biz onları sorğu-suala tutmağa imkan tapmamış peyda olur və yoxa çıxırlar. Rəbbi qəbul etmək üçün həddindən artıq məşğul olan mehmanxana sahibi (Luka 2:7-ə bax), nə vaxtsa Kimi qəbul etməkdən imtina etdiyini bildimi? Çöldəki çobanlar mələklərin oxuduğu nəğməni sonra da xatırlaya bildilərmi? (Luka 2:13) Bəs ulduzu izləyən müdrik adamlar Körpəyə səcdə qılmağın necə bir hiss olduğundan bəhs etdilərmi? (Matta 2:1–12-ə bax) Yusif, xüsusilə də Yusif! Mənim ona o qədər sualım var ki.
Görəsən, o, İsa Məsihlə qol güləşdirmişdimi? İsa onun qalib gəlməsinə izin vermişdimi?
Görəsən, Yusif dua etdiyi zaman gözlərini qaldırıb onu dinləyən İsa Məsihi görmüşdümü?
Misir dilində «İsa» necə səslənirdi?
Müdrik adamlar sonra nə etdilər?
Yusifin sonrakı həyatı necə oldu?
Biz Yusif barədə başqa heç nə bilmirik. Onun birinci hissədəki rolu o qədər önəmlidir ki, biz dramın digər hissələrində də onun iştirakını görmək istəyirik. İsa Məsih on iki yaşında olarkən Yerusəlimdə baş vermiş qısa səhnədən sonra (Luka 2:41–51), Müqəddəs Kitabın səhifələrində bir daha Yusiflə rastlaşmırıq. Onun sonrakı həyatı barədə heç bir məlumatımız yoxdur və biz Yusifin başına gələnləri yalnız təxmin edə bilərik.
Lakin mənim ona vermək istədiyim ən vacib sual Bet-Lexem barədədir. Onların tövlədə keçirtdikləri həmin gecə haqqında daha çox şey bilmək istəyirəm. Mən orada Yusifi görürəm. Otlaqlar ay işığına bürünüb. Səmada ulduzlar sayrışır. Uzaqdan Bet-Lexemin işıqları görünür. Yusif isə axurun yanında ora-bura gəzişir.
Yusif İsa Məsih doğularkən nə düşünürdü? Məryəm Körpəni dünyaya gətirdiyi vaxt Yusifin düşüncəsindən hansı fikirlər keçirdi? O, əlindən gələn hər şeyi etdi, suyu isitdi və Məryəmin uzana bilməsi üçün yer hazırladı. O, tövlədə Məryəm üçün bacardığı qədər rahat yer hazırladı və sonra oradan çıxdı. Məryəm ondan çölə çıxmağı xahiş etdi, onsuz da onun orada dayanmağa gücü çatmazdı.
Tövlədən çıxıb İsa Məsihin doğuluşunadək gözlədiyi bir ömür qədər uzun gələn o vaxt ərzində Yusif nə düşünürdü? O, gecə çölə çıxıb ulduzlara baxırdı. Görəsən, dua edirdimi?
Bəzi səbəblərə görə onu lal-dinməz təsəvvür edə bilmirəm. Onun həyəcanla ora-bura gəzişdiyini görürəm. O, gah başını yelləyir, gah da əllərini ovuşdururdu. O, bu cür gözləmirdi. görəsən, o vaxt Yusif nə danışırdı…

Ya Rəbb, mən bütün bunları belə təşkil etmək istəmirdim. Heç belə istəmirdim. Mənim övladım tövlədə doğulmalı idi? Yox, mən belə olacağını ağlıma gətirməzdim. O, qoyunların və eşşəklərin olduğu, samanla və otla dolu tövlədə doğulmalı deyildi. Mənim arvadım övladımızı dünyaya gətirir və onun ağrısını yalnız ulduzlar eşidir.
Mən bütün bunları belə təsəvvür etmirdim. Yox, mən bütün ailənin bir yerə toplaşacağını, mamaçaların və digər insanların bizimlə birlikdə olacağını gözləyirdim. Mən qonşuların qapının ağzına toplaşacağını, dostlarımın mənimlə birlikdə olacağını düşünürdüm. Mən körpənin ilk çığırtısı ilə bütün evin necə canlanacağını təsəvvür edirdim. Hər kəs çiynimə vurub məni təbrik edəcəkdi. Bayramdır!
Mən hər şeyin belə baş verəcəyini düşünürdüm.
Mamaça övladımı mənə uzadır və hamı əl çalır. Məryəm istirahət edir, biz isə bu günü bayram edirik. Bütün Nazaret şənlənir.
Bəs bizim gördüyümüz nədir? Nazaretə buradan beş günlük yol var. Biz isə burada… mal-qara tövləsindəyik. Bu hadisəni bizimlə kim bayram edəcək? Qoyunlar? Çobanlar? Ulduzlar?
Sanki heç nə düz getmirdi. Mən necə bir ərəm? Mən hətta arvadımın qayğısına qala biləcək mamaça belə tapa bilməmişəm. Mən arvadım üçün doğuş yatağı hazırlaya bilməmişəm. Yastıq olaraq eşşəyimin çulunu istifadə etmişəm. Mən onu evə deyil, saman və otla dolu bir tövləyə gətirmişəm.
Heyvanların qoxusu və dözülməz səs-küyü hər tərəfi bürüyüb. Daha nə deyim? Mənim özümdən də çobandan gələn iy gəlir.
Ya Rəbb, mən nəsə düzgün etmədim? Elədir, ya Rəbb?
Sən mələyini göndərib Oğulun doğulacağını xəbər verəndə, mən hər şeyin başqa cür olacağını təsəvvür edirdim. Mən Yerusəlimi, məbədi, baş kahinləri və körpənin ətrafına toplaşmış xalqı xəyal edirdim. Bəlkə də böyük bir ziyafət, təntənəli mərasim düşünürdüm. Heç olmasa kiçik bir ziyafət. Demək istəyirəm ki, axı Məsih doğulub!
Yaxud Yerusəlimdə deyilsə, heç olmasa Nazaretdə də mümkün deyildimi? Körpənin Nazaretdə doğulması daha yaxşı olmazdımı? Heç olmasa orada mənim evim və işim var idi. Bəs burada nəyim var? Yorğun qatırım, bir qucaq odunum və bir də azacıq qaynar suyum var. Mən heç də belə istəmirdim! Mən oğlumun bu şəraitdə dünyaya gəlməsini qətiyyən istəməzdim.
Ah, mən yenə də öz aləmimdəyəm. Atacan, yenə əvvələ qayıdıram? Mən bunları demək istəmirdim, sadəcə unuduram. Axı O mənim oğlum deyil… Sənin Oğlundur.
Sənin Oğlun. Sənin məqsədin. Sənin iradən. Sualıma görə məni bağışla, məgər Tanrının Oğlu dünyaya bu cür gəlməli idi? Mən mələyin zühurunu qəbul etdim. Ətrafdakıların hamiləlik barədə suallarına dözdüm. Bet-Lexemə səyahəti başa düşdüm. Amma ya Rəbb, körpənin tövlədə doğulması vacib idi?
İndi Məryəm hər an yükündən azad ola bilər. O, adi bir körpəni deyil — Məsihi dünyaya gətirəcək. Adi körpəni deyil, Rəbbi dünyaya gətirəcək. Mələk belə dedi. Məryəm də buna inanır. Ey Tanrım, mən də buna inanmaq istəyirəm. Yəqin Sən də məni yaxşı başa düşürsən ki, mənim üçün asan deyil. Hər şey o qədər… o qədər ağlasığmazdır ki…
Ya Rəbb, mən bu qədər ağlasığmaz vəziyyətə öyrəşməmişəm. Mən dülgərəm. Mənim işim taxta və şalbanlarladır. Nişanladığım şalbanları yonub düzəldirəm. Sonra onları şaquli düzürəm. Yüz ölç, bir biç. İnşaatçılar təsadüfləri sevmir. Mən planı bilməliyəm. Mən işə başlamazdan öncə iş planına baxmağı sevirəm.
Lakin bu dəfə inşaatçı mən deyiləm, düzdürmü? Mən sadəcə bir alətəm, vasitəyəm. Sənin əlindəki çəkicəm. Böyük və işarə barmağının arasında sıxılan mismaram. Sənin əlinə aldığın iskənəyəm. Bu mənim deyil, Sənin işindir.
Səni suallarla təngə gətirməyim ağılsızlıqdır. Ya Rəbb, şübhələrimə görə məni bağışla, mənim üçün inanmaq çox çətindir. Lakin Sən asan olacağını vəd etməmisən, elə deyilmi?
Atacan, başqa bir məsələ də var. Yadındadır, yanıma mələk göndərmişdin? Yenə də bir mələk göndərə bilərsənmi? Mələk olmasa da olar, heç olmasa bir insan göndərə bilərsənmi? Mən burada heç kimi tanımıram, amma bir Allah bəndəsi ilə söhbət etməyə çox ehtiyacım var. Bu insan mehmanxana sahibi, yaxud bir yolçu da ola bilər. Çoban olsa da, olar.

Mən tərəddüd içərisindəyəm. Görəsən, Yusif buna bənzər dua etmişdimi? Bəlkə də etmişdi. Bəlkə də yox. Amma siz, çox güman ki, belə bir dua etmisiniz. Siz də Yusiflə eyni vəziyyətdəsiniz. Tanrının dediyi ilə öz fikirləriniz arasında dolaşıb qalmısınız. Tanrının sizə söylədiyini etmisiniz, lakin bunu sizə Tanrının söylədiyinə hələ də şübhə edirsiniz… Siz şübhələrdən qaralmış göy üzünə baxırsınız. Yusif kimi suallar verirsiniz.
Siz soruşursunuz: mən əvvəlki kimi doğru yoldayam? Siz sağa döndüyünüz yerdə bəlkə sola dönməli idiniz? Baş verənlərin bir mənası varmı? Çünki heç bir şey sizin gözlədiyiniz kimi olmadı.
Bizim hər birimiz gecə vaxtı işığa diqqətlə baxmağın nə olduğunu yaxşı bilir. Bəlkə tövlənin qapısına deyil, əməliyyat otağının qapısına diqqətlə baxırsınız. Yolun kənarına baxırsınız. Biçilmiş qəbiristanlıq qazonuna baxırsınız. Biz də öz suallarımızı veririk. Biz də Tanrının iradəsinə şübhə ilə yanaşırıq. Onun nə üçün belə etdiyini anlaya bilmirik.
Bu, qaranlıq Bet-Lexem səması altında bir qəribin çaşqınlıq içərisində etdiyi ilk və son dua deyildi.
Əgər siz də Yusif kimi eyni sualları verirsinizsə, onda icazənizlə sizi Yusifin etdiyini etməyə dəvət edim. İtaət — bax, o, bunu etdi. O, Tanrıya itaətli idi. Mələk onun yanına gələndə, o, itaətli idi (Matta 1:20–24-ə bax). Məryəm baş verənləri ona nəql edəndə, Yusif itaətli idi. Tanrı ona yola düşməyi tapşıranda, Yusif Ona itaətli idi (Matta 2:13–14-ə bax).
O, Tanrıya itaətli idi.
O, açıq səma altında itaətli idi.
O, göy üzünü qara buludlar alanda, itaətli idi.
Yusif şübhələrinin onu itaətdən döndərməsinə izin vermədi. O, hər şeyi bilmirdi. Lakin bildiklərini yerinə yetirirdi. O öz işini tərk etdi, ailəsini yola hazırladı və uzaq diyara yola düşdü. Nə üçün? Çünki Tanrı ona belə tapşırmışdı.
Bəs sizdə vəziyyət necədir? Siz də Yusif kimi, bütün mənzərəni görə bilmirsiniz. Siz də Yusif kimi, İsa Məsihin sizin dünyanızın bir hissəsinə daxil olduğunu görməyi bacarmalısınız. Siz də Yusif kimi, ya itaəti, ya da itaətsizliyi seçməlisiniz. Yusif itaəti seçdiyi üçün Tanrının əlində bütün dünyanı dəyişə bilən bir alətə çevrildi.
Bu sizinlə də baş verə bilərmi?
Tanrı bu gün də yeni Yusiflər, Tanrının hələ də bu dünyadan üz döndərmədiyinə inanan kişi və qadınlar axtarır. O, qeyri-adi Tanrıya xidmət edəcək adi insanlar axtarır.
Siz onlardan biri ola bilərsinizmi? Hətta nəyisə başa düşməsəniz belə… yenə də Tanrıya xidmət edəcəksinizmi?
Yusifin duası qaranlıq Bet-Lexem səması altında təmiz qəlbli bir insanın etdiyi ilk və son dua deyildi. Bəlkə də, Tanrı həmin vaxt Yusifin bütün suallarına cavab vermədi. Lakin O, Yusifin əsas sualına cavab verdi: «Ya Rəbb, Sən həmişəki kimi yenə də mənimləsən?» Cavab Tanrı-Körpənin ilk çığırtı səsi ilə gəldi: «Bəli. Bəli, Yusif. Mən səninləyəm».
Müqəddəs Kitabda bizim cavab tapa bilmədiyimiz bir çox suallar var və biz onlara yalnız Atanın evinə qayıtdığımız vaxt cavab tapa biləcəyik. Albomda saysız-hesabsız yarıqları olan hasarlar və şəkillər var. Biz dəfələrlə pıçıldayacağıq: «Maraqlıdır, görəsən…».
Amma bütün bu çaşqınlıqlarımıza baxmayaraq, elə suallar var ki, onları verməyə belə dəyməz. Tanrı bizim qayğımıza qalırmı? Biz Onun üçün dəyərliyikmi? O Öz övladlarını əvvəlki kimi sevirmi?
O, axurda yatan Körpəyə nəzər salır və «Bəli» deyir.
Bəli, sizin günahlarınız bağışlanıb.
Bəli, sizin adınız göylərdə yazılıb.
Bəli, ölüm məğlub edilib.
Bəli, Tanrı bizim dünyamıza gəlib.
İmmanuel. Tanrı bizimlədir (Matta 1:23-ə bax).
DÜŞÜNMƏK VƏ MÜZAKİRƏ 
ETMƏK ÜÇÜN SUALLAR
1. «Sizin üçün məntiqli görünənlə Tanrının söylədiyi arasında dolaşıb qaldığınız» hansısa bir hadisəni təsvir edin.
2. Bizim itaətimizlə Tanrının rəhbərliyi arasında hansı əlaqə var? Əgər siz Müqəddəs Yazılardakı bəzi əmrləri pozursunuzsa, onda Tanrıdan sizin həyatınızı idarə etməsini diləməyiniz nə üçün faydasızdır?
3. Keçmişdə yaşadığınız hansı hadisə sizi Tanrının bunu nə üçün etdiyinə dair sorğu-suallar içərisində qoyub?
4. Tanrının həyatınıza və orada baş verənlərə müdaxilə etdiyinə şübhə edərkən daxilinizdə nə baş verir? Burada hansısa qanunauyğunluq görürsünüzmü?
5. İbranilərə Məktubun 3:12–19-cu ayələrini oxuyun. Bu fəslin 13-cü ayəsində hər birimizin Tanrıya itaətli ola bilməsi üçün hansı nəsihətlər verilmişdir? İbranilərə Məktubun 3:18–19-cu ayələri ilə itaət arasındakı sıx əlaqəyə diqqət yetirin. Bu əlaqə nədən ibarətdir?
Fəsil 2

Matta
İsa oradan keçəndə vergi yığılan yerdə oturan Matta adlı bir adamı görüb ona dedi: «Ardımca gəl». O da durub İsanın ardınca getdi.
İsa evdə süfrəyə oturanda bir çox vergiyığanlarla günahkarlar gəlib Onunla və şagirdləri ilə birgə oturdular. Fariseylər bunu gördükdə Onun şagirdlərinə dedilər: «Niyə Müəlliminiz vergiyığanlar və günahkarlarla birgə yemək yeyir?»
Amma İsa bunu eşidəndə dedi: «Sağlamların deyil, xəstələrin həkimə ehtiyacı var. Gedin və «Mən qurban deyil, mərhəmət istəyirəm» sözünün mənasını öyrənin. Çünki Mən salehləri deyil, günahkarları çağırmaq üçün gəlmişəm».
Matta 9:9–13
SƏFİLLƏRİN DOSTU
İsa oradan keçəndə vergi yığılan yerdə oturan Matta adlı bir adamı görüb ona dedi: «Ardımca gəl». O da durub İsanın ardınca getdi (Matta 9:9).
Bu ifadəni maraqlı edən onun kimə, yəni vergi yığan şəxsə ünvanlanmasıdır. Dövlətin pulunu oğurlayan lovğa və acgöz məmuru televiziyada vəz edən başdan-ayağa riyakar vəzçi ilə birləşdirin. Onun üzərinə satqın vəkilin həyasızlığını və arxadan zərbə vuran bir insanın alçaqlığını əlavə edin. Onun da üzərinə fahişənin qazandığı pulla yaşayan «ədəbli» bir şəxsi səpin və sonunda onu «mənəvi əqidəsi» olan narkotik alverçisi ilə bəzəyin. Bu birləşmədən nə hasil olacaq?
Eramızın ilk yüz illiyində yaşayan vergiyığan.
Yəhudilərin fikrincə, canlı varlıqlar içərisində vergiyığanlar heç də planktonlardan daha üstün bir canlı hesab edilmirdilər. Qeysər Yəhudeyanın bu vətəndaşlarına insanlardan vergi qismində, demək olar ki, hər şey almağa icazə vermişdi. Onlar sizin qayıqlarınızı, tutduğunuz balıqları, evinizi, məhsulunuzu əlinizdən ala bilərdi. Beləliklə, qeysər qeysərə düşən payı alırdı və vergiyığanlara da bundan bəzi şeylər düşürdü.
Matta dövlət qulluğundakı vergiyığan idi. Şəxsi vergiyığanlar çirkli işlər üçün muzdla başqalarını tuturdular. Matta kimi dövlət vergiyığanları öz uzun limuzinlərində kasıb kəndlərə yola düşür və işə ciddi girişirdilər. Onların həyat yolu ştopor kimi «düz» idi.
Anadan olanda adını Levi qoymuşdular (Mark 2:14; Luka 5:27–28-ə bax). Bu ad «levili» sözü ilə eyni mənanı daşıyırdı və kahinlik təbəqəsinə aid edilirdi. Bəlkə də, onun valideynləri Levinin kahin olacağını arzulayırdılar. Əgər belədirsə, onda o öz ailəsində səfil vəziyyətində idi.
Təxmin etmək olar ki, hər kəs ondan qaçırdı. Qonşular piknik edirlər? Onu heç vaxt dəvət etməzdilər. Məzunların buraxılış gecəsidir? Nədənsə onun adını siyahıya daxil etməyiblər. Hepatit virusu kimi hamı ondan uzaq qaçırdı. Hər kəs Mattadan uzaq olmağa çalışırdı.
İsa Məsihdən başqa. «…ona dedi: «Ardımca gəl». O da durub İsanın ardınca getdi».
Yəqin ki, Matta mənəvi cəhətdən buna hazır idi. Çətin ki, İsa Məsih onu uzun müddət dilə tutardı. Mattanın şübhəli dostları və İsa Məsihin yenicə seçdiyi şagirdlərin bir-birinin mobil telefon nömrələrini götürməsi də şübhə altında qaldı. «Sonra Levi evində İsaya böyük bir qonaqlıq verdi. Onlarla birgə bir çox vergiyığan və başqa adamlar süfrəyə oturmuşdu» (Luka 5:29).
Sizcə, bu ziyafət nə üçün idi? Gəlin düşünək. Mən Mattanın öz ofisinə qayıdaraq əşyalarını necə topladığını görürəm. O, illik Kvislinq mükafatı ilə təltif edilmiş tərifnaməsini və çirkli fəndlər kollecinin diplomunu divardan çıxarır. İş yoldaşları ona suallar verməyə başlayır:
— Matta, nə baş verib? İstirahətə gedirsən?
— Ey Matta, nədir, səni işdən qovublar?
Matta nə deyəcəyini bilmir. O, işini dəyişmək barədə nəsə mızıldanır. Lakin qapının ağzına çatanda, ayaq saxlayır. Əşyalarını qoyduğu qutu əlində iş yoldaşlarına nəzər salır. Onların görünüşü çox əzgindir, həmçinin kədərli və məyus halda öz masalarının ətrafında oturublar.
Onu qəhər boğur. Bu oğlanlar çətin adamlardır. Analar öz övladlarını bu oğlanlarla qorxudur, onların bu oğlanlar kimi ola biləcəyini söyləyirlər. Onlar söyüşkəndirlər. Pozğun Maslenitsa karnavalının əxlaq nümunəsidirlər. Çirkli işlərə mərc qoyan insanlar onların telefonlarında birinci siyahıdadır. Gecə klublarındakı nəzarətçilər onların doğum gününü yaxşı xatırlayır. Amma bütün bunlara baxmayaraq, dost dostdur. Axı o, başqa nə edə bilərdi? Onları da İsa Məsihlə görüşə dəvət etsin? Elə bircə bu çatışmırdı. Qoyunlar qəssabı sevdikləri kimi, onlar da vəzçiləri «sevirdilər». Bəlkə deyim onlar televiziyada ruhani kanal açsınlar? Onda onlar elə düşünəcəklər ki, Məsihin pərəstişkarı olmaq üçün saçını şəkər pambığı kimi düzəltmək ən vacib tələbdir. Bəlkə onların masalarındakı qutuların içərisinə Tövrat kitabı atım? H-m-m, məncə, yox, çünki onlar oxumağı belə bacarmırlar.
Beləliklə, daha nə edəcəyini bilməyən Matta, çiyinlərini çəkir və başını yelləyə-yelləyə hər kəslə sağollaşır.
— Lənətə gəlmiş allergiya, — deyərək gözünün kənarındakı yaşını silir.
Sonra tarix təkrarlanır. Kreditini bağlamaq üçün Matta bara daxil olur. Oradakı şərait fəhlələr üçün ən münasib yer idi. Buranın divarları sürtülmüş, siqaret tüstüsündən qaralmışdı. Bilyard masasının üzərindəki çilçıraqdan pivə reklamı sallanır, küncdə musiqili aparat qoyulmuşdu. Şəhərkənarı kluba bənzəməsə də, Matta üçün ora ikinci ev idi.
Matta barmenə yaxınlaşıb çıxıb gedəcəyini söyləyəndə, o soruşur:
— Ey Matta, mənə bax, sənə nə olub?
Matta dodağının altında yerdəyişmə haqqında nəsə mızıldanır və daxilindəki sıxıcı bir boşluqla oradan uzaqlaşır.
O, axşama doğru yemək vaxtı İsa Məsihlə görüşür və Ona öz çətinliklərindən danışır.
— Bilirsən, mənim dostlarım, iş yoldaşlarım, barda tanış olduğum oğlanlar var.
— Onlara nə olub ki? — İsa Məsih soruşur.
— Bilirsən, biz həmişə bir yerdə olmuşuq. Mən yəqin ki, onlar üçün çox darıxacağam. Məsələn, Coş, — əlbəttə, o, süddən çıxmış ağ qaşıq deyil, lakin bazar günləri yetimlərin qayğısına qalır. Bəhruz isə idman döşəyi üzərində səni ayı kimi parçalaya bilər, amma mənim ondan yaxşı dostum olmayıb. O, üç dəfə mənim əvəzimə borc ödəyib.
İsa Məsih davam etməsini işarə ilə bildirib soruşur:
— Bəs problem nədədir?
— Başa düşürsən, İsa, mən bu oğlanlar üçün çox darıxacağam. Əlbəttə, mən Peterə, Yaquba və Yəhyaya qarşı deyiləm… sadəcə onlar işıqlı bazar günü səhəri, mən isə şənbə gecəsi kimiyəm. Başa düşürsənmi, mənim öz əhatəm var.
İsa Məsih gülümsəyir və başını tərpədərək deyir:
— Eh Matta, Matta. Yəqin ki, Mənim səni karantinə göndərdiyimi düşünmürsən? Mənim ardımca gəlmək — dostlarını unutmaq demək deyil. Əslində, tam əksinədir. Mən onlarla da tanış olmaq istəyirəm.
— Sən ciddisən? İsa, amma bu oğlanlar… onlardan bəziləri şərti olaraq azadlığa buraxılanlardır. Coş ruhani həsr olunma günündə heç təmiz corab da geyinməmişdi.
— Matta, Mən sənə dindarlıq haqqında danışmıram. Səndən soruşmaq istəyirəm: «Sən necə əylənməyi xoşlayırsan? Boulinqlə? Monopoliya ilə? Bəs qolf necə?»
Matta gözlərini bərəldərək deyir:
— Sən mənim necə yemək hazırladığımı görməlisən. Böyük balıq Yunusla necə bacardısa, mən də ət tikələri ilə işləməyi elə bacarıram.
— Əla. — İsa Məsih gülümsəyir. — Onda mükəmməl bir əyləncə gecəsi hazırlayaq. Ümumi qonaqlıq təşkil edək. Bütün dəstəni bir yerə topla.
Matta böyük bir həvəslə işə başlayır. Restorana zəng vuraraq evə yemək sifariş edir, katibəsinə tapşırıq verir:
— Təranə, hər kəsə xəbər ver. Bu gün mənim evimdə ziyafət var. Oğlanlara xəbər yolla, bizə gəlsinlər və dostlarını da özləri ilə gətirsinlər.
Beləliklə, İsa Məsih Mattanın iki mərtəbəli, dəbdəbəli və Qalileya gölünə mənzərəsi olan evinə təşrif buyurur.
Avtomobil dayanacağında «BMV»dən tutmuş «Harley-Devidson»a və uzun limuzinə qədər hər cür avtomobil görmək olardı. Oraya toplaşan insanlara diqqətlə nəzər salsanız, klerikal simpoziumundan başqa hər cür məsələlərin müzakirə olunduğunu görərsiniz.
Oğlanların qulaqlarında sırğalar, qızların bədənlərində döymə şəkillər. Laklı saç düzümləri. Musiqinin səsindən qulaq batır. Matta izdihamın içərisində var-gəl edərək, ATS-dəki çilingərdən daha çox əlaqələr yaratmağa çalışır. Matta Peteri zalımların orkestrinə, Martanı isə mətbəxdə xidmət edənlərə qoşur. Şimon məktəb polemik klubundan tanıdığı köhnə dostu ilə görüşür. Bəs İsa Məsih? O, nur saçır. Bundan daha yaxşı nə ola bilərdi? Günahkarlar və salehlər eyni damın altında toplaşıb və heç kim bir-birinin harada olduğunu araşdırmır. Təxminən bir saatdan sonra qapılar açılır və içəri soyuq külək daxil olur. Deyəsən, yenə kimsə gəldi. «Fariseylərlə onların ilahiyyatçıları şikayət etməyə başladı. Onlar İsanın şagirdlərinə dedi: “Niyə vergiyığanlar və günahkarlarla birgə yeyib-içirsiniz?”» (Luka 5:30).
Ruhani polislər hər şeydən iyrənirmiş kimi dodaqlarını büzərək içəri daxil olurlar. Qoltuqlarının altında qara və qalın kitab var. Kahinlik libaslarının yaxasını çox möhkəm düymələdiklərindən, boyunlarındakı damarlar şişmişdi. Onlar da qızartma yemək istəyirlər, lakin bifşteks yox.
Matta ilk olaraq otaqda hərarətin qalxdığını hiss edir.
— Siz ki dindar insanlarsınız, — içəri daxil olanlardan biri dillənir — kiminlə oturub-durduğunuza bir baxın.
Matta bilmir özündən çıxsın, yoxsa evindən çıxıb getsin. Matta onların sualına cavab verməyə macal tapmamış, İsa söhbətə müdaxilə edir və izah edir ki, Matta məhz olmalı olduğu yerdədir. «Sağlamların deyil, xəstələrin həkimə ehtiyacı var. Mən salehləri deyil, günahkarları tövbəyə çağırmaq üçün gəlmişəm» (Luka 5:31–32).
Sən işə bir bax! Fırıldaqçı Matta İsa Məsihin şagirdinə çevrilir. O, cəmiyyətin din xadimlərini qəzəbləndirəcək yemək-içmək hazırlasa da, İsa Məsih bu vəziyyətdən razı qalır. Yaxşı oğlanlarla hər şey qaydasındadır, pis oğlanlar isə getməlidirlər. Doğrudan da, işə bir bax!
Bəs biz bununla nə etməliyik?
Məsələ ondadır ki, siz özünüzü bu zülmkarlar masasının hansı tərəfində görürsünüz. Siz də, mən də Mattalarıq. Mənə belə baxmayın. Hətta bizim ən yaxşılarımız belə, Mattanın masasının arxasında otura bilmək üçün kifayət qədər yalançıdır. Bəlkə də siz heç vaxt vergi yığmamısınız, ancaq azadlığı oğurlamısınız, həqiqəti tapdalamısınız, yanlış etibar krediti toplamısınız, zəifləri soymusunuz. Bəs biz sizinlə birlikdə kimlərik? Biz eynilə Matta kimiyik.
Əgər siz bu masanın arxasında oturmağa davam etsəniz, onda belə bir təklif alacaqsınız: «Ardımca gəl». Nə olsun ki, siz yaxşı ad çıxartmamısınız? Matta da belə idi. Bəlkə siz də sonda öz Müjdənizi yazacaqsınız.
Əgər bu masadan uzaqlaşsanız, aydınlıq əldə edəcəksiniz. İsa Məsihin ardınca getmək üçün fövqəltəbii bir şey lazım deyil. Onun ardınca getmək üçün dostlarınızı unutmaq lazım deyil. Əksinə, onlardan bir neçəsini özünüzlə götürmək heç də pis olmazdı. Bəs siz bifşteks bişirə bilirsiniz?
Günlərin bir günü məndən qolf oynamağa dəvət etdilər. Oyunda iki pastor, kilsə rəhbəri və bir «b.e. Matta»sı var idi. Dörd saatını üç məsihçi ilə, xüsusilə də ikisi kafedradan vəz edən şəxslərlə keçirəcəyi fikri ona o qədər də cəlbedici görünməmişdi. Lakin onun ən yaxın məsihçi dostu (həm də müdiri) «Matta»nı inandırmağı bacardı və o bizimlə qolf oynamağa razılaşmışdı. Sizə bir şad xəbər verim ki, o, sonda bu təcrübəni uğurlu hesab etdi. O, doqquzuncu qolf yuvasının yanında dayandı və bizlərdən birinə tərəf çevrilərək dedi: «Siz heç də pis oğlanlar deyilsiniz». Məncə, o, bu sözləri demək istəyirdi: «Çox şadam ki, siz məni Müqəddəs Kitabdan sitatlarla atəşə tutmadınız. Çox sağ olun ki, mənim danışdığım lətifələrə güldünüz və özünüz də bir neçəsini danışdınız. Normal insanlar olduğunuz üçün sizə minnətdaram». Biz öz mənəvi səviyyəmizi aşağı endirmədik. Amma onu başımızdan yuxarı da qaldırmadıq. Biz sadəcə mehriban idik. Mehriban və sadə.
Məsihin ardıcılları bəzən bu sadəlikləri ilə müəyyən edilir.
Arkanzas ştatının kiçik bir şəhərində xəstə uşağı olan tənha ana yaşayırdı. Qonşu mütəmadi olaraq onlara gəlib uşağın yanında otururdu ki, həmin qadın dükan-bazara gedib-gələ bilsin. Bir müddətdən sonra bu qonşu ona öz vaxtından daha dəyərli bir şey bəxş etdi. O, bu qadına öz imanı barədə danışdı və həmin qadın Matta kimi davrandı. O, İsa Məsihin ardınca getdi.
Bu cavan ananın rəfiqələri ona etiraz etməyə başladılar:
— Sən bilirsən bu insanlar nələr öyrədirlər? — deyə onlar qarşı çıxmağa çalışırdılar.
— Mən bir şey bilirəm, — deyə bu qadın cavab verdi, — O mənim övladımın qayğısına qalır.
Məncə, bu cavab İsa Məsihin xoşuna gələrdi. Bəs siz necə düşünürsünüz?
DÜŞÜNMƏK VƏ MÜZAKİRƏ 
ETMƏK ÜÇÜN SUALLAR
1. Günahkarların və salehlərin bir damın altında toplaşması nə üçün bu qədər vacibdir?
2. Nə üçün bu iki qrup insanın mənsubiyyətini aydınlaşdırmağa ehtiyac yoxdur?
3. Mattanın təşkil etdiyi bu ziyafət nə üçün din xadimlərini qəzəbləndirdi?
4. Siz də bu gün buna bənzər vəziyyətlərlə qarşılaşırsınızmı? Siz, adətən, belə vəziyyətlərə necə münasibət göstərirsiniz? İsa Məsih kimi, yoxsa yəhudi din xadimləri kimi? Niyə?
5. «Siz bifşteks bişirə bilirsinizmi?» Bu cümlə əslində nəyi nəzərdə tutur? Siz bu suala necə cavab verərdiniz?
Fəsil 3

İsa Məsihin ayaqlarını yuyan qadın
Fariseylərdən biri İsanı onunla birgə yeməyə dəvət etdi. O da fariseyin evinə girdi və süfrəyə oturdu. Həmin şəhərdə günahkar bir qadın yaşayırdı. O, fariseyin evində İsanın süfrəyə oturduğundan xəbər tutanda ağ mərmər bir qabda ətirli yağ gətirdi. Qadın arxada, İsanın ayaqlarının yanında durub ağlayaraq göz yaşları ilə Onun ayaqlarını islatmağa başladı. O, İsanın ayaqlarını saçları ilə sildi, öpdü və onlara ətirli yağ çəkdi.
İsanı evinə dəvət etmiş farisey bunu görüb öz-özünə belə dedi: «Əgər bu adam peyğəmbər olsaydı, Ona toxunanın kim və nə cür qadın olduğunu bilərdi, çünki bu qadın günahkardır». <…>
İsa dedi: «Buna görə də sənə deyirəm: bu qadının çox olan günahları bağışlandı. Böyük məhəbbət göstərməsi də bu səbəbdəndir. Kimə az bağışlanıbsa, az sevər».
Luka 7:36–39,47
7:47-İ PRİNSİPİ
Bir-birindən bu qədər fərqlənən başqa iki insan ola bilərmi?
Ona aşağıdan yuxarı baxırlar. Bu qadına isə yuxarıdan aşağı baxırlar.
O — ruhani rəhbərdir. Bu qadın isə — küçə qadınıdır.
Onun həyatı — yüksək əxlaqi dəyərləri nümayiş etdirir. Bu qadının həyatı isə onların pozulmasını əks etdirir.
O, ziyafət düzəldib. Bu qadın isə ziyafətə rüsvayçılıq gətirib.
Kefernahumun digər sakinlərdən bu iki nəfərdən hansının daha mömin olduğunu soruşsanız, onlar Şimonu seçəcəklər. Başqa cür ola da bilməzdi, axı o, ilahiyyatı araşdırır, dindar firqəyə aid şəxsdir. Hər kəs onu seçərdi. Daha doğrusu, İsa Məsihdən başqa hər kəs. Məsih onların ikisini də tanıyırdı. İsa Məsih bu qadını göstərdi. Hətta Məsih bu qadının Şimondan daha mömin olduğunu bildirdi. Bunun nə üçün belə olduğunu izah da etdi.
Şimon bunun səbəbini bilməkdə maraqlı deyildi. Onu tamamilə başqa şey düşündürürdü: «Bu fahişə qadın mənim evimə daxil olmağa necə cürət edə bildi?» O bilmirdi ki, bu qadına bağırsın, yoxsa onun evə daxil olmasına izin verən qulluqçuya. Axı bu, rəsmi görüşdür! Ancaq dəvət olunanlar gələ bilərlər. Bu ziyafət xüsusi seçilmişlər üçündür. Cəmiyyətin qaymaqları üçündür. Bəs bu tullantı parçasını evə kim buraxıb?
Şimon qəzəblənir. «Bir buna baxın, İsanın ayaqlarının yanında sürünür. Dayanmadan Onun ayaqlarını öpür! Əgər İsa, həqiqətən, Özünün iddia etdiyi Şəxs olsaydı, onda bu qadının Ona toxunmasına izin verməzdi».
Şimonun həmin gün aldığı dərslərdən biri bu idi: əgər İsa Məsihin onları eşitməsini istəmirsənsə, onda belə fikirlərdən uzaq ol. Axı İsa Məsih onun fikirlərini eşidirdi. Buna görə də onunla bəzi fikirləri bölüşməyə qərar verdi.

İsa ona xitab edib belə söylədi: «Şimon, Mənim sənə sözüm var».
O da dedi: «Müəllim, buyur».
«Bir sələmçiyə iki nəfərin borcu var idi. Biri beş yüz, o birisi isə əlli dinar borclu idi. Onların borcu ödəməyə imkanları yox idi. Ona görə də sələmçi hər ikisinin borcunu bağışladı. De görüm, bu adamlardan hansı onu daha çox sevəcək?
«Şimon cavab verdi: «Güman edirəm, o adam ki ona daha çox bağışlandı».
İsa ona «düz seçmisən» dedi. Sonra İsa qadına tərəf baxıb Şimona dedi: «Sən bu qadını görürsənmi? Mən sənin evinə gəldim, sən Mənim ayaqlarımı yumaq üçün Mənə su da vermədin. Bu qadınsa ayaqlarımı göz yaşları ilə isladıb saçları ilə sildi. Sən Məni öpmədin, bu qadınsa Mən evə girəndən bəri ayaqlarımı hey öpür. Sən başıma zeytun yağı çəkmədin. O isə ayaqlarıma ətirli yağ çəkdi. Buna görə də sənə deyirəm: bu qadının çox olan günahları bağışlandı. Böyük məhəbbət göstərməsi də bu səbəbdəndir. Kimə az bağışlanıbsa, az sevər».
Luka 7:40–47

Şimon İsa Məsihi evinə qonaq dəvət edib, lakin Məsihlə onu bezdirən kasıb qohumu kimi rəftar edir. Adət-ənənəyə uyğun heç bir xoş qarşılama yoxdur. Xoşgəldin öpüşü yoxdur. Ayaqları yumaq üçün su yoxdur. Başa sürtmək üçün yağ yoxdur.
Yaxud müasir zamanla ifadə etsək, sizi qapıda qarşılamır, paltonuzu çıxarmağa kömək etmir, hətta əl verib görüşmürlər. Qraf Drakulanın davranışı daha yaxşıdır.
Şimon İsa Məsihin onun evində əziz qonaq olduğunu göstərmək üçün heç nə etməmişdi. Amma bu qadın Şimonun etmədiyi hər şeyi etdi. Biz onun adını bilmirik. O, fahişəliklə məşğul olan günahkar qadın kimi tanınırdı. Onu bu ziyafətə heç kim dəvət etməmişdi, onun əxlaqlı insanlar arasında yeri yox idi.
Lakin heç kimin əyri və nifrət dolu baxışları onun bura gəlməsinə mane ola bilməmişdi. O, bu insanlara görə gəlməmişdi. Bu qadın Məsihə görə burada idi. Onun bütün hərəkətləri sakit və düşünülmüş idi. Hər hərəkəti qeyri-adi idi. O, yanaqlarını İsanın hələ də tozlu olan ayaqlarına söykəmişdi. Onun əlində su yox idi, amma göz yaşları var idi. Əlində dəsmal yox idi, lakin uzun saçları var idi. Qadın bunların köməyi ilə İsa Məsihin ayaqlarını yuyur və silirdi. Bir tərcümədə deyildiyi kimi, o, «yağış kimi axan göz yaşı ilə Onun ayaqlarını yuyurdu» (Luka 7:38 ilə müqayisə et). O, qiymətli yağ olan mərmər qabı açır. Bəlkə də bu yağ onun sahib olduğu ən qiymətli malı idi və qadın bunu Onun ayaqlarına çəkir. Yanaşı qoyulması belə mümkünsüz olan varlıqların — İsa və günahkarın yaxınlaşmasının yaratdığı təsir də mirranın ətri kimi güclüdür.
Bizə görə, orada toplaşanlar içərisində belə bir sevgini yalnız Şimon göstərməli idi. Məgər o, böyük bir səylə Müqəddəs Yazıları araşdıran din xadimi deyildimi? Lakin buna baxmayaraq, o, İsaya düşmən və yad münasibət göstərir. Bizə görə, bu qadın İsa Məsihdən uzaq qaçmalı idi. Məgər bu qadın gecələr günah edən küçə qadını deyildimi? O, İsa Məsihin məhəbbətinin hüzurunda davam gətirə bilmədi. Şimonun «sevgisi» çox ehtiyatlı və zəif, bu qadının sevgisi isə cəsarətli və güclü idi.
Biz bu iki insan arasındakı fərqin nədən ibarət olduğunu necə izah edə bilərik? Tərbiyədənmi asılıdır? Yoxsa təhsildən? Bəlkə var-dövlətdən? Yox, bu sahələrdə Şimon həmin qadını çox qabaqlayır.
Amma bir sahə var ki, bu qadın Şimonu tamamilə kölgədə qoyur. Bu barədə düşünün. Bu qadın Şimonun bilmədiyi nəyi aşkar etmişdi? Bu qadın Şimonun qiymətləndirmədiyi hansı xəzinəni tapmışdı? Bunun cavabı çox sadədir. Bu — Tanrının bizə olan sevgisidir. Biz onun bu xəzinəni nə zaman kəşf etdiyini bilmirik. Onun haradan bu barədə məlumat alması da bizə bildirilmir. O, İsa Məsihin dediyi: «Atanız mərhəmətlidir» (Luka 6:36) sözlərini eşitmişdimi? İsa Məsih Nain adlı şəhərdə dul qadına mərhəmət etdiyi vaxt bu qadın yaxınlıqda idimi? (Luka 7:11–15). Bəlkə kimsə ona İsa Məsihin cüzamlıya toxunmasından və vergiyığanları Öz şagirdinə çevirməsindən bəhs etmişdi? Biz bunu bilmirik. Lakin bir şeyi dəqiq bilirik. O, dərin susuzluq hiss edirdi. Onun susuzluğu günahkarlıq hissindən yaranmışdı. Məyusluqlarından yaranmışdı. Heç vaxt tapa bilmədiyi saysız-hesabsız sevgi gecələrindən yaranmışdı. O, susuzluq hiss edirdi.
İsa Məsih lütf kasasını ona tərəf uzadanda, o içir. O, sadəcə bir qurtum içmir. Dadına baxmaq üçün barmağını batırmır və ovuclarına yığmır. O, bulağın yanında diz çökür və böyük yanğı ilə, səhradakı səyyah kimi dayanmadan içir. Elə içir ki, lütf onun çənəsinə, oradan da boynuna və sinəsinə axıb tökülür. Rəbbin lütfü onun bütün hüceyrələrinə hopana, qəlbinin ən dərin guşələrinə axıb tökülənə qədər dayanmadan içir. O, susuzluq hiss edirdi və indi içir. O, suyun mənbəyindən yapışmışdı.
Digər tərəfdən isə Şimon nəyə susadığını bilmir. Şimon kimi adamların lütfə ehtiyacı yoxdur. Onlar onu təhlil edirlər. Onlar mərhəmət diləmirlər. Onlar mübahisə edir və onu bölüşdürürlər. Bu o demək deyil ki, Şimon bağışlana bilməz. Sadəcə o, heç vaxt bunu istəməyib.
Beləcə bu qadın lütfdən içdiyi vaxt, Şimon çox vacib və özündən razı adam kimi oturur. Bu qadının sevgisi hüdudsuzdur, Şimon isə qətiyyən sevə bilmir. Niyə? 7:47 prinsipinə əsasən. Gəlin Luka 7:47-ci ayəni bir də oxuyaq. «…Kimə az bağışlanıbsa, az sevər». «Boinq» təyyarəsi kimi, 7:47 prinsipinin də geniş açılmış qanadları var. Bu həqiqət təyyarə kimi sizi çox yüksəklərə qaldıra bilər. Bu ayələri yenidən oxuyun. «Kimə az bağışlanıbsa, az sevər». Başqa sözlə desək, biz almadığımızı verə bilmərik. Əgər biz heç vaxt sevgi almamışıqsa, onda insanları necə sevə bilərik?
Lakin biz necə də səy göstəririk! Sanki biz yalnız öz iradə gücümüzlə sevgi yarada bilərik. Sanki bizim daxilimizdə nəhəng və coşqun hisslər qaynayır, sadəcə hərarəti qaldırmaq üçün bir necə odun parçası çatışmır. Biz bütün gücümüzlə səy göstəririk. Münasibətlər dağılanda insanların, adətən, necə davrandığını bilirsinizmi? İnsanlar bütün gücləri ilə səy göstərməyə çalışırlar.
«Arvadım istəyir ki, mən onu bağışlayım? Bunu necə edəcəyimi bilmirəm amma edəcəm».
«Nə qədər çətin olursa olsun, mənimlə kobud davrananlarla mehriban olmağa çalışacağam».
«Mən öz yaxınımı sevməliyəm? Yaxşı. Çalışacağam! Özü də necə!»
Biz çalışırıq. Çənə sıxılıb. Dişlər qıcanıb. Hətta bu, bizi öldürsə də, sevəcəyik. Bu isə, doğrudan da, bizi öldürə bilər.
Bəlkə biz nə isə buraxmışıq? Bəlkə sevgiyə ilk addım «onlara» deyil, «Ona doğru» olmalıdır. Bəlkə sevginin sirri onu əvvəlcə almaqdadır? Siz sevgini aldığınız üçün onu verə bilirsiniz. «Biz sevirik, çünki öncə O bizi sevdi» (1 Yəhya 4:19).
Daha çox sevmək istəyirsinizmi? Sevimli övlad yerinizi tutmaqdan başlayın. «Beləliklə, sevimli övladlar kimi, Allahdan nümunə götürün. …Məsih bizi necə sevdisə,… siz də məhəbbətdə elə həyat sürün» (Efeslilərə 5:1–2).
Bağışlamağı öyrənmək istəyirsinizmi? Onda necə bağışlandığınız barədə düşünün. «Amma bir-birinizə qarşı xeyirxah, rəhmli olun və Allah Məsihdə sizi bağışladığı kimi siz də bir-birinizi bağışlayın» (Efeslilərə 4:32).

Başqalarını özünüzdən üstün saymaq çətindir? Onda İsa Məsihin sizi Özündən necə üstün sayması barədə düşünün. «Allah surətində olduğu halda, O Özünü Allaha bərabər tutmağı bir haqq saymadı…» (Filipililərə 2:6)
Sizə daha çox səbir lazımdır? Onda Tanrının səbir mənbəyinə gəlin (2 Peter 3:9-a bax). Heç cür səxavətli ola bilmirsiniz? Onda Tanrının sizə qarşı necə səxavətli olduğunu düşünün (Romalılara 5:8-ə bax). Narazı qohumlarınızla və ya dözülməz qonşularınızla barışmaq alınmır? Amma Tanrı özünüzü belə aparanda sizinlə barışır. «…Çünki O, nankorlara və pis adamlara da xeyirxahdır» (Luka 6:35).
Məgər biz də belə sevə bilmərik?
Yox, Tanrının köməyi olmadan gücümüz çatmaz. Düzdür, müəyyən müddət bu sahədə uğurlu ola bilərik. Biz də Şimon kimi, qapılarımızı aça bilərik. Lakin münasibətlər üçün nəzakətli davranışdan daha böyük nəsə tələb olunur. Yaxınlarımızdan kiminsə ayağını yumaq lazımdır. Bəzi dostlarımız üçün göz yaşları tökmək lazımdır. Övladlarımıza sevgimizin ətri lazımdır.
Ancaq biz özümüz bütün bunları almamışıqsa, onu başqalarına necə verə bilərik? Rəbb olmadan «insan ürəyi hər şeydən hiyləgərdir» (Yeremya 17:9). Bizim daxilimizdə nikah münasibətlərini möhkəmləndirəcək sevgi yoxdur. Bizim qəlbimizdə dostluq münasibətlərinin təməli olan sədaqət yoxdur. Biz bu mənbəyi qəlbimizdən kənarda axtarmalıyıq. Sevgi qəlbimizə tökülməlidir. Əgər biz Rəbb kimi sevmək istəyiriksə, onda Onun sevgisini qəbul etməkdən başlamalıyıq.
İnsanların ilk addımı buraxmasında biz vəzçilər, pastorlar təqsirkarıq. Biz toplantımıza deyirik: «Bir-birinizi sevin!» Onları səbirli, xeyirxah, mərhəmətli olmağa çağırırıq. Lakin onların özlərinin sevimli olduğunu onlara söyləmədən, bu insanları başqalarını sevməyə çağırmaq — heç bir məbləğ yazmadan kiməsə çek təqdim etmək kimidir. Buna görə də bir çox münasibətlərdə kreditin ən yüksək həddə çatması təəccüblü deyil. Qəlblərdə sevgi çatışmazlığı var. Həvari Yəhya düzgün ardıcıllığı bizə göstərir. O məni çek yazmağa dəvət etməzdən öncə hesabıma pul qoyur.
Əvvəlcə ödəniş:

Allahın bizə olan məhəbbəti belə zahir oldu: Allah Öz vahid Oğlunu dünyaya göndərdi ki, biz Onun vasitəsilə yaşayaq. Məhəbbət bizim Allahı sevməyimizlə bağlı deyil, amma bundan ibarətdir: O bizi sevdi və Öz Oğlunu bizim günahlarımıza görə kəffarə qurbanı olaraq göndərdi.
1 Yəhya 4:9–10

Yəhya misli görünməmiş bu məbləği bizə aşkar edəndən sonra, bizi öz çek kitabçalarımızı çıxarmağa dəvət edir: «Ey sevimlilər, Allah bizi bu cür sevdiyi üçün biz də gərək bir-birimizi sevək» (1 Yəhya 4:11).
Sevməyi bacarmağın sirri — bu sevgini qəbul edərək yaşamaqdadır. Münasibətlərdəki unudulmuş addım budur. Həvari Paulun duasını xatırlayırsınızmı? «…Məsih iman vasitəsilə ürəklərinizdə yaşasın. Siz də məhəbbətdə kök salıb təməl qoyasınız… (Efeslilərə 3:17). Ağac qidalı maddələri torpaqdan aldığı kimi, biz də ruhani qidamızı Atadan alırıq. Əgər torpağın içərisindəki ağacın kökü yoxdursa, bəs onda necə olsun?
Mən dünən Milad üçün bəzədiyimiz yolkanı yığışdıranda bu barədə düşünməyə başladım. Yeni ilin ilk günü yolkanı sökmək mənim ənənəvi məşğuliyyətimdir. Bəzəkləri sökmək, ağacı evdən çıxarmaq, yerə tökülmüş bütün yarpaqları təmizləmək lazımdır. Bu şam iynələri minlərlədir! Kök sistemi olmadığı üçün ağac tamamilə quruyub tökülürdü. Bu ağac iki həftə ərzində dəmir çəndə «basdırılmışdı». Belə basdırmadan çoxmu qidalı maddə qəbul etmək olar?
Şimonda da eyni problem var idi. Cazibədar görünüş, çoxlu bər-bəzək, lakin bir toxunuşdan bütün yarpaqları yerə töküləcəkdi.
Bu vəziyyət sizə tanış gəlirmi? Siz də qəzəb, səmərəsizlik hissi yaradan insanlarla toqquşmusunuzmu? Bu zaman sizin yarpaqlarınız çox asanlıqla yerə tökülürmü? Əgər cavab «bəli»dirsə, onda sizin kökləriniz lazım olan torpağın içərisində deyil. Yəqin ki, bu köklər başqalarının sizə olan sevgisi ilə (belə sevgi daimi deyil) və ya sizin başqalarını sevmək qərarınızla qidalanır (bu da etibarlı deyil). Yəhya bizi «Tanrının bizə olan sevgisinə» etibar etməyə çağırır (1 Yəhya 4:16; kursiv mənimdir. — M. L.). Bu sevginin qüdrətli mənbəyi yalnız Odur.
Bir çox insan bizi sevməyə çağırır. Yalnız Tanrı bizə sevmək gücü verir.
Biz Tanrının bizdən nə istədiyini bilirik. «Onun əmri də budur ki… bir-birimizi sevək» (1 Yəhya 3:23). Məgər biz bunu bacararıq? Məgər biz öz andını pozanlara, bizə xeyirxah olmayanlara xeyirxah ola bilərik? Məgər biz yaltaq, ikiüzlü insanlara qarşı səbirli ola bilərik? Biz tanıyıb, sevib, ailə qurduğumuz soyğunçuları, bizə arxadan zərbə vuran satqınları bağışlaya bilərikmi? Məgər biz Tanrı bizi sevdiyi kimi sevə bilərikmi? Biz bunu istəyirik. Biz bunun üçün susamışıq. Lakin bunu bacara bilərikmi?
Bəli, əgər sevgini qəbul edərək yaşasaq, bacararıq. 7:47 prinsipinə uyğun olaraq əvvəlcə sevgini qəbul edib, sonra onu verərək yaşamaq olar.
Təcrübədən keçirmək istəyirsinizmi? Sevgi barədə yazılan bu prinsipi Everestin zirvəsinə qaldıraq. Korinflilərə birinci Məktubun 13-cü fəslinin Müqəddəs Kitabın ən gözəl fəsli olduğunu hər kəs deyir. Başqa heç bir söz sevən qəlbə bu qədər dərindən təsir etmir. 1 Korinflilərə Məktubun 13:4–8-ci ayələri qədər heç bir ayə qəlbi bu qədər ram etmir.

Məhəbbət səbirli, xeyirxahdır. Məhəbbət paxıllıq etməz, öyünməz, lovğalanmaz, kobudluq etməz, öz xeyrini güdməz, hirslənməz, ona edilən pislikləri sayıb-hesablamaz. Məhəbbət haqsızlığa sevinməz, həqiqətə isə şadlanar. O hər şeyə qatlaşar, hər şeyə inanar, hər şeyə ümid bəsləyər, hər şeyə dözər. Məhəbbət əsla tükənməz…

Bir neçə il bundan öncə kimsə mənə təklif etmişdi ki, «məhəbbət» sözünün yerinə öz adımı qoyum. Bunu sınaqdan keçirtdim və elə həmin an yalançı olduğumu gördüm. «Maks səbirlidir, xeyirxahdır, Maks paxıllıq etməz, Maks öyünməz, Maks öz xeyrini güdməz… » Dayanın, dayanın! Bəsdir! Bu yalandır. Maks heç də səbirli deyil. Maks xeyirxah da deyil. İnanmırsınızsa, bunu mənim həyat yoldaşımdan və övladlarımdan soruşun. Maks çox dözülməz ola bilər! Bəli, onun belə bir problemi var.
Mənim illərlə bu ayələrlə bağlı problemim olub. Burada mənim nail ola bilməyəcəyim kamillik nümunəsi göstərilib. Bu kamilliyə heç kəs çata bilməz. Daha doğrusu, İsa Məsihdən başqa heç kim. Məgər bu ayələrdə Tanrının bizə olan hədsiz sevgisindən bəhs edilmir? İndi isə gəlin «məhəbbət» sözünün yerinə İsa Məsih sözünü yerləşdirək və bunun doğru olub-olmadığına baxaq.

İsa Məsih səbirlidir, xeyirxahdır, İsa paxıllıq etməz, İsa öyünməz, öz xeyrini güdməz, hirslənməz, ona edilən pislikləri sayıb-hesablamaz. İsa Məsih haqsızlığa sevinməz, həqiqətə isə şadlanar. İsa Məsih hər şeyə qatlaşar, hər şeyə inanar, hər şeyə ümid bəsləyər, hər şeyə dözər. İsa Məsih əsla tükənməz…

Qoy bu ayələr bizə bacarmadığımız sevgini deyil, bizim önündə dayana bilməyəcəyimiz Tanrı sevgisini xatırlatsın.
Bizlərdən hansımız belə bir sevgi üçün susayıb? Sizi sevməli olan insanlar sevmədilər. Sizi sevə biləcək insanlar, sizi sevmədilər. Sizi xəstəxana çarpayısında tərk etdilər. Sizi nikah masasında tərk etdilər. Sizi boş yataqda tərk etdilər. Sizi sınmış qəlblə tərk etdilər. Sizi qəlbinizdəki dözülməz sualla tərk etdilər: «Görəsən, kimsə məni sevirmi?»
Rica edirəm, göylərin cavabını dinləyin. Tanrı sizi sevir. Şəxsən sizi. Çox sevir. Hədsiz dərəcədə sevir. İnsanlar sevməyi vəd etdilər, amma aldatdılar. Tanrı isə söz verdi və aldatmadı. O sizi tükənməyən sonsuz sevgi ilə sevir. Əgər siz istəsəniz, O sizi Öz sevgisi ilə dolub-daşdırar və hətta başqalarına paylamaq üçün də sevgi verər.
Onun yanına tələsin. Bütün susayanlar, Onun yanına gəlin və mənbədən için.
DÜŞÜNMƏK VƏ MÜZAKİRƏ 
ETMƏK ÜÇÜN SUALLAR
1. 1 Yəhya 4:19-cu ayəni oxuyun. Almadığımız bir şeyi verə bilmərik fikri ilə razısınızmı? İzah edin.
2. Sevgini necə «almaq olar»? Sevgidən necə «imtina etmək» olar?
3. Siz başqa insanlara öz sevgi «mirranızı» necə verə bilərsiniz? Başqa insanların sevgi «mirrası» sizə nə üçün lazımdır?
4. Lukanın Müjdəsi 7:36–50-ci ayələri oxuyun. İsa Məsih Luka 7:47-də hansı prinsipi vurğulayır? Bu prinsipin sizə nə aidiyyəti var? İzah edin.
5. Sizə əziz olan bir insan barədə düşünün (həyat yoldaşınız, dostunuz, övladınız, valideyniniz və s.). Aşağıdakı suala cavablar siyahısı tərtib edin: «Mən bu insana necə daha çox sevgi göstərə bilərəm?» Növbəti həftə ərzində siyahınızdakı bəndlərdən heç olmasa birini yerinə yetirin.
Fəsil 4

Mefiboşet
Şaul oğlu Yonatanın ayaqdan şikəst bir oğlu var idi. İzreeldən Şaulla Yonatanın ölüm xəbəri çatanda onun beş yaşı var idi. Dayəsi onu götürüb qaçdı. Tələsib qaçanda uşaq əlindən düşüb topal oldu. Bu uşağın adı Mefiboşet idi. <…>
Padşah dedi: «Şaul nəslindən bir adam qalmayıb ki, ona Allah xatirinə yaxşılıq edim?»
Siva padşaha dedi: «Yonatanın iki ayağından şikəst bir oğlu var».
Padşah ona dedi: «İndi o haradadır?»
Siva padşaha dedi: «Budur, indi o, Lo-Devarda Ammielin oğlu Makirin evindədir».
Padşah Davud adam göndərib Lo-Devardan Ammielin oğlu Makirin evindən Mefiboşeti gətirtdi. Şaul oğlu Yonatanın oğlu Mefiboşet Davudun yanına gəldi və üzünü yerə qoyub təzim etdi.
Davud dedi: «Mefiboşet!»
O «Budur, qulun özüdür ki, var!» dedi.
Davud ona dedi: «Qorxma, atan Yonatanın xatirinə mütləq sənə yaxşılıq edəcəyəm və baban Şaulun bütün torpağını sənə qaytaracağam. Sən həmişə mənim süfrəmdə yemək yeyəcəksən». Mefiboşet təzim edib dedi: «Axı bu qulun kimdir ki? Mənim kimi ölü bir köpəyə tərəf nə üçün üz tutursan?»
Padşah Şaulun xidmətçisi Sivanı çağırıb dedi: «Şaula və onun nəslinə aid olan hər şeyi sənin ağanın nəvəsinə verdim. Ağanızın nəvəsinin torpağını sən, oğulların və qulların becərəcək. Məhsulunu ona verəcəksiniz ki, azuqəsi olsun. Ağanızın nəvəsi Mefiboşet isə həmişə mənim süfrəmdə yemək yeyəcək».
Sivanın on beş oğlu və iyirmi qulu var idi. Siva padşaha dedi: «Mən ağam padşahın bu quluna əmr etdiyi hər şeyi edəcəyəm».
Beləliklə, Mefiboşet padşah oğullarından biri kimi Davudun süfrəsində yemək yeyirdi.
2 Şamuel 4:4; 9:3–11
YOXSULLARA İMTİYAZ
Xəbərdarlıq: Bu fəsildə oxuduqlarınız sizdə aclıq hissi yarada bilər. Ən yaxşısı, onu mətbəxdə oxumaqdır.
Mən pastor xidmətimə Mayamidə Florida ştatında başlamışam. Bizim məbəddə yemək bişirməyi sevən cənublu qadınların sayı çox idi. Subay olduğum üçün dadlı yeməkləri çox sevirdim. Bura elə mənim yerim idi. Bizim məbəddə bazar günü axşamları birlikdə şam etmək adət halını almışdı. Təxminən üç aydan bir ziyafət təşkil edirdik.
Bəzi məbədlərin yeməyi «ümumi qazan» adına layiq idi ki, bu da nə yeyəcəyinizin bəlli olmaması demək idi. Bizdə isə belə deyildi. Bizim şam yeməklərimiz əsl ziyafət idi. Yerli mağazalar ehtiyat ərzaq tədarük etsinlər deyə, onlara əvvəlcədən xəbardarlıq etməyimizi xahiş edirdilər. Aşpazlıq kitabları göydə satılırdı. İbadətlərə nadir hallarda gələn insanları asanlıqla yemək növbəsində görmək olardı. Qadınlar üçün bu ziyafət elan olunmamış aşpazlıq müsabiqəsi, kişilər üçün isə qarınqululuq vaxtı idi.
Bilirsinizmi, məbəddə, sözün əsl mənasında, «Süleyman peyğəmbərin süfrəsi» qurulurdu. Ananas şirəsində incə doğranmış ət, bişmiş paxlalı bitkilər, turşular, marinadlar, qozlu piroqlar (oy, ağzımın suyu klaviaturanın üzərinə töküldü!). Vəzçilərin arasında ağır çəkili kişilərin nə üçün bu qədər çox olduğunu heç düşünmüsünüzmü? Sanki bu cür qonaqlıqlardan ötrü xidmət etməyi seçmisən.
Subay olduğum üçün bu cür şam yeməklərini yaşamaq uğrunda mübarizə üsulu seçmişdim. Başqaları hansı yeməyi hazırlayacaqlarını planlaşdıranda, mən dəvələrdən ehtiyat toplamaq nümunəsi götürürdüm. Bu ziyafətə hər kəs nəsə gətirməli olduğu üçün mən bir qayda olaraq, bazar günü axşamları soyuducumun bütün rəflərini boşaldırdım. Nəticə çox acınacaqlı olurdu. Bir dəfə mən yarım qutu yerfındığı gətirmişdim. Başqa bir vaxt isə altı ədəd cemli sendviç gətirmişdim. Mənim ən yaxşı hədiyyələrimdən biri ağzı açılmamış çipsi qutusu idi. Daha bahalı hədiyyələrimdən biri isə hələ ağzı açılmamış konservləşdirilmiş pomidor şorbası idi.
Əlidolu olmasam da, heç kim şikayətlənmirdi. Siz bizim qadınların münasibətini görsəydiniz, mənim milad üçün hazırlanan ən dadlı hind toyuğu gətirdiyimi düşünərdiniz. Onlar mənim gətirdiyim yerfındığı qutusunu götürüb fəxrlə digər yeməklərin yanına qoyur və mənə boşqab uzadırdılar.
— Hə, Maks, utanma. Özünə bol-bol yemək çək.
Mən heç də utanmırdım! Kartof püresinin üzərində ətli sous… Mal əti qızartması.. Qızardılmış çolpa… Hər yeməkdən bir az götürürdüm, bircə yerfındığından başqa.
Mən yoxsul kimi gəlirdim, lakin padşah kimi bayram edirdim!
Paul heç vaxt bizim ziyafətlərimizdə iştirak etməsə də, bu ziyafətin xarakteri onun xoşuna gələrdi. O deyərdi ki, İsa Məsih də mənim üçün bu qadınların etdiyini edib. Məsih Öz sevgisi naminə və bizim xahişimizlə bizi süfrəsinə dəvət edir. Bizim bu ziyafətdəki yerimizi özümüzlə gətirdiyimiz ərzaqlar müəyyən etmir. Əslində, biz nə gətiririksə-gətirək, Onun süfrəsinin yanında yoxsul görünəcək. Bizdən tələb olunan yeganə şey — aclığımızı etiraf etməkdir. Çünki yazılıb: «Nə bəxtiyardır salehlik üçün acıb-susayanlar, çünki onlar doyacaqlar» (Matta 5:6).
Beləliklə, bizim aclığımız bizə əzab verən tamahkarlıq deyil, zövq almağımız üçün Rəbbin bizə verdiyi istəkdir. Biz öz zəifliyimizi inkar etməməli, əksinə, onu etiraf etməliyik. Paul bu ayələri yazarkən, elə bunu nəzərdə tutmurdumu: «Biz hələ gücsüz ikən Məsih müəyyən zamanda allahsız adamların uğrunda öldü. Saleh bir adam uğrunda kiminsə ölməsi çətin işdir; bəlkə də yaxşı bir adam uğrunda kimsə ölməyə cəsarət edər. Lakin Allah bizə olan məhəbbətini bununla sübut edir ki, biz hələ günahkar ola-ola Məsih bizim uğrumuzda öldü» (Romalılara 5:6–8).
YOXSULUN PORTRETİ
Paul bizim mənfi xüsusiyyətlərimizi sadalayır. Biz zəif və allahsızıq, biz günahkar və Allahın düşmənləriyik (Romalılara 5:6, 8,10-a bax). Rəbbin uğrunda öldüyü insanlar belədir.
Ailə məsələləri üzrə məsləhətçi Pol Folkner yeniyetmə qızı övladlığa götürməyə qərar verən bir nəfər haqqında danışır. Bir çox insan onu başa düşmədi. Onun övladlığa götürdüyü qız çox aqressiv, inadkar və insafsız idi. Bir dəfə məktəbdən qayıdan bu qız pul axtarıb tapmaq üçün evin altını üstünə çevirmişdi. Atası evə qayıdanda o, yoxa çıxmış və ev tamamilə dağınıq vəziyyətdə idi.
Qızın bu davranışlarından xəbər tutan dostlar ataya rəsmi olaraq onu övladlığa götürməməyi məsləhət gördülər.
— Qoy hara istəyirsə, ora getsin, — onlar demişdilər. — Onsuz da o sənin qızın deyil.
O isə dostlarına belə cavab vermişdi:
— Bilirəm, amma mən ona demişəm ki, sən mənim qızımsan.
Tanrı da Öz xalqı ilə övladlıq əhdi bağlayıb. Bizim itaətsizliyimiz Onun əhdini qüvvədən sala bilməz. Biri var ki, biz ruhən güclü, itaətli və səyli olduğumuz üçün sevilirik. Bəs Onun evini soyub, Ona aid olanları götürəndə necə? Bu, sevginin sınaqdan keçməsidir.
Tanrı bu sınaqdan yaxşı keçdi. «…Lakin Allah bizə olan məhəbbətini bununla sübut edir ki, biz hələ günahkar ola-ola Məsih bizim uğrumuzda öldü» (Romalılara 5:8).
Bizim məbədimizdəki həmin qadınlar məni və gətirdiyim yerfındığı qutusunu tərs-tərs süzüb belə demədilər:
— Hazırlamağı bacaranda gələrsən.
Həmin ata alt-üst olmuş evinə baxıb bu sözləri demədi:
— Valideynlərinə hörmət etməyi bacaranda gələrsən.
Tanrı bizim acınacaqlı həyatlarımıza baxaraq bu sözləri söyləmir:
— Siz buna layiq olanda Mən sizin üçün Özümü qurban verəcəyəm.
Beləcə Davud da Mefiboşetə bu sözlərlə müraciət etmədi:
— Gəzməyi öyrənəndə sənə kömək edəcəyəm.
Mefi… kimə?
Mefiboşetə. Onun hekayəsini eşidəndə, nə üçün onun barəsində danışdığımı anlayacaqsınız. 1-ci və 2-ci Şamuel Kitabının üstündəki tozu üfürün, çünki Mefiboşetlə orada tanış olacaqsınız.

(Şaul oğlu Yonatanın ayaqdan şikəst bir oğlu var idi. İzreeldən Şaulla Yonatanın ölüm xəbəri çatanda onun beş yaşı var idi. Dayəsi onu götürüb qaçdı. Tələsib qaçanda uşaq əlindən düşüb topal oldu. Bu uşağın adı Mefiboşet idi).
2 Şamuel 4:4

Buradakı mötərizə mətbəə xətası deyil. Müqəddəs Kitabda Mefiboşet mötərizəyə alınıb.Mefiboşet haqqında elə də çox məlumatımız yoxdur. Biz yalnız onun adını (Mefiboşet), başına gələn bədbəxt hadisəni (dayəsinin əlindən düşərək şikəst olduğu), fiziki qüsurunun olduğunu (axsayırdı) və sonrakı hadisələri bilirik.
Elə bu qədər məlumat bizdə bəzi sualların yaranması üçün kifayət edir. O kim idi? Nə üçün Müqəddəs Yazılarda ondan bəhs edilir? Bunun üçün bir az əvvəlki illərə baxmaq lazımdır.
Mefiboşet İsrailin ilk padşahı Şaulun nəvəsi, Yonatanın oğlu idi. Şaulu və Yonatanı müharibədə qətlə yetirirlər və padşahlıq Davuda keçir. Həmin dövrdə yeni padşahlar öz mövqelərini möhkəmləndirmək üçün əvvəlki padşahın bütün nəslini yox etməyə çalışırdılar.
Davud belə bir qəddar adəti yerinə yetirmək fikrində deyildi. Amma Şaulun qohumları bundan xəbərsiz idilər. Buna görə də onlar qaçmaqla canlarını qurtarmağa tələsirdilər. Xüsusilə də hər kəs beş yaşlı Mefiboşet üçün narahat olurdu. Çünki atasının və babasının ölümündən sonra taxtın yeganə varisi o idi. Əgər Davud Şaulun nəslini qırmağa qərar versəydi, onda bu oğlan siyahının ilk sıralarında yer alacaqdı. Buna görə də Şaulun ailəsinin tələm-tələsik qaçmaqdan başqa çarəsi yox idi. Lakin tələsik qaçarkən dayə balaca Mefiboşeti əlindən yerə salır və onun hər iki ayağı ciddi xəsarət alır. Bu zədə üzündən o, bütün həyatı boyu şikəst qalır.
Əgər Mefiboşetin hekayəsi sizə tanış gəlirsə, deməli, bu oğlanla bir çox ümumi cəhətiniz var. Məgər siz də onun kimi padşah nəslindən deyilsinizmi? Məgər siz də onun kimi yıxıldığınıza görə əziyyət çəkmirsinizmi? Məgər siz də heç vaxt görmədiyiniz padşahın önündə qorxu içərisində yaşamırsınızmı?
Mefiboşet biz yoxsulları yaxşı başa düşürdü: «…biz hələ gücsüz ikən…» (Romalılara 5:6) Axı bu gənc şahzadə düz iyirmi il uzaq diyarlarda yaşamış və padşahın yanına gələ bilməmişdi. Ona xəbər göndərməyə isə qorxurdu. O, həqiqətən də aciz idi.
Bu arada Davudun padşahlığı günü-gündən çiçəklənirdi. Onun dövründə İsrail öz ərazisini on dəfə artırmışdı. Davud döyüşlərdə və müharibələrdə məğlubiyyət tanımırdı. İsrail sülh və əmin-amanlıq içərisində yaşayırdı. Xalq öz padşahından razı idi. Amma indi padşah olan çoban Davud Yonatana verdiyi vədini unutmamışdı.
PADŞAHIN VƏDİ
Davud və Yonatan sanki fortepianonun dillərinə bənzəyirdilər. Onlar ayrı-ayrılıqda notlar, birlikdə isə musiqi hasil edirdilər. Yonatan Davudu «öz canı kimi» sevirdi (1 Şamuel 20:17). Davud Şaulun onu öldürmək istədiyini bildiyi gün onların əfsanəvi dostluğu ən çətin sınağa məruz qaldı. O, Davudu xilas edəcəyinə and içdi və Davudun da ona söz verməsini xahiş etdi: «…yox, əgər ölsəm, bu sədaqəti Rəbb Davudun bütün düşmənlərini yer üzündən silən zaman da heç vaxt evimdən kəsməyəcəksən. Yonatan Davud nəsli ilə əhd bağladı…» (1 Şamuel 20:15–16)
Davud üçün bu xatirələrin nə qədər əziz olduğunu bilirsinizmi? Uzun illər keçəndən sonra onun həmin anları necə xatırladığını təsəvvür edə bilirsinizmi? Davud öz eyvanında dayanıb dinc və çiçəklənən şəhərini seyr edir. Bol bəhrə verən tarlaların yanından çaparaq keçir. Öz qüdrətli ordusuna fəxrlə baxır. Həmin anlar onu hansısa minnətdarlıq hissi bürüyürdümü? Bəzən «Əgər o vaxt Yonatan mənim həyatımı xilas etməsəydi, bütün bunlar da ola bilməzdi» — deyə düşünürdümü?
Yəqin ki, onun keçmiş xatirələrini oyadan həmin anların birində o öz quluna müraciət edərək deyir: «Şaul nəslindən sağ qalan kimsə varmı? Yonatanın xatirinə ona yaxşılıq edim» (2 Şamuel 9:1).
Aldığı lütfü ətrafı ilə bölüşməyə vərdiş etmiş insanlar üçün bu cür suallar vermək adi haldır. Mən başqa insanlar üçün nəsə edə bilərəmmi? Başqaları mənə xeyirxahlıq etdiyi üçün mən də kiməsə yaxşılıq edə bilərəmmi? Bu, siyasi yol deyil. Davud xalqın onu tərifləməsi üçün xeyirxahlıq etməyə can atmır. O, əvəzini almaq üçün də yaxşılıq etmir. Onu hərəkətə gətirən yalnız bir fikir var: bir vaxtlar mən də köməksiz idim. Bu vəziyyətində onun əlindən tutdular. Davud Şauldan qaçıb-gizlənən vaxt onun vəziyyəti Paulun təsvir etdiyi «biz hələ gücsüz ikən» vəziyyətə çox uyğun gəlirdi (Romalılara 5:6).
Davuda yardım etdilər. İndi də o, eyni şeyi etməyə can atır. Siva adlı qulluqçu Yonatanın oğlunu tanıyır və padşaha deyir: «Yonatanın iki ayağından şikəst bir oğlu var. Padşah ona dedi: «İndi o haradadır?» Siva padşaha dedi: «Budur, indi o, Lo-Devarda Ammielin oğlu Makirin evindədir» (2 Şamuel 9:3–4).
Davuda bircə kəlmə kifayət etdi ki, söz verdiyindən daha çox şey etməli olduğunu başa düşsün. Həmin oğlan «iki ayağından şikəst idi». Əgər Davud Sivadan: «Başqa bir çıxış yolu yoxdurmu? Şaulun nəslindən sağlam bir kimsə varmı?» deyə soruşsaydı, onu kim qınayardı?
Əgər Davud: «Şikəst birinə mənim sarayımda yer yoxdur. Burada yalnız əsilzadələr yaşaya bilər; bu oğlan isə hətta gəzə də bilmir! Onun hansı işə gücü çatar? Nə var-dövləti var, nə təhsili, nə də ki, təcrübəsi. Hələ onun zahiri görünüşü də heç kimə məlum deyil. Bütün bu illəri o harada…, hə Lo-Devarda yaşayıb? Bu adın mənası «boş bir şey» deməkdir. Yəqin ki, bu oğlandan daha yaxşı vəziyyətdə olan biri tapılar və mən ona kömək etməyə şad olaram» — deyə düşünsəydi, onu kim mühakimə edə bilərdi?
Amma Davud bunları demədi. O, yalnız soruşdu: «Həmin oğul haradadır?»
Oğul. Mefiboşetin sonuncu dəfə «oğul» adlandırılmasından uzun illər keçmişdi. Onu həmişə şikəst adlandırırdılar. Hər dəfə onun adının yanına bu şikəstlik əlavə olunurdu. Lakin Davudun sözlərində onun fiziki qüsuru qətiyyən hallanmır. Davud: «O yazıq Mefiboşet haradadır?» deyə soruşmur. O, «həmin oğul haradadır?» deyə soruşur.
Buna bənzər damğalar daşımağın nə demək olduğunu çoxumuz yaxşı bilirik. Hər dəfə sizin adınızın yanına bədbəxtçiliyinizi də əlavə edirlər.
Con barədə son xəbərləri eşitmisən? Boşanan Conu deyirəm.
Ceridən yeni xəbərlərimiz var. Yadınızdadır, o necə əyyaş idi?
Şaron yenə də şəhərdədir. Onun öz övladlarını tənha böyütməsi əməlli-başlı biabırçılıqdır!
Bu gun Melisanı görmüşəm. Çox qəribədir, nəyə görə o, heç bir işdə sona qədər qərar tuta bilmir?
Sizin keçmişiniz sanki azıb qalmış tula kimi getdiyiniz hər yerdə ardınızca düşür. Görəsən, sizin özünüzə, sizin etdiklərinizdən daha çox dəyər verən biri tapılacaqmı? Əlbəttə. Belə Biri var. Bu bizim Padşahımızdır. Tanrı bizimlə danışanda nə səhvlərimizi, nə bədbəxtliklərimizi, nə də ki, problemlərimizi xatırlayır. O bizə Onun izzətinə şərik olmaq imkanı verir. O bizi Öz övladı adlandırır.

Həmişə töhmətləndirməz,
Qəzəbi sonsuza qədər sürməz.
Bizimlə günahlarımıza görə davranmaz,
Təqsirlərimizin əvəzini çıxmaz.
Çünki göylər yerdən nə qədər ucadırsa,
Ondan qorxanlara olan məhəbbəti o qədər böyükdür.
Nə qədər şərq qərbdən uzaqdırsa,
Qanunsuzluqlarımızı bizdən o qədər uzaqlaşdırıb.
Ata övladlarına rəhm etdiyi kimi
Rəbb də Ondan qorxanlara elə rəhm edir.
Çünki necə yarandığımızı bilir,
Torpaqdan düzəlməyimizi unutmur.
Zəbur 103:9–14

Mefiboşet bu damğanı iyirmi il daşımışdı. İnsanlar həmişə onun adının yanında şikəstliyini də vurğulayırdılar. Amma Padşah onun adını çəkəndə onu «oğul» adlandırdı. Saraydan deyilən bir söz, küçədə deyilən min qışqırıqdan dəyərlidir.
Davudun xidmətçiləri Mefiboşetin qapısını döydülər, onu arabaya otuzdurdular və saraya gətirdilər. Davudun yanına gələndə Mefiboşet yerə qapandı və özünü onun qulu adlandırdı (2 Şamuel 9:6-a bax). Onun qorxusunu başa düşmək olar. Nə olsun ki, ona Davudun xeyirxah olduğunu demişdilər. Buna kim zəmanət verə bilərdi? Onu saraya gətirmək üçün gedən xidmətçilər, yəqin ki, Davudun ona heç bir zərər vurmayacağını söyləmişdilər. Lakin Mefiboşet qorxurdu (siz olsaydınız qorxmazdınız?). Onu həyəcan bürümüşdü. Davudun ona söylədiyi ilk söz bu oldu: «Qorxma».
Yeri gəlmişkən, çoxumuz Padşahımızdan bu sözləri eşitmişik. İsa Məsihin ən çox dilə gətirdiyi əmrlərdən birinin «Qorxmayın» sözü olduğunu bilirdinizmi? Göylərdən gələn «qorxmayın» əmrinə Müqəddəs Yazıların hər Kitabında rast gəlindiyini bilirdinizmi?
Mefiboşeti padşahın hüzuruna gətirdilər, onu tapdılar, saraya qaytardılar. Bütün bunlara baxmayaraq, ona zəmanət lazım idi. Məgər bizim də buna ehtiyacımız yoxdurmu? Mərhəmətli padşahın önündə qorxu ilə diz çökən bu qonaq kimi, biz də əminliyə ehtiyac duymuruqmu? Paul təsdiqləyir ki, biz belə bir əminliyə sahibik. Həvari Tanrının bizə olan məhəbbətinin təminatı kimi çarmıxı göstərir. «Lakin Allah bizə olan məhəbbətini bununla sübut edir ki, biz hələ günahkar ola-ola Məsih bizim uğrumuzda öldü» (Romalılara 5:8). Tanrı Öz Oğlunu qurban verməklə, bizə olan sevgisini sübut etdi.
Qədim dövrlərdə Tanrı Öz Sözünü bizə çatdırmaq üçün peyğəmbərlər göndərirdi. İndi isə O bizim uğrumuzda qurban getməsi üçün Öz Oğlunu göndərdi. Tanrı əvvəllər bizə yardım etməsi üçün mələklərini göndərirdi, indi isə, bəşəriyyətin satın alınması üçün Öz Oğlunu qurban verdi. Biz təlaşa düşəndə, O bizə çarmıxda axıdılan qanı göstərərək deyir: «Qorxmayın».
Vətəndaş müharibəsinin başlanğıcında bir əsgər fərarilikdə təqsirləndirilərək həbs olunur. O öz təqsirsizliyini sübut edə bilmir və fərari kimi edama məhkum olunur. Onun apelyasiya işi Avraam Linkolnın masasına gəlib çıxır. Prezidentin əsgərə yazığı gəlir və onun haqqında əfv fərmanı imzalayır. Əsgər ordu sıralarına qayıdır, müharibənin sonunadək cəsarətlə vuruşur və döyüşlərin birində həlak olur. Onun döş cibindən prezidentin yazdığı bu məktub tapılır.
Həmin əsgər ona mərhəmət edən komandanının sözlərini ürəyinə yaxın yerdə yerləşən cibində qoruyub saxlamışdı. O, lütfdə cəsarət tapmışdı. Öz Padşahlarının izzətli çarmıxında neçə minin insanının cəsarət tapdığını kim bilir?
ÖVLADLIĞA GÖTÜRÜLMƏ ŞƏRƏFİ
Tanrı bizə verdiyi vədləri yerinə yetirdiyi kimi, Davud da Yonatana verdiyi sözü yerinə yetirdi. Mefiboşet adının mənası «rüsvayçılığı dağıdan adam» deməkdir. Davud da bu gənc şahzadə üçün bunu etdi: onun rüsvayçılığını dağıtdı.
Qısa müddətdə Davud Mefiboşetin bütün var-dövlətini, tarlalarını, işçilərini özünə qaytardı. Sonra isə bu şikəst adamın padşah süfrəsindən yeməsini təkid etdi. Bu, bir dəfə yox, dörd dəfə təkrarlandı!

…Baban Şaulun bütün torpağını sənə qaytaracağam. Sən həmişə mənim süfrəmdə yemək yeyəcəksən»…
…Mefiboşet isə həmişə mənim süfrəmdə yemək yeyəcək».
…Mefiboşet padşah oğullarından biri kimi Davudun süfrəsində yemək yeyirdi.
Bundan sonra Mefiboşet Yerusəlimdə qaldı, çünki həmişə padşahın süfrəsində yemək yeyirdi. O, iki ayağından şikəst idi.
2 Şamuel 9:7, 10, 11, 13. Kursiv mənimdir — M. L.

Bir dəqiqəlik dayanın və padşah süfrəsi arxasındakı səhnəni fikrinizdə canlandırın. Sizə kömək etməsi üçün öz qələmimi Çarlz Suindolla verməyimə etiraz etməzsiniz ki?

Nahar zənginin cingiltisi bütün padşah sarayına yayılır. Davud süfrənin başına keçərək öz yerini alır. Bir neçə saniyədən sonra Amnon, hiyləgər və amansız Amnon Davudun solunda əyləşir. Nəcib, məftunedici gözəlliyi və qaməti olan Tamar Amnonun yanında əyləşir. Sonra özünün elmi məşğuliyyətindən ayrılan, hədsiz dərəcədə bacarıqlı, diqqətli və ağıllı oğlan olan Süleyman asta-asta yaxınlaşaraq masanın digər tərəfində oturur. Varis təntənəli astagəlliklə öz yerini alır. Budur, kömür kimi qara uzun saçları çiyinlərinə düşən yaraşıqlı Avşalom masanın arxasında əyləşir. Bu gün Davudun ordu başçısı, sərkərdə olan Yoav da nahara dəvət alıb. Möhkəm əzələli, qarabəniz Yoav padşahın yanında oturur. Sonra hər kəs gözləyir. Onlar daban taqqıltısı və qoltuqağacının səsini eşidirlər «tak, tak, tak». Mefiboşet ağır-ağır masa arxasındakı yerinə yaxınlaşır və sakitcə oturur.. süfrə onun ayaqlarını örtür. İndi mən sizdən soruşuram: Mefiboşet lütfün nə olduğunu bilirmi?

Mən də sizdən soruşuram: siz onun həyatında öz həyatınızın əksini görə bilirsinizmi?
Biz Padşah nəslindən olan, yıxıldığına görə xəsarət alan, günahı ucbatından şikəst qalan övladlarıq. Yalnız Padşah bizi düşündüyünə görə, yer üzünün salnaməsinin qara siyahısından çıxarılmışıq. O bizi layiq olduğumuz üçün deyil, vədinə sadiq olduğuna görə yanına çağırıb Öz süfrəsi arxasında daimi yerimizi tutmağa dəvət edir. Biz düzgün gəzmək əvəzinə daha çox büdrəsək də, salehlərə çevrilmiş digər günahkarlarla birlikdə masa arxasında öz yerimizi tutur və Tanrının izzətinə şərik oluruq.
Bu masa arxasında sizi nələrin gözlədiyi barədə qısa sıyahı ilə tanış olmaq istərdinizmi?

Siz — mühakimədən azadsınız (Romalılara 8:1-ə bax).
Siz — qanundan azadsınız (Romalılara 7:6-ya bax).
Siz Tanrıya yaxınsınız (Efeslilərə 2:13-ə bax).
Siz qaranlıq hakimiyyətindən azadsınız (Kolosselilərə 1:13-ə bax).
Siz Onun Padşahlığının vətəndaşlarısınız (Kolosselilərə 1:13-ə bax).
Siz bəraət almısınız (Romalılara 5:1-ə bax).
Siz salehsiniz (İbranilərə 10:14-ə bax).
Siz övladlığa götürülmüsünüz (Romalılara 8:15-ə bax).
Sizin üçün Tanrının hüzuruna gedən yol daim açıqdır (Efeslilərə 2:18-ə bax).
Siz Onun kahin tayfasısınız (1 Peter 2:5).
O sizi heç vaxt tərk etməyəcək (İbranilərə 13:5-ə bax)
Siz çürüməz irsə maliksiniz (1 Peter 1:4).
Siz Məsihdəki həyatın şəriklərisiniz (Kolosselilərə 3:4-ə bax).
Siz Məsihdəki imtiyazlara şəriksiniz (Efeslilərə 2:6-a bax).
Siz Məsihdəki əzablara şəriksiniz (1 Korinflilərə 1:9-a bax).
Siz Onun bədəninin üzvlərisiniz (1 Korinflilərə 12:13-ə bax).
Siz Meynənin budaqlarısınız (Yəhya 15:5).
Siz tikintidəki diri daşsınız (Efeslilərə 2:19–22-ə bax).
Siz Bəyin nişanlısısınız (Efeslilərə 5: 25–27-ə bax).
Siz seçilmiş nəsilsiniz (1 Peter 2:9-a bax).
Müqəddəs Ruhun məbədisiniz (1 Korinflilərə 6:19-a bax).

Siz hər cür ruhani xeyir-duaya maliksiniz (bunu anlayın!) Tanrı bizə «Məsihdə səmadakı hər cür ruhani nemətlə xeyir-dua verib» (Efeslilərə 1:3). Bu ənam yer üzündəki son dərəcə heç bir dəyəri olmayan günahkara verilib. Bunu Tanrıdan başqa kim bizə verə bilərdi? «Hamımız Onun bütövlüyündən lütf üstünə lütf aldıq» (Yəhya 1:16). Paul bu sözləri deyəndə bizim hər birimizə müraciət edir:

Allahın zənginliyi nə böyük, hikməti və biliyi nə dərindir! Onun hökmləri necə də ağlasığmaz, yolları necə də anlaşılmazdır! Rəbbin ağlını kim dərk etdi? Ona kim məsləhətçi oldu? Kim Ona bir şey verdi ki, əvəzini Ondan istəyə bilsin?» Çünki hər şeyin mənbəyi Odur, hər şey Onun vasitəsilə və Onun üçün var oldu. Ona əbədi olaraq izzət olsun! Amin.
Romalılara 11:33–36

Biz də Mefiboşet kimi Padşah oğullarıyıq. Mənim Mayamidə etdiyim kimi, bizim ən böyük hədiyyəmiz — bir qutu yerfındığı — bizə verilənlərlə müqayisədə heç nədir.
DÜŞÜNMƏK VƏ MÜZAKİRƏ 
ETMƏK ÜÇÜN SUALLAR
1. «Bizim bu ziyafətdəki yerimizi özümüzlə gətirdiyimiz ərzaqlar müəyyən etmir. Əslində, biz nə gətiririksə-gətirək, Onun süfrəsinin yanında yoxsul görünəcək. Bizdən tələb olunan yeganə şey — aclığımızı etiraf etməkdir». Aclıq deyəndə nə nəzərdə tutulur? Biz bunu necə edirik? Siz bunu necə edirsiniz? İzah edin.
2. «Tanrı bizim acınacaqlı həyatlarımıza baxaraq bu sözləri söyləmir: «Siz buna layiq olanda mən sizin üçün Özümü qurban verəcəyəm». Əgər Tanrı belə etsəydi, bu bizim həyatımıza necə təsir göstərərdi? Kimsə Rəbbin ondan ötrü qurban getməsinə layiqdirmi? İzah edin.
3. Bu fəslin sonunda yerləşdirilmiş xeyir-dua siyahısı barədə düşünün. Onlardan hansı sizin üçün daha dəyərlidir? Nə üçün? Onlardan hansı sizin üçün əlçatmaz görünür? Nəyə görə? Bu xeyir-dualar barədə biliyiniz sizin həyatınıza necə təsir göstərə bilər?
4. Matta 5:6-cı ayəni oxuyun. İsa Məsih bu ayədə hansı insanlar barədə danışır? Məsih onlara hansı vədi verir?
5. Siz həmin insanlardan biri olduğunuzu düşünürsünüzmü? İzah edin.
Fəsil 5

Samariyalı qadın
Yol İsanı yorduğu üçün quyunun yanında oturdu. Altıncı saat radələri idi. Samariyalı bir qadın quyudan su çəkməyə gəldi. İsa ona «Mənə su ver, içim» dedi. <…>
Samariyalı qadın Ona dedi: Sən bir Yəhudisən, mənsə Samariyalı bir qadın. Sən necə məndən su istəyə bilərsən? Çünki Yəhudilər Samariyalılarla ünsiyyət etmir.
İsa ona cavab verdi: Əgər sən Allahın bəxşişini və «Mənə su ver, içim» deyənin Kim olduğunu bilsəydin, özün Ondan su istəyərdin, O da sənə həyat suyu verərdi.
Qadın Ona dedi: Ağa, su çəkmək üçün bir qabın yox, quyu da dərindir. Bəs o həyat suyunu haradan götürəcəksən? Məgər Sən bu quyunu bizə verən, oğulları və mal-qarası ilə buradan su içən atamız Yaqubdan da üstünsən?
İsa ona cavab verdi: Bu sudan içən hər kəs yenə susayar, amma Mənim ona verəcəyim sudan kim içsə, heç vaxt susamaz. Lakin ona verəcəyim su onun daxilində əbədi həyat verən bir su qaynağına çevriləcək.
Qadın Ona dedi: Ağa, bu suyu mənə ver ki, mən heç vaxt susamayım və su çəkmək üçün buraya gəlməyim.
İsa qadına «get ərini çağır və buraya gəl» dedi.
Qadın da Ona «ərim yoxdur» söylədi.
İsa ona dedi: «Ərim yoxdur» deməklə düz söylədin, çünki beş kişin olub, indi səninlə yaşayan da ərin deyil, sən bunu düz söylədin.
Qadın Ona dedi: Ağa, görürəm ki, Sən peyğəmbərsən. <…> Bilirəm ki, «Məsih» deyilən məsh olunmuş Şəxs gələcək və gələndə bizə hər şeyi bildirəcək.
İsa ona dedi: Səninlə danışan Odur, O Mənəm. <…>
Bu zaman qadın səhəngini yerə qoydu və şəhərə gedib adamlara dedi: Gəlin, etdiyim bütün əməlləri mənə söyləyən Adamı görün. Bəlkə elə Məsih Odur?
Yəhya 4:6–7, 9–19, 25–26, 28–29
İKİ BAŞDAŞI YAZISI
Onun yanından dəfələrlə keçmişəm. Yolumun üstündə olan bu torpaq yığınını hər gün görürdüm. Hər dəfə də öz-özümə deyirdim: «Bir dəfə ora getməliyəm».
Bu gün həmin «bir dəfə» gəlib çatdı. Gərgin, işlə dolu cədvəlimdən mənə otuz dəqiqə ayırmasını xahiş etdim və o yerə getdim.
Dörd yolayrıcı görünüşcə San-Antonioda digər yolayrıcılarından heç nə ilə fərqlənmirdi. Lakin köhnə çuqun lövhənin altını şimal-qərbə çevirin və siz inkişafın coşqun axınında dəyişikliyə uğramadan möhkəm dayanan tarixin adacığına düşəcəksiniz.
Yəqin ki, lövhədə nə yazıldığını soruşacaqsınız. «Dok-Hilin qəbri».
Mən maşını saxlayanda göyün üzü tutulmuşdu, yağış yağmaq istəyirdi. Mən getdiyim yerə çatmışdım. Baxımsız cığırla yüzdən artıq başdaşının yanından ötüb keçməli idim. Nəhəng palıd ağacının açılmış budaqları bu məqbərələrin üzərində baş-başa vermişdi. Səhər şehindən rütubətli olan hündür otlar topuqlarıma sürtünürdü.
Zamanla kələ-kötürləşmiş və deşik-deşik olmuş məzar daşları keçmişin izlərini daşıyırdı.
«Allah rəhmət etsin» yazılı başdaşlarını Şmidt, Faustman, Qryundmayer və Ekkert kimi adlar ayırır.
Burada Rut Leysi dəfn olunub. Napoleonun dövründə 1807-ci ildə doğulub. 1877-ci ildə — bir əsr bundan qabaq vəfat edib.
Düz mənim dayandığım yerdə, soyuq dekabr günündə səksən il bundan qabaq təsəlli tapa bilməyən ana fəryad edirdi. Yazısı sadədir: «Körpə Bold — 1910-cu il 10 dekabrda doğulub və vəfat edib».
On səkkiz yaşlı Harri Ferqyuson 1883-cü ildə bu cür vida sözü ilə dəfn olunub: «Rahat yat, yorğun gənc səyyah». Mən onun niyə yorulduğunu bilmək istəyərdim.
Sonra onu gördüm. Qəbiristanlığın şimal hissəsində məzar daşının üzərinə həkk olunmuşdu. Bu yazı Qreys Luelin Smitin fani bədəninin son mənzili barədə məlumat verirdi. Nə doğum, nə də ölüm tarixi var idi. Yalnız onun iki həyat yoldaşının adı və belə bir başdaşı yazısı var idi:

Dincəlir, amma sülh tapmadan.
Sevdi, amma sevilmədi.
Yarımağa çalışdı, amma bacarmadı.
Tənha yaşadığı kimi tənha da öldü.

Səy göstərməyin fani olduğu barədə sözlər.
Mən məzar daşına baxa-baxa Qreys Luelin Smit barədə düşünürdüm. Onun həyatı barədə fikirləşirdim. Bu cür başdaşı yazısını, görəsən, o özü həyatına yazmışdı… yoxsa həyatın özü ona bu yazını yazmışdı? O öz əzablarına layiq idimi? Onun həyatında təhqirlər və zədələr tez-tezmi baş verirdi? O, çirkin idimi? O, gözəl idimi? Nə üçün bəzi adamların həyatlarının uğurlu, digərlərinin isə bu cür bəhrəsiz olduğu barədə düşündüm.
Birdən ayıldım ki, səslə soruşuram: «Xanım Smit, sizin ürəyinizi nə qırdı?»
Mən sözləri köçürənə kimi yağışın damcıları mürəkkəbi yuyub apardı.

Sevdi, amma sevilmədi.

Uzun gecələr. Boş yataq. Sükut. Əzablı çağırışlarına cavab verən olmadı. Göndərilən məktubların cavabı gəlmədi. Qarşılıqsız sevgi.

Yarımağa çalışdı, amma bacarmadı.

Məyusluq çəkicinin zərbələrini eşidirəm:
«Neçə dəfə sənə demək olar!» Bum!
«Səndən adam olmayacaq!» Bum! Bum!
«Nə üçün sən həmişə yarıtmırsan?!» Bum! Bum! Bum!

Tənha yaşadığı kimi, tənha da öldü!

Qreys Luelin Smit kimiləri nə qədərdir? Nə qədər insan tənha yaşadıqları kimi, tənha da ölür? Atlantadakı evsiz. Los-Ancelesdəki barların daimi müştərisi. Mayamidəki yoxsul. Naşvildəki vəzçi. Bu dünyaya lazım olub-olmadığına şübhə edən istənilən adam. Heç kimin onu itirib-axtarmadığına əmin olan istənilən adam.
Telefonuna zəng gələn, lakin qəlbini boşaltmağa adam tapmayan istənilən adam. Tənqid edilən, amma səhvini düzəltmək üçün imkan verilməyən adam. Evi və çarpayısı olan, ancaq rahatlığı olmayan adam.
Boş vurnuxmanın qurbanları.
Əgər kimsə müdaxilə etməsə, əgər nə isə baş verməsə, onların da başdaşına Qreys Smitin məzar daşındakı sözlər yazılacaq.
Bax buna görə sizin indi oxuyacağınız hadisə bu qədər vacibdir. Bu hadisə başqa məzar daşı barədədir. Lakin bu dəfə məzar daşı qadının ölümünü deyil, onun yeni doğulmasını göstərir. Budur, o, gözlərini günəşin işığından qıyıb gəlir. Onun çiyinləri su üçün olan daş qabın ağırlığından əyilib. O, yolda toz qaldıra-qaldıra, yorğun halda ayaqlarını yerə sürütləyərək yeriyir. O, kimsənin baxışları ilə qarşılaşmamaq üçün yerə baxır.
O samariyalıdır; o, irqçiliyin iynələrinin necə sancdığını bilir. O qadındır; o, dəfələrlə cinslərin bərabərsizliyi ilə üzləşmişdi. O, beş kişinin arvadı olmuşdu. Beş kişinin! Beş müxtəlif nikah. Beş müxtəlif yataq. Beş müxtəlif boşanma. Qəzəblə çırpılan qapının səsi ona yaxşı tanışdır.
O, qarşılıqsız sevməyin nə demək olduğunu bilir. Hətta indiki məşuqu adının onun adı ilə yanaşı çəkilməsini istəmir. Bu adam yalnız onu yatağa çəkmək üçün idi.
Əgər Əhdi-Cədidin öz Qreys Luelin Smiti varsa, o da bu qadındır. Onu səy göstərməyin mənasız olduğu barədə məzar yazısı gözləyir. Tanımadığı bir nəfərlə görüş olmasaydı, belə də olacaqdı.
Həmin gün o, quyunun yanına günorta gəlmişdi. Nə üçün o, bütün digər qadınlar kimi səhər gəlmirdi? Bəlkə də o gəlmişdi. Ola bilsin ki, bu cür isti havada daha çox su lazım olmuşdu. Bəlkə də yox. Bəlkə də o, elə digər qadınlardan qaçırdı. Qızmar günəşin altında uzun yol onların acı dillərindən gizlənmək üçün elə də böyük qiymət deyil.
— Budur, o gəlir.
— Eşitdiniz? Bunun yenə də təzə kişisi var!
— Deyirlər ki, o, hər qarşısına çıxanla yatır.
— Sus-s-s. O gəlir.
Buna görə də o, quyuya günorta gedir. O, orada tək olacağına ümid edir. Amma orada onu onun özündən də yaxşı tanıyan Biri ilə rastlaşdı.
Həmin Şəxs yerdə əyləşmişdi: ayaqlarını uzatmış, qollarını çarpazlamış, kürəyini isə quyunun daşına söykəmişdi. Gözləri yumulu idi. Qadın dayandı və diqqətlə Ona baxdı. Ətrafa boylandı. Yaxınlıqda kimsə yox idi. Yenidən Ona tərəf baxdı. Baxan kimi yəhudi olduğu bilinirdi. O, burada nə gəzir? O, gözlərini açdı və qadın tez baxışlarını yayındırdı. Tələsik öz işi ilə məşğul olmağa başladı.
Onun özünü itirdiyini hiss edən İsa su istədi. Lakin qadın həyatda o qədər yoldan çıxarılmışdı ki, Ona yalnız bir içim suyun lazım olduğuna inana bilməzdi.
— Nə vaxtdan sənin kimi cənablar mənim kimilərdən su istəyirlər?
Qadın Onun düşüncəsində, həqiqətən, nəyin olduğunu başa düşmək istəyirdi. İntuisiyası qadını aldatmamışdı. Ona heç də su lazım deyildi. Ona qadının ürəyi lazım idi.
Onlar söhbət etdilər. Sonuncu dəfə nə vaxt hansısa kişinin onunla nifrətsiz danışdığını kim yada sala bilərdi?
O, qadına bədənin susuzluğunu deyil, qəlbin susuzluğunu yatırdan su mənbəyi barədə danışdı.
Bu, qadını maraqlandırdı.
— Cənab, mənə elə su ver ki, daha susamayım və bir də bura su aparmağa gəlməyim.
— Get, ərini çağır və bura qayıt.
Bəlkə də həmin an qadının ürəyi düşdü. Qadının samariyalı olduğunun fərqinə varmayan yəhudi. Ona — qadına yuxarıdan aşağı baxmayan kişi. Bu, qadının rastlaşdığı bütün yaxşılıqlardan üstün idi. İndi isə O, qadından… bu barədə soruşur.
Nə istəyir soruşsun, yalnız bundan başqa. Bəlkə də qadın yalandan: «Mənim ərim? O, indi məşğuldur» — demək istədi. Bəlkə də mövzunu dəyişmək istədi. Yəqin ki, qadın getmək istədi, amma yerindən tərpənmədi. O, həqiqəti söylədi:
— Mənim ərim yoxdur (yaxşılıq düzgünlüyə gətirib çıxarır).
Çox güman ki, siz bu hadisənin sonunu bilirsiniz. Amma mən bilməməyinizi istərdim. Bu hadisəni ilk dəfə eşitməyinizi istərdim. Bax onda siz bərəlmiş gözlərlə İsanın ona nə deyəcəyini gözləyərdiniz. Nə üçün? Ona görə ki, siz də onun etdiyi kimi etmək istəyərdiniz.
Siz də bütün maskaları çıxartmaq istəyərdiniz. Hər cür riyakarlıqdan imtina etmək istəyərdiniz. Sizin gizli günahlarınızın hörümçək toru ilə örtülmüş qapısı açılsa, Tanrının necə hərəkət edəcəyini bilmək istəyirsiniz?
Qadın da İsanın necə hərəkət edəcəyini bilmək istəyirdi. Yəqin ki, qadın həqiqət üzə çıxdığı vaxt xeyirxahlığın qalıb-qalmayacağını bilmək istəyirdi: «O hirslənib gedəcək. O mənim heç nəyə yaramayan alçaq biri olduğumu düşünəcək».
Əgər siz bu cür qorxu hiss edirsinizsə, əlinizə qələm götürün. Siz indi İsanın cavabını iki xətlə seçmək istəyəcəksiniz.
— Bu doğrudur. Sənin beş ərin olub. İndi birlikdə olduğun kişi isə hətta öz adının sənin adınla bir yerdə çəkilməsini istəmir.
O, qadını məzəmmət etdi? Qadının etirafını hiddətsiz qarşıladı? «Sən hara qədər alçalmısan?» məruzəsini oxudu?
Xeyr, İsa kamillik axtarmırdı. O, səmimilik axtarırdı.
Qadın təəccüb içərisində idi.
— Görürəm ki, Sən peyğəmbərsən.
Bu cümlənin mənası nə ola bilərdi? «Sən tamamilə qeyri-adisən. Bir məsələ barədə Səndən soruşsam olar?»
Onda qadın qəlbində açılan yaranı üzə çıxaran sualı verir.
— Tanrı haradadır? Bizdə deyirlər ki, O, dağlardadır. Sizdə isə deyirlər ki, O, Yerusəlimdədir. Mən Onun harada olduğunu bilmirəm.
Bu sözləri eşidən vaxt İsanın üzünün ifadəsini görmək üçün minlərlə günəş qürubunu qurban verərdim. Onun gözləri yaşardımı? Gülümsündümü? O, buludlara baxaraq Öz Atasına göz vurdumu? Susayan ürəklər axtardığın yer Samariyadır?
Bütün samariyalılar arasından Tanrıya ən çox can atan bu qadındır?
Tanrıya ən çox susayan budurmu — beş dəfə boşanan?
Çoxəsrlik sirri açmaq üçün bütün insanlar arasından seçilən — tərk edilmişlərin tərk edilmişi? Ətrafda ən «yaramaz» sayılan?
Çox maraqlıdır. Çünki İsa Öz sirrini padşah Hiroda açmadı. O, bu sirri elan etmək üçün Ali Şuranı toplaşmağa çağırmadı. Roma məhkəməsinin sütunları arasında belə Kim olduğunu demədi.
Bəli, bu, günahkarların torpağında quyunun kölgəsində baş verdi. O, bunu hamının nifrət etdiyi qadına dedi.
Çox güman ki, O, bu sirri qadına pıçıldayanda gözlərində qığılcımlar parıldayırdı.
— Mən Məsihəm.
Bu fəsildəki ən vacib cümlə diqqətinizdən yayına bilər. Qadın öz sudaşıyan qabını quyunun yanında qoydu və kəndə qaçaraq qarşısına çıxan hər kəsə dedi: «Gəlin, etdiyim bütün əməlləri mənə söyləyən Adamı görün. Bəlkə elə Məsih Odur?» (Yəhya 4:29)
Həmin vaxtın gərginliyini diqqətdən qaçırmayın. Qadının təəccübdən bərəlmiş gözlərinə baxın. Onun dili topuq vura-vura dediklərinə qulaq asın:
— S-ə-ə-n Mə-ə-s-i-h-sən!
Qadının qəflətən tutulduğunu və gülümsəyən Nazaretliyə bir daha nəzər salaraq qaçmaq üçün ani şəkildə necə çevrildiyinə baxın. Qadın qaçmaq üçün dönərkən Peterin enli sinəsi ilə toqquşur və az qala yıxılsın, amma güclə ayaq üstə dayanır və öz kəndinə tərəf götürülür.
Sizcə o, nəyi unutdu? O öz su daşıdığı qabını unutdu. Qadın çiyinlərini əyən ağır su qabını orada qoydu. O özünün ağır yükündən xilas oldu.
Uğursuz nikahlarına görə olan utancaqlığı birdən-birə yoxa çıxdı. Onun əvvəlki həyatının alçaqlığı baş verənlərin ucalığında buxarlandı.
— Tanrı buradadır! Tanrı gəlib! O mənə qarşı mərhəmətli… dir!
Buna görə də o, su qabını unutmuşdu. Elə buna görə də o, şəhərə qaçdı. Buna görə də o, ilk qarşısına çıxana öz xəbərini çatdırdı:
— Mən elə indicə mənim bütün etdiklərimi bilən Kəslə danışdım… Lakin O, bütün bunlara rəğmən məni sevir!
Şagirdləri İsaya yemək təklif edirlər. O, imtina edir. O, çox həyəcanlıdır! O, elə indicə nə vaxtsa etdiklərinin hamısından yaxşı bir iş görmüşdü. O, məhvedici riflərlə hərəkət edən həyatı götürdü və xilas yoluna yönəltdi.
O, sevinc içərisindədir.
— Baxın! — O, şəhərə qaçan qadını şagirdlərinə göstərərək deyir. — Tarlalara baxın [insanlara], onlar necə ağarıblar və biçinə hazırdırlar (Yəhya 4:35-ə bax).
Belə bir anda nəsə yeməkmi olar?
* * *
Sizin həyatınıza bənzəməsə də, bu iki qadının hadisəsi sizdən kiməsə təsirli görünə bilər. Sizin insanlarla dərin qarşılıqlı münasibətləriniz var. Siz vacib insansınız və bunu bilirsiniz. Sizin o qədər çox dostlarınız var ki, onların hamısı ilə görüşməyə vaxt tapmırsınız. O qədər çox işləriniz var ki, görüb çatdıra bilmirsiniz.
Sizin məzar daşınızda həyatın mənasızlığı barədə heç bir söz olmayacaq.
Buna görə minnətdar olun.
Lakin başqalarının işləri o qədər də yaxşı getmir. Bu, bəzilərini gözlədiyi üçün bu başdaşı yazısı barədə düşünməli oldunuz. Siz aynaya baxan kimi Qreys Smitin siması gözlərinizin qarşısında canlanır. Həmin samariyalı qadının ətrafdakılardan nə üçün qaçdığını yaxşı başa düşürsünüz. Siz də özünüzü məhz belə aparırsınız.
Kafeteriyada sizin yanınızda heç kim əyləşməyəndə, bunun nə demək olduğunu yaxşı başa düşürsünüz. Sizin bir əsl dostunuzun olmasının nə demək olduğunu təsəvvür edirsiniz. Siz sevmisiniz — bu əzabları bir daha yaşamağa dəyərmi? — deyə şübhə edirsiniz.
Siz də bu dünyada Tanrının hara baxdığını başa düşmürsünüz.
Mənim Coy adlı yaxşı bir tanışım var; o, kasıblar məhəlləsindəki məbədin ilahiyyat məktəbinin müəllimidir. Onun sinfi Barbara adlı cəsarətsiz bir qız istisna olmaqla, həyatsevər və dindən qorxmayan doqquz yaşlı uşaqlardan ibarətdir.
Uğursuz ailəyə görə onda həmişə ürkəklik və özünə inamsızlıq olur. Coyun sinifdə dərs keçdiyi həftələr boyu Barbara bir söz belə deməmişdi. Heç bir söz. Bütün uşaqlar qızğın söhbət edərkən o, hərəkətsiz otururdu. Hamı oxuyanda, o susurdu. Hamı güləndə, onun heç dodaqları belə qaçmırdı.
Həmişə öz yerindədir. Həmişə qulaq asır. Həmişə susur.
Coy uşaqlara göylər barədə danışan günə kimi belə davam edirdi. O, Tanrını necə görəcəyimiz, hər bir göz yaşının necə silinəcəyi və əbədi həyatın başlayacağı barədə danışırdı (Vəhy 7:17-yə bax).
Barbara heyranlıqla qulaq asırdı. O, gözlərini Coydan çəkmirdi.
O, acgözlüklə qulaq asırdı. Sonra əlini qaldırdı:
— Coy xanım…
Coy heyrətləndi. Barbara bu vaxta kimi sual verməmişdi.
— Bəli, Barbara…
— Göylər həm də mənim kimi qızlar üçündür?
Bu təvazökar sual İsanın taxtına çatanda Onun simasını görmək üçün mən bir daha minlərlə günəş qürubunu qurban verərdim. Çünki bu, əsl dua idi.
Göylərdə olan xeyirxah Tanrının yer üzündə unudulmuş can barədə xatırlaması üçün olan səmimi dua. Tanrının lütfünün hansısa çata sızması və oradan da məbədin gözdən qaçırtdığı kəsin üzərinə axması üçün olan dua. Heç kimə lazım olmayan həyatı götürüb onu lazımlı etmək xahişi. Tanrıdan başqa bunu heç kim bacarmaz.
Məbəd kafedrasından deyil, xəstəxana çarpayısından edilən dua. Qara əbalı seminariya tələbəsi tərəfindən deyilmiş deyil, sağalmış alkoqolik tərəfindən qorxa-qorxa söylənilən dua.
Tanrının etdiyi kimi ən yaxşı olanı etmək üçün yalvarmaq: ən adi olanı götürüb ən qeyri-adiyə çevirmək. Əsanı yenidən götürüb dənizi ikiyə bölmək. Daşı götürüb Qolyatı öldürmək. Balaca çobanın səhər yeməyini götürüb minlərlə adamı yedizdirmək. Bir ovuc torpaq götürüb koru sağaltmaq. Üç mismar, köndələn taxta tir götürüb onu bütün bəşəriyyətin ümid yeri etmək. Rədd olunmuş qadını götürüb missioner etmək.
* * *
Bu fəsildə iki qəbir var. Birincisi Lok-Hill qəbiristanlığındakı tənha qəbirdir. O, məhəbbət nə olduğunu bilmədi. O, sevinc nə olduğunu bilmədi. O, yalnız bu məzar yazısını onun həyatına cızan bıçağın ağrısını bildi.

Dincəlir, amma sülh olmadan.
Sevdi, amma sevilmədi.
Yarımağa çalışdı, lakin bacarmadı.
Tənha yaşadığı kimi tənha da öldü.

Lakin bu hekayədə bir qəbir yoxdur. İkincisi həmin quyunun yanındadır. Onun üzərindəki məzar daşı nədir? Həmin su qabıdır. O vaxt samariyalı qadının unutduğu su qabı. Onun üzərində sözlər yoxdur, lakin onların mənası var: burada həyatın dəyərsizliyi dəfn olunub.
DÜŞÜNMƏK VƏ MÜZAKİRƏ 
ETMƏK ÜÇÜN SUALLAR
1. Əgər özünüzə başdaşı yazısı yazmalı olsaydınız və o yazı həyatınızın indiki anını ifadə etməli olsaydı, nə yazardınız?
2. Yəhya 4:4–42-ni oxuyun. İsa öz susuzluğundan istifadə edərək Xoş Xəbəri necə çatdırdı (Yəhya 4:6–15-ə bax)? Biz buradan nə öyrənə bilərik? Yəhya 4:10-da İsa hansı «həyat suyundan» danışır? Onun gücü nədədir?
3. Samariyalı qadın barədə olan hekayədən hansı vacib nəticəyə gəldiyinizi izah edin.
4. Yaxın dostunuz və ya həyat yoldaşınızla yan-yana əyləşin, həyatınıza məqsəd və məna verənləri yazın. Konkret yazın. Sərgərdan gəzməyin fani olduğu hissi sizi boğmağa başlayanda, bu yazıları götürüb oxuyun.
5. Siz Qreys Luelin Smitə bənzəyən kimisə tanıyırsınızmı? Özünü lazımlı hiss edə bilməsi üçün siz ona necə kömək edə bilərsiniz? Nə üçün elə bu gün başlamayasınız?
Fəsil 6

Məryəm,
Marta və Lazar
Pasxadan altı gün əvvəl İsa Bet-Anyaya gəldi. İsanın ölülər arasından diriltdiyi Lazar da orada idi. Orada İsanın şərəfinə ziyafət verdilər. Marta xidmət edirdi. Lazar da İsa ilə birgə süfrə arxasında oturanların arasında idi. Məryəm isə bir litra çox qiymətli xalis nard yağını götürərək İsanın ayaqlarına çəkib onları saçları ilə sildi. Yağın ətri evi bürüdü.
Yəhya 12:1–3
TANRININ ORKESTRİNDƏ 
SİZİN YERİNİZ
Məktəb illərimin iki ili parad zamanı orkestrdə tuba daşımağa həsr olunmuşdu. Anam istəyirdi ki, mənim musiqi təhsilim olsun. Lakin xor artıq formalaşmışdı. Orkestrdə isə heç kim tubada ifa etmirdi. Buna görə də mən ora yazıldım. Bəlkə də siz bunu Allahın çağırışı adlandırmazdınız. Ancaq bu, vaxtın boş yerə sərf olunması deyildi.
Mən baş təbilçi ilə görüşlərə gedirdim.
Ağ ayaqqabı kremi ilə məktəb avtobusunun yanlarına şəkil çəkməyi öyrəndim.
Öz hissənə aid notları unudanda, müştüyü dodaqlarına qoyub şübhələri tamamilə yox edə-edə özünü tubanı çalmış kimi göstərmək daha yaxşıdır, nəinki, həqiqətən, ifa etmək.
Musiqi harmoniyası haqqında bəzi həqiqətləri öyrəndim. İndi onları sizə izah edəcəyəm. Mən böyük barabanın yanında addımlayırdım. Necə də gurultulu səsdir. Bum-m. Bum-m. Bum-m. Dərin, yoğun səsli, güclü. Düzgün musiqi üçün doğru həcmdə barabandan yaxşısı yoxdur. Bum-m. Bum-m. Bum-m.
Addımladığım cərgənin kənarında fleyta irəliləyirdi. Ah, necə də uca səslərdir! Təsirli, buludlara qədər yüksələn. Məndən qabaqkı cərgədə baş boruçumuz gedirdi. O, həmişə orkestrdə idi. Bəzi oğlanlar basketbol oynayanda, digərləri maşın sürəndə, o, daima truba çalırdı. Bu, qeyri-adi idi. Onu xəttə qoyub ifa etməyə imkan verin. O sizin ruhunuzu oxşayacaq. O, bayrağı da qaldıra bilər. Əgər stadionumuzun damı olsa idi, onu da qaldıra bilərdi.
Fleyta və truba müxtəlif səslər çıxarır. (Görürsünüzmü? Dedim axı orkestrdə çox şeylər öyrəndim!) Fleyta pıçıldayır. Truba isə qışqırır. Fleyta sakitləşdirir. Truba çağırış verir. Müəyyən həcmdə səslənən truba ilə heç nə müqayisə oluna bilməz. Əks halda, kütləni külək aparar. Bir müddətdən sonra həzin, xoşagələn səsi dinləmək istəyirsən. Sakit fleytanı dinləmək pis olmazdı. Lakin melodiyada ritm yoxdursa, məlahətli fleyta səsi də şit görünə bilər. Məhz buna görə də barabana ehtiyac var.
Amma kim tək barabana qulaq asacaq? Nə vaxtsa bir barabandan ibarət orkestr görmüsünüz? «Orkestrsiz yüz baraban» simfoniyasına gedərdiniz? Düşünürəm ki, yox. Ancaq hansı orkestr barabansız, ya fleytasız, ya da trubasız keçinir?
Məlahətli fleytanın cəsarətli trubaya,
cəsarətli trubanın sadiq barabana,
sadiq barabanın məlahətli fleytaya,
məlahətli fleytanın cəsarətli trubaya ehtiyacı var.
Mənanı tutdunuzmu? Burada əsas söz «ehtiyacı var»dır. Onlar bir-birinə lazımdır. Ayrı-ayrılıqda onlar musiqi yaradır. Birlikdə isə möcüzə.
Beləliklə, iyirmi il əvvəl məktəb orkestrində gördüyümü mən bu gün məbədlərdə görürəm. Bizim bir-birimizə ehtiyacımız var. Hamı eyni alətdə çalmır. Kiminsə hündür, kiminsə aşağı registri var. Biri solo çalır, digəri dirijorluq edir. Hər kəs eyni səsi ifa etmir. Bəzilərində təsiredici, bəzilərində çağırışvericidir. Hamımızda eyni qabiliyyət yoxdur. Kimisi bayraq qaldırılan zaman xətdə dayanmalı, kimisi isə arxa cərgədə şeypur çalmalıdır. Hər birimizə yer tapılacaq.
Kimsə barabanda (Marta kimi);
Kimsə fleytada (Məryəm kimi);
Kimsə də trubada (Lazar kimi) ifa edir.
Məryəm, Marta və Lazar, demək olar ki, İsa Məsihin doğma ailəsi idi. Rəbb Lazarı ölülərdən dirildəndən sonra onlar İsa üçün şam yeməyi təşkil etmək qərarına gəldilər. Hörmət əlaməti olaraq Onun şərəfinə ziyafət verdilər (Yəhya 12:2-ə bax).
Onlar başda oturmaqdan ötrü mübahisə etmədilər. Bir-birinin bacarığına həsəd aparmadılar. Özlərini başqasından üstün saymağa çalışmadılar. Hər üçü bir məqsəd üçün birgə səy göstərdi. Hər biri məqsədə çatmaq üçün öz xüsusi qabiliyyətini əsirgəmədi. Marta xidmət göstərirdi: o, həmişə işçi mövqeyində dayanırdı. Məryəm səcdə edirdi: o, ətri bütün otağı dolduran xalis nard yağı ilə Rəbbi məsh etdi. Lazar isə həmişə (həmişəki kimi) hekayə danışmağa hazır idi.
Üç insandan hər birinin öz bacarığı və xüsusi məharəti var idi. Hər biri eyni dəyərdə idi. Bu barədə düşünün. Bu ailə üçündən biri olmadan bacara bilərdimi?
Bəs biz bu üçü olmadan öhdəsindən gələ bilərikmi?
Hər məbədin öz Martasına ehtiyacı var. Yox, belə yox. Hər məbəd yüzlərlə Martaya ehtiyac duyur. Onlar qollarını çırmalayaraq həmişə xidmətə hazır olan məbədin işçi qüvvəsinin ahəngini yaradırlar. Martaların sayəsində məbədin büdcəsi tənzimlənir, binasının inşası yekunlaşır, uşaqlar maariflənir. Martalar olmayana qədər onların dəyəri bilinmir. Martalardan biri itən kimi, bütün Məryəm və Lazarlar açarları tapmaqda əzab çəkəcək, termostatı və işıqları işə salmağı bacarmayacaqlar.
Martalar məbəddə «Enercayzer» batareyalarıdır. Onlar işləyir, işləyir, yenə də işləyirlər. Dəvədə su ehtiyatı olduğu kimi, onlarda da enerji ehtiyatı olur. Yupiter işıqları altına düşməyə çalışmadıqlarına görə, onlar nadir hallarda tərifə layiq görülürlər. Amma bu, o demək deyil ki, onların tərifə ehtiyacları yoxdur. Sadəcə onlar buna adət etməyiblər.
Martaların öz missiyaları var. Martaların zəif cəhəti varsa da, bu, öz missiyalarını Nəsihətçinin ehtiyaclarından yüksəyə qoymaqdır. Martanın bunu nə vaxt etdiyini xatırlayırsınızmı? Əvvəl Marta İsa Məsihi qonaqlığa dəvət etdi. İsa Məsih gələndə Öz şagirdlərini də gətirdi.
Lukanın təsvir etdiyi hekayədə Məryəm əyləşib, Marta isə narazılığını bildirir. Marta Məryəmin İsa Məsihin ayaqları yanında oturmasına qəzəblənir. «Bu dəhşətdir!» Bu ki tənbəllikdir! Yersizdir! Mənasızdır! Demək istəyirəm ki, çörək bişirmək, süfrə açmaq və can xilas etmək əvəzinə oturub dinləməyə kim vaxt tapar? Buna görə də Marta şikayətlənir: «Ya Rəbb! Görmürsən ki, bacım işləri tək mənim üstümə yığıb? Ona de ki, mənə kömək etsin» (Luka 10:40).
Vay-vay-vay. Deyəsən, kimsə əsəbiləşir? Marta gözlənilmədən İsa Məsihə xidmət etməkdən tələbə keçir. Hamı susdu. Şagirdlər gözlərini digər tərəfə dikdilər. Marta partladı. İsa Məsih cavab verir. O, yalnız Bet-Anyalı Martaya deyil, orkestrdə yeganə alətin baraban olduğunu düşünən bütün Martalara müraciət edir.

Marta, Marta, sən çox şeyin qayğısını çəkib təlaşa düşürsən. Yalnız bir şey lazımdır. Məryəm yaxşısını seçdi. Bu da onun əlindən alınmayacaq.
Luka 10:41–42
Deyəsən, Marta dərsi mənimsədi. Çünki bir qədər sonra onun yenə xidmət etdiyini görürük.

Orada İsanın şərəfinə ziyafət verdilər. Marta xidmət edirdi. Lazar da İsa ilə birgə süfrə arxasında oturanların arasında idi. Məryəm isə bir litra çox qiymətli xalis nard yağını götürərək İsanın ayaqlarına çəkib onları saçları ilə sildi. Yağın ətri evi bürüdü.
Yəhya 12:2–3

Məgər Məryəm mətbəxdədir? Xeyr. O, İsa Məsih üçün öz fleytasında ifa edir. O, ibadət edir, çünki bunu etmək onun xoşuna gəlir. Ancaq bu dəfə Marta etiraz etmir. O, başa düşdü ki, izzətləndirməyin və səcdənin də öz yeri var. Məryəm də bunu icra edir. Onda Məryəmin bu şam yeməyindəki rolu nədir? O, 300 qram çox bahalı yağı gətirərək Məsihin ayaqlarına çəkdi və saçları ilə onları quruladı. İlahilər məbədi doldurduğu kimi, yağın ətri də evi bürüdü.
Əvvəlki Marta narazılıq edərdi. Bu cür davranmaq israfçılıqdır, ağılsızlıq və həddindən artıq səxavətlilikdir. Lakin yetkin Marta artıq başa düşür ki, Allahın Padşahlığında fədakar xidmətin və coşqun izzətləndirmənin öz yeri var.
Məryəmin izzətləndirmə ənamı var. Məryəmlər sadəcə oxumur, onlar Allaha səcdə edirlər. Onlar ancaq məbədə baş çəkmək üçün deyil, Allaha izzət verməkdən ötrü gedirlər. Onlar nəinki Məsihdən danışır, həm də Məsihin ehtişamını göstərirlər.
Məryəmin bir ayağı artıq göylərdə idi. Məryəm kimilərin yer üzərinə enməsi asan deyil. Amma bəzən enməyə məcburdurlar. Hərdən onlara xatırlatmaq lazımdır ki, ödəməli olduqları hesabat və öyrətməli olduqları uşaqlar var. Lakin onlara bu barədə sərt deməyin. Fleytalar çox zərifdir. Məryəm incə və gözəl qəlbə malikdir. Bir halda ki, o özünə Məsihin ayaqları yanında yer tapıb, onu oradan qaldırmayın. Yaxşı olar ki, ondan sizin üçün dua etməsini xahiş edin.
Mən belə də edirəm. Məryəmi görəndə soruşuram: «Mən sizin dualarınıza necə qoşula bilərəm?»
Hər bir məbədin öz Məryəminə çox ehtiyacı var. Onlar bizə uşaqlarımız üçün dua etməyə lazımdırlar. Onlar bizim xidmətlərimizə Allahın alovunu gətirmək üçün gərəkdirlər.
Məryəmlər ilahilər yazmaq və izzətləndirmə himnləri oxumaq üçün lazımdırlar.
Onlar bizə ona görə lazımdır ki, diz çöküb ağlayaq, əllərimizi qaldırıb dua edək.
Bəzən nəyi necə etməyi unutduğumuz üçün onlara ehtiyacımız var! Tanrı səcdəni xoşlayır — Məryəmlər bunu unutmurlar. Tanrı istəyir ki, onlar Tanrıda Atanı görsünlər — Məryəmlər bunu yaxşı bilirlər. Onlar dərk edirlər ki, Ata hər şeydən daha çox uşaqlarının Onun ayaqları yanında oturub ünsiyyət qurmalarını istəyir.
Bu baxımdan Məryəmlər əvəzolunmazdırlar.
Ancaq onlar da ehtiyatlı olmalıdırlar. Onlar da tez-tez Luka 6:46-cı ayə üzərində düşünməlidirlər: «Nə üçün Məni «ya Rəbb, ya Rəbb» deyə çağırırsınız, amma dediklərimə əməl etmirsiniz?»
Məryəmlər unutmamalıdırlar ki, xidmət — səcdədir.
Martalar da unutmamalıdırlar ki, səcdə — xidmətdir.
Bəs Lazarlar necə? Onlar da başa düşməlidirlər ki, hər kəs trubada ifa edə bilməz.
Bildiyimiz kimi, Lazar bu ziyafətdə heç nə etmədi. O, evdən kənarda fəaliyyət göstərirdi. Yəhya 12:9–11-i diqqətlə oxuyaq.

Yəhudilərdən böyük bir kütlə İsanın orada olduğunu öyrənəndə həm İsaya görə, həm də Onun ölülər arasından diriltdiyi Lazarı görmək üçün oraya gəldi. Onda başçı kahinlər öz aralarında Lazarı da öldürməyi qərara aldılar. Çünki Lazara görə çoxlu Yəhudi gedib İsaya iman edirdi.

Belə-belə işlər! Lazar sayəsində bir çox yəhudi İsa Məsihə iman etdi. Lazara truba etibar edilmişdi. Onun İsa Məsih haqqında şəhadəti var idi. Bu, şəhadət nə idi?
«Mən həmişə yaxşı adam olmuşam, — deyə o, iddia edə bilərdi. — Mən hesabları ödəyir, bacılarımı sevirdim. Hətta İsa Məsihlə ünsiyyət xoşuma gəlirdi. Amma mən Onun ardıcıllarından biri deyiləm. Mən Ona Peter, Yaqub və başqaları kimi yaxın olmamışam. Müəyyən qədər məsafə saxlamışam. Yox-yox, bununla nəsə demək istəmirəm. Sadəcə Onun pərəstişkarı olmaq istəmirdim.
Ancaq sonra xəstələnib öldüm. Demək istəyirəm ki, mən ölü idim.
Heç nə qalmadı. Soyuq daş. Nə həyat var, nə nəfəs. Ümumiyyətlə, heç nə. Mən bütün dünya üçün ölü idim. Qəbirdə mən həyat gördüm. Sonra İsa Məsih qəbirdən məni çağırdı. Onun sözlərindən ürəyim döyündü, qəlbim titrədi və mən yenidən həyata qayıtdım. İstəyirəm biləsiniz ki, O, eynisini sizin üçün də edə bilər».
Tanrı Martaya xidmət üçün baraban, Məryəmə fleyta, Lazara isə truba verdi. Beləcə Lazar səhnənin mərkəzində dayanıb trubada ifa edir.
Allah həmişəki kimi trubaları paylayır. Tanrı əvvəlki kimi insanları sərdabələrdən səsləyir. O, daima möhtəşəm şəhadətlər bəxş edir — «Oy! Məni çimdikləyin, deyəsən, yuxudayam» və ya «Bu, inanılmazdır». Lakin hər kəsin belə şəhadəti yoxdur. Axı yalnız trubadan ibarət orkestr kimə lazımdır?
Kimsə itmişləri imana gətirir. Kimsə xilas olmuşları ruhlandırır. Kimsə hərəkətə həvəsləndirir. Onların hamısı vacibdir.
Əgər Tanrı sizi Marta olmağa çağırıbsa, xidmət edin! Başqalarına xatırladın ki, acları yedirtmək xoş xəbər, xəstələrin qayğısına qalmaq isə Allaha ibadətdir.
Əgər Tanrı sizi Məryəm olmağa çağırıbsa, onda səcdə edin! Başqalarına xatırladın ki, saleh olmaq mütləq işgüzar olmaq demək deyil. Öz nümunənizdə göstərin ki, diqqəti səcdəyə cəmləmək üçün qeyd kitabçalarını və meqafonları kənara qoymaq lazımdır.
Əgər Tanrı sizi Lazar olmağa çağırıbsa, onda Onun haqqında şəhadət edin. Başqalarına xatırladın ki, onların da bölüşməyə sözləri var. Onların da qaranlıqda gəzən yaxınları var. Onlar da ölürlər ki, dirilsinlər.
Hər birimizin masa arxasında öz yeri var.
Bir nəfər istisna olmaqla. Martanın evində öz yerini tapmayan biri var idi. Baxmayaraq ki, başqalarına nisbətən o, Məsihlə daha çox vaxt keçirtdi, amma iman baxımından o, başqalarına görə Ondan daha uzaqda idi. Onun adı Yəhuda idi. O, oğru idi. Məryəm nard yağını çıxardanda, o, yüksək ruhanilik göstərməyə çalışdı. «Nə üçün bu ətir üç yüz dinara satılıb yoxsullara verilmədi?» — deyə o soruşdu (Yəhya 12:5-ə bax). Lakin Yəhudanın niyyətini bilən İsa Məsih səcdə edən Məryəmi müdafiə etdi. Uzun müddətdən sonra Yəhudanın ürəyindəkiləri dərk edən Yəhya öz hekayəsində izah edir ki, Yəhuda oğru idi (Yəhya 12:6-a bax). Bütün bu illər ərzində o, ümumi xəzinəyə əl uzadırdı. Nard yağının satılmasını istəməsinin səbəbi əldə olunan pulun xəzinəyə qoyulması, onun isə buradan pulu oğurlamaq arzusu idi.
Gözəl hekayənin necə də kədərli sonu var. Amma eyni zamanda uyğunluq mövcuddur. Axı hər məbəddə Marta kimi özünü xidmətə, Məryəm kimi özünü səcdəyə və Lazar kimi özünü Tanrı barədə şəhadətə həsr edən imanlılar var.
Həm də Yəhuda kimi ancaq alan, alan və yenə alan, əvəzində heç kimə heç nə verməyən imanlılar var. Bəs siz Yəhudasınız? Mən bu sualı ehtiyatla, lakin yerində verirəm. Siz Məsihə yaxın otursanız da, ürəyiniz Ondan uzaqdır? Masa arxasında daş qəlblə əyləşmisiniz? Siz daima başqalarının bacarıqlarını tənqid edir, amma nadir hallarda öz ənamınızla bölüşürsünüz? Siz məbədə heç nə vermədən, ondan mənfəət güdürsünüz? Başqaları səxavətlə verir, siz isə gözləriniz arxada qala-qala verirsiniz? Siz Yəhudasınız?
Siz alır, alır və alırsınız, amma heç nə vermirsiniz? Əgər belədirsə, bu hekayədə siz Yəhudasınız.
Əgər siz Martasınızsa, möhkəm olun. Allah sizin xidmətinizi görür. Əgər siz Məryəmsinizsə, ruhlanın. Tanrı sizin səcdənizi qəbul edir.
Əsər siz Lazarsınızsa, güclü olun. Tanrı sizin etiqadınızı qiymətləndirir.
Amma siz Yəhudasınızsa, ehtiyatlı olun. Rəbb sizin xudbinliyinizi görür.
DÜŞÜNMƏK VƏ MÜZAKİRƏ 
ETMƏK ÜÇÜN SUALLAR
1. Siz daha çox kimə bənzəyirsiniz — Martaya, Məryəmə, yoxsa Lazara? İzah edin.
2. Məbədinizdə kimin Martaya, Məryəmə və Lazara bənzədiyini təsvir edin.
3. «Məryəmlər unutmamalıdırlar ki, xidmət — səcdədir. Martalar da unutmamalıdırlar ki, səcdə — xidmətdir. Bəs Lazarlar necə? Onlar da başa düşməlidirlər ki, hər kəs trubada ifa edə bilməz». Xidmət — səcdə, səcdə isə necə xidmət ola bilər?
4. Allahın orkestrindəki yeriniz və ifanız sizi qane edirmi? Nəyə görə «hə», nəyə görə «yox»?
5. Romalılara 12:4–8-i oxuyun. Bu mətn birlik və fərqlilik haqqında nə deyir? Bizim aramızdakı birlik və fərqlilik münasibəti haqqında nə deyir?
Fəsil 7

Aviqail
Bundan sonra Aviqail cəld tərpənib, iki yüz kömbə çörək və iki tuluq şərab hazırladı. Beş qoyun cəmdəyi, beş ölçü qovurğa, yüz salxım quru üzüm və iki yüz parça basılmış əncir lavaşanası götürüb eşşəklərə yüklədi. Sonra nökərlərinə dedi: «Siz qabaqda gedin, arxanızca gəlirəm». Bu barədə əri Navala heç nə bildirmədi.
Aviqail eşşəyə minib dağın bağlı tərəfindən enərkən Davud da adamları ilə oraya enməkdə idi və qadın onlarla rastlaşdı. Davud demişdi: «Doğrudan da, bu adamın çöldə olan bütün mallarını qorudum və onun heç nəyini əskilməyə qoymadım, amma nahaq yerə. O isə mənə yaxşılığımın əvəzində pislik etdi. Əgər səhərədək onun bütün divar isladanlarından — kişilərindən birini belə, sağ buraxsam, qoy Allah Davudun düşmənlərinə beləsini və bundan betərini etsin».
Aviqail Davudu görcək cəld eşşəkdən düşdü və Davudun önündə üzünü yerə qoyaraq təzim etdi. Sonra onun ayaqlarına düşüb dedi: «Ey ağam, bu günahı mənim üzərimə qoy. Izin ver ki, kənizin səninlə danışsın. Nə olar, kənizinin sözlərinə qulaq as. Ağam, rica edirəm, Navalın — o yaramaz insanın acığını qəlbinə salma, çünki adı necədirsə, özü də elədir. Adı Naval olduğu kimi özü də axmaqdır.
Ey ağam, mən kənizin ağamın göndərdiyi nökərləri görməmişəm. Madam ki Rəbb səni indi qana batmaqdan və öz əlinlə qisas almaqdan saxladı, var olan Rəbbə və canına and olsun, ağamın düşmənləri və bədxahları Naval kimi olsun. İndi isə izin ver, kənizinin ağama gətirdiyi bu hədiyyələr arxanca gələn cavanlara verilsin. <…>
Davud Aviqailə dedi: «İsrailin Allahı Rəbbə alqış olsun ki, bu gün məni qarşılamağa səni göndərdi. Ağlına bərəkallah, xeyir-dualı olasan! Bu gün məni qan tökməkdən və əlimlə öz qisasımı almaqdan saxladın. Həqiqətən, məni sizə pislik etməkdən sən saxladın, İsrailin Allahı var olan Rəbbə and olsun, əgər cəld tərpənib mənim qarşıma çıxmasaydın, mütləq səhər işığına qədər Navalın divar isladanlarından — kişilərindən biri də sağ qalmayacaqdı». Davud onun gətirdiyi şeyləri əlindən alıb dedi: «Evinə salamat get, budur, sənin sözünə baxıb xahişini yerinə yetirdim».
1 Şamuel 25:18–27, 32–35.
BARBAR FƏRMANI
Ernest Qordon Birmanın ölüm evində haldan düşdü. O, ölən insanların iniltisini eşidir və hər tərəfdən gələn meyit qoxusunu hiss edirdi. Amansız cəngəlliklərin qızmar nəfəsi dərini yandırır və boğazını qurudurdu. Bir qədər səy göstərsə, cılız ombasını əllə örtə bilərdi. Amma artıq nə gücü, nə də yaşamaq istəyi var idi. Difterit hər ikisini məhv etmişdi. Yapon hərbi əsir düşərgəsində milçək və taxtabitilərlə əhatə olunmuş yataqda uzanarkən ölümü gözləyirdi.
Müharibə onunla amansızcasına rəftar etdi! O, İkinci Dünya müharibəsi iştirakçısı və iyirmi yaşında artıq qıvraq şotlandiyalı idi. Lakin sonra… Yaponların əsiri, cəngəllikdə bir neçə ay məşəqqətli iş, hər gün kötəklənmə, yarıac-yarıtox həyat, taqətsizlik. Şotlandiya əbədi itirilmiş görünürdü. Normal həyat ümidi heç yox idi.
Müttəfiqlərin əsgərləri özlərini vəhşi kimi aparır, bir-birindən oğurlayır, ölüləri soyur, çörək qırıntılarına görə dalaşırdılar. Yemək paylayanlar isə onsuz da az olan yemək paylarını azaldırdılar ki, özlərinə daha çox götürsünlər. Düşərgədə cəngəllik qanunları hökmranlıq edirdi.
Qordon bütün bunlarla vidalaşmağa şad olardı. Burada həyat ölümcül xəstəliklərə təslim olurdu. Lakin daha sonra gözlənilməz bir şey baş verdi. Düşərgəyə hələ ümidi olan iki yeni hərbi əsir gətirdilər. Onlar da başqaları kimi xəstə və taqətdən düşmüş olsalar da, yüksək əxlaqi keyfiyyətlərə malik idilər.
Onlar həm öz cüzi paylarını bölüşür, həm də üzərlərinə əlavə iş götürürdülər. Onlar Qordonun irinli yaralarını təmizləyir və fəaliyyətini itirmiş ayaqlarını ovuşdururdular. Onlar onu altı həftədən sonra çimizdirdilər. Qordon özündə yavaş-yavaş güc hiss etməyə başladı. Bununla bərabər ləyaqət hissi də bərpa olunurdu.
Onların xeyirxahlığı yoluxdurucu idi və Qordonu da öz cənginə aldı. O da xəstələrin qayğısına qalmağa və öz payını bölüşməyə başladı. O, hətta özü üçün saxladığı bəzi əşyaları da payladı. Digər əsgərlər də özlərini belə aparmağa başladılar. Tədricən düşərgədəki mühit yumşaldı və təmizlənməyə başladı. Özünü inkar etmək xudbinliyi aradan çıxartdı. Əsgərlər Müqəddəs Kitabı oxumağa və ibadət etməyə başladılar.
İyirmi ildən sonra Qordon Prinston universitetində kahin olanda, bu dəyişikliyi belə təsvir etdi:

Ölüm bizdən uzaqlaşmadı. Buna şübhəmiz yox idi. Lakin biz yavaş-yavaş onun ölümcül buxovundan azad olduq… Xudbinlik, nifrət…və qürur həyatın düşməni idi. Məhəbbət… özünü inkaretmə… və iman, əksinə, həyatın mahiyyəti oldu… Allahın insanlara verdiyi bəxşiş idi… İndi son söz ölümün deyildi!

Xudbinlik, nifrət və qürur… Bunlarla qarşılaşmaq üçün hərbi əsir düşərgəsində olmaq heç də vacib deyil. Bunun üçün birgə yaşayış kifayətdir. Eləcə də korporasiyada müşavirələr üçün otaq və ya ər-arvadın yataq otağı, yaxud ucqar yer bəs edir. Cəngəllik qanunu davam etməkdədir. Hər kəs özü üçündür. Nə bacarırsan qopart, qopartdığını heç kəsə vermə. Güclü olan yaşayır.
Bu qanun sizin dünyanızı kədərləndirmirmi? Sizin doğma dilinizdə yiyəlik və şəxs əvəzlikləri üstünlük təşkil etmirmi? Mənim karyeram, mənim arzularım, mənim əşyalarım. İstəyirəm ki, hər şey mən dediyim və planlaşdırdığım kimi olsun. Əgər elədirsə, bu əjdahanın necə yırtıcı olacağını bilirsiniz. Təbii ki, bəzən palçığın içində almaz parıldaya bilər: yoldaşlar vacib olanlarla paylaşırlar; əsgər çətin anda kömək edir; yaxud Aviqail, gözəl Aviqail sizin yolunuzun üstünə çıxır.
O, Davudun dövründə yaşayan və adının mənası «axmaq» olan Navalın arvadı idi. O, bu xüsusiyyətə tamamilə uyğun idi.
Gəlin onu o dövrün Səddam Hüseyni kimi təsvir edək. O, çoxlu mal-qaraya sahib idi və bununla fəxr edirdi. Onun otağındakı bar həmişə dolu idi. O, bir çoxları ilə görüşür və uzun limuzində səfərlərə çıxırdı. Bütün MBA (Milli Basketbol Assosiasiyası) oyunlarına abunə idi. Onun şəxsi təyyarəsi var idi və tez-tez Las-Veqasa gedir, Texas pokeri oynamağı xoşlayırdı. Altı cangüdən həmişə onu müşayiət edirdi.
Belə mühafizə Naval üçün çox deyildi. O, «elə yaramaz insandır ki, ona kimsə söz deyə bilmir»di. (1 Şamuel 25:3,17). İnsanlarla ünsiyyət qabiliyyətini o, yerli zooparkda öyrənmişdi. Elə bir insan yox idi ki, üstünə qəzəblənməsin və onun korlamadığı münasibət yox idi. Navalın dünyası bir insanın — özünün ətrafında dövr edirdi. Onun heç kəsə borcu yox idi və başqaları ilə nəyisə paylaşmaq fikri ona gülünc gəlirdi.
Xüsusilə Davudla.
Həmin dövrdə Davud səhrada Robin Qud kimi öz altı yüz əsgəri ilə əkinçiləri və çobanları quldur və bədəvilərin basqınından qoruyurdu. O vaxtlar İsraildə nə polis, nə də FHN yox idi. Buna görə də Davud və onun dostları o yerlərdə yaşayan sakinlərə lazım idi.
Onlar yaxşı müdafiə edirdilər. Navalın çobanlarından biri onları belə təsvir edir: «…qoyunları otararkən yanlarında olduğumuz günlər gecə və gündüz bizə dayaq oldular» (1 Şamuel 25:16).
Davud və Naval bu sahədə iki öküz çəmənlikdə necə yola gedirsə, onlar da o cür münasibətdə idilər. Hər ikisi güclü və inadkar idi. Onların açıq-aşkar döyüşü zamanın öhdəsində idi.
Hər şey taxıl yığımından başladı. Qoyun qırxımı və biçənəkdən sonra çörək bişirmək, quzu qızartmaq və şərab içmək vaxtı gəldi. Yəni tarlaları və mal-qaranı müvəqqəti tərk edib yay mövsümünün sonunu yığılan məhsullarla bayram etmək vaxtı gəlib çatdı. Hekayədən göründüyü kimi, Navalın adamları elə bununla məşğul idi.
Davud bayram haqqında eşitdi və fikirləşdi ki, onun adamları qonaqlığa layiqdirlər. Nə qədər də olmasa, axı onlar taxılı və sürünü qorumuş, düşmənləri təpələrdə izləmiş və vadiləri mühafizə etmişdilər. Onlar mükafata layiq idilər. Davud Navalın yanına bu cür xahişlə on adam göndərdi: «…Qoy nökərlərim sənin gözündə lütf tapsın, çünki yanına bayram zamanı gəlmişik. Rica edirəm ki, qullarına və oğlun Davuda əlində olanından ver» (1 Şamuel 25:8). Kobud Naval bu xahişə rişxənd edir:

Davud kimdir? Yessey oğlu kimdir? İndilərdə ağasından qaçan çox qullar var. Çörəyimi, suyumu və qırxınçılar üçün kəsdiyim heyvanların ətini götürüb haradan olduğunu bilmədiyim adamlaramı verim?
1 Şamuel 25:10–11

Naval özünü elə göstərir ki, sanki Davud haqqında heç eşitməyib. Onu səfil və qaçan kölə kimi qələmə verir. Bu sözlər elçiləri təhqir edir. Onlar bir söz demədən qayıdırlar ki, Davud baş verənlər barədə xəbərdar olsun.
Davuda hadisəni iki dəfə danışmağa ehtiyac yox idi. O, həmlə üçün dəstənin hazır olması əmrini verir. «Hamı qılıncını bağlasın» (1 Şamuel 25:13).
Dörd yüz insan toplaşır və önə çıxır. Gözlərdən alov püskürür. Burun deşikləri enlənir. Dodaqlar qıcanır. Davud və onun dəstəsi yaramaz Navalın üstünə yeriyir. Naval isə heç nə olmamış kimi kabab yeyərək pivə içir.
Yol qəzəbli ayaq tappıltısından titrəyir. «Əgər səhərədək onun bütün divar isladanlarından — kişilərindən birini belə, sağ buraxsam, qoy Allah Davudun düşmənlərinə beləsini və bundan betərini etsin» (1 Şamuel 25:22).
Bir dəqiqə. Bu ki, qədim Şərqdə hansısa qaba Qərbdir!
Birdən, gözlənilmədən gözəllik ortaya çıxır. Səhrada qızçiçəyi açdı; qu quşu sallaqxanaya girdi; fransız ətrinin qoxusu kişi yataqxanasını dalğa kimi bürüdü. Navalın arvadı Aviqail yolda dayanmışdı. Naval qəddar və sərt olduğu halda, Aviqail «ağıllı və gözəl idi» (1 Şamuel 25:3).
Ağıl gözəlliklə həmahənglik təşkil edir. Aviqail hər iki imtiyazından istifadə edir. Navalın kobud etirazından xəbərdar olan qadın ləngimədən hərəkətə keçir. Ərinə bir söz demədən o, səxavətlə hədiyyələr toplayır və Davudun pişvazına çıxır. Davud öz döyüşçüləri ilə düzənliyə enəndə, o, strateji ehtiyat — «iki yüz kömbə çörək və iki tuluq şərab… beş qoyun cəmdəyi, beş ölçü qovurğa, yüz salxım quru üzüm və iki yüz parça basılmış əncir lavaşanası götürüb eşşəklərə» yükləyərək müdafiə mövqeyi tutur (1 Şamuel 25:18).
Dörd yüz insan dərhal atları mühasirəyə alır. Bəziləri yeməyin qoxusunu alır, digərləri qadına baxır. Göz və mədə vasitəsilə psixoloji hücum istənilən dəstəni istila edə bilər (hərbi hissədə yük maşınında hamburger və dondurma ilə peyda olan həddindən artıq gözəl sarışın qadın təsvir edin).
Aviqail çox ağıllıdır. O, bu anın əhəmiyyətini dərk edir. O öz ailəsi ilə qaçılmaz ölüm sərhədi arasında dayanır. Davudun ayaqlarına düşərək qadın ona Müqəddəs Yazıların bir abzasını əhatə edən yalvarışla müraciət edir: «Ey ağam, bu günahı mənim üzərimə qoy. İzin ver ki, kənizin səninlə danışsın. Nə olar, kənizinin sözlərinə qulaq as» (1 Şamuel 25:24).
Aviqail Navalı müdafiə etmir, əksinə, onun yaramaz olduğunu etiraf edir. O, ədaləti deyil, mərhəməti səsləyir və ona məxsus olmayan günahı öz boynuna götürür. «Yalvarıram, kənizinin günahını bağışla» (1 Şamuel 25:28). Aviqail öz evindən gətirdiyi bəxşişləri Davuda təqdim edir və Navalı Allaha həvalə etməyi səsləyir ki, sonra vicdan əzabı çəkməsin. Onun sözləri Davud üçün buzda iyul günəşi kimi idi. O əridi.

İsrailin Allahı Rəbbə alqış olsun ki, bu gün məni qarşılamağa səni göndərdi. …əgər cəld tərpənib mənim qarşıma çıxmasaydın, mütləq səhər işığına qədər Navalın divar isladanlarından — kişilərindən biri də sağ qalmayacaqdı. …Evinə salamat get, budur, sənin sözünə baxıb xahişini yerinə yetirdim.
1 Şamuel 25:32–35

Davud öz düşərgəsinə, Aviqail isə Navalın yanına qayıdır. Çox sərxoş olduğunu görüb söhbət etmək üçün səhərə qədər gözlədi ki, Davudun nə qədər yaxın gəldiyini və Navalın ölümə nə qədər yaxınlaşdığını desin. «…Navalın ürəyindən ağrı tutdu, bədəni daşa döndü. Bununla da təxminən on gündən sonra Rəbb Navalı vurdu və o öldü» (1 Şamuel 25:37–38).
Davud Navalın ölümü və Aviqailin gözlənilməz azadlığı haqqında xəbər tutanda, birincisi üçün Allaha şükür, ikincisindən isə istifadə etdi. Yolda rastlaşdığı füsunkar qadını unutmaq gücündə olmayan Davud Aviqailə evlənmək təklif edir. Aviqail də razılaşır. Davud yeni arvadına qovuşdu. Aviqail — yeni evdir. Biz isə vacib prinsipi öyrənirik: gözəllik barbarlığa qalib gəlməyə qabildir.
Həlimlik həmin gün vəziyyəti xilas etdi. Aviqailin itaəti qəzəb selini yatırdı. Təvazökarlığın insanlar üzərində bu cür səlahiyyəti var. Üzr istəməklə kobud insanı tərksilah etmək olar. Səmimi peşmançılıq hiddəti yumşaltmağa qadirdir. Zeytun ağacının budağı daha çox xeyirxahlıq yaradır, nəinki hərbi balta. «Şirin dil sümükləri belə, yumşaldar» (Süleymanın Məsəlləri 25:15).
Aviqail bizə çox şey öyrədir. Xeyirxahlığın gücü yoluxucudur. Qəlbin zərifliyi insanlar üzərində səlahiyyətə malikdir. Lakin ən böyük dərs bundadır ki, onun gözəlliyindən göz çəkib baxışları başqa yerə yönəltməkdir. Aviqail bizim fikrimizi səhra yolundan Yerusəlimdəki çarmıxa yönəldir. Aviqail İsa Məsihi tanımırdı. O, İsa Məsihdən min il əvvəl yaşamışdı. Lakin buna baxmayaraq, onun hekayəsindən Məsihin həyatı sezilir.
Aviqail Navalla Davudun arasında dayanır. İsa Məsih bizimlə Tanrı arasında dayanır. Aviqail Navalın günahına görə cəza çəkməyə hazırdır. İsa Məsih bizim günahlarımıza görə göydən gələn cəzanı qəbul etdi. Aviqail Davudun qəzəbini yatırdı. Məgər Məsih bizi Allahın qəzəbindən müdafiə etmirmi?
«…bir Allah və Allahla insanlar arasında bir Vasitəçi vardır. O, İnsan olan Məsih İsadır. O hamını satın almaq üçün Özünü fidyə verdi və bu da münasib vaxtda edilən şəhadətdir» (1 Timoteyə 2:5–6). İki nəfərin arasında dayanan vasitəçi deyilsə, onda vasitəçi kimdir? Əgər Məsih Tanrının qəzəbi ilə bizim cəzamız arasında dayanmadısa, onda O, nəyi tamamladı? Məsih bizim əvəzimizə səmavi qəzəb kasasını qəbul edir.
Yapon hərbi əsir düşərgəsində baş verən hadisə buna oxşar idi. Bir axşam işdən sonra yapon mühafizə əsgəri bir belin itdiyini elan etdi. Zabit əsirləri sıraya düzərək iddia edirdi ki, kimsə beli oğurlayıb. İngilis dilində pis danışan zabit günahkarın özünün qabağa çıxmalı olduğunu bildirdi. O, tüfəngi çiyninə qoyub əsirləri nişan aldı ki, etiraf edənədək onları bir-bir vursun.
Şotlandiyalı bir əsgər irəli addım atıb cərgədən öndə dayandı və dedi: «Bunu mən etmişəm». Zabit qəzəbə yer verib onu ölənədək döydü. Hər şey qurtaranda məhbuslar öz alətlərini və ölmüş cəsədi düşərgəyə apardılar. Belləri ancaq orada saydılar. Yapon əsgər səhv etmişdi. Əslində bütün bellər yerində idi.
Kim belə davranır? Hansı insanlar etmədiyi bir şeyi öz üzərinə götürürlər?
Cavab tapandan sonra bu insanları İsa Məsihlə əlaqələndirin. «…Rəbb hamımızın şər əməllərinin yükünü onun üzərinə qoydu» (Yeşaya 53:6). Tanrı Öz günahsız Oğluna günahkar insan nəsli kimi, Müqəddəsinə yalançı əclaf kimi, Aviqailə Naval kimi yanaşdı.
Məsih yaşaya bilmədiyimiz həyatı və qəbul edə bilmədiyimiz cəzanı qəbul etdi ki, imtina edə bilməyəcəyimiz ümidi versin. Onun qurbanı özümüzə sual verməyi təhrik edir: əgər O bizi belə sevdisə, biz bir-birimizi belə sevə bilmərikmi? Bağışlanma əldə edib, bağışlamaya bilərikmi? Lütf ziyafətinə düşüb bir neçə qırıntı ilə bölüşməyə bilərikmi? «Ey sevimlilər, Allah bizi bu cür sevdiyi üçün biz də gərək bir-birimizi sevək» (1 Yəhya 4:11).
Sizi əhatə edən Navalın dünyasını qəbul etmək çətindir? Onda Davud etdiyi kimi edin — gözünüzü Navaldan çəkin. Baxışlarınızı Məsihə yönəldin. Münaqişə yaradan insanlara deyil, daha çox Vasitəçiyə nəzər yetirin. «Pislik sənə üstün gəlməsin, pisliyə yaxşılıqla qalib gəl» (Romalılara 12:21). Əsir düşərgəsində bir məhbus hər şeyi dəyişə bilər. Bir Aviqail ailəni xilas edə bilər. Yırtıcılığa qarşı gözəlliyi qoyun və nə baş verəcəyini görün.
DÜŞÜNMƏK VƏ MÜZAKİRƏ 
ETMƏK ÜÇÜN SUALLAR
1. Gözləriniz önündə bir insanın xeyirxah hərəkətinin qrupda və ya təşkilatda mühiti dəyişdiyinə aid nümunə gətirin.
2. Sizin təsiriniz sayəsində yaxşılığa doğru dəyişən müəyyən vəziyyəti göstərin.
3. Gərgin və münaqişəli vəziyyətə sülh gətirən «gözəllik» siz ola bilərsinizmi? Nəyə nail olmaq istəyərdiniz?
4. Süleymanın Məsəlləri 15:1-i oxuyun. Bu ayənin hansı hissəsi Navalı təsvir edir? Bu ayənin hansı hissəsi isə Aviqaili təsvir edir? Bəs hansı hissəsi sizə aiddir?
5. İncitdiyiniz, təhqir və rədd etdiyiniz insanlar haqqında düşünün. Tanrıdan lütf və həlimlik diləyin ki, həmin insanlara yaxınlaşıb bağışlanma istəyəsiniz. Bəlkə də bu, çətin ola bilər. Ancaq dua edin ki, Rəbb bu vəziyyətə sülh və şəfa gətirsin.
Fəsil 8

Hovuzdakı xəstə
(Epizodlarda yəhya, daniel və yusif var)
Bu hadisələrdən sonra Yəhudilərin bir bayramı oldu və İsa Yerusəlimə getdi. Yerusəlimdəki Qoyun darvazasının yanında, ibranicə Bet-Xasda adlanan beş eyvanlı bir hovuz var. Bu eyvanlarda çoxlu xəstə, kor, topal və iflic adam yatardı. Otuz səkkiz il xəstə olan bir adam da orada idi. İsa onun yatdığını görəndə çoxdan xəstə olduğunu bilərək ondan soruşdu: «Sağalmaq istəyirsənmi?»
Xəstə Ona cavab verdi: «Ağa, yanımda bir adam yoxdur ki, su çalxalanan zaman məni hovuza salsın. Mən çatınca başqası məndən əvvəl oraya enir».
İsa ona dedi: «Qalx, döşəyini götür və yeri!»
O adam həmin anda sağaldı və döşəyini götürüb yeridi.
Yəhya 5:1–9
ZÜLMƏT GECƏDƏ AYDIN 
İŞIQLAR
Uzun müddət mən bu hekayənin əsas mənasını dərk edə, təxəyyülümdə canlandıra bilmirdim. Söhbət şəfa tapmaq üçün imanı az olan insandan gedir. Lakin İsa Məsih ona elə yanaşır ki, sanki öz oğlunu Allahın qurbangahına təslim edir (Yaradılış 22-ci fəsil ilə müqayisə et). Belə şərəfə İsa Məsihi tanımayan hansısa yoxsul deyil, Məsihin uğrunda şəhid olanlar və həvarilər layiqdir. Hər halda, mən belə düşünürdüm.
Uzun müddət mən İsa Məsihin bu vəziyyətdə həddindən artıq xeyirxah davrandığını düşünürdüm. Bu hekayə mənə çox qəribə görünürdü. Bu, həqiqətə bənzəmirdi. Sonra isə bir şeyi başa düşdüm. Bu, Yerusəlimdəki şikəst barədə hekayə deyil. Əslində bu hadisə sizin və mənim haqqımdadır. Bu adsız şikəst deyil. Onun adı var — sizin adınız. Onun siması var — mənim simam. O, bədbəxtliklə üzləşib — eynilə bizim kimi.
İsa Məsih onunla Yerusəlimdə, məbədin şimali tərəfində yerləşən böyük hovuzun yanında rastlaşdı. Hovuzun uzunluğu 110 metr, eni 40 metr, dərinliyi isə 23 metr idi. Beş üstüörtülü eyvan suda əks olunurdu. Həmin hovuz zənginlik və firavanlıq abidəsi idi, amma sakinlər yüzlərlə xəstə və şikəstlər idi.
Hovuz Bet-Xasda adlanırdı. Həmin yer Mərkəzi park, «Metropolitan-hospital» və hətta «Conun bar və qrili», evsizlər üçün kəsişən yolların üstündən salınan körpü, ya da istənilən digər bədbəxt insan izdihamı ola bilərdi.
Vaxtaşırı hovuzun dibindəki su çeşməsi «qaynayırdı». İnsanlar inanırdılar ki, mələk qanadlarının ucunu suya toxunduranda, su dalğalanır. Onlar həmçinin inanırdılar ki, mələyin ardınca kim birinci suya toxunarsa, sağalır. Həqiqətən, şəfa baş verirdimi? Mən bilmirəm. Amma bilirəm ki, şikəstlərdən ibarət izdiham orada öz şansını əldə etməyə toplaşırdı.
Yaralıların hər yerə səpələndiyi döyüş meydanını təsəvvür edin. Onda Bet-Xasdanı görəcəksiniz. Özünüz üçün işçilərin çatışmadığı ağzınacan dolu qocalar evini canlandırın və sizin qarşınızda bu hovuz olacaq. Banqladeşli yetimlərin və ya Yeni Dehlili atılmışların şəklini xatırlayın, onda Bet-Xasdanın yanından ötən hər kəsin qarşısında canlanan mənzərəni görəcəksiniz. Bəs ötüb keçənlər orada nə eşidirdilər? Bir-birinin ardınca yüksələn inilti. Onların gözü önündə nə görünürdü? Əsl bədbəxtlik. Ötüb keçənlər nə edirdilər? Əksəriyyət bədbəxt insanlara diqqət yetirmədən yollarına davam edirdilər.
Lakin İsa Məsih belə etmədi. O, tək Yerusəlimə bayrama getdi. O, hovuza şagirdlərə nəsihət vermək və dinləyiciləri toplamaq üçün gəlmədi. O, bu insanlara lazım idi. Buna görə də O, burada idi.
Bunu təsəvvür edə bilərsinizmi? İsa Məsih əzab çəkənlərin arasına gəldi. O, nə barədə düşünürdü? Cüzamlının əli Onun topuğuna toxunanda, O, nə edir? Kor uşaq İsa Məsihin yolunda dayananda, əyilib onu qucağına alırmı? Qoca insan sədəqə diləyəndə, İsa Məsih necə davranır?
İstər Bet-Xasda, istərsə də Billin barı olsun… insanlar əziyyət çəkəndə, Allah nə hiss edir?
Bu hekayəni ən azından İsa Məsihin ora getdiyini görmək üçün danışmağa dəyər. Amma bildiyiniz kimi, O, bunu etməyə məcbur deyildi. Sözsüz ki, Yerusəlimdə daha ləyaqətli izdiham var idi. Şübhəsiz, orada daha xoş məşğuliyyət tapılardı. Axı bu, Pasxa bayramı idi. Müqəddəs şəhər üçün bu, xüsusi mövsüm idi. İnsanlar məbəddə Allaha səcdə etməkdən ötrü hər yerdən ora axışırdılar.
Onlar bilmirdilər ki, Tanrı xəstə və şikəstlərin yanındadır.
Onlar anlamırdılar ki, Tanrı yoxsul və korlar arasından ehtiyatla keçə-keçə yavaş gedirdi.
Onlar dərk etmirdilər ki, qıvraq cavan dülgər əzabçəkənlərin dəhşətli mənzərəsinə baxan Tanrının Özüdür.
«Onlar əziyyət çəkdikdə O da əziyyət çəkdi» — deyə Yeşaya yazır (Yeşaya 63:9).
Ola bilsin ki, həmin gün İsa Məsih çox əziyyət çəkirdi.
Ola bilsin ki, İsa Məsih həmin gün Bet-Xasda hovuzunun yanından keçərkən dərindən ah çəkirdi… Eynilə sizinlə bizim yanından keçdiyi kimi.
Xatırlayırsınız, mən dedim ki, bu hekayə bizim haqqımızdadır? Müqəddəs Kitabda öz simamızı gördüyümü dediyim yadınızdadır? Beləcə biz burada Yəhya 5:5-ə yazılan ayədə sözlər arasındakı boşluğu doldururuq: «Otuz səkkiz il xəstə olan bir adam da orada idi».
Ola bilər ki, bu cür səciyyələndirmə sizin xoşunuza gəlməsin. Yəqin, siz Davudun cəsarətinə və Məryəmin sadiqliyinə bürünməyi üstün tutardınız. Biz hamımız bunu istəyərdik. Lakin onlara bənzəməzdən əvvəl etiraf etməliyik ki, biz şikəstlər kimiyik. Yəni məhdudiyyətli insanlarıq. Yeriyə və işləyə bilməyən. Öz qayğısına qalmağı bacarmayan. Hətta mələyin şəfa suyu ilə sağalmaq üçün hovuza atıla bilməyən insanlar.
Bəlkə də siz bu kitabı sağlam əldə tutur, sağlam gözlə oxuyur və təsəvvür edə bilmirsiniz ki, sizinlə qırx il əziyyət çəkən bu insan arasında nə əlaqə ola bilər? Bizi onunla necə müqayisə etmək olar? Onunla ümumi nəyimiz var?
Hər şey çox sadədir. Bizim kədərimiz və güvənc yerimiz ümumidir. Kədərimiz nədir? O, İbranilərə 12:14-də təsvir olunub: «…müqəddəs olmağa can atın, çünki müqəddəsliyə nail olmadan heç kim Rəbbi görməyəcək».
Bax, kədərimiz bundan ibarətdir: ancaq müqəddəslər Tanrını görəcək. Müqəddəslik — göylərə gedən yeganə yoldur. Kamillik — əbədi həyat üçün vacib şərtdir. Biz bunun belə olmasını istəməzdik. Biz özümüzü elə aparırıq ki, sanki bu, belə deyil. Biz özümüzü Allahı görməyə «layiq» olanlar kimi aparırıq. Belə hesab edirik ki, daha çox səy göstərən Tanrını görəcək. Öz fikrimizə görə çox pis iş görməmişiksə, biz yaxşıyıq. Sanki bu, göylərə getmək üçün kifayətdir.
Bu fikir bizim məntiqimizə uyğundur. Amma Allah elə düşünmür. Buna görə də bizim üçün tələblər qoyur. Bu tələblər də yüksəkdir. «…Səmavi Atanız kamil olduğu kimi siz də kamil olun» (Matta 5:48).
Tanrının fikrinə görə kamillik nümunəsi Tanrının Özüdür. Özümüzü başqa insanlarla müqayisə etmək lazım deyil. Onlar da bizim kimi kirlənib. Bizim məqsədimiz — Ona bənzəməkdir. Bundan azı kifayət deyil.
Buna görə bu şikəstin siz və mən olduğunu dedim. Biz həmin şikəst kimi iflic olmuşuq. Biz onun kimi tələdəyik. Onun kimi çıxılmaz vəziyyətdəyik. Bədbəxtliyimizi aradan qaldırmaq gücündə deyilik.
Həmin hovuzda yerdə uzanan bizik. Biz əldən düşmüş və zəifik. Söhbət bizim ruhani vəziyyətimizin şəfasından gedəndə, heç bir şansımız yoxdur. Bu bizdən şüvüllə Aydan yerə tullanmaq tələbinə bənzəyir. Bizim şəfa almaq üçün heç nəyimiz yoxdur. Yeganə ümidimiz odur ki, Tanrı məbəddən çıxıb bizim ağrı və acizlik məskənimizə gələcək, Bet-Xasdadakı insan üçün etdiyini bizim üçün də edəcək.
Tanrı məhz bunu da edir.
Paulun sözlərinə görə Tanrının sizin üçün nə etdiyini yavaş-yavaş və diqqətlə oxuyun: «Siz təqsirləriniz və cismani sünnətsizliyiniz üzündən ölü ikən Allah sizə Məsihlə birgə həyat verdi və bütün təqsirlərimizi bağışlayıb tələbləri ilə əleyhimizə və zərərimizə olan borc sənədini ləğv etdi, onu çarmıxa mıxlayaraq qarşımızdan götürdü. Allah başçıları və hakimləri tərk-silah edib, onlara çarmıxda qələbə çalaraq aləmdə rüsvay etdi» (Kolosselilərə 2:13–15).
İndi isə növbəti suala cavab verin. Kim iş görür? Siz, yoxsa Tanrı? Kim hərəkət edir? Siz, yoxsa Tanrı? Kim xilas edir? Siz, yoxsa Tanrı? Kim qüdrətli, kim zəifdir?
Gəlin sualları ayrı-ayrı araşdıraq. İlk növbədə öz vəziyyətinizə nəzər salın. «Siz təqsirləriniz… üzündən ölü» idiniz.
O, şikəstin halı bizimkindən yaxşı idi. O, heç olmasa sağ idi. Paulun dediyi kimi, əgər biz Məsihdə deyiliksə, onda ölüyük. Ruhani ölü. Cansız cəsədlər. Tamamilə ölü. Ölü nə edə bilər? Heç nə.
Lakin Tanrının ölülər üçün nə etdiyinə baxın.
«Allah bizə Məsihlə birgə həyat verdi».
Həyat verərək «bütün təqsirlərimizi bağışladı».
«Tələbləri ilə əleyhimizə və zərərimizə olan borc sənədini ləğv etdi».
«Onu çarmıxa mıxlayaraq qarşımızdan götürdü».
«Başçıları və hakimləri tərk-silah» etdi.
«Onlara çarmıxda qələbə» çaldı.
«Aləmdə rüsvay etdi».
Daha bir neçə sual. Kim hərəkət edir? Biz, yoxsa Allah? Kim tələdədir? Köməyə gələn Kimdir?
Tanrı hər bir insan nəslinə xilasedici dairələr atır. Balığın qarnında — həzm şirəsinin və ona hopmuş yosunun içindəki Yunus peyğəmbərə nəzər salaq (Yunus 2-ci fəslə bax). Tanrı üç gün onu orada saxladı. Üç gün Yunus peyğəmbər öz seçimi barədə düşündü. Üç gün ərzində eyni nəticəyə gəldi: onun heç bir çıxış yolu yoxdur. Onun qaldığı yerdən iki çıxış var. Amma hər ikisi xoşagələn deyil. Axı Yunus özü elə də yaxşı deyildi. O öz vəzçi çağırışından qaçdı! Qaçaq kimi bədbəxtliyə uğradı. Ən yaxşı halda, o, qorxaq, ən pis halda isə satqındır. Onda həmişə çatışmayan bir şey indi ətrafında bol idi — içalat.
Beləcə Yunus peyğəmbər ona qalan tək bir şey — dua edir. O, necə xeyirxah olduğu barədə bir söz də demir. Yalnız Allahın xeyirxahlığından bəhs edir. O, hətta kömək də istəmir, amma onu əldə edir. «Amin» deməyə macal tapmamış nəhəng balığın mədəsi titrədi, balıq gəyirdi, Yunus isə saya düşdü.
Gəlin şir yuvasına atılan Daniel peyğəmbərə baxaq (Daniel 6:16–22-yə bax). Onun vəziyyəti Yunusun vəziyyətindən fərqli deyildi. Yunus udulmuşdu. Həmin hadisə Danieli də gözləyirdi. Daniel acizanə kürəyi üstə uzanmışdı, şirlərin sifəti isə elə yaxın idi ki, o onların üfunətli nəfəsini hiss edirdi. Ən böyük şir pəncəsini Danielin sinəsinə qoyur və qurbanı parçalamağa əyilir. Amma… heç nə baş vermir. Nə nərilti, nə də marçıltı eşidilmir. Daniel ayaqlarına baxır, orada başqa şir sürtünür. Onun dodaqları acgözlüklə titrəyir, amma ağız açılmır.
Məhz bu zaman Daniel küncdə gülüş səsi eşidir. Orada kim olduğunu bilmir. Amma görünür, kimsə yaxşıca əylənir. Onun üzündə isə yazılıb: «Nə oldu, qorxdun?»
Yaxud qızmar səhranın mərkəzində, əhəngli yarğanın içindəki quyuda olan Yusif peyğəmbərə baxaq (Yaradılış 37-ci fəslə bax). Onun əynindən paltarını və papağını çıxartdılar. Burada onun qardaşları sanki qorxulu heç nə etməmiş kimi yeyib-içir, əylənirdilər. Onlar bu hərəkətlərini Yusifdən onları həmişəki kimi bezdirməmək xahişi ilə bir tuturdular. Qardaşlar bilərəkdən onu hörümçək və ilanlara birgə həyata, susuzluqdan yavaş-yavaş ölümə məhkum etdilər.
Yunus və Daniel kimi Yusif də çıxılmaz vəziyyətdə idi. Onun seçimi yox idi. Çıxış yolu və ümidi yox idi. Lakin Yusifin qardaşları qəddar olduqları qədər tamahkar olduqları üçün onu cənuba üz tutan karvanın tacirlərinə satdılar. Yusif isə hələ tarixin gedişatına təsir göstərə biləcəkdi. Baxmayaraq, saraya gedən yol əvvəlcə həbsxanadan keçir, amma yenə də Yusifi padşah taxtına gətirir. Sonda Yusif qardaşları önündə dayanır. Ancaq bu dəfə qardaşlar onun köməyinə möhtac olurlar. Yusif kifayət qədər müdriklik edərək onların layiq olduqlarını deyil, dilədiklərini verir.
Ya da gəlin ölümə məhkum edilmiş Barabbaya baxaq (Matta 27:16–26-a və s. bax). Sonuncu əfv edilmə yalvarışı rədd edilir. Edam vaxtı təyin olunub. Cəzaya qədər vaxtı qısaltmaq üçün Barabba çarpayısında oturub kart oynayır. O, sonun yaxınlaşması ilə barışır. Heç nə diləmir. Heç nə tələb etmir. Etiraz etmir. Hökm verilib və Barabbanı ölüm gözləyir.
Eynilə Yunus, Daniel və Yusifdə olduğu kimi, ağlamaqdan başqa çarə qalmır. Digər hadisələrdə olduğu kimi, ağlaşma vaxtı gəlib çatmır. Kamerada dustaqxana gözətçisinin addımları əks-səda doğurur. Barabba fikirləşir ki, gözətçi qandalları və sonuncu siqareti gətirir. Amma yox. Dustaqxana gözətçisi mülki paltar gətirir. Barabba həbsxanadan azad olur, çünki heç vaxt görmədiyi başqa biri onun yerini tutur.
Müqəddəs Kitab hekayələri belədir. Bir-birinin ardınca ölümcül təhlükələr. Baş kötükdə olanda, boğaza ip dirənəndə, Qolqota çarmıxı özünü yetirir.
Mələklər Lutun qapısını döyür — Yaradılış 19-cü fəsil.
Qasırğanın içindən Əyyubun incikliyinə cavab gəlir — Əyyub 38–42-ci fəsil.
İordan çayının suları Naamanı cüzamdan pak edir — 2 Padşahlar 5-ci fəsil.
Mələk zindana Peterin yanına gəlir — Həvarilərin İşləri 12-ci fəsil.
Bizim səylərimiz faydasız olanda, Allahın cəhdləri daha qüdrətlidir.
Bir dəqiqəlik Bet-Xasdaya qayıdaq. İstəyirəm ki, siz Xilaskar və əzabkeş arasında qısa, ancaq səciyyəvi dialoqu dinləyəsiniz. İsa Məsih ona şəfa verməzdən əvvəl soruşur: «Sağalmaq istəyirsənmi?» (Yəhya 5:6)
«Ağa, yanımda bir adam yoxdur ki, su çalxalanan zaman məni hovuza salsın. Mən çatınca başqası məndən əvvəl oraya enir» (Yəhya 5:6).
Bu insan şikayətlənirdimi? Özünə yazığı gəlirdimi? Yoxsa sadəcə olanları deyirdi? Kim bilir. Lakin çox da dərinə getməyək, sadəcə ardınca nə baş verdiyinə baxaq.
«Qalx, döşəyini götür və yeri!» (Yəhya 5:8)
«O adam həmin anda sağaldı və döşəyini götürüb yeridi» (Yəhya 5:9).
İstəyirəm biz də belə davranaq; istəyirəm ki, Məsihi söz üstündə tutaq. Mən göylərə düşmək istədiyim qədər sizin də anlamağınızı istəyirəm ki, Məsih nəsə deyirsə, o, baş verəcək. Bu, necə əcaib iflicdir ki, əl-qolumuzu bağlayır? Şəfanı qəbul etməmək inadkarlığı haradan qaynaqlanır? Məsih bizə qalxmağı əmr edəndə, gəlin qalxaq.
Məsih deyəndə ki, biz bağışlanmışıq — onda təqsirkarlıq yükündən qurtulaq.
Məsih deyəndə ki, biz dəyərliyik — Ona inanaq.
Məsih deyəndə ki, biz əbədiyyətə malikik — qorxularımızı dəfn edək.
Məsih deyəndə ki, O bizim qayğımıza qalır — narahatlığa son qoyaq.
Məsih bizə qalxmağı əmr edəndə — qalxaq.
Napoleonun qaçmış atına çataraq geri qaytaran sıravi əsgərin hekayəsi xoşuma gəlir. O, imperatora cilovu ötürəndə, imperator ona təşəkkür etdi: «Çox sağ ol, kapitan».
İmperatorun bir sözü sıravi əsgəri zabitə çevirdi. Ancaq imperator belə deyəndə sıravi əsgər dərhal ona inandı. O, kaptenarmusun yanına getdi və zabit geyimini alıb geyindi. Zabit mənzilinə yollanıb özünə çarpayı seçdi. Zabit yeməkxanasına daxil olub zabit yeməyini yedi.
Bir halda ki, bunu imperator özü deyib, o, şübhə etmədən buna inandı. Kaş ki biz də özümüzü belə aparaq!
Bəs sizin hekayəniz belədir? O, bu hekayəyə oxşaya bilər. Bütün çıxış nöqtələri eynidir. Sizin dəhşətli dünyanızda naməlum xeyirxah Şəxs ortaya çıxa və sizə kömək əlini uzada bilər.
İndi Onun əlindən yapışmaq növbəsi sizindir.
DÜŞÜNMƏK VƏ MÜZAKİRƏ 
ETMƏK ÜÇÜN SUALLAR
1. Siz əzabkeşlərlə nə qədər tez-tez vaxt keçirtməyə qərar verirsiniz? İsa Məsihin Bet-Xasdadakı hovuzda meydana çıxmağını şəxsən özünüzə qınaq, yoxsa ruhlandırma kimi qəbul edirsiniz? Yoxsa hər ikisini? İzah edin.
2. Sizcə, nəyə görə hovuzdakı xəstə haqqında hekayə bizim barədə danışır?
3. «…etiraf etməliyik ki, biz şikəstlər kimiyik. Yəni məhdudiyyətli insanlarıq». Burada nə nəzərdə tutulur? Siz bununla razısınızmı? Nəyə görə «hə», nəyə görə «yox»?
4. Kolosselilərə 2:13–15-i oxuyun. Bu mətnə əsasən İsa Məsihin çarmıxda sizin üçün nə etdiyini sadalayın.
5. Bu gün İsa Məsih sizə Bet-Xasdadakı xəstəyə dediyi kimi «Qalx» deyirmi? Əgər deyirsə, bu, nəyə aiddir? Məsih sizə bunu deyirsə, nə etmək fikrindəsiniz?
Fəsil 9

Yəhya
[Məryəm dedi]: «Rəbbi qəbirdən aparıblar və hara qoyulduğunu bilmirik».
Peterlə o biri şagird bayıra çıxıb qəbirə tərəf getdilər. İkisi birgə qaçırdı, amma o biri şagird Peterdən daha cəld qaçdı və qabaqca qəbirə o çatdı. Əyilib içəri baxdı və kətan bezlərin düşüb-qaldığını gördü, ancaq içəri girmədi. O vaxt onun ardınca Şimon Peter də gəlib qəbirə girdi. O, düşüb-qalan kətan bezləri və İsanın başına qoyulmuş dəsmalı gördü. Dəsmal kətan bezlərin yanında deyil, başqa bir yerdə bükülü qalmışdı. Onda qəbirin yanına qabaqca gələn o biri şagird də içəri girib bunları gördü və iman etdi.
Yəhya 20:2–8
TANRI SİZİN 
BƏDBƏXTLİYİNİZİ SEVİNCƏ 
ÇEVİRƏ BİLƏR
Əgər mən matəm libası haqqında danışmağı təklif etsəm, buna nə deyərsiniz? Sizcə, maraqlı səslənir? Çox şən və əyləncəli mövzudur? Heç də yox. Cansıxıcı mövzuların siyahısını tərtib edin, onda matəm libası mövzusu təxminən vergi yoxlaması ilə stomatoloqun yanındakı uzun müddətli müalicə arasında olacaq.
Heç kim matəm libası barədə düşünmək istəmir. Kimsə bu haqda danışmır. Siz nə vaxtsa masa arxasındakı söhbəti «bəs siz tabutun içində hansı paltarda dəfn olunmaq istəyərdiniz» sualı ilə canlandırmağa müvəffəq olmusunuz? Nə vaxtsa dəfn libasları üzrə ixtisaslaşan moda evi görmüsünüz? (Əgər belə bir ev varsa, reklam sözü təklif edə bilərəm: «Bizim paltarımızı gör və öl!»)
Əksər insanlar dəfn libasları haqqında danışmırlar.
Həvari Yəhya bu baxımdan istisna idi. Ondan bu barədə soruşsanız, o, matəm libasında sevinc rəmzini gördüyündən söhbət açar. O, bu nəticəyə birdən-birə gəlmədi. Bu onun ən yaxşı dostu — İsa Məsihin ölümünü xatırladan bədbəxtlik rəmzi idi. Lakin ilk Pasxa dirilməsindən sonra Tanrı ölüm paltarını götürdü və onu həyat rəmzinə çevirdi.
Tanrı eyni şeyi sizin üçün də edə bilərdi?
Biz hamımız fəlakətlə qarşılaşırıq. Bundan başqa, hər birimizin fəlakət rəmzi var. Bu, Müdafiə Nazirliyindən gələn teleqram, köhnə çapıq, məhkəməyə çağırış vərəqəsi ola bilər. Həmin rəmzlər bizim xoşumuza gəlmir. Bizim onları görməyə gözümüz yoxdur. Əzik maşınlar ölüxanasındakı kimi onlar ən pis günlərimizin xatirəsi olaraq ürəyimizi sıxır.
Allahda bu kimi şeylər xeyrimizə çevrilə bilərmi? Romalılara 8:28-i araşdıraraq «…hər şey birlikdə Allahı sevənlərin Onun məqsədinə görə çağırılanların xeyrinə işləyir» bu ayənin dərinliyinə nə dərəcədə vara bilərik? Burada «hər şey» insult, sınaq, imtahan, itki sözlərini nəzərdə tuta bilərmi? Yəhyanın cavabı «Bəli» olardı. Həvarı Yəhya deyərdi ki, əgər siz gözləyib nə olacağına baxsanız, Tanrı sizin kədərinizi sevincə çevirəcək.
Bunu sübut etmək üçün o sizə günlərin bir günü beşinci gün nə baş verdiyindən danışardı:

Bundan sonra Arimateyalı Yusif Pilatdan İsanın cəsədini götürməyi xahiş etdi. Yusif İsanın şagirdi idi, amma Yəhudi başçılarından qorxduğu üçün bunu gizli saxlayırdı. Pilat ona izin verdi və Yusif gəlib İsanın cəsədini götürdü. Vaxtı ilə gecə ikən İsanın yanına gələn Nikodim də gəlib yüz litraya qədər qarışıq mirra və əzvay gətirdi. İsanın cəsədini götürüb Yəhudilərin dəfn adətinə uyğun olaraq ətirlərlə birgə kətan bezlərə sarıdılar.
Yəhya 19:38–40

Məsihin sağlığında «ağciyər», amma Onun ölümündən sonra cəsarətli olan Yusif və Nikodim İsa Məsihin yanına gəldilər. Onlar Onu dəfn etmək üçün gəlmişdilər. Onlar kəfənlə edam təpəsinə qalxdılar.
Pilat onlara icazə verdi.
Arimateyalı Yusif satın aldığı məzarı onlara verdi.
Nikodim ətir və kətan bez gətirdi.
Yəhya yazır ki, Nikodim təqribən otuz kiloqrama qədər qarışıq mirra və əzvay gətirdi. Burada kəmiyyətə diqqət yetirmək lazımdır. Çünki bu ölçüdə dəfn ətirləri, adətən, ancaq padşahların dəfnində istifadə olunurdu. Yəhya həmçinin kətan bezi vurğulayır. Çünki o, beşinci gün baş verən bədbəxtlik rəmzinin görünən surəti idi. Dəfn libası, qəbir, qətllə əlaqədar iş aparan müstəntiq olmayana qədər hələ ümid var idi. Lakin cənazə arabasının ortaya çıxması son ümidi öldürür. Məhz buna görə Yəhya üçün kəfən bədbəxtlik rəmzi idi.
Yəhya üçün İsa Məsihin ölümündən daha böyük bədbəxtlik nə ola bilərdi? Üç il əvvəl öz gələcəyindən imtina edib həyatını bu Nazaretli dülgərə bağladı. Həmin həftənin başlanğıcında İsa Məsih və şagirdləri Yerusəlimə daxil olanda, Yəhya serpantin və konfetti ilə müşayiət olunan yürüşü gördü. Ah, hər şey necə də tez dəyişdi! İnsanlar bazar günü Məsihi Padşah çağırır, növbəti cümə günü isə Onun ölümünü tələb etdilər. Kətan bezlər Yəhyanın Dostunun və onun gələcəyinin kəfənə bükülüb qəbir daşı altında dəfninin görünən xatirəsi idi.
Həmin cümə günü Yəhya hələ bizim indi bildiyimizi bilmirdi. O bilmirdi ki, cümə günündəki bədbəxtlik bazar günü şadlığa çevriləcək. Necə ki, sonra Yəhya özü etiraf edir: «onlar İsanın mütləq ölülər arasından diriləcəyini bildirən Müqəddəs Yazını hələ anlamırdılar» (Yəhya 20:9).
Buna görə də Yəhyanın şənbə günü nə etdiyini bilmək vacibdir.
Şənbə günü barədə bizim nə oxuyacağımız mətn, nə də danışa biləcəyimiz dəlillər var. Yalnız bir şeyi bilirik: bazar gününə kimi Yəhya hələ orada idi. Məcdəlli Məryəm onu axtarmağa yollananda, tapdı.
Məsih öldü. Müəllimin cəsədi cansız idi. Yəhyanın Dostu və onun bütün gələcəyi qəbirdə dəfn olunmuşdu. Amma Yəhya heç yerə getmədi. Nəyə görə? Məgər o, Dirilməni gözləmirdi? Xeyr. Onun bildiyi qədər ağız əbədi yumuldu, əllər donub qaldı. O, bazar günündə baş verəcək gözlənilməz hadisəni qabaqcadan görə bilmirdi. Bəs nə üçün o, olduğu yerdə idi?
Yəqin siz fikirləşərdiniz ki, o getsə, daha yaxşıdır. Kim dedi ki, Məsihi çarmıxa çəkənlər onun ardınca gəlməyəcəklər? Məsihi çarmıxa çəkməklə izdiham razı qaldı; dini rəhbərlər şagirdlərin də çarmıxa çəkilməsinə çağırış edə bilərdilər. Nəyə görə Yəhya şəhərdən qaçmadı?
Yəqin ki, burada cavab tamamilə təcrübidir. Ola bilsin, o, İsa Məsihin anasının qayğısına qalırdı. Bəlkə də onun gedəcəyi yeri yox idi. Çox güman ki, onun pulu və ya gücü, ya da hərəkət etmək üçün yaxşı planı, yaxud heç biri yox idi…
Bəlkə də o, İsa Məsihi sevdiyinə görə yubanıb qaldı.
Bəziləri üçün İsa Məsih möcüzə yaradan idi. Başqaları üçün Məsih Müəllim və Nəsihətçi idi. Digərləri üçün İsa Məsih İsrailin ümidi idi. Amma Yəhyaya görə, O, bunlardan daha üstün idi. İsa Məsih Yəhyanın Dostu idi.
Dostlar hətta ölümdə də tərk edilmirlər. Yəhya İsa Məsihin yanında qaldı.
Yəhya üçün bu, adət halını almışdı. Yəhya şam yeməyində qonaq otağında İsa Məsihlə idi (Luka 22:12-ə bax). Yəhya Getsemani bağında da Onun yanında idi. O, çarmıxın ətəyində və dəfndən sonra da qəbirin yaxınlığında idi.
Sizcə, Yəhya Məsihi başa düşürdümü? Yox.
İsa Məsihin etdiyi onu sevindirirdimi? Yox.
Bəs o, İsa Məsihi tərk etdimi? Yox.
Bəs siz necə? Yəhyanın yerində olsaydınız, siz necə davranardınız? Həyatınızda şənbə günü olanda özünüzü necə aparırsınız? Dünənki bədbəxtlik və sabahkı şadlıq arasında qalanda nə edirsiniz? Siz Tanrını tərk edirsiniz, yoxsa Ona yaxın olursunuz?
Yəhya qalmağa üstünlük verdi. Bir halda ki, o, şənbə günü qaldı, bazar günü möcüzə görməyə çox yaxın idi.

[Məryəm dedi]: «Rəbbi qəbirdən aparıblar və hara qoyulduğunu bilmirik».
Peterlə o biri şagird bayıra çıxıb qəbirə tərəf getdilər. İkisi birgə qaçırdı, amma o biri şagird Peterdən daha cəld qaçdı və qabaqca qəbirə o çatdı. Əyilib içəri baxdı və kətan bezlərin düşüb-qaldığını gördü, ancaq içəri girmədi. O vaxt onun ardınca Şimon Peter də gəlib qəbirə girdi. O, düşüb-qalan kətan bezləri və İsanın başına qoyulmuş dəsmalı gördü. Dəsmal kətan bezlərin yanında deyil, başqa bir yerdə bükülü qalmışdı. Onda qəbirin yanına qabaqca gələn o biri şagird də içəri girib bunları gördü və iman etdi.
Yəhya 20:2–8

Bazar günü səhər tezdən Peter və Yəhya belə xəbər eşitdilər: «Məsihin cəsədi yoxa çıxıb!» Məryəm nəinki xəbəri çatdırmağa tələsdi, həm də öz mülahizəsini yürütdü. O, elə düşünürdü ki, Məsihin düşmənləri Onun cəsədini oğurlayıblar. İki şagird dərhal qəbirə tərəf qaçdı. Lakin Yəhya Peteri qabaqlayıb qəbirə birinci çatdı. Amma gördüyü onu elə sarsıtdı ki, o, qəbirin ağzında donub qaldı.
Görəsən, o, nəyi gördü? «Düşüb qalan kətan bezləri». «İsanın başına qoyulmuş dəsmalı gördü. Dəsmal kətan bezlərin yanında deyil, başqa bir yerdə bükülü qalmışdı».
Burada yunan dilindəki orijinalda faydalı göstərişlər görmək olar. Yəhya «başqa bir yerdə bükülmüş» sözünü istifadə edir. Bu kətan bezlər çıxarılıb atılmamışdı. Onlar əvvəlki formasında idi! Onlara heç kim toxunmamışdı. Onlar qabaqca olduğu kimi bükülü qalmışdı. Bu, necə ola bilərdi?
Əgər cəsədi dostlar aparmış olsaydı, onda niyə kəfənlə birgə aparmadılar?
Əgər cəsədi düşmənlər oğurlamışdısa, onlar da niyə eynisini etmədilər?
Amma dostların və düşmənlərin cəsəddəki kəfəni çıxartmaq fikirləri var idisə, məgər onu səliqəli büküb cəsəddə olduğu formada saxlayardılar? Əlbəttə, yox!
Əgər cəsədi dostlar və ya düşmənlər götürməyibsə, bəs onda kim götürüb?
Yəhya bu sual qarşısında qaldı və məhz bu sual onun gözlərini açdı: «bunları gördü və iman etdi» (Yəhya 20:8).
Ölümün pəncəsində Yəhya həyatın qüdrətini gördü. Tanrının kətan bezləri kimi kədərli bir şeyi götürüb həyata çevirməsi sizə qəribə gəlmirmi?
Ancaq Tanrıda belə bir adət var.
Onun əlində toydakı boşalan şərab küpü qüdrətin rəmzinə çevrildi (Yəhya 2:3–10-a bax).
Dua edən qadının qəpik-quruşu səxavət rəmzi oldu (Mark 12:42–44-a bax).
Bet-Lexemdəki axur Onun sadiqlik rəmzinə döndü (Luka 2:7-ə bax).
Edam alətləri Onun məhəbbətinin rəmzinə çevrildi.
Tanrının ölüm kəfənini götürüb həyat mənzərəsini yaratması bizi təəccübləndirəcəkmi?
Sualımıza qayıdaq. Tanrı buna bənzər bir şeyi sizin həyatınızda edə bilərmi? Bu gün həyatınıza dəlalət edən bədbəxtliyi götürüb təmtərağa çevirə bilərmi?
Tanrı bunu Rafael Rozales adlı dostum üçün edib. Rafael öz xidmətini doğma Salvadorda yerinə yetirirdi. Salvadorlu partizanlar onu siyasi düşmən hesab edir və onu öldürmək istəyirdilər. Yanan maşında ölümə təslim olan Rafael bu tələdən qurtulur və onun üçün təhlükəyə çevrilən ölkəni tərk edir. O, uzun müddət acı xatirələrdən azad ola bilmir. Qalan yara izləri buna imkan vermir.
Rafael hər dəfə güzgüyə baxanda, təqibçilərin qəddarlığı gözü önündə canlanırdı. Əgər Rəbb onu səsləməsəydi, o, heç vaxt sağala bilməzdi. «Eynisini onlar Mənə də etdilər» — Rafael Xilaskarın bu sözlərini eşitdi. Tanrı Rafaelə şəfa verdikcə, o öz yara izlərinə başqa cür yanaşırdı. Şəxsi ağrılarının xatirəsi Rafael üçün Xilaskarının Özünü fəda etmək rəmzinə çevrildi. Get-gedə düşmənlərini bağışlaya bildi. Bu həftə mən bu fəsli yazanda, o öz ölkəsinə yeni məbədin təsisi üçün yollandı.
Belə bir dəyişiklik sizinlə də baş verə bilərmi? Buna şübhəm yoxdur. Siz sadəcə Yəhyanın etdiyi kimi etməlisiniz. Heç yerə getməyin. Yaxınlıqda qalın.
Romalılara 8:28-i yada salın: «…hər şey birlikdə Allahı sevənlərin Onun məqsədinə görə çağırılanların xeyrinə işləyir» (kursiv mənimdir. — M. L.). Yəhya məhz elə bu cür İsa Məsihə yanaşır. O, Məsihi sevirdi. Onu həmişə anlamasa da, Onunla razılaşmasa da, Məsihi sevirdi.
Məsihi sevdiyi üçün Onun yanında qaldı.
Müqəddəs Kitabda deyilir ki, hər şey xeyrimizə işləyir. Bu fəsli bitirməzdən əvvəl sadə bir tapşırıq yerinə yetirək. «Hər şey» sözünün yerinə öz bədbəxtliklərinizi qoyun. Həvari Yəhya üçün bu ayə belə səslənərdi: «Tanrını sevənlər üçün hətta dəfn libası onların xeyrinə işləyir». Rafael üçün isə «Allahı sevənlər üçün hətta yara izləri xeyrinə işləyir».
Romalılara 8:28 ayəsi sizin həyatınızda necə səslənir?
Allahı sevənlər üçün hətta həkimlərin qərarı xeyrinə işləyir.
Tanrını sevənlər üçün hətta boşanma haqqında hökm xeyrinə işləyir.
Rəbbi sevənlər üçün hətta məhkəmənin qərarı xeyrinə işləyir.
Əgər Tanrı Yəhyanın həyatını kədəri vasitəsilə dəyişə bildisə, məgər O sizin həyatınızı qəm-qüssəniz vasitəsilə dəyişə bilməyəcəkmi?
Buna inanmaq çətin olsa da, amma çox güman ki, yalnız şənbə sizi bazar günündən ayırır. Bəlkə də dəyişmiş ürəyin təəccüb doğuran «Ya Rəbb, Sən, doğrudan, bunu mənim üçün etdin?» duasına cəmi bir neçə saat qalıb.
DÜŞÜNMƏK VƏ MÜZAKİRƏ 
ETMƏK ÜÇÜN SUALLAR
1. «Həyatınızda şənbə günün olanda, özünüzü necə aparırsınız?» Burada sizin həyatınızda «şənbə günü» deyəndə nə nəzərdə tutulur? Həyatınıza fəlakət gələndə siz Tanrını tərk edir, yoxsa Ona yaxınlaşmağa çalışırsınız? İzah edin.
2. Yəhya 19:38–40; 20:3–9-u oxuyun. Peter və «digər şagird» (Yəhya) İsa Məsihin dirildiyi gün boş qəbirə daxil olub nə gördü? Gördükləri nəyə görə Yəhyanı inanmağa məcbur etdi?
3. Romalılara 8:28-i oxuyun. Bu ayədə «Biz bilirik» sözü nədən bəhs edir?
4. Tapşırığı yerinə yetirin: (Romalılara 8:28) «“Hər şey” sözünün yerinə öz bədbəxtliklərinizi qoyun». Bunu edəndə nə baş verir?
5. Fərdi və ya kimləsə Müqəddəs Kitabdan Tanrının xalqına açıq-aşkar görünən bədbəxtliyi bayrama çevirdiyi bir neçə hekayələr xatırlayın. Həyatınızın hansı sahəsində indi belə bir sevinc ola bilərdi? Dostunuzdan sizinlə birgə Tanrının belə bir dəyişiklik etməsi üçün dua etməsini xahiş edin.
Fəsil 10

Paul
Dəməşqə yollanıb oraya yaxınlaşanda birdən göydən gələn bir işıq onun ətrafında parladı. Şaul yerə yıxıldı və bir səs eşitdi, ona deyirdi: «Şaul, Şaul, niyə Məni təqib edirsən?»
Şaul ona dedi: «Ey Ağam, Sən kimsən?»
O cavab verdi: «Mən sənin təqib etdiyin İsayam. Qalx ayağa, şəhərə get və nə etmək lazımdırsa, sənə deyiləcək».
Həvarilərin İşləri 9:3–6
Onlar Məsihin xidmətçiləridirmi? Dəli kimi deyirəm ki, Onun daha böyük xidmətçisi mənəm, çünki zəhmətim daha çox olub, həbsə düşməyim daha çoxdur, döyülməyimin sayı-hesabı yoxdur, dəfələrlə ölümlə üz-üzə gəlmişəm. Beş dəfə Yəhudilərdən otuz doqquz qırmanc yemişəm, üç dəfə dəyənəklə döyülmüşəm, bir dəfə məni daşqalaq etdilər, üç dəfə gəmi qəzasına düşdüm və bir gün gecə-gündüz ucsuz-bucaqsız dənizdə qaldım. Tez-tez səyahətdə olduğum müddətdə çaylarda təhlükəyə, quldurlar arasında təhlükəyə, soydaşlarım arasında təhlükəyə, başqa millətlər arasında təhlükəyə, şəhərdə təhlükəyə, çöldə təhlükəyə, dənizdə təhlükəyə, saxta qardaşlar arasında təhlükəyə məruz qaldım. Zəhmət və əmək çəkdim, dəfələrlə yuxusuz qaldım. Aclığın, susuzluğun dadını gördüm. Çox vaxt yemək, soyuqda paltar tapmadım.
2 Korinflilərə 11:23–27
NAMƏLUM QƏHRƏMANLAR
Əsl qəhrəmanları tanımaq çətindir. Onlar qəhrəman kimi görünmürlər. Məsələn.
Mənimlə birgə Yəhudeyada rütubətli zirzəmiyə daxil olun. Həbsxana kamerasının gözcüyündən baxın. Yerdə uzanmış əzab çəkən insan haqqında düşünün. O, indicə tarixdə böyük prosesin başlanğıcını elan etdi. Onun peyğəmbərliyi sayəsində iki min il davam edən dünyanın dəyişməsi baş verdi. Gələcək tarixçilər onu uzaqgörən, cəsarətli və alicənab adlandıracaqlar.
Hazırda onda qəhrəman şəxsiyyətindən başqa kimi desən görmək olar. Batıq yanaqlar. Dolaşıq saqqal. Simasında həyəcan və qətiyyətsizlik əks olunur. O, soyuq divara söykənib gözlərini bağlayır və dərindən nəfəs alır.
Yəhya heç vaxt şübhə etmirdi. O, aclığın nə olduğunu yaxşı bilirdi. Tamamilə tənha yaşamaq nəsibi oldu. Amma şübhə etmək? Heç vaxt şübhəyə yol vermədi. Yalnız möhkəm əminlik, ciddi təbliğ, mübaliğəsiz həqiqət. Vəftizçi Yəhya belə idi. Əminliyi səhrada qızmar günəş kimi şiddətli idi.
O vaxta qədər. İndi isə bu günəş haradasa gizlənib. Onun cəsarəti yoxa çıxıb. Aydın səmanı bulud bürüyüb. Ölümlə üzbəüz qalanda o, əlini artıq qələbə əlaməti kimi qaldırmır. Onun qarşısında suallar yaranır. Həyatının sonunda gördüyü iş cəsarətli təbliğ deyil, öz təlaşını etiraf etməsi idi: «Necə bilmək olar, İsa Allahın Oğludur, yoxsa yox?»
Məsihin yolunu hazırlayan səhv etməkdən qorxur. «Bəyan etdiyimin həqiqət olduğunu necə müəyyən etmək olar? İnsanları həqiqi Məsihə yönəltdiyimi necə bilmək olar? Mən düz etmişəm, yoxsa aldanmışam?» (Matta 11:2-ə bax)
Qəhrəmanlıq göstərənə oxşamır, elə deyilmi?
Biz Vəftizçi Yəhyanın əmin-amanlıq içində ölməsini istəyərdik. Biz istəyərdik ki, ilk yol hazırlayan şəfəq saçan dağ başını görsün. Axı dənizçinin sahili görməsi ədalətli olardı. Məgər Musa peyğəmbər ölümündən qabaq düzənliyi görmədi? (Qanunun Təkrarı 34:1–3-ə bax) Bəs Vəftizçi Yəhya Məsihin qohumu deyildimi? Əgər kimsə yolun sonunu görməyə layiqdirsə, o, Vəftizçi Yəhya deyilsə, bəs kimdir?
Əslində biz haqlı deyilik.
Vəftizçi Yəhyanın peyğəmbərlik etdiyi möcüzələri özü görmədi. Vəz etdiyi Padşahlığı görmək ona nəsib olmadı. İndi isə şübhələr onun daxilini parçalayırdı: göstərdiyi şəxs Məsih idimi?
O, qəhrəman kimi görünmür.
Qəhrəmanlar nadir hallarda belə görünürlər.
İkinci nümunəni göstərəndə sizi başqa həbsxanaya dəvət etsəm, etiraz etmərsiniz?
* * *
Bu dəfəki zindan Romada yerləşir. Məhkumun adı Pauldur. Vəftizçi Yəhyanın işi Məsihə yönəltmək, Paulun xidməti isə Məsihin təlimlərini izah etmək idi. Yəhya yol hazırladı. Paul isə yol üzərində nişan ağaclarını qoydu.
Vəftizçi Yəhya kimi Paul da tarixin gedişatına təsir göstərdi. Yəhya kimi Paul da zülmkar zindanda öləcək. Onun edamı barədə xəbərlərdə danışılmayacaq. Heç bir şahid hadisəni təsvir etməyəcək. Balta Paulun başını bədənindən ayıranda, Roma ictimaiyyəti gözünü də qırpmayacaq. Çünki Paul Roma üçün yalnız əcaib cəfəng dinin yayıcısı idi.
Zindana daxil olub ona diqqətlə baxın: beli bükülmüş, zəif düşmüş, qandallarının bir ucu onu aparan Roma gözətçilərinin əlindədir. Qarşınızda Rəbbin həvarisi dayanıb. Kim bilir, o, sonuncu dəfə nə vaxt normal yemək yeyib və normal yataqda yatıb. Otuz il fəlakət içində sərgərdan gəzib-dolanaraq çox şeyə nail oldumu?
Filipidə münaqişələr (Filipililərə 4-cü fəslə bax), Korinfdə parçalanmalar, Qalatiyada — yəhudi qanunu altında yaşayanlarla gərginlik. Krit adasında tamahkarlardan əzab çəkir (Titə 1:11-ə bax). Efes əxlaqsızlarla dolu idi. Hətta dostlarından kimsə Pauldan üz döndərir.
Tamamilə böhran. Ailəsi yoxdur. Heç bir mülkə sahib deyil. Görmə qabiliyyəti zəifləmiş və əldən düşmüşdür.
Amma yüksəliş anları da var idi. Bir dəfə o, imperatorla danışdı (Həvarilərin İşləri 27:24-ə bax), amma onu imana gətirə bilmədi. Afinada Areopaqda kişilər klubunda çıxış etdi (Həvarilərin İşləri 17:22–33), ancaq daha onu ora dəvət etmədilər. Paul Peter və Yerusəlimdəki qardaşlarla bir neçə gün vaxt keçirtdi, lakin mübahisə yarandığından oradan getməli oldu.
Bundan sonra daha dayanmadı. Efes, Salonik, Afina, Sirakuza, Malta. Lakin iztirablarının siyahısı getdiyi yerlərin siyahısından daha uzundur. Bir şəhərdə daşqalaq edildi, başqa şəhərdə pulsuz qaldı. Acından az qala öldüyü qədər suda da ölüm təhlükəsi ilə rastlaşdı. Əgər o, hansısa yerdə bir həftədən çox vaxt keçirirdisə, bu, həbsxana olurdu.
Heç vaxt maaş almadı. Bütün yol xərclərini özü çəkməyə məcbur idi. Özünü dolandırmaq üçün əlavə işlə məşğul olurdu.
Heç də qəhrəmana bənzəmirdi.
Özünə qəhrəman da demirdi. O özünü tarixdə ən böyük günahkar hesab edirdi. Məsihçilərin rəhbəri olana qədər onların təqibçisi idi. Vaxtaşırı onun ürəyinə elə ağırlıq çökürdü ki, qələm vərəq üzərində donub qalırdı: «Necə də yazıq insanam! Ölümə düçar olan bu bədəndən məni kim xilas edə bilər?» (Romalılara 7:24)
Yalnız göylər bilir ki, cəsarət toplayıb məntiqi kənara qoymazdan və davam etməzdən əvvəl, nə qədər bu sual üzərində düşünürdü: «Rəbbimiz İsa Məsihin vasitəsilə Allaha şükür olsun» (Romalılara 7:25).
Gah ciddiyyətlə idarə edir, gah da şübhələr içində qalır. Bir gün təbliğ edir, bir gün də zindana düşür. Bax elə məhz bu yerdə, zindanda onu sizə göstərmək istəyirəm.
Təsəvvür edin ki, siz onu tanımırsınız. Siz gözətçi, ya aşpaz, ya da hansısa başkəsənin tanışısınız. Təbərzini itiləyənə qədər bu insana sonuncu dəfə baş çəkməyə gəlirsiniz.
Kamerada gəzişən qocanın görkəmi heç də cəzbedici deyil. Lakin mən əyilərək qulağınıza deyirəm: «Bu insan tarixin gedişatını dəyişəcək».
Siz hıqqıldasanız da, mən davam edirəm: «Neronun izzəti bu insanın izzətinin yanında kölgədə qalacaq».
Siz təəccüblə mənə baxırsınız. Mən isə davam edirəm: «Onun təsis etdiyi məbədlər yox olacaq. Amma onun fikirləri deyil. İki yüz il sonra onun fikirləri hər qitədə dini məktəblərdəki təlimlərə təsir edəcək».
Siz başınızı yelləyirsiniz.
«Bu məktubları görürsünüzmü? Bax, bu perqament üzərində yazıları deyirəm. Onlar minlərlə dilə tərcümə olunacaq. Gələcəkdə onlar iman şüarlarına və bütün konstitusiyalara öz təsirini göstərəcək. Hər bir görkəmli şəxs onları oxuyacaq. Hər kəs».
Nəhayət, səbriniz tükənir: «Ola bilməz! Bu, cəfəng dini təbliğ edən qocadır. Onu edam edəndə başı hələ yerə düşməmiş unudulub gedəcək».
Daha nə demək olar? Həm də hansı ağıllı insan əksini iddia edəcək?
Paulun sümükləri çürüdüyü kimi adı da küləyə bənzər sovrulacaq. Vəftizçi Yəhyanın sümükləri kimi. Heç bir dərrakəli insan başqa mülahizə yürüdə bilməz. Hər ikisi mərd olsa da, fanidir. Cəsarətli olsalar da, adi insanlardır. Radikal olsalar da, nəzərə çarpmırdılar. Heç kəs, bir daha qeyd edirəm, heç kəs adlarının nəsillər boyu xatırlanacağı fikri ilə sonuncu dəfə onlara nəzər salmağa gəlmədi.
Onların müasirlərinin bizim kimi bu barədə bilmək imkanları yox idi.
Bu səbəbdən qəhrəmanlar sizin yanınızda yaşaya bilər. Amma siz onlardan bixəbər ola bilərsiniz. Maşınınızın yağını dəyişən oğlan onlardan biri ola bilər. Kombinezon geyinmiş qəhrəman? İstisna deyil. Bəlkə də o, işləyə-işləyə dua edir ki, mexanik mühərriklə nə iş görürsə, Tanrı da sürücünün ürəyi ilə eyni işi görsün.
Uşaqlarınızı yanına qoyduğunuz bağçadakı tərbiyəçi qəhrəman olar bilər? Bəlkə də. Ola bilsin, səhər duasında hər uşağın adını çəkə-çəkə arzulayır ki, onlardan kimsə dünyanı dəyişsin. Kim deyə bilər ki, Tanrı onu eşitməyəcək?
Şərti azadlığa buraxılanlara nəzarət edən polis əməkdaşı qəhrəman ola bilər? Bəlkə də. Ola bilsin, o, gənclərə cinayətkar olmasınlar deyə kömək edir.
Bilirəm, bilirəm. Bu insanlar bizim təsvir etdiyimiz qəhrəmanlara uyğun gəlmir. Onlar, deyəsən, olduqca… olduqca sadə görünürlər. Bizə poqon üzərində böyük ulduzlar, rütbələr, qəzet başlıqları göstərin. Amma nəsə mənə deyir ki, üzə çıxan hər qəhrəmana kölgədə qalan on qəhrəman düşür. Onlar barədə qəzetlər yazmır. Onlar böyük izdiham toplamırlar. Hətta kitab belə yazmırlar!
Amma hər bir qar uçqunu qar dənəsindən başlayır.
Yer sürüşməsi qum dənəciyindən başlayır.
Atom partlayışı bir atomdan başlayır.
Ruhani oyanış da bir təbliğdən başlaya bilər.
Tarix bunu təsdiqləyir. Con Eqqlen həyatında bir dəfə də olsun vəz etməmişdi. Heç vaxt.
Ona görə yox ki, o istəmirdi. Sadəcə heç kimin ona ehtiyacı yox idi. Lakin bir gün səhər hər şey dəyişdi. Onun doğma Kolçestr şəhəri ağ qara bürünmüşdü. Həmin 1850-ci ilin yanvarında bazar gününün səhəri Eqqlen evdə qalmağa qərar verdi. Bu havada kim məbədə gedər ki?
Amma bir qədər sonra fikrini dəyişdi. Axı o, dyakon idi. Əgər dyakonlar məbədə gəlmirsə, onda kim ora gələcək? Beləcə o, çəkməsini, paltosunu və şlyapasını geyinib doqquz kilometr məsafədə yerləşən metodist məbədinə yollandı.
Amma evdə qalmağı düşünən təkcə o deyildi. Əslində o, məbədə gələn az insanlardan biri idi. Həmin gün məbədə cəmi on üç insan gəlmişdi. On iki məbəd üzvü və bir qonaq. Hətta keşiş haradasa qara batmışdı. Kimsə evə getməyi təklif etdi. Eqqlen bu barədə eşitmək belə istəmədi. Onlar bu qədər yol gəliblər! Xidmət olacaq. Bundan əlavə, onların bu gün qonağı var idi. On üç yaxşı oğlan.
Bəs kim təbliğ edəcək? Eqqlen dyakon idi. Deməli, ondan başqa vəz edəcək adam yox idi.
O, təbliğə başladı. Onun təbliği cəmi on dəqiqə çəkdi. O, hər şeyi birdən izah etmək istədiyi üçün fikirləri qarışıq idi və dinləyiciləri çaşdırırdı. Lakin sonda dyakona qeyri-adi cəsarət gəldi. O, başını qaldırdı və düz oğlana baxıb ona dedi: «Ey yeniyetmə, İsa Məsihə bax. Bax! Ona bax!»
Bu çağırış təsirli idimi? Oğlan böyüyəndən sonra belə cavab vermişdi: «Mən baxdım, məhz həmin an ürəyimin başından qara bulud çəkildi. Mən günəşi gördüm».
Oğlanın adı nə idi? Çarzl Heddon Spercen. O, ingilis təbliğçilərinin kralı idi.
Eqqlen nə etdiyini bilirdimi? Yox.
Qəhrəmanlar qəhrəmanlıq etdiklərini bilirlərmi? Çətin ki.
Tarixi dönüş məqamları dərhal müəyyən edilirmi?
Siz bu sualın cavabını bilirsiniz (əgər bilmirsinizsə, onda Bet-Lexemdəki axura baxın və çox şey sizə aydın olacaq). Biz nadir hallarda gözlərimiz önündə tarix yazıldığını və qəhrəmanları gördüyümüzü dərk edirik. Əslində, bu yaxşıdır. Çünki hər ikisini başa düşsəydik, buna mane ola bilərdik.
Amma yenə də gözü açıq olmalıyıq. Ola bilər ki, sabahkı Spercen sizin çəmənliyin otunu biçsin. Onu ruhlandıran qəhrəman sizə düşündüyünüzdən də yaxındadır.
Bəlkə də siz onu öz güzgünüzdə görürsünüz.
DÜŞÜNMƏK VƏ MÜZAKİRƏ 
ETMƏK ÜÇÜN SUALLAR
1. Nə üçün qəhrəmanlar nadir hallarda qəhrəmanlar kimi görünürlər? Qəhrəmanlıq haqqında təsəvvürləriniz necədir?
2. Mərkəzdə olmayan hansı qəhrəmanları tanıyırsınız? Onların qəhrəmanlığı nədən ibarətdir?
3. Kiminsə üçün qəhrəman olmusunuzmu? Bəs kiminsə üçün qəhrəman ola bilərsinizmi?
4. Mark 1:18-i oxuyun. Vəftizçi Yəhyanı müasir dildə necə təsvir edərdiniz? Vəftizçi Yəhyanın görünüşü və həyat tərzi onun missiyasının icra edilməsində ona necə kömək edirdi? O, hansı mənada qəhrəman idi?
5. 2 Korinflilərə 4:7–11; 6:4–10; 11:22–28-i oxuyun. Bu mətnlərdən Paul haqqında nə öyrəndiniz? Onun necə bir qəhrəman olduğunu başa düşmək mümkündürmü? Bu mətnlər sizi ruhlandırır, yoxsa məyus edir? Nəyə görə?
Fəsil 11

İki cinayətkar
İsa ilə birlikdə iki cinayətkar da edama aparılırdı. Kəllə adlanan yerə gələndə orada Onu və cinayətkarları — birini sağında, birini də solunda çarmıxa çəkdilər. <…>
Çarmıxa asılmış cinayətkarlardan biri Ona böhtan ataraq deyirdi: «Məgər Sən Məsih deyilsən? Özünü də, bizi də xilas et!»
O biri cinayətkarsa ona qadağan edərək deyirdi: «Sən heç Allahdan qorxmursan? Sən özün də eyni cəzaya məhkum olmusan! Biz ədalətlə məhkum olunmuşuq, çünki əməllərimizə layiq olan əvəzi alırıq. Bu Adamsa heç bir haqsızlıq etməmişdi». Sonra İsaya dedi: «Ey İsa, Öz Padşahlığına gələndə məni xatırla!»
İsa ona dedi: «Sənə doğrusunu deyirəm: bu gün sən Mənimlə birlikdə cənnətdə olacaqsan».
Luka 23:32–33, 39–43
TANRI SEÇİMİ 
SİZƏ VERİR
Səhnələrin kralı Edvin Tomasla tanış olun. On doqquzuncu əsrin ikinci yarısında bu bəstəboy uca səsli adam rəqib tanımırdı. O, on beş yaşında ilk dəfə «III Riçard» tamaşasında çıxış etdi və tezliklə Şekspirin əsərlərində aparıcı aktyor oldu. Bir dəfə Nyu-Yorkda ardıcıl olaraq yüz axşam «Hamlet» tamaşasında oynadı. Londonda ciddi britaniyalı tənqidçilər tərəfindən bəyənildi. Əgər faciəvi teatr səhnələri haqqında danışsaq, Edvin Tomas xüsusi pillədə idi.
Əgər həyatdakı faciələr haqqında da danışsaq, eyni şeyi demək olardı.
Edvinin Con və Cunius adlı iki qardaşı var idi. Hər ikisi də Edvin kimi aktyorluq yolunu seçdi. Lakin onunla müqayisə oluna bilməzdilər. 1863-cü ildə üç qardaş öz istedadlarını «Yuli Sezar» tamaşasında birləşdirdilər. Conun özünə Brut rolunu seçməsi faktı iki ildən sonra qardaşları (və bütün ölkəni) gözləyən bədbəxtlik əlaməti oldu.
Çünki «Yuli Sezar» tamaşasında və Fordun teatrında qatil rolunu canlandıran Con 1865-ci ilin soyuq aprel gecəsində həmin Vaşinqton teatrına gizlicə yaxınlaşır və Avraam Linkolnun başına atəş açır. Bəli-bəli, qardaşların soyadı But idi — Edvin Tomas But və Con Uilks But.
Həmin gündən etibarən Edvin daha əvvəlki kimi olmur. Qardaşının hərəkətinə görə utancaqlıq hissi onu səhnədən getməyə məcbur edir. Əgər taleyin qəribə dolanbac yolları Edvini Nyu-Cersi dəmir yolu stansiyasında güdməsə idi, yəqin ki, o, bir daha aktyor sənətinə geri dönməzdi. Edvin qatar gözləyərkən birdən gözəl geyinmiş cavan oğlan izdihamın təzyiqi altında öz müvazinətini itirir və hündür səkidən relsin üzərinə yıxılır. Edvin dərhal kömək üçün aşağı atılır və onu yaxınlaşan qatarın təkərlərinin altına düşməkdən xilas edir. Dərindən nəfəs alan gənc məşhur Edvin Butu tanıyır.
Edvin isə xilas etdiyi gənci tanımır. Onun adı Edvinə bir neçə həftə sonra aldığı məktub sayəsində məlum olur. Bu məktubu o, ölənədək üzərində gəzdirir. Məktubu yazan prezident Uliss Simpson Qrantın baş katibi general Adam Budye idi. Məktubda Amerika milli qəhrəmanı mərhum Avraam Linkolnun oğlunu xilas etdiyinə görə Edvinə minnətdarlıq edilir. Taleyin qəribə təsadüfi bundan ibarət idi ki, bir qardaş prezidenti öldürür, digəri isə prezidentin oğlunu xilas edir. Edvin Butonun xilas etdiyi gəncin adı nə idi? Robert Todd Linkoln.
Edvin But və Con But. Eyni ata və ana, eyni sənət, eyni həvəs. Lakin biri həyatı, digəri ölümü seçir. Bu, necə ola bilər? Bilmirəm. Amma hadisə belə baş vermişdi. Bu qardaşların həyat hekayəsi dramatik olsa da, nadir hal deyildi.
Adəmin iki oğlu — Habil və Qabil. Habil Tanrını seçdi. Qabil isə qatilliyi. Allah da onun seçimini qəbul etdi.
Kənan torpağında iki mühacir — İbrahim və Lut. İbrahim Tanrını seçdi. Lut isə Sodomu. Allah da onun seçimini qəbul etdi.
İsrailin iki padşahı Davud və Şaul. Davud Tanrını seçdi. Şaul isə hakimiyyəti. Allah da onun seçimini qəbul etdi.
Rəbbi inkar edən iki şagird — Peter və Yəhuda. Peter bağışlanmanı seçdi. Yəhuda isə ölümü. Allah da onun seçimini qəbul etdi.
Bəşər tarixinin hər əsrində, Müqəddəs Yazıların hər səhifəsində bu həqiqət aşkara çıxır: Tanrı icazə verir ki, biz özümüz seçim edək.
Bu həqiqəti İsa Məsihdən başqa kimsə daha aydın izah etmədi. Onun sözlərinə görə biz seçim edə bilərik:

dar, yoxsa geniş qapı (Matta 7:13–14-ə bax);
ensiz, yoxsa enli yol (Matta 7:13–14-ə bax);
kiminlə axtaraq: çoxları ilə, yoxsa az adamla (Matta 7:13–14-ə bax).

Biz seçə bilərik:

qaya, yoxsa qum üzərində tikmək (Matta 7:24–27-ə bax);
Allaha, yoxsa sərvətə xidmət etmək (Matta 6:24-ə bax);
keçilərin, yoxsa qoyunların sırasında olmaq (Matta 25:32–33-ə bax).

«Bunlar [Allahı inkar edənlər] əbədi əzaba, salehlərsə əbədi həyata gedəcək» (Matta 25:46).
Tanrı bizə əbədiyyət üçün seçim verir. Bu seçimin nəticəsi əbədiyyətdə əksini tapır.
Qeyd etdiyimiz fikir sizə Qolqotada çarmıxa çəkilən üç nəfəri xatırlatmırmı? Məsihin yanında nə üçün daha iki adamın çarmıxda olmasını heç düşünmüsünüz? Nəyə görə altı və ya on deyil? Heç fikirləşmisiniz, niyə Məsih iki nəfərin arasında idi? Nə üçün O, sağda və ya solda deyildi? Qolqota təpəsində iki çarmıx Allahın ən böyük ənamlarından birinin rəmzi ola bilərmi? Azad seçim ənamı.
Həmin iki cinayətkarın ümumi cəhətləri çox idi. Onlar eyni məhkəmədə mühakimə olunublar. Hər ikisinə eyni hökm çıxarılmışdı. Onları eyni izdiham əhatə edirdi. Onlar Məsihdən eyni məsafədə çarmıxa çəkilmişdi. Bundan əlavə, hər ikisi Məsihə istehza ilə yanaşırdılar: «İsa ilə birlikdə çarmıxa çəkilən quldurlar da Onu təhqir edirdilər» (Matta 27:44).

Çarmıxa asılmış cinayətkarlardan biri Ona böhtan ataraq deyirdi: «Məgər Sən Məsih deyilsən? Özünü də, bizi də xilas et!»
O biri cinayətkarsa ona qadağan edərək deyirdi: «Sən heç Allahdan qorxmursan? Sən özün də eyni cəzaya məhkum olmusan! Biz ədalətlə məhkum olunmuşuq, çünki əməllərimizə layiq olan əvəzi alırıq. Bu Adamsa heç bir haqsızlıq etməmişdi». Sonra İsaya dedi: «Ey İsa, Öz Padşahlığına gələndə məni xatırla!»
İsa ona dedi: «Sənə doğrusunu deyirəm: bu gün sən Mənimlə birlikdə cənnətdə olacaqsan».
Luka 23:39–43

Tövbə edən cinayətkarın duası haqqında çox şey danışılıb. Təbii ki, onun davranışı tərifə layiqdir. Lakin iman edən cinayətkara görə sevindiyimiz an digər tövbə etməyən cinayətkarı unutmalıyıqmı? «İsa, bəs o, necə olacaq? Məgər şəxsən ona müraciət etməyə dəyməzdi? Məgər bu vəziyyətdə onu ruhlandırmaq yerinə düşməzdi?»
Məgər çoban doxsan doqquz qoyunu qoyub itmiş bir quzunun ardınca getmir? (Matta 18:12–13-ə bax) Məgər qadın itirdiyi xırda pulu tapanadək evi süpürmür? (Luka 15:8) Bəli, çoban və qadın axtaracaq. Lakin bildiyiniz kimi, itmiş oğlun atası onu geri qaytarmaq üçün heç nə etmir (Luka 15:11–32-ə bax). Quzu öz istəyinə görə yolu azmadı. Pul da özü itmədi. Amma itmiş oğul evdən bilərək getdi. Atası ona seçim etmək hüququnu verdi. İsa Məsih iki cinayətkara da eyni hüququ verdi.
Elə vaxtlar olur ki, Tanrı bizi ayıltmaq üçün ildırım çaxdırır. Elə vaxtlar da olur ki, Tanrı bizi sınamaq üçün həyatımıza imtahan buraxır. Ancaq elə vaxtlar da olur ki, Tanrı əbədiyyəti harada keçirtməyə azad qərar verməyimiz üçün susur.
Necə də gözəl ənamdır! Ancaq həyatımızda elə şeylər var ki, seçim etmək bizim ixtiyarımızda deyil. Bu barədə düşünün. Siz dünyaya gələndə öz cinsiyyətinizi, valideynlərinizi, milliyyətinizi və doğum yerinizi seçə bilmirsiniz.
Bəzən belə seçimlərimizin olmaması bizi qəzəbləndirir. «Bu, ədalətli deyil» — deyə söylənirik. «Kasıb doğulmağım, səsimin pis olması və ya yöndəmsiz qaçmağım ədalətsizlikdir» — deyə düşünürük. Amma Allah Eden bağında ağacı yerləşdirəndə, tərəzinin gözü bizim həyatımızda əbədilik ədalət tərəfə ağırlıq saldı. Adəmə və onun nəslinə azad iradə veriləndə, səssizlik şikayətə üstün gəldi. Bu həyatda hər bir ədalətsizlik gələcək həyatda öz nəsibimizi seçmək imtiyazı ilə əvəz olunur.
Bəs siz razı deyilsiniz? Siz başqa cür olmağını istəyirsiniz? Siz əks prinsipə üstünlük verərdiniz? İstəyərdiniz ki, bu həyatda hər şeyi özünüz seçəsiniz, amma gələcəkdə hara düşəcəyinizi Tanrı seçsin? Siz burun quruluşunuzu, saç rənginizi, geninizi özünüz, Allah isə əbədiyyəti harada keçirəcəyinizi seçsin? Həqiqətənmi siz bunu istəyərdiniz?
Tanrı restoranda özümüzə yemək sifariş verdiyimiz kimi, həyatı da sifariş etməyə imkan versəydi, çox gözəl olardı. Mən özümə möhkəm can sağlığı və yüksək intellekt sifariş edərdim. Mən musiqi qavrama qabiliyyəti olmadan da keçinə bilərdim. Ancaq mənə bədəndə artıq kalori yandıran qida mübadiləsi versin… Çox yaxşı olardı. Amma istədiyim olmadı. Söhbət sizin yer üzərindəki həyatdan gedəndə, səsvermə hüququnuz yoxdur.
Söhbət ölümdən sonra həyatınızdan gedəndə isə hər şeyə siz qərar verirsiniz. Mənim kitabımda bu, təmiz mübadilə kimi görünür. Razısınız?
Bəs seçim etmək hüququndan başqa böyük imtiyaz əldə etmək imkanına malikikmi? Belə imtiyaz nəinki istənilən ədalətsizliyi satın alır, həm də azad seçim etmək ənamı sayəsində istənilən səhvimizi düzəldə bilərik.
Tövbə edən cinayətkar haqqında düşünün. Onun haqqında heç nə bilməsək də, bir şeyi bilirik: həyatı boyunca bir çox dəhşətli səhvlərə yol vermişdi. O, həyatında pis dostlar, əxlaqsız mənəvi prinsiplər və yanlış yol seçmişdi. Amma onun həyatını boş yerə yaşadığını düşünə bilərikmi? O, indi əbədiyyətdə düzgün olmayan qərarlarının bəhrəsini biçirmi? Xeyr. Əksinə. O, bir düzgün qərarının bəhrəsindən faydalanır. Nəticədə onun bütün pis qərarları yeganə düzgün qərarla satın alınır.
Düşünürəm ki, siz də öz həyatınızda qeyri-düzgün qərarlar qəbul etmisiniz. Elə deyilmi? Özünüzə səhv dostlar və ya ixtisas seçmisiniz, bəlkə də düzgün adamla nikah qurmamısınız. Keçmişinizə baxaraq deyirsiniz: «Kaş ki… kaş ki səhv qərarlarımı düzəltmək imkanım olardı». Belə imkanınız var. Bir düzgün seçim yer üzərində minlərlə səhvi düzəltməyə qadirdir.
Seçim sizdən asılıdır.
Necə olur ki, bir ananın dünyaya gətirdiyi və bir evdə böyüyən iki qardaşdan biri həyatı, digəri ölümü seçir? Bilmirəm, nəyə görə belə olur. Amma belədir.
Necə olur ki, iki insan eyni anda Məsihə baxır, amma onlardan biri Ona istehza, digəri isə dua edir. Bilmirəm, nəyə görə belə olur. Amma belədir.
Cinayətkar dua edəndə, İsa Məsihin məhəbbəti onu xilas etməyə kifayət etdi. Digər cinayətkar Məsihə rişxənd edəndə isə İsanın buna yol verməsi üçün məhəbbəti kifayət etdi. Məsih seçimi onların ixtiyarına verdi. Məsih eynilə seçimi bizim də ixtiyarımıza verir.
DÜŞÜNMƏK VƏ MÜZAKİRƏ 
ETMƏK ÜÇÜN SUALLAR
1. Sizcə, nə üçün Tanrı seçimi bizə həvalə edir?
2. Hal-hazırda siz hansı ciddi qərarı verməlisiniz? Bunu necə edəcəksiniz?
3. «Tanrı bizə əbədiyyət üçün seçim verir. Bu seçimin nəticəsi əbədiyyətdə əksini tapır». «Əbədiyyət üçün seçim vermək» nə deməkdir?
4. «Elə vaxtlar olur ki, Tanrı bizi ayıltmaq üçün ildırım çaxdırır. Elə vaxtlar da olur ki, Tanrı bizi sınamaq üçün həyatımıza imtahan buraxır. Ancaq elə vaxtlar da olur ki, Tanrı bizə əbədiyyəti harada keçirtməyə azad qərar verməyimiz üçün susur». Tanrının sizi ayıltmaq üçün həyatınıza nə vaxt ildırım çaxdırması barədə danışın. Sizi sınamaq üçün imtahan göndəribmi? İzah edin. Biz əsaslı seçim edəndə Tanrı nə üçün susur?
5. Qanunun Təkrarı 30:19–20-ni və Yeşua 24:14–15-i oxuyun. Bu mətndə hansı seçim imkanları barədə danışılır? Kim seçim etməlidir? Həyatınızın vacib sahəsində siz hansı seçimi edirsiniz? İzah edin.
Fəsil 12

Musa
Musa qayınatası Midyan kahini Yetronun sürüsünü otarırdı. Bir dəfə o, sürünü səhranın o biri tərəfinə aparıb Allahın dağı Xorevə gəldi. Birdən Rəbbin mələyi ona bir kol arasından od-alov içərisində göründü; od içində kolun sönmədən yanmasını görüb Musa öz-özünə dedi: «Gedim, bu qəribə mənzərəyə baxım, görüm nə üçün bu kol yanıb qurtarmır».
Rəbb Musanın baxmağa gəldiyini görəndə Allah kolun ortasından onu çağırıb dedi: «Musa, Musa!»
O da «mən buradayam» dedi.
Allah dedi: «Buraya yaxınlaşma. Ayaqlarından çarıqlarını çıxart, çünki durduğun yer müqəddəs torpaqdır».
Sonra dedi: «Mən atanın Allahı, İbrahimin Allahı, İshaqın Allahı və Yaqubun Allahıyam». Musa üzünü örtdü, çünki Allaha baxmağa qorxurdu. <…>
Rəbb dedi: «Həqiqətən, Mən Misirdə olan xalqımın əziyyətini gördüm, nəzarətçilərin əlindən etdikləri fəryadlarını eşitdim və dərdlərinə nəzər saldım. İndi isə İsrail övladlarının fəryadı Mənə çatdı, Misirlilərin onlara etdikləri zülmü görürəm. Buna görə də get. Səni fironun yanına göndərirəm ki, xalqım İsrail övladlarını Misirdən çıxarasan».
Çıxış 3:1–6, 7, 9–10
LİF SÜPÜRGƏLİ VEDRƏDƏN 
GƏLƏN SƏS
Dəhlizdə sakitlikdir, yalnız lif süpürgəli vedrənin təkərlərinin cırıltısı və qocanın ayaq xışıltısı eşidilirdi. Hər iki səs həzin idi.
Bu döşəmələr ona yaxşı tanışdır. Xeyli müddətdir ki, Henk onları yuyur. Həmişə bütün künclər təmiz olardı. Döşəmənin yaş olması barədə xəbərdarlıq yazılmış sarı lövhəni səliqə ilə asardı. Bütün bunları böyük həvəslə edərdi. «Hamıya ehtiyatlı olmağı məsləhət görürəm», — o, burada tamamilə heç kimin olmadığını yaxşı bildiyindən öz-özünə gülümsünərdi.
Axı indi gecə saat üçdür.
Henkin sağlamlığı da əvvəlki kimi deyildi. Podaqra yatmağa imkan vermirdi. Artritə görə Henk axsayırdı. Eynəyinin şüşələri o qədər qalın idi ki, onların arxasından gözləri iki dəfə böyük görünürdü. Kürəyi donqarlaşmışdı. Lakin o, yenə də öz işini görür. Yorulmadan sabunlu suyu döşəməyə sıçradır. Yüksək maaşlı qanunşünasların qızğın fəaliyyətinin izlərini ört-basdır edir. İş növbəsinin sonuna bir saat qalmış işini tamamlayır. Vaxtından əvvəl qurtarır. Artıq iyirmi ildir ki, bu minvalla davam edir.
Axıra yaxın o, lif süpürgəli vedrəni xidmət otağına diyirlədəcək və baş xidmətçinin otağındakı stulda əyləşib gözləyəcək. Heç vaxt vaxtından əvvəl getmir. Gedə bilər. Heç kəs xəbər tutmayacaq. Amma o getmir.
O, artıq bir dəfə qaydaları pozub. Bu ona bəs edib.
Başqa vaxt əgər qapı açıq olarsa o, hansısa kabinetə daxil olacaq. Qısa müddətdə sadəcə baxmaq üçün. Kabinet onun mənzilindən böyük idi. Barmağını stola sürtəcək. Divanın yumşaq dərisini əli ilə sürtəcək. Pəncərənin qarşısında dayanıb tutqun üfüqdə ilk qızılı şüanın necə çıxdığına baxacaq və o vaxt xatırlayacaq.
Nə vaxtsa onun da bu cür kabineti var idi.
O vaxtlar onu Henk deyil, Henri deyə çağırırdılar. O vaxt bu süpürgəçi şirkət prezidentinin müavini idi. Lap çoxdan. Bu gecə növbələrinə qədər. Bu lif süpürgəli vedrəyə qədər. Bu uniformaya qədər. O faciəyə qədər.
Henk indi bu barədə dərindən düşünmür. Mənası yoxdur. Münaqişənin təqsirkarı arzuolunmaz əməkdaş hesab edilərək küçəyə atılmışdı. Vəssalam. Bu barədə az adam bilir. Bu, daha yaxşıdır. Kiməsə danışmaq əbəs yerə olacaq.
Bu onun sirridir.
Yeri gəlmişkən, Henkin hekayəsi, həqiqətən, baş verib. Mən ancaq adları və bəzi detalları dəyişmişəm. Mən ona başqa iş vermişəm və başqa yüzilliyə köçürtmüşəm. Lakin bu hadisə faktlara əsaslanıb. Siz bu barədə eşitmisiniz. Bu haqda bilirsiniz. Onun əsl adını desəm, dərhal xatırlayacaqsınız.
Bu, həqiqətən, baş vermiş çox məşhur hekayədir. Bu, məhv olmuş arzunun tarixçəsidir. Bu, acı həqiqətlə üzləşmiş yüksək cəhdlər barədə əhvalatdır.
Bu, arzu edənlərin hamısının başına gəlir. Bir halda ki, biz də arzu edirik, bizim də başımıza gəlir.
Henkin başına gələnlərin hamısı onun heç vaxt unutmayacağı bir səhv ucbatından oldu. Dəhşətli səhv ucbatından. O, adam öldürmüşdü. Heç nədə günahı olmayan yoldan keçəni döyən dələduza rast gəldi və özündən çıxdı. Həmin yaramazı öldürdü. Bu, üzə çıxanda isə Henk gizlənməyə qərar verdi.
Həbsxanaya düşməkdənsə, gizlənmək daha yaxşıdır. Henk qaçdı. Cəmiyyət arasındakı nüfuzlu insandan qaçağa çevrildi.
Olmuş hadisədir. Adi hadisədir. Düzdür, əksər hallarda vəziyyət bu cür həddi aşmır. Az adam ömrünün yarısını qanundan gizlənir. Lakin çox insanlar keçmiş barədə təəssüf hissi ilə yaşayırlar.
— Mən qolf oyunundakı təqaüdümlə kollecə qəbul oluna bilərdim, — hələ keçən həftə dostlarımdan biri biz dördüncü çuxura çatanda mənə dedi. — Onlar özləri mənə təklif etdilər. Lakin mən o vaxt bir rok qrupuna qoşulmuşdum. Axırda heç yerə qəbul olunmadım. Sonra isə qaraj qapılarının təmirində ilişib qaldım.
«İlişib qaldım…» Bu sözlər məhv olmuş arzuların məzar yazısıdır.
Məzun albomunu götürün və hər şəklin altındakı «nə ilə məşğul olmaq istəyirəm» rubrikasını oxuyun. Başı buludlara dəyən uca dağların təmiz havasından başınız fırlanacaq:

«Liqi plyuş» universitetlərindən birini bitirmək»;
«Kitablar yazmaq və İsveçrədə yaşamaq»;
Üçüncü dünya ölkələrindən birində həkim olmaq»;
«Uşaqları gettoda oxutmaq».

Amma iyirmi illik buraxılış albomunu açıb baxsanız, bunları oxuya bilərsiniz. Bəzi arzular həyata keçib, bəziləri isə keçməyib. Ancaq yaxşı ki, onların hamısı həyata keçməyib. Ümid edirəm ki, sumo döyüşçüsü olmağı arzulayan gəncin ağlı başına gəlib. Ümid edirəm ki, bu vaxtadək o öz enerjisini tükətməyib. Həyat məqsədlərimizin dəyişilməsi faciə deyil. Həyatdan zövq almamaq faciədir.
Arzuya gedən yolda bizimlə nəsə baş verir. Dünyanı dəyişdirmək istəyi vaxtında hesablaşmaq istəyinə qədər quruyur. Biz daha inqilab etmirik, pul barədə düşünürük. Gələcəyimizə deyil, keçmişimizə boylanırıq. Böyük dünyaya deyil, daxilimizdə olana baxırıq.
Gördüklərimiz isə bizim xoşumuza gəlmir.
Henkin də xoşuna gəlmirdi. O, adi, ala-babat güzəranla razılaşan insanı görürdü. Parlaq təhsilə malik olduğuna və yüksək səviyyədə hazırlıq keçməsinə baxmayaraq, az maaşla gecə növbəsinə çıxmağa razı idi. Təki gündüzlər onu az görsünlər!
Lakin Henk lif süpürgəli vedrədən gələn səsi eşidəndə hər şey dəyişildi (axı mən hadisənin tamamilə həqiqət olduğu barədə xəbərdarlıq etmişdim!)
Əvvəlcə Henkə elə gəldi ki, bu, bir zarafatdır. Üçüncü mərtəbədəki əməkdaşlarıdan bəziləri belə zarafatlardan zövq alırdı.
— Henri, Henri! — səs gəldi.
Henk ətrafa boylandı. Artıq uzun müddətdir ki, heç kim onu «Henri» deyə çağırmırdı.
— Henri, Henri!
Henk vedrəyə tərəf döndü. Vedrə işıq saçırdı. Qıp-qırmızı rəngdə. Gözqamaşdıran qırmızı. On metr məsafədən istilik hiss olunurdu. Henk yavaşca yaxınlaşdı və ehtiyatla vedrəyə baxdı. Su qaynamırdı.
Çox qəribədir, — deyə Henk ayağını qaldırıb daha yaxından baxmaq üçün dodaqaltı mızıldandı. Lakin səs onu dayandırdı:
— Yaxın gəlmə. Ayaqqabılarını çıxart. Sən müqəddəs daşların üzərində dayanmısan.
Henk birdən onunla danışanın Kim olduğunu başa düşdü:
— Tanrı?!
Mən bunu özümdən fikirləşməmişəm. Bilirəm, siz dərhal məni yalançılıqda ittiham etdiniz. Bəlkə də bütün bunlar inandırıcı görünmür. Az qala küfr kimi səslənir. Tanrı lif süpürgəli vedrədən Henk adlı süpürgəçiyə müraciət edir? Əgər mən sizə desəydim ki, Tanrı yanan kolun ortasından Musa adlı çobana müraciət etmişdi, onda inanardınız?
Bəlkə də əvvəl eşitdiyinizə görə Musa ilə baş verən hadisəyə inanmaq asandır. Oradakı hadisənin Henk və lif süpürgəli vedrə barədə deyil, Musa və yanan koldan bəhs etməsi onu daha az təəccüblü etmir.
Təbii ki, Musa ayaqqabılarını güllə kimi çıxartdı. Musanı nəyin daha çox heyrətləndirdiyi məlum deyil: Tanrının kolun ortasından danışmağı, yoxsa Onun ümumiyyətlə danışması?
Musa da Henk kimi bir dəfə dəhşətli səhv buraxmışdı.
Siz onun başına gələnləri bilirsiniz (Çıxış 2-ci fəsilə bax). Kübarcasına övladlığa götürülmə. Misir sarayında tərbiyə almış israilli. Onun həmvətənləri qul olaraq qalmışdılar, Musa isə yüksək mövqedə idi. Padşah süfrəsində yemək yeyirdi. Ən yaxşı müəllimlərdən dərs alırdı.
Lakin onun ən əsas müəlliminin ali dərəcəsi yox idi. Onun müəllimi öz anası idi — ona dayəlik etmək üçün tutulmuş yəhudi qadın. «Musa, — anası kiçik oğlu ilə təklikdə qalanda pıçıldayırdı, — Tanrı səni boş yerə buraya gətirməyib. Nə vaxtsa sən öz xalqını azad edəcəksən. Unutma, Musa. Unutma».
Musa unutmadı. Ədalətə çatmaq yanğısı güclü partlayış baş verənə qədər daha da alovlanırdı. Musa yəhudi qulu döyən misirlini gördü. Henk dələduzu, Musa isə misirlini öldürdü.
Səhəri gün Musa həmin yəhudini gördü. Sizcə, qul öz xilaskarına minnətdarlıq etdi? Heç də yox. Onda minnətdarlıq deyil, pislik yaşayırdı. O adam dedi: «Yoxsa Misirlini öldürdüyün kimi məni də öldürmək fikrindəsən?» (Çıxış 2:14-ə bax)
Musa başa düşdü ki, özünü bəlaya salıb. O, Misirdən qaçdı və səhrada gizlənməyə başladı. Necə deyərlər, sahəsini dəyişdi. Dövlət başçısı ilə nahar etmək əvəzinə qoyunların başlarını saymağa başladı.
Bunu karyerada irəliləyiş adlandırmaq çox çətindir.
Beləliklə, istedadlı, gələcəyi parlaq görünən yəhudi təpələrdə qoyun otarmağa başladı. «Liqa plyusdan» qoyunların arasına. Dairəvi kabinetdən taksi kabinəsinə. Qolf oyunundan kanalizasiya qazmasına!
Musa elə düşünürdü ki, bu dəyişiklik həmişəlikdir. Onun nə vaxtsa Misirə qayıtmağa hazırlaşması barədə heç işarə belə yoxdur. Doğrusu, onun qoyunlarından heç ayrılmaq istəmədiyini güman etməyə hər cür əsasımız var. Kolun qarşısında ayaqyalın dayananda o qüssələndi! «Axı mən kiməm ki, fironun yanına gedib İsrail övladlarını Misirdən çıxarım» (Çıxış 3:11).
Musanın belə bir sual verdiyinə görə çox şadam. Çox yaxşı sualdır. Nə üçün məhz Musa? Yaxud daha dəqiq soruşsaq nə üçün səksən yaşlı Musa?
Qırx yaşlı Musa variantı daha inandırıcı görünərdi. Misirdə gördüyümüz Musa qərarlı və özünə əmin idi. Lakin qırx il sonra gördüyümüz Musa qapalı və məzlum təsiri bağışlayırdı.
Əgər Misirdə Musanı görsəydik belə deyərdik: «Döyüşə getməyə hazır olan insan budur». Dünyanın ən yaxşı universitetlərini bitirib. Təcrübəli döyüşçülərdən tərbiyə alıb. Şəxsən fironun yaxın ətrafında olandır, misirlilərlə onların dilində danışır və onların adətlərini bilir. Bu iş üçün ən uyğun adamdır.
Qırx yaşlı Musa bizim xoşumuza gəlir. Bəs səksən yaşlı? Yox artıq. Həddən artıq qocadır. Həyatdan çox yorulub. Ondan çoban iyi gəlir. Artıq onun danışığında ləhcə hiss olunur. O, fironda necə təəssürat yaradacaq? Belə iş üçün o, qətiyyən uyğun deyil.
Musa özü də bizimlə razılaşardı. «Mən artıq bunu sınamışam, — o, belə deyərdi. — Bu insanlar onlara kömək edilməsini istəmirlər. Yaxşısı budur ki, mən elə öz qoyunlarımı otarım. Bu, onları harasa aparmaqdan daha asandır».
Musa fironun yanına getmək istəməzdi. Siz də onu fironun yanına göndərməzdiniz. Mən də onu fironun yanına göndərməzdim.
Lakin Tanrı onu fironun yanına göndərdi. Siz bunu necə izah edərdiniz? Qırx yaşında meydandan uzaqlaşdırıldı, lakin səksən yaşında yenidən lazım oldu. Nə üçün? O zaman bilmədiyi nəyi indi bilir? Misirdə öyrənə bilmədiyi nəyi səhrada öyrəndi?
İlk növbədə köçəri həyatın bütün müdrikliklərini öyrəndi. Qırx yaşlı Musa şəhərli oğlan idi. Yaşa dolmuş Musa səhrada hər bir ilanı və altında su olan hər bir daşı tanıyır. Axı o, tezliklə minlərlə yəhudini səhra ilə aparmalı idi. Buna görə də orada sağ qalma elminə yiyələnməli idi.
İkincisi, ailə həyatının bütün müdrikliklərinə yiyələndi. Əgər o, qırx il çox sayda ailələrlə sərgərdan gəzmək məcburiyyətində qalacaqdısa, ailə həyatının nə demək olduğunu öyrənmək onun üçün faydalı olardı. O, imanlı qızla, Midyan kahininin qızı ilə evlənmişdi (Çıxış 2:16-ya bax) və onun öz ailəsi var idi.
Lakin Musa üçün səhrada sağ qalmaq və ailə həyatı barədə müdrikliklərdən daha mühümü onun özü barədə öyrənməli olduğu həqiqətlər idi.
Göründüyü kimi, Musa lazım olan hər şeyi bilirdi. Tanrı dedi ki, o, artıq hazırdır.
Musanın özünü inandırmaq üçün Tanrı yanan koldan ona müraciət edir (Musanın diqqətini effektli olan nə iləsə cəlb etmək lazım idi).
«Məktəbdə təhsil sona çatıb, — Tanrı ona dedi. — İşə başlamaq vaxtıdır». Yazıq Musa. Konkursdan keçənlərin siyahısına düşməsindən heç xəbəri də yox idi.
Onun adı isə orada idi. Bilirsiniz nə var? Sizin də adınız oradadır. Yanan koldan gələn səs — şəxsən sizə yönəlib. O sizinlə işinin bitmədiyini xatırladır. Siz isə başqa cür də düşünə bilərdiniz. Fikirləşə bilərdiniz ki, əsas olanı yerinə yetirmisiniz. Düşünə bilərdiniz ki, O Öz planını icra etmək üçün başqasını da tapa bilər.
Əgər belədirsə, bir də düşünün.
«Əminəm ki, sizdə xeyirli işə başlayan Allah Məsih İsanın zühur edəcəyi günədək bunu başa çatdıracaq» (Filipililərə 1:6).
Tanrının nə etdiyini başa düşürsünüz? Sizdə xeyirli iş.
Bu işi nə vaxt tamamlayacağını dərk edirsiniz? İsa Məsihin qayıdacağı gün.
Sizə bir xəbər çatdıra bilərəm? Tanrı sizinlə işləməyi qurtarmayıb.
Atanız istəyir ki, siz bunu biləsiniz. Sizi buna əmin etmək üçün O sizi çox təəccübləndirə bilər. O sizinlə yanan koldan, lif süpürgəli vedrədən və yaxud ən qəribəsi də bu kitabın vərəqlərindən danışa bilər.
DÜŞÜNMƏK VƏ MÜZAKİRƏ 
ETMƏK ÜÇÜN SUALLAR
1. Siz böyüdükcə fikirləriniz dəyişirmi? Cavabınız «bəli»dirsə, hansı tərəfə? Siz özünüzə baxanda nə görürsünüz? İzah edin.
2. Bəs siz Musaya yəhudiləri Misir əsarətindən çıxartmağı tapşırardınızmı? İzah edin.
3. Necə düşünürsünüz, Tanrı Musada nə görmüşdü? Sizcə, O sizdə nəyi görə bilər?
4. Sizin fikrinizcə, nə üçün Tanrı sizi əvvəlki kimi çağıra bilər?
5. Filipililərə 1:6-nı oxuyun. Bu ayədə hansı vədlər verilib? Onlar sizin həyatınızı necə dəyişə bilər? Onlar sizin necə yaşamağınıza təsir edirmi? İzah edin.
Fəsil 13

Yusif
Yusif qardaşlarının dalınca düşdü və onları Dotanda tapdı. Qardaşları onu uzaqdan gördülər. Yusif onların yanına çatmamış onu öldürmək qərarına gəldilər. Qardaşlar bir-birlərinə dedilər: «Budur, yuxu görənimiz gəlir. İndi gəlin onu öldürüb bir quyuya ataq, sonra da deyək ki, vəhşi heyvan onu parçaladı. Onda görərik, yuxuları necə çin çıxır».
Ruven bunu eşidib Yusifi onların əlindən qurtarmaq üçün dedi: «Gəlin ona toxunmayaq». Ruven onlara «qan tökməyin, onu çöldə olan bu quyuya atın, ancaq ona toxunmayın» dedi. Bunu ona görə deyirdi ki, Yusifi qardaşlarının əlindən qurtarıb atasının yanına qaytarsın. Yusif qardaşlarının yanına çatanda onlar Yusifin əyninə geydiyi alabəzək paltarı dartıb çıxartdılar. Özünü də götürüb quyuya atdılar. Quyu boş idi, orada su yox idi. <…>
Oradan Midyan tacirləri keçəndə Yusifi quyudan çıxarıb İsmaillilərə iyirmi gümüşə satdılar. Onlar da Yusifi Misirə apardılar.<…>
Ataları öləndən sonra Yusifin qardaşları öz aralarında dedilər: «Bəlkə Yusif bizə qarşı kin saxlayır. Əgər ona etdiyimiz pisliyə görə bizdən qisas alarsa, nə edərik?» Buna görə də Yusifə xəbər göndərdilər: «Atan ölümündən qabaq bizə vəsiyyət etdi ki, gedib Yusifə belə deyin: «Bax səndən xahişim budur ki, qardaşlarının günahını və təqsirini bağışlayasan. Axı onlar sənə pislik ediblər». Xahiş edirik, sən atanın Allahının qulları olan biz qardaşlarının günahını bağışla». Bu sözlər Yusifə çatanda o ağladı.
Sonra qardaşları özləri Yusifin yanına gedib önündə yerə qapandılar və dedilər: «Biz sənin qullarınıq». Yusif onlara dedi: «Məgər mən Allaham ki, məndən qorxursunuz? Baxın siz mənə qarşı pis fikrə düşdünüz, lakin Allah onu yaxşı işə çevirdi ki, bu gün gördüyünüzü etsin və çoxlu adamın həyatını qorusun.
Yaradılış 37:17–24, 28; 50:15–20
SİSƏYLƏR TƏNGƏ GƏTİRƏNDƏ
Əgər bu fəsil bir qədər əlaqəsiz alınsa, qabaqcadan üzr istəyirəm. Mən onu yazdığım müddətdə qəzəblənirəm. Sisəy məni əsəbiləşdirir. Onun səsi həddən artıq çoxdur. Həddən artıq zəhlətökəndir. Bu həşərat haradasa gizlənib. Onu tapsam halı heç də yaxşı olmayacaq!
Mən kabinetimə vaxtından tez gəldim. Zəngli saatın zəng çalmasına iki saat qalmış artıq yerimdə idim. Qollarımı çırmalayıb kompyuteri qoşdum. «Telefonu söndürəcəm» deyə düşündüm. «Tez başlasan, çox iş görərsən, — deyə özlüyümdə planlaşdırdım. — Səhər tezdən bütün günüm üçün əhval-ruhiyyə yaradacam».
Amma… «Bu sisəyi tuta bilsəydim!» — oturub-durub ancaq bunu təkrar edirdim.
Düzü, mən təbiət əleyhinə deyiləm. Məsələn, sarıbülbülün nəğməsini sevirəm. Küləyin təsirindən yarpaqların zərif xışıltısı xoşuma gəlir. Lakin sisəyin sübhdən «rak-rak-rak» etməsi məni özümdən çıxarır.
Buna görə də dizləri üstə düşüb bütün otağı sürünərək səsin mənbəyini axtarmağa başladım. Dolabların altına baxdım. Kitabları rəflərdən çıxartdım. Qarnı üstə uzanıb yazı masasının altında eşələndim. Necə alçaldıcıdır! Dırnaqdan böyük olmayan bir həşərat mənə işləməyə imkan vermir.
Yekə kişini cücü ovçusuna çevirən bu sırtıq haradadır!
Nəhayət, yaramazın izinə düşdüm.
Ay-hay tuta bildin! O, rəfin arxasındadır. Əlçatmazlıqdadır. Fanerdən olan bomba sığınacağında gizlənib. Diyircəkli qələmimi rəfin altından divara tərəf atmalı oldum. «Tak! Tak! Tak! Bir-birinin ardınca. Axır ki, susdu.
Təəssüf ki, bir dəqiqəlik.
Hər abzasdan sonra artilleriya atəşini təzələdiyim üçün hecaların qarışıqlığına görə məni bağışlayın. İşləmək mümkün deyil. Günü yaxşı başlamaq mümkün deyil. Döşəmə cürbəcür cır-cındırla dolu idi. Şalvarım toz içində idi. Fikirlərim dolaşıqdır. Deyin görüm, əgər sizin otağınızda hansısa sarsaq həşərat cırıldayırsa, pislik barədə sakit halda və düşünərək necə yazmaq olar?
O! Deyəsən, ipucunu tapdım…
Pislik. Bu səhər onun haqqında yazmaq asandır. Bu zəhlətökən səs, qəlbin dərinliyinə qədər işləyən Pislik: ürəyin gözəgörünməz əzab verəni. Pislik. Sakitliyin ipə-sapa yatmayan pozucusu.
Sisəy kimi pislik də adamı özündən çıxardır.
Sisəy kimi pisliyi də susdurmaq çətindir.
Sisəy kimi pislik də diqqəti özünə cəlb edənə qədər bütün ətrafını öz səs-küyü ilə bürüməyi bacarır. Biz bu barədə nə qədər çox düşünürüksə, bir o qədər vəziyyətimiz ümidsizdir.
Kimsə bizə pislik edəndə heyvani instinkt oyanır və biz ova çıxmağa hazırıq. Qeyri-iradi olaraq yumruqlarımız sıxılır. Hesabı çürütmək çox təbiidir! Çox təəssüf ki, problem də elə bundadır. Qisas ruhani deyil, cismani başlanğıcdır. Hesab çürütmək cəngəllik qanunudur. Tanrının Padşahlığının qanunu isə lütf etməkdir.
Bəlkə də indi sizlərdən kimsə belə düşünür: «Öz kabinetində oturub hansısa sisəydən başqa heç nəyə hirslənmədən danışmaq asandır, Maks. Kaş ki sən mənim arvadımla yol getməyin nə demək olduğunu biləydin»; yaxud: «Kaş ki sən mənim yaşadığımı yaşayaydın» və ya: «Sən mənim uşaqlarımı tərbiyə etməyin nə demək olduğunu bir bilsəydin. Keçmiş ərimin mənimlə necə rəftar etdiyini heç təsəvvür belə edə bilməzsən. Kaş ki mənim həyatımın necə ağır olduğunu biləydin!»
Siz haqlısınız. Mən bütün bunları bilmirəm. Lakin qəzəbinizdən əl çəkməsəniz, gələcəyinizin necə bədbəxt olacağını çox aydın görürəm.
Qisasçının ürəyini rentgen şüası ilə işıqlandırsanız, orada qara, mənfur, ölümcül təhlükəli xərçəng şişini görə bilərsiniz. Ruhun karsinoması. Onun məhvedici metastazları ürəkdə cücərir və onu qurudur. Siz dünən nə baş verdiyini dəyişə bilməzsiniz, amma ona olan münasibətinizi dəyişə bilərsiniz. Siz öz keçmişinizi dəyişə bilməzsiniz, lakin ona münasibətinizi dəyişə bilərsiniz.
Mümkün deyil, deyirsiniz? İcazə verin, bunun əksini sizə sübut edim.
Təsəvvür edin ki, ondan çox uşağı olan ailədə böyümüsünüz. Sanki ailə deyil, həftəbecərdir. Uşaqların hamısının atası eynidir, amma onlar dörd-beş müxtəlif anadan doğulublar.
Təsəvvür edin ki, atanız hələ uşaqlıqdan yalançı olub. Bu hamıya məlumdur. Sizin doğma əminizi yalan yolla ata mirasından necə məhrum etdiyini də hamı xatırlayır. Bunlardan sonra cəzadan yayınmaq üçün zavallı qorxaq kimi qaçıb getdiyini hamı bilir (Yaradılış 27–28).
Onu da əlavə edək ki, babanızın qardaşı atanızın ananızın bacısı ilə evlənməsi üçün hiylə qurdu. Toydan əvvəl o sizin atanızı içirtdi və atanızın yanına evlənmək istədiyi gözəlin yerinə gözəl olmayan qızı apardı. Atanız ayıq olmadığı üçün bu dəyişikliyi görə bilmədi.
Lakin atanız əlindəki ilə kifayətlənmədi. O, hər ikisi ilə evləndi. Onun sevdiyinin uzun müddət övladı olmadığı üçün atanız onun qarabaşı ilə yatdı (Yaradılış 29–30-a bax) Doğrusu, onda bütün mətbəx qulluqçuları ilə yatmaq adəti var idi və bunun nəticəsində də qardaşlarınızın əksəriyyəti aşpazlara oxşayırdı.
Nəhayət, lap əvvəldən atanızın evlənmək istədiyi qadın hamilə oldu… və sizi dünyaya gətirdi (Yaradılış 30:22–24-ə bax).
Siz sevimli oğulsunuz və qardaşlarınız bunu çox yaxşı bilirlər.
Sizə maşın aldılar, onlara yox. Siz Armani firmasından olan kostyum, onlar isə ikinci əl mağazasından olan nələrsə geyinirlər. Sizi yay düşərgəsinə, onları isə yay qazancına göndərirlər. Siz əsaslı təhsil, onlarsa qəzəb üçün əsaslı səbəblər əldə edirlər.
Budur, qardaşlar hesabı çürüdürlər. Onlar sizi adi fəhlələrin işə düzəlməsi üzrə hansısa xarici agentliyə satır, Misirə uçan təyyarəyə oturdur, atanıza isə manyakın sizi snayper tüfəngi ilə vurduğunu deyirlər. Siz dillərini başa düşmədiyiniz tamamilə naməlum insanların arasına düşür və sizə yad olan mədəniyyətdə yaşamağa başlayırsınız (Yaradılış 37-yə bax).
Sizcə, bu, başdan-ayağa uydurulmuş hadisədir? Xeyr. Bu, Yusifin hekayətidir. Həddən artıq özünəməxsus bir ailənin sevimli oğlunun hirslənmək üçün bütün əsasları var idi.
Lakin Yusif bacardığı qədər vəziyyətdən çıxmağa çalışırdı. Gizli xidmət rəisinin eşikağası oldu. Ağasının arvadı onu yoldan çıxartmaq istədi, Yusif ona etiraz edəndə isə qadın elə qəzəbləndi ki, onun iftirasına görə zindana düşdü. Yusifin yuxuları yozmaq bacarığı haqqında xəbər firona çatdı və onu fironun bir cüt yuxusunu yozmaqla öz gücünü yoxlamaq üçün saraya çağırdılar.
Yusif onları o qədər yaxşı yozdu ki, onu zindandan şah sarayına baş nazir vəzifəsinə qoydular. Bütün Misir üzərində ikinci adam oldu. Yusif ancaq padşahın özünə tabe idi (Yaradılış 39–41-ə bax).
Həmin vaxt ərzində onun vətənində aclıq baş verdi və Yusifin atası Yaqub öz oğullarını — Yusifin qardaşlarını Misirə valyuta krediti üçün göndərdi. Oğullar özləri də bilmədən, təxminən iyirmi iki il qabaq köçəri tacirlərə satdıqları qardaşlarının qarşısına çıxdılar (Yaradılış 42-ci fəslə bax).
Onlar Yusifi tanımasalar da, Yusif onları tanıdı. Bir qədər dazlaşmalarına və kökəlmələrinə baxmayaraq, onun qardaşları idilər. Yusifin nə fikirləşdiyini təsəvvür etməyə çalışın. Sonuncu dəfə o, bu simaları aşağıdan yuxarıya, quyunun dibindən baxarkən görmüşdü. Sonuncu dəfə bu səsləri qardaşlar ona gülərkən eşitmişdi. Sonuncu dəfə onu var gücləri ilə lənətləyəndə danışmışdılar.
İndi onun qisas almaq imkanı var. Hər şey tamamilə onun səlahiyyəti altındadır. Qardaşlarının aradan götürülməsi üçün əlinin bircə dənə işarəsi kifayət idi. Ən yaxşısı əllərini qandallayıb yadellilərin Misir həbsxanasında necə yaşadıqlarını onlara göstərmək idi. Qoy çirkabın içində yatsınlar. Qoy döşəmələri silsinlər. Qoy Misir dilini öyrənsinlər.
Yusif qisas ala bilərdi. Qisasın isə öz gücü var. Bihuşedici güc.
Məgər biz onun dadını bilmirik? Məgər bizim qisas almaq istəyimiz olmayıb?
Bizi incidəni məhkəmə zalına itələyərək belə elan edirik: «O məni təhqir etməyə cürət edib!» Hakimlər nifrətlə başlarını yelləyirlər. «O məni tərk etdi» — deyə biz izah edirik. İttihamımız zalda əks-səda verir. «Təqsirkardır!» — hakim çəkici ilə stola vuraraq bağırır. «Təqsirkardır!» — məhkəmə heyəti də təsdiq edir. Biz məhkəmənin bu qərarından zövq alırıq. Biz tərəzi qablarının qanla dolmasını istəyirik. Biz zövq almaqda davam edirik. Bütün baş verənləri dəfələrlə, dönə-dönə danışırıq.
Amma indi səhnəni dayandıraq. Mənim sualım var. Sizlərdən hamınıza deyil, bəzilərinizə. Sizlərdən biri məhkəmə zalından çıxmır. Şikayət məhkəməsindən. Sizlərdən bəziləri kiminsə sizi dinləmək imkanı olan kimi eyni incikliyi ləzzətlə çeynəyir.
Mənim sualım da elə sizə yönəlib: «Kim dedi ki, siz Tanrısınız?» Həddən artıq kobud görünmək istəmirəm, lakin siz nə üçün Onun işini görmək istəyirsiniz?
«Çünki qisas Mənimdir, əvəzini Mən verəcəyəm» — deyə Tanrı bəyan etdi (İbranilərə 10:30).
«Demə «bu pisliyin əvəzini çıxacağam» Rəbbi gözlə, qoy O səni xilas etsin (Süleymanın məsəlləri 20:22).
Ədalətin bərpa edilməsi Tanrının işidir. Başqa cür düşünmək Tanrının bunu bacara bilməyəcəyini düşünməkdir.
Qisas təhqirdir. Biz əvəzini verəndə, sanki belə deyirik: «Mən bilirəm ki, qisas Sənindir. Ya Rəbb, amma mənə elə gəlir ki, Sənin qisasın kifayət etməyəcək. Mənim fikrimcə, özüm bunu həll etməliyəm. Sən bəzən həddən artılq mərhəmət edirsən».
Yusif bunu başa düşürdü. O, haqq-hesab çəkmədi, əvəzində qardaşları üçün qucağını açdı, onları atası və digər qohumları ilə birlikdə Misirdə yerləşdirdi (Yaradılış 44–46-ya bax). Yusif onların təhlükəsizliyini təmin etdi və məskən salmaq üçün onlara torpaq verdi. Onlar sülh və əmin-amanlıq içərisində on yeddi ilə yaşadılar (Yaradılış 47:28).
Lakin sonra ataları öldü və həqiqət anı gəlib çatdı. Qardaşlar düşünürdülər ki, Yaqubun ölümündən sonra başlarının çiyinləri üzərində qalması üçün Misirdən çıxıb getmələri daha yaxşı olar. Buna görə də mərhəmət etməsi üçün Yusifə yalvardılar.
«Atan ölümündən qabaq bizə vəsiyyət etdi ki, gedib Yusifə belə deyin: «…qardaşlarının günahını və təqsirini bağışla…» (Yaradılış 50:16–17) (Böyük adamların özlərini belə apardıqlarını düşünəndə özümü gülməkdən saxlaya bilmirəm; balaca uşaqlar da belə şikayətlənirlər: «Ata demədi ki, bizi incitmək olmaz?»)
Bəs Yusif özünü necə apardı? «Bu sözlər Yusifə çatanda o ağladı» (Yaradılış 50:17). «Mən daha nə edə bilərəm? — onun göz yaşları deyirdi. Mən sizə yaşamaq üçün ev verdim. Mən sizin ailələrinizin qayğısına qaldım. Nə üçün hələ də mənim xeyirxahlığıma inanmırsınız?»
Xahiş edirəm, Yusifin qardaşlarına cavabının iki hissəsini diqqətlə oxuyun. O, əvvəlcə belə dedi: «Məgər mən Allaham ki, məndən qorxursunuz?» (Yaradılış 50:19)
İzaha ehtiyac varmı? Cəzanı Tanrı verməlidir! Əgər Tanrı istəyərsə, qisas Onundur, bizim deyil. Tanrı heç vaxt bizə qisas almağı və haqq-hesab çəkməyi təklif etmir. Heç vaxt.
Nə üçün? Cavabı Yusifin izahının ikinci hissəsində tapa bilərsiniz: «Baxın siz mənə qarşı pis fikrə düşdünüz, lakin Allah onu yaxşı işə çevirdi ki, bu gün gördüyünüzü etsin və çoxlu adamın həyatını qorusun» (Yaradılış 50:20).
Əgər siz şəkli bütövlükdə qəbul etsəniz tez bağışlaya bilərsiniz. Yusif hadisəyə məhz belə baxdı. O, qardaşlarının xəyanətinə qapanıb qalmadı, öz Tanrısının sadiqliyini görməyə davam etdi.
Mənzərəni bütövlükdə görmək həmişə faydalıdır.
Bu yaxınlarda aeroport zalında dostumla görüşdüm. Uzun müddət görüşməməyimizə baxmayaraq, onu tez-tez xatırlayırdım. Bu müddət ərzində o boşanmışdı. Mən onu kifayət qədər yaxşı tanıdığımdan onun da təqsirkar olduğunu bilirdim.
Onun tək olmadığını gördüm. Onun yanında qadın var idi. «Ax, sən bir bu yaramaza bax! Heç yarım ay da keçməyib, amma onun yanında artıq başqası var?!»
Dostum barədə mühakiməmi yürüdən kimi onunla görüşmək istəyim yoxa çıxdı. Lakin o məni gördü. Əli ilə mənə salam verdi. Düz üstümə gəldi. Mən ilişib qaldım. Elə bil ki, tələyə düşdüm. Bu əxlaqsızla danışmalı olacağam. Mən salamlaşdım.
Maks, xalamla və onun həyat yoldaşı ilə tanış ol.
Elə bil boğazım tıxandı. Mən ikinci kişini görməmişdim.
Biz onlarla ailə bayramına gedirik. Əminəm ki, onlar da səninlə tanış olduqlarına görə şaddırlar.
— Biz sizin kitablarınızdan ev toplantılarımızdakı Müqəddəs Kitab dərnəyində istifadə edirik, — dostumun xalasının əri dedi. — Sizin çox gözəl dərin fikirləriniz var.
«Əgər o bilsəydi», — mən özlüyümdə düşündüm. Mən həddən artıq geniş yayılmış bağışlamaq istəməmək günahına düşmüşdüm. İşin nə yerdə olduğunu öyrənməmiş öz mülahizəmi yürütmüşdüm.
Kimisə bağışlamaq imkanlarımızın məhdud olduğunu etiraf etmək deməkdir. Biz insan həyatının mozaika bilməcəsinin yalnız kiçik bir fraqmentini görürük. Bütün mozaikanı ancaq Tanrı görə bilər.
Bağışlamaq Tanrıya ehtiram etmək deməkdir. Bağışlamaq bizi incidənin haqlı olduğunu etiraf etmək anlamına gəlmir. Bağışlamaq o deməkdir ki, Tanrı ədalətlidir və doğru olanı edəcəkdir.
Nə üçün biz Tanrının işini Onun əvəzinə etmək istəyirik? Məgər bizim başqa işimiz yoxdur?
Heç ağlınıza da gəlməz, elə indi sisəyin susduğunu hiss etdim. Mən bu fəslə elə qapanmışam ki, onu tamamilə unutmuşam. Artıq bir saatdır ki, qələmi divara tullamıram. Yəqin ki, onu yuxu tutub. Bəlkə də o, çoxdan bunu istəyirdi, sadəcə mən öz artilleriyamla ona mane olurdum.
Nəticədə o, arzuladığı rahatlığına qovuşdu. Mən isə bu fəsli yazıb qurtardım. Əla! biz öz qəzəbimizdən qurtulanda, nə qədər çox şey əldə edə bilirik.
DÜŞÜNMƏK VƏ MÜZAKİRƏ 
ETMƏK ÜÇÜN SUALLAR
1. Sizə pislik ediləndə «cəngəllik qanunu», yoxsa «Tanrının Padşahlığının qanunları» ilə idarə olunursunuz? Sizi incidənlərə qarşı özünüzü necə apardığınız barədə misallar gətirin.
2. «Mən bilirəm ki, qisas Sənindir. Ya Rəbb, amma mənə elə gəlir ki, Sənin qisasın kifayət etməyəcək. Mənim fikrimcə, özüm bunu həll etməliyəm. Sən bəzən həddən artıq mərhəmət edirsən». Nə vaxtsa belə düşünmüsünüzmü? İzah edin.
3. Nə üçün mənzərəni bütövlükdə görəndə bağışlamaq asan olur?
4. Nə üçün ancaq detallara baxanda bağışlamaq çətin olur?
5. Süleymanın məsəlləri 20:22-ni oxuyun. Burada hansı əmr «etməmək» formasında verilib? Burada hansı əmr «etmək» formasında verilib? Onların bir-biri ilə nə əlaqəsi var?
Fəsil 14

Davud
Davud səhər tezdən durub qoyunlarını çobana tapşıraraq Yesseyin buyurduğu kimi ərzaqları götürüb getdi. O, ordugaha gələn zaman ordu döyüş meydanına çıxır və nərə çəkərək döyüşə düzülürdü. İsraillilərlə Filiştlilər döyüşmək üçün üz-üzə dayandılar. Davud gətirdiyi şeyləri tədarük keşikçisinə verdi, özü isə cəbhəyə qaçdı və qardaşlarının yanına gəlib onları salamladı. Davud onlarla söhbət edərkən Filiştlilərin Qat şəhərindən olan Qolyat adlı cəngavər öz alaylarının arasından irəli çıxıb yenə əvvəlki kimi sözlər söylədi. Davud bunu eşitdi. Bütün İsraillilər bu adamı görəndə bərk qorxdular və onun qarşısından qaçdılar. <…>
Davud isə Filiştliyə dedi: «Sən mənim üstümə qılınc, nizə və mizraqla gəlirsən, lakin mən sənin üstünə söydüyün İsrail alaylarının Allahı Ordular Rəbbinin ismi ilə gəlirəm. Bu gün Rəbb səni mənə təslim edəcək və mən səni öldürəcəyəm. Başını bədənindən ayıracağam. Bu gün Filişt ordusunun leşlərini göydəki quşlara və yerdəki heyvanlara verəcəyəm. Bundan sonra bütün dünya biləcək ki, İsraildə Allah var. Bütün bu camaat biləcək ki, Rəbb qılıncla və nizə ilə xilas etməz, çünki bu döyüş Rəbbindir və O sizi bizə təslim edəcək».
Davudun qabağına çıxmaq üçün Filiştli durub yaxınlaşanda Davud cəld onu qabaqlayıb Filişt alaylarına tərəf qaçdı. Davud əl atıb dağarcığından bir daş götürdü, sapandla fırladaraq Filiştlinin alnından vurdu. Daş onun alnına batdı və o, üzüstə yerə yıxıldı.
Davud Filiştlini sapandla, daşla məğlub etdi və vurub yerə sərdi. Davudun əlində qılınc yox idi.
1 Şamuel 17:20–24, 45–50
ŞƏXSİ NƏHƏNGLƏ DÖYÜŞ
Qamətli, saqqalsız gənc çaya tərəf əyildi. Onun dizləri palçığa bulaşmışdı. Şırıltı ilə axan su əlləri dondururdu. Əgər onun üçün maraqlı olsaydı, o, suda öz əksindən zövq alardı. Gəncin saçları tunc rəngində idi. Yanmış dərisi, demək olar ki, həmin rəngdə idi; gözləri yəhudi qızlarının qəlbini yerindən oynadırdı. Lakin o, çayda öz gözəlliyini seyr etmirdi, daş axtarırdı. Çaydaşı. Yuvarlaq və hamar. Çoban çantasına kip doldura biləcəyi, dəri çoban sapandının ilgəyinə rahat yerləşdirə biləcəyi daşları axtarırdı. Öz böyüklüyü ilə ovucu dolduran və şirin ayının, yaxud indiki vəziyyətdə olduğu kimi, nəhəngin başına qeyri-adi sürətlə uça biləcək yumru daşlar.
Qolyat təpədən aşağı baxır. Baş verənlərə inanmağın qeyri-mümkünlüyü onu gülməkdən saxlayır. Qolyat filiştlilərlə birlikdə vadinin uzaq hissəsini nizə meşəsinə çevirmişdi. O filiştlilərlə ki, nərildəyir, öz əzələləri, ağızlarının çürük qoxusu, tikan məftilli tatuirovkaları ilə öyünür, qana susayıb talançılıqla məşğul olurdular. Qolyat hamıdan hündür idi. Onun boyu ayaqqabısız üç metrə yaxın idi. Üzərində əlli yeddi kiloqramlıq silah-sursat gəzdirirdi. O, qol güləşi üzrə Ümumdünya federasiyasının yarışlarında qələbəyə əsas iddiaçıdan daha bərk bağırırdı. Onun «ideal» bədən quruluşu var idi: 140–140–140, ancaq başı bir qədər balaca idi. Budur, onun qol əzələləri gərilir, ayaqlarının qabarıq əzələləri titrəyir və nəriltisi bütün vadiyə yayılır: «Bu gün mən İsrail alaylarına meydan oxuyuram. Mənim qarşıma təkbətək vuruşmaq üçün bir kişi çıxarın!» (1 Şamuel 17:10)
İsrail döyüşçülərindən heç kim onun dəvətinə cavab vermədi. Bu günə qədər. Davud gələnə qədər.
Davud ancaq səhər düşərgəyə gəlib çıxdı. O, müharibədə olan qardaşlarına çörək və pendir gətirdiyi üçün müvəqqəti olaraq öz qoyunlarını qoyub gəlmişdi. Elə burada Qolyatın Tanrıya necə küfr etdiyini eşitdi və dərhal qərar qəbul etdi. Davud çomağını əlinə götürdü, çaydan beş dənə hamar daş seçdi və yanındakı çoban çantasına qoydu. Çantası və əlindəki sapandla filiştliyə tərəf hərəkət etdi (1 Şamuel 17:40-a bax).
Qolyat onu «nərmə-nazik» adlandıraraq lağa qoydu. «Məgər mən itəm ki, üstümə dəyənəklərlə gəlirsən» (1 Şamuel 17:43). Arıq, zəif Davud. İri, heyvanabənzər Qolyat. Dişqurdalayanın fırtınaya qarşı dayanması. Moped özüboşaldan maşına qarşı. Rotveylerin üstünə tullanan toy-teryer. Mərc oyununda bu nəhənglə döyüşdə Davuda nə qədər pul qoyardınız?
Yəqin ki, öz nəhənginizlə mübarizəyə qoyduğunuzdan daha çox.
Sizin Qolyatınızın qılınc və nizəsi yoxdur; o, işsizliyin, tənhalığın, cinsi istismarın, depressiyanın tiyələrini yelləyir. O, palıd vadisinin təpələrində gəzişmir (1 Şamuel 17:2-yə bax), o sizin ofisinizə, yataq otağınıza, auditoriyanıza soxulub. O, heç cürə qaytara bilmədiyiniz borcları xatırladır. Öhdəsindən gələ bilmədiyiniz yüksək standartlar qoyur. Bacara bilmədiyiniz adamları sizin yanınıza göndərir.
Qarşısında dayana bilmədiyiniz içkini, imtina edə bilmədiyiniz pornoqrafiyanı qarşınıza itələyir. Sizi əldən salan işdə işləməyə vadar edir. Kölgəsindən uzaqlaşa bilmədiyiniz keçmişi və baxmağa qorxduğunuz gələcəyi sizə göstərir.
Qolyatın nərəsi sizə yaxşı tanışdır.
Davud səhər-axşam qorxutmağa davam edən Qolyatla vuruşdu: «Qolyat qırx gün səhər-axşam İsraillilərə meydan oxudu» (1 Şamuel 17:16). Sizinki də özünü məhz bu cür aparır. Səhər açılanda ilk fikir, gecə sonuncu həyəcan — bu, günlərinizi qaraldan və sizi sevincdən məhrum edərək həyatınızı zəhərləyən Qolyatınızdır.
O sizi nə vaxtdan izləyir? Qolyatın nəsli israillilərin köhnə düşməni idi. Yeşua üç yüz il əvvəl onları vəd olunmuş torpaqlardan qovmuşdu. O, üç şəhərin — Qəzzə, Qat və Aşdodun sakinləri istisna olmaqla, onların hamısını məhv etmişdi (Yeşua 11:21–22-yə bax). Qatda Yosemit milli parkındakı sekvoyyalar kimi nəhəng adamlar doğulurdu. İndi özünüz deyin, Qolyatın vətəni hara idi? Onun idman gödəkcəsində «Q» monoqramını görürsünüzmü? Qatdakı orta məktəb. Piratlar əsilzadələr üçün necə təhlükəli idisə, Qolyatın əcdadları da İsraillilər üçün elə təhlükəli idi.
Şaulun döyüşçüləri Qolyatı görən kimi nalə çəkirdilər: «Yenə də gəldilər! Mənim atam onun atası ilə, babam isə onun babası ilə vuruşub!»
Siz də təxminən həmin ruhda nalə çəkirsiniz: «Mən də eynilə atam kimi çox işləyən olacağam»; «Mənim əcdadlarım arasında az qala hər ailə cütlüyündə baş verən boşanmalar, sanki yarpaqları yeyən həşəratlar kimi bütün genealogiya ağacıma yayılıb», «Mənim anamın seçdiyi ərlər də uzun müddət qalmırdılar. Bəs bu nə vaxt sona çatacaq?»
Qolyat bu vadinin çoxdankı qorxu müqəvvasıdır. İki dollarlıq bifşteksdən daha bərk. İki dobermandan daha möhkəm nərildəyir. O sizi səhər tezdən gözləyir, gecələr əzab verir. O sizin əcdadlarınızı tələf edib, indi də sizə keçib. O, günəşin qarşısını kəsərək sizi şübhələrin kölgəsində yaşamağa məcbur edir. «Filiştlinin bu sözlərini eşidən Şaul və bütün İsraillilər vahiməyə düşüb çox qorxdu» (1 Şamuel 17:11).
Nə üçün mən bütün bunları sizə deyirəm? Siz öz Qolyatınızı tanıyırsınız. Siz onu yerişindən tanıyırsınız və onun nərəsindən tir-tir əsirsiniz. Siz Qodzillanıza doyunca baxdınız. Məsələ ondadır ki, siz ancaq onu görürsünüz? Siz onun səsini tanıyırsınız, məgər eşitdiyiniz yalnız onun səsidir? Davudun gördüyü və eşitdiyi ancaq bu olmadı, bundan daha böyüyü oldu. Yalnız bu mübarizədə deyil, Müqəddəs Kitabda təsvir olunmuş digər vəziyyətlərdə də Davudun dediyi sözləri oxuyun: «Bu Filiştlini öldürüb İsraili bu xəcalətdən qurtaran adama nə ediləcək? Axı bu sünnətsiz Filiştli kimdir ki var olan Allahın alaylarına meydan oxuyur?» (1 Şamuel 17:26)
Davud Tanrı haqqında danışmaqla başlayır. Rəbbin döyüşçüləri xatırlamırlar, Davudun qardaşları Onun adını çəkmirlər, lakin Davud səhnəyə çıxan kimi yaşayan Tanrı haqqında danışır. O, padşah Şaulun qarşısında da belə dayanır, strategiya barədə söhbət etmir, hansısa şans barədə məsələ belə qaldırmır. Yalnız Tanrıdan gələn əminlik: «Bu qulun həm aslan, həm də ayı öldürüb, bu sünnətsiz Filiştli də onlardan biri kimi olacaq…» (1 Şamuel 17:36)
Qolyatla baş verən hadisədə də Davud həmin mövzuya qayıdır. Nəhəng Davuda lağ edib güləndə gənc çoban belə cavab verir:

Sən mənim üstümə qılınc, nizə və mizraqla gəlirsən, lakin mən sənin üstünə söydüyün İsrail alaylarının Allahı Ordular Rəbbinin ismi ilə gəlirəm. Bu gün Rəbb səni mənə təslim edəcək və mən səni öldürəcəyəm. Başını bədənindən ayıracağam. Bu gün Filişt ordusunun leşlərini göydəki quşlara və yerdəki heyvanlara verəcəyəm. Bundan sonra bütün dünya biləcək ki, İsraildə Allah var. Bütün bu camaat biləcək ki, Rəbb qılıncla və nizə ilə xilas etməz, çünki bu döyüş Rəbbindir və O sizi bizə təslim edəcək.
1 Şamuel 17:45–47

Davuddan başqa heç kim Tanrı haqqında danışmır. Davud Tanrıdan başqa heç kim barədə danışmır.
Hadisədə yeni süjet xətti yaranır. Burada «diqqətin nəhəngə cəlb olunmasının əksinə olaraq, diqqətin Tanrıya cəlb olunması» «Davudun Qolyata qarşı» olmasından daha vacibdir.
Davud başqalarının görmədiyini görür və başqalarının baxdığına baxmaqdan imtina edir. Davuddan başqa hamının baxışları davakar, nifrətlə nəfəs alan əzələ yığınına yönəlmişdi. Davuddan başqa hamının kompası Qütb ulduzu — filiştlini göstərirdi. Davuddan başqa hamının gündəliyində hər gün Neandertal ölkəsinin dəhşətləri təsvir olunurdu. Adamlar onun zarafatlarını, etirazlarını, nəhəng surətini və ayıya bənzər yerişini araşdırırdılar. Onlar Qolyatı öyrənməyə girişmişdilər.
Davud isə Tanrını öyrənməklə məşğul idi. O sizin başa düşdüyünüz kimi nəhəngi aydın görür; sadəcə olaraq, Tanrını daha aydın görür. Davudun döyüş nidasını diqqətlə dinləyək: «Sən mənim üstümə qılınc, nizə və mizraqla gəlirsən, lakin mən sənin üstünə söydüyün İsrail alaylarının Allahı Ordular Rəbbinin ismi ilə gəlirəm» (1 Şamuel 17:45).
İsrail qoşunlarının cəmini qeyd edək. Qoşun? Adi müşahidəçi yalnız İsrail qoşununu görərdi. Amma Davud yox. O, «gün G»da müttəfiqlərin desant çıxarmasını görür. O, mələklərin eskadronunu, müqəddəslərin batalyonunu, bütün təbiət hadisələrinin silahlarını və Kainatın bütün qüvvəsini görür. Tanrı Musaya kömək etdiyi kimi, rəqibin üzərinə dolu yağdıra bilər; Yeşuaya kömək etdiyi kimi möhkəm divarları uçura bilər; Şamuelə kömək etdiyi kimi, ildırımla məhv edə bilər (Çıxış 9:22–23; Yeşua 6:15–20; 1 Şamuel 7:10-a bax).
Davud Tanrının bu qoşunlarını görürdü. Həm də onları o qədər aydın görürdü ki, filiştlinin görüşünə qaçaraq gedirdi (1 Şamuel 17:48-ə bax).
Davudun qardaşları qorxu və səksəkə içərisində gözlərini yumurlar. Padşah Şaul ölümə tərəf gedən israilli gənci görəndə ah çəkir. Qəhqəhə çəkən Qolyat başını geriyə əydiyi üçün dəbilqəsi geri tərpənir və qaşlarının üstündə alnının zolağı görünür. Davud hədəfi görür və fürsəti əldən buraxmır. Vadiyə çökmüş sükutu açılan sapanddan gələn fit səsi pozur. Ş-s-s-u-u-u. Ş-s-s-u-u-u. Ş-s-s-u-u-u. Daş havanı yarır və Qolyatın alnına sancılır; nəhəngin gözləri qaralır, dizləri qatlanır. O, yerə sərilib ölür. Davud qaçaraq Qolyatın qılıncını qınından çıxarır, filiştlini kələm kimi doğrayır və başını üzür.
Demək olar ki, Davud öz nəhəngindən üstün olmağın yolunu bilirdi.
Bəs siz sonuncu dəfə nə vaxt buna bənzər bir iş görmüsünüz? Öz rəqibinizin görüşünə getməyə can atdığınız vaxtdan nə qədər keçib? Biz geri çəkilməyə, üzərində zəhmətlərimiz olan yazı masamızın arxasında gizlənməyə, içki məclisləri üçün gecə klubuna və ya qadağan olunmuş sevginin yatağına getməyə üstünlük veririk. Bir anlıq, bir günlük, bir illik özümüzü təhlükəsizlikdə, sığınacaqda, narkoz təsiri altında hiss edirik, sonra isə iş qurtarır, içkinin təsiri gedir, yataq boşalır və biz yenidən Qolyatın səsini eşidirik. Nərə çəkən. Dikbaş.
Qalsı dəyişməyə çalışın. Öz nəhənglərinizin üzərinə Tanrıya köklənmiş canınızla hücum edin. Boşanma divi, sən mənim evimə girməyəcəksən!
Depressiya nəhəngi, bütün ömrüm mübarizəyə sərf olunsa da, sən mənə qalib gələ bilməyəcəksən! Alkoqol, fanatizm, uşaqlara qaşı qəddarlıq, narahatlıq nəhəngləri, siz uduzmusunuz. Sapanda daş qoyub öz nəhənginizə tərəf tullamağınızın üstündən nə qədər vaxt keçib?
Deyirsiniz ki, çox vaxt keçib? Onda Davud sizin üçün nümunədir. Tanrı onu: «Öz ürəyimə yatan adam» (Həvarilərin İşləri 13:22) adlandırdı. Daha heç kim Tanrı tərəfindən belə sözlərə layiq görülməyib. Nə İbrahim, nə Musa, nə də Yusif. O, Paulu Öz həvarisi (Romalılara 1:5-ə bax), Yəhyanı sevimli şagirdi (Yəhya 13:23 və s.) adlandırıb, amma başqa heç kim Tanrının ürəyinə yatan adam adlandırılmayıb.
Kimsə Davudun hekayəsini oxuyanda təəccüblənə bilər: Tanrı onda nə tapmışdı? Onun uğursuzluqları uğurlarından az olmayıb, onun qələbələri qədər də büdrəmələri olub. O, Qolyatın baxışlarına qalib gəldi, lakin Bat-Şevanın baxışları qarşısında yenildi; Tanrıya küfr edənləri vadidə məhv etdi, amma səhrada onlara qoşuldu (1 Şamuel 21:10, 27 və s.). Bu gün gənc kəşfiyyatçıların rəhbəri, sabah isə mafiya üzvü. O, qoşunu döyüşə aparmağı bacardı, ailəsinə isə rəhbərlik edə bilmədi. Qəzəbli Davud. Ağlayan Davud. Qana susayan. Tanrıya susayan. Səkkiz arvad. Yeganə Tanrı.
Tanrının ürəyincə olan adam budur? Tanrının Davudu belə hesab etməsi bizim hamımıza ümid verir. Davudun həyatı qüsursuz salehə çox şey verə bilməz. Ruhani hazırlığın əlaçılarına Davudun həyatı çox təsirli olmayacaq. Digərlərinə isə ümid verəcək. Biz həmin «Amerika təpələrində» diyirlənirik. Gah heç yerə bir damcı sıçratmadan suya baş vururuq, gah da qarnı üstə suya yıxılırıq; nəfis bəzədilmiş bir tortu yanmış kotletlərlə növbələşdiririk.
Heç kimin yaxşı anları Davudunkundan yaxşı olmayıb. Lakin yaxşı olmayan anlarda kim ondan pis ola bilər? Tanrının sevdiyi ürəkdə çox şey bir-birinə qarışdı.
Davudun hekayəsi bizə lazımdır. Ətrafımızda divlər vurnuxur. Mübahisələr. Səhvlər. Qisas. Vicdanın ləkələnməsi. Bizim münaqişələrimiz boks yarışlarının anonsuna bənzəyir.

• Bugünkü əsas təkbətək yarışda Ləyaqətli Co «Mal-qara həyəti» dəstəsinə qarşı döyüşəcək.
• Yüngül çəki üzrə Elizabet Kassir onun ürəyini qıran Əclafla üz-üzə gələcək.
• Sağ küncdə — Yazonla Patrisiyanın laxlayan nikahı. Qarşı küncdə — qələbəyə iddialı «Heç-kimə-inanma» ləqəbli ailə bədheybəti.

Nəhənglər. Biz onlara qarşı çıxmalıyıq. Amma biz onlara təklikdə qarşı çıxmalı deyilik. Diqqətinizi birinci (və ilk növbədə) Tanrıya cəmləyin. Davud bunu edəndə nəhənglər yıxıldılar. Etməyəndə isə özü yıxıldı.
Bu nəzəriyyəni Müqəddəs Yazılardakı mətnlə yoxlayın. 1Şamuel 17-ci fəsli açın və Davudun Qolyat barəsində dediyi bütün sözlərini yazın.
Mən ancaq ikisini tapdım. Birincisi, Şaulla söhbət edərkən Qolyatın xüsusiyyətinin açılması (1Şamuel 17:36-ya bax). İkincisi, Qolyata baxan zaman olmuşdu: «Axı bu sünnətsiz Filiştli kimdir ki var olan Allahın alaylarına meydan oxuyur?» (1 Şamuel 17:26)
Bax belə. Qolyat haqqında iki qeyd (özü də həddən artıq mənfi) var və heç bir sual yoxdur. Qolyatın peşəkarlığı, yaşı, sosial vəziyyəti və intellekt əmsalı Davudu qətiyyən maraqlandırmır. Davud nizənin çəkisi, qalxanın ölçüsü, əzələlərində kəllə və çarpazlaşdırılmış sümük təsvirli tatuirovkaların mənası haqqında heç nə soruşmur. Davud təpənin üstündəki bədheybət barəsində heç nə düşünmür. Sanki boş yerdir.
Lakin o, Tanrı barədə çox düşünür. Davudun sözlərini bir daha oxuyaq, amma bu dəfə onun Tanrı barədə xatırlatmalarını qeyd edək.
«Var olan Allahın alaylarına» (1 Şamuel 17:26).
İsrail alaylarının Allahı Ordular Rəbbinin ismi ilə» (1Şamuel 17:45).
Bu gün Rəbb səni mənə təslim edəcək… Bundan sonra bütün dünya biləcək ki, İsraildə Allah var» (1 Şamuel 17:46).
«…Rəbb qılıncla və nizə ilə xilas etməz, çünki bu döyüş Rəbbinindir və O sizi bizə təslim edəcək» (1 Şamuel 17:47)
(Bu Müqəddəs Kitab sitatlarında kursiv mənimdir. — M. L.)
Mən doqquz xatırlatma saydım. Tanrı barədəki fikirlər Qolyat barədəki fikirlərə doqquz iki nisbəti ilə üstün gəlir. Bəs bu nisbət sizdə necədir? Siz Tanrının lütfü haqda günahınız barədə düşündüyünüzdən dörd dəfə çox düşünürsünüzmü? Bəs sizdə xeyir-duaların siyahısı şikayətlərinizin siyahısından dörd dəfə uzundurmu? Sizin fikirlərinizdəki ümid qovluğu qorxu qovluğunuzdan dörd dəfə qalındırmı? Siz Tanrının gücü haqda gündəlik problemləriniz barədə danışdıqlarınızdan dörd dəfə çox danışırsınızmı?
Xeyr? Onda Davud sizə lazım olan adamdır.
Bəzən bu hadisədə möcüzələrin olmamasını göstərirlər. Nə Qırmızı dənizin aralanmış suları, nə alovlu araba, nə də ölmüş Lazarın dirilməsi. Heç bir möcüzə yoxdur.
Ancaq yenə də bir möcüzə var. Bu, Davudun özüdür. Ziddiyyətli, canlı Tanrı möcüzəsi olan Davud bizim üçün bir həqiqəti işıqlandırdı: nəhənglərə baxanda özün büdrəyirsən; Tanrıya baxanda nəhənglər büdrəyir.
Nəhənglərlə vuruşanlar, baxışlarınızı Tanrıya yönəldin! Davudla möcüzə yaradan Tanrı birini də sizinlə yaratmağa hazırdır.
DÜŞÜNMƏK VƏ MÜZAKİRƏ 
ETMƏK ÜÇÜN SUALLAR
1. Keçmişdə hansı Qolyatlar sizə qarşı çıxıblar? Sizin Qolyatınız bu gün Tanrını görməyinizə və Onun sözünü eşitməyinizə necə mane olur?
2. «Davud Tanrını öyrənməklə məşğul idi. O sizin başa düşdüyünüz kimi nəhəngi aydın görür; sadəcə olaraq, Tanrını daha aydın görür». «Tanrını öyrənməklə məşğul olmaq» Qolyatın sizin həyatınızdakı rolunu kiçiltməyə necə kömək edir?
3. Siz öz nəhənglərinizə baxanda ən çox nədə büdrəyirsiniz? Siz Tanrıya baxanda sizin nəhəngləriniz ən çox nədə büdrəyirlər?
4. 1 Şamuel 17:1–54-ü oxuyun. Davud Qolyat üzərində qələbə çalacağına əminliyini necə izah edir (1 Şamuel 17:34–37)? 1 Şamuel 17:45–47-ci ayələr Tanrının ürəyinə yatan adam barədə bizə nəyi açıqlayır?
5. İndi hansı Qolyat sizin üzünüzə baxır və lağ edərək Tanrının sizə kömək edəcəyini inkar edir? Fikirlərinizi Tanrıya, Onun hakimiyyətinə, müdrikliyinə və izzətinə yönəltmək üçün bir saat vaxt ayırın və bu problemin həll olunmasından ötrü səylə dua edin. Tanrının sizin mübarizənizin gedişatında necə sürətlə dəyişiklik edəcəyini görəcəksiniz!
Fəsil 15

Ester
Mordokay Esterə belə cavab vermələrini xahiş etdi: «Elə düşünmə ki, padşah sarayında olduğun üçün o biri Yəhudilər qırılanda təkcə sən sağ qalacaqsan. Əgər sən susarsansa, Yəhudilərə yardım və qurtuluş başqa yerdən gələcək, amma sən və ata evin tamamilə məhv olacaq. Kim bilir, bəlkə sən elə bu gün üçün mələkəliyə çatmısan?»
Ester Mordokayın bu cavabı qarşısında belə söylədi: «Get, Şuşanda olan bütün Yəhudiləri topla. Üç gün-üç gecə yeməyib-içməyib mənim üçün oruc tutun. Mən də burada xidmətçi qızlarımla oruc tutacağam və sonra qanunu pozub padşahın yanına girəcəyəm. Buna görə ölməliyəmsə, qoy ölüm. <…>
Padşahla Haman mələkə Esterin ziyafətinə gəldi. İkinci gün şərab içiləndə padşah yenə Esterə dedi: «Mələkə Ester, nə istəyirsən? De, sənə verim! Arzun nədir? Padşahlığımın yarısını belə, istəsən, verəcəyəm». Ester padşaha cavab verdi: «Əgər padşahın gözündə lütf tapmışamsa, əgər padşahın xoşuna gəlirəmsə, istəyim budur ki, mənə həyat bəxş etsin, arzum budur ki, xalqıma qıymasın.
Ester 4:13–16; 7:2–3
ŞAHIN GÖZÜNDƏ 
LÜTF TAPIN
Biz bu yaxınlarda ailəliklə yazı stolları axtarmağa getmişdik. Mənim kabinetim üçün yeni stol lazım idi. Biz həm də Andrea və Saraya da onların otağına stol qoymağı söz vermişdik. Sara xüsusi həvəs göstərirdi. Sizcə, həmin gün dərsdən evə qayıdandan sonra Sara nə ilə məşğul olmuşdu? O, məktəb-məktəb oynamağa başlamışdı! Mən uşaq olanda heç vaxt belə oyun oynamamışam. Mən dərslər qurtaran kim, onları unutmağa çalışırdım. Həyat yoldaşım Denalin məni əmin etdi ki, narahatlığa heç bir əsas yoxdur. Belə ki, bu, cinslər arasında olan normal psixoloji fərqliliklərdən biridir. Biz mebel mağazasına yollandıq.
Denalin mebel seçəndə iki ifratdan birinə qapılır: ya elə taxta mebel alır ki, artıq o, dağılmış üzrə olur, ya da heç boyanmamış təzəsini alır. Bu dəfə biz ikinci varianta üstünlük verdik və xüsusi mağazaya getdik.
Andrea və Sara öz seçimlərini tez etdilər, mən də onlardan geri qalmamağa çalışdım. Sara biləndə ki, təzə stollar bu gün evə aparılmayacaq, bu gözlənilməzlik onun əhval-ruhiyyəsini həddən artıq pozdu. Mən ona izah etdim ki, mebel hələ boyanmalıdır, buna görə də dörd həftədən sonra bizə gətiriləcək. Bu dörd həftə ona «dörd minillik» qədər uzaq gəldi.
Onun gözləri yaşla doldu:
— Ay, ata, axı mən bu gün istəyirəm.
Sara ayaqlarını yerə döyəcləmədi və isteriya çıxartmadı. Lakin o, səylə məni fikrimdən döndərməyə çalışırdı. Sara mənim bütün bəhanələrimə bir cavab tapırdı.
— Ata, məgər özümüz onu boyaya bilmərik?
— Ata, mən yeni stolumda şəkil çəkmək istəyirəm.
— Ata, nə olar, bu gün aparaq evə…
Bir qədər keçəndən sonra o, harasa yoxa çıxdı, amma sonra qolları geniş açılmış vəziyyətdə geri qayıtdı və öz kəşfini dedi:
— Ata, bilirsən, o bizim maşınımızın baqajına yerləşəcək!
Yeddi yaşlı uşağın baqaja nəyin yerləşib-yerləşmədiyi barədə anlayışı olmadığını başa düşürük, ancaq onun əlləri ilə ölçü götürməsi ürəyimə toxundu. Qızımın bu sözləri məni daha çox təsirləndirdi:
— Atacan, nə olar, xahiş edirəm, gəl bu gün aparaq evə…
Həmin gün Lukado ailəsi yazı stolunu evə gətirdi. Tanrının bizim yalvarışlarımıza cavab verdiyi səbəbə görə mən də Saranın yalvarışına cavab verdim. Arzusunun həyata keçməsi onun öz xeyrinə idi. Hansı ata istəməz ki, övladı yazmağı və çəkməyi öyrənsin? Sara da eynilə mənim onun üçün istədiyimi istəyirdi, sadəcə dərhal, yubanmadan istəyirdi. Biz də eynilə Tanrının bizim üçün istədiyini istəyəndə O da bizi eşidir (1 Yəhya 5:14).
Saranın yalvarışı səmimi idi. Tanrı da bizim səmimi dualarımıza cavab verir: «Saleh adamın duası çox güclü və təsirlidir (Yaqub 5:16).
Məni ən çox kövrəldən isə Saranın məni «atacan» adlandırması oldu. O mənim övladım olduğu üçün onun xahişini eşitdim. Biz də Tanrının övladları olduğumuz üçün O da bizi eşidir. Dünyanı yaradan Padşah Öz ailəsinin səsinə xüsusi diqqət yetirir. O, nəinki bizi eşitməyə hazırdır, hətta bizi dinləməyi sevir. O həm də Ondan nə istəməli olduğumuzu bizə izah edir.
«Padşahlığın gəlsin» (Matta 6:10).
PADŞAHLIĞIN GƏLSİN
Çox vaxt biz aza qane olmağa razıyıq. Biz Tanrının taxt-tac zalına xahişlərimizlə dolu kisə ilə daxil oluruq. Biz xidmətimizin irəli getməsini, maaşımızın yüksəlməsini istəyirik, ötürmə qutusunu təmir etməyin və kollecin ödəniş haqqını keçirməyin vaxtı çoxdan çatıb… Biz, adətən, xahişlərimizi maşının pəncərəsindən hamburger sifariş etdiyimiz kimi asanlıqla edirik: «Mənə o problemin bir həlli və iki xeyir-dua. Mümkünsə, bir az tez olsun».
Lakin Tanrıya ibadət olunan məbəddə bu cür özündən razılıq yersiz görünür. Burada padşahların Padşahının qarşısında dayanırıq. Biz əvvəlki kimi əmək haqqımızın artırılmasına və vəzifəmizin yüksəlməsinə ehtiyac duyuruq, lakin biz bundan başlamalıyıqmı?
İsa Məsih bizə nədən başlamalı olduğumuzu öyrədir. «Buna görə siz belə dua edin:
«Göylərdə olan Atamız, adın müqəddəs tutulsun, Padşahlığın gəlsin…» (Matta 6:9–10).
«Padşahlığın gəlsin» deməklə həyatınıza Məsihin Özünü çağırmış olursunuz. «Gəl, mənim Padşahım! Ölkəmizin taxtında əyləş. Mənim ürəyimdə ol. Nikahımıza daxil ol. Ailəmin, qorxularımın, şübhələrimin Rəbbi ol». Bu, hansısa mənasız xahiş deyil; bu, həyatınızın bütün sahələrini doldurması üçün Tanrını cəsarətli çağırışdır.
Deyin görək, bu barədə xahiş etmək üçün siz kimsiniz? Siz kimsiniz ki, Tanrını həyatınızda padşahlıq etməsi üçün çağırasınız? Axı siz Onun övladlarısınız! Elə ona görə də cəsarətlə istəyin. «Buna görə də lütfkar Allahın taxtına cəsarətlə yaxınlaşaq ki, vaxtında köməyə nail olmaq üçün mərhəmət alıb lütf tapaq» (İbranilərə 4:16).
RUHANİ DRAM
Bu cür cəsarətin gözəl nümunəsini Hadassanın hadisəsində tapmaq olar (Ester 2:7-yə bax). Onun xalqının dilinin və mədəniyyətinin bizim üçün dünya xəritəsinin o biri başında olmasına baxmayaraq, o, padşaha yönəlmiş yalvarışın qüdrəti barədə bizə çox şey danışa bilər. Lakin burada iki fərq var. Onun yalvarışı ataya deyil, həyat yoldaşına, monarxa yönəlmişdi. O, yazı stolunun çatdırılması barədə deyil, xalqının xilası barədə xahiş edirdi. Onun taxt-tac zalına daxil olması və ürəyindəkiləri padşaha açmasına görə padşahın planları dəyişdi və nəticədə dünyanın yüz iyirmi yeddi ölkəsində milyonlarla insan xilas oldu.
Ah, sizin Hadassa ilə danışa bilməyinizi nə qədər çox istəyərdim! Lakin o, eramızdan əvvəl beşinci əsrdə yaşadığı üçün görüşməyimiz mümkün deyil. Onun adı ilə adlanan «Ester» kitabını oxumaqla kifayətlənməli olacağıq.
Bəs bu nə kitabdır! Hollivud bu hadisəni ekranlaşdırsaydı, faciənin bu dərəcədə közərməsinə çətin dözərdi. Hamının onun qarşısında baş əyməsini tələb edən qəddar Haman… Hamana baş əyməkdən imtina edən qorxmaz Mordokay… Mordokayın Esterə bəlkə məhz «bu gün üçün» şahzadə olmağa təyin olunduğunu bildirən təsirli sözləri… Esterin öz xalqını xilas etmək qərarı.
«Buna görə ölməliyəmsə, qoy ölüm», — deyərək ölümə hazır olduğunu göstərir.
Əsas surətlərə baxaq.
Axaşveroş Fars padşahı idi. Onun mütləq monarxiya hakimiyyəti Hindistandan Efiopiyaya qədər yer üzünə yayılmışdı. Dünyanın taleyinin dəyişilməsi üçün padşahın qaşının birini qaldırması kifayət idi. Bu cəhətdən o, dünya üzərində Allahın hakimiyyətini təcəssüm etdirir, axı bizim Şahımız həyatların axınını yönəldir, hərçənd bu işdə Ona hətta qaşını azca qaldırmaq da lazım deyil.
Haman (onun adı «yaman» sözü ilə həmahəngdir və tezliklə bunun bir təsadüf olmadığının şahidi olacaqsınız) padşahın sağ əli idi. Onun haqqında deyilənlərin hamısını oxusanız, orada yaxşı heç nə tapa bilməzsiniz. O, padşahlıqda hamının ona baş əyməsini istəyən xudbin bir insan idi. «Yəhudilər» ləqəbli xüsusi milli azlıq ona mane olurdu. Buna görə də onları məhv etmək qərarına gəldi. O, padşahı inandırdı ki, soyqırımından sonra dünya daha da yaxşılaşacaq və İbrahimin oğullarının tamamilə məhv ediləcəyi günü təyin etdi.
Haman iblisin surətini təcəssüm edən cəhənnəmin xidmətçisidir. Onun hər bir dizi önündə çökdürməkdən başqa məqsədi yoxdur. İblisin də Tanrının seçilmiş xalqını hücumlara məruz qoymaqdan başqa məqsədi yoxdur. O, «yalnız qarət etmək, öldürmək və tələf etmək üçün gəlir» (Yəhya 10:10). O, «böyük hiddətlə yanınıza endi, bilir ki, onun az vaxtı qalıb» (Vəhy 12:12). Eden bağında aldatdığı vaxtdan etibarən o, Tanrının planlarını dağıtmağa çalışır. İblis bu hadisədə İsa Məsihin nəsil şəcərəsini qırmaq üçün bütün yəhudiləri məhv etməyi düşünürdü. Haman üçün bu qırğın məqsədəuyğun idi. İblis üçün həyat və ölüm məsələsi idi. O, İsa Məsihin dünyaya gəlişinə mane olmaq üçün hər şeyə hazır idi.
Məhz buna görə o, İsa Məsihin öyrətdiyi kimi dua etmək istəmir: «Padşahlığın gəlsin».
Mordokayın himayəyə götürdüyü qızı Ester «Fars gözəli» yarışmasının qalibi seçilərək mələkə oldu. O, bir anın içərisində xarabalıqlardan padşah iqamətgahına ucaldıldı. Bu baxımdan o, bir neçə sahədə sizə bənzəyir. Həm siz, həm də o, sarayda məskunlaşmısınız: Ester Axaşveroşun gəlini kimi, siz isə Məsihin gəlini olan Məbəd kimi (Ester 5:23–24-ü müqayisə et). Həm siz, həm də o, padşah taxtına giriş əldə etmisiniz. Onda olduğu kimi, sizin də təlim və nəsihət üçün məsləhətçiniz var. Sizin məsləhətçiniz Müqəddəs Ruhdur. Esterin məsləhətçisi Mordokay idi.
Məhz Mordokay yəhudi mənşəli olduğunu gizli saxlamağı Esterə məsləhət görmüşdü. O, Esterə yəhudilərin kütləvi surətdə məhv olunmasına hazırlıq getməsi barədə Axaşveroşa danışmağı tapşırmışdı. Ümumiyyətlə, nə üçün onu dilə tutmağın lazım gəldiyi sizi təəccübləndirə bilər. Yəqin ki, bu, Mordokayı da təəccübləndirmişdi. Esterin ona nə cavab verdiyinə qulaq asaq:

Padşahın bütün əyanları və padşah vilayətlərinin xalqları bilir ki, kişi, qadın — kim olursa-olsun — padşahın çağırışı olmadan içəri həyətə girərsə, onun haqqında təkcə ölüm hökmü veriləcək. Yalnız padşah qızıl əsasını kimə uzatsa, o sağ qalar. Otuz gündür ki, padşahın yanına getmək üçün çağırışım yoxdur.
Ester 4:11

Bizim üçün nə qədər qəribə səslənsə də, hətta mələkə də padşahın yanına dəvətsiz yaxınlaşmağa cürət etmirdi. Taxt-tac zalına dəvətsiz daxil olmaq özünü dərhal dar ağacından asılmağa məhkum etmək demək idi. Lakin Mordokay Esteri belə bir riskə getmək üçün razı saldı. Əgər mənim Mordokayla Müqəddəs Ruhun rolu arasındakı analogiyam sizə qəribə görünsə, Mordokayın Esteri ləyaqətlə hərəkət etmək üçün necə razı saldığına diqqət edin: «Elə düşünmə ki, padşah sarayında olduğun üçün o biri Yəhudilər qırılanda təkcə sən sağ qalacaqsan. Əgər sən susarsansa, Yəhudilərə yardım və qurtuluş başqa yerdən gələcək, amma sən və ata evin tamamilə məhv olacaq. Kim bilir, bəlkə sən elə bu gün üçün mələkəliyə çatmısan?» (Ester 4:13–14)
İndi isə Esterin necə hərəkət etdiyinə baxaq: «Üçüncü gün Ester mələkə libasını geyindi və sarayının içəri həyətində padşahın otağı ilə üzbəüz dayandı (Ester 5:1).
O sizin gözləriniz önündə canlanırmı? «Glamour» jurnalının üz qabığındakı şəklin eynisi. Bu şəkildə özünün «Arabalar: təkərlər və şinlər» kataloqunu vərəqləyən padşah Axaşveroş görünürmü? Onun hər tərəfində keşikçilər dimdik dayanmışdılar. Qarşıda onu kabinet iclasları və rəsmi monarxiya mərasimləri ilə dolu uzun gün gözləyirdi. O, dərindən nəfəs alaraq taxtda əyləşir… və gözünün kənarı ilə həyətdə dayanan Esteri görür.
«O, mələkə Esterin həyətdə dayandığını görəndə gözündə Esterə qarşı lütf yarandı» (Ester 5:1). İcazənizlə bu ayəni öz tərcüməmlə çatdırım: «Padşah mələkə Esteri həyətdə dayanan görəndə ucadan qışqırdı: «Sən bir gözəlliyə bax!» — «Padşah qızıl əsasını ona tərəf uzatdı. Ester də yaxınlaşıb əsanın ucuna toxundu» (Ester 5:2).
Sonrakı hadisələr sürətlə inkişaf etməyə başladı və iblis bu hadisələri qarışdırdı. Haman onun qarşısında yeganə baş əyməyən Mordokayı dar ağacından asmaq üçün quyu qazırdı. Ester Axaşveroş və Haman üçün iki dənə ziyafət təşkil etməyi qərara alır. İkinci ziyafətin sonunda padşah Esterə ondan hər nə istəsə yerinə yetirəcəyini bildirir. Ester utancaqlıqla gözlərini bir nöqtəyə dikərək deyir: «Əgər sən özün təklif edirsənsə, mənim səndən balaca bir xahişim olacaq». Sonra isə padşaha onun bütün həmqəbilələrini siçan kimi məhv etməyə hazırlaşan iblisanə düşüncəyə tutulmuş qızğın bir antisemit barədə danışır. Belə ki, Axaşveroş təcili ölçü götürməsə öz mələkəsindən məhrum ola bilər. «Əzizim, amma sən yəqin ki, buna razı olmazsan, elə deyilmi?» — o, əlavə edir.
Axaşveroş bu mənfurun adını deməyi tələb edir, Haman isə yanakı addımlarla çıxışa tərəf yol alır. Ester onu ifşa edir və Axaşveroş qəzəbdən alovlanır. O, bir dəqiqəlik sakitləşdirici həb içmək üçün çıxır və geri qayıdanda Hamanı Esterin oturacağına döşənmiş görür. Haman lütf etməsi üçün mələkəyə yalvarır, padşah isə onun mələkəyə sataşmaq istədiyini düşünür! Heç olmasa nə isə izah etmək imkanından da məhrum olan Haman Mordokay üçün hazırlatdığı həmin dar ağacına aparılır (Ester 7:1–10-a bax).
Mordokayın kəndiri Hamana qismət oldu. Hamanın vəzifəsi isə Mordokaya.
Ester rahat yata bilərdi. Yəhudilər yeni gün doğana qədər yaşaya bildilər. Biz isə Padşahımıza xahişlə müraciət edilsə nə baş verə biləcəyi barədə dramatik hadisənin şahidi olduq.
Biz də Ester kimi tanınmazlıqdan çağırıldıq və padşah sarayında öz yerimizi tutduq.
Biz də Estersayağı şahzadə kimi geyindirilmişik; o öz paltarlarına geyindirilmişdi, biz isə salehliyə bürünmüşük (Vəhy 19:8-ə bax).
Ester kimi bizə də öz xahişlərimizi bildirmək imkanı verilib.
Sara da məhz bunu etdi. Onun xahişi Esterdə olduğu kimi dramatik olmasa da, o, atasının məqsədini dəyişdirə bildi. Yeri gəlmişkən, Saranın yazı stolu ilə bağlı bu həyat metaforası o vaxt mebel mağazasında bitmədi.
Evə qayıdanda yolda Sara başa düşdü ki, mənim yazı masam mağazada qalıb.
— Sən yəqin ki, xahiş etmədin, hə ata? (Əgər istəməsək əldə etmirik).
Biz stolu onun yataq otağına qoyduq. O, fırça vasitəsilə stola birlikdə «ad qoymaq» üçün məni çağırdı. Mən, «Saranın masası» yazdım. O isə belə yazdı: «Mən atamı sevirəm» (sevgi və tərif — xahişlərimizə qulaq asılanda ən düzgün reaksiyadır).
Bu hadisənin ən gözəl hissəsi növbəti gün baş verdi. Mən ibadət günü təbliğimdə sizə nəql etdiyim hadisə barədə danışdım. Bizim məbədə gələnlər arasından bir ailə bizə qonaq gəldi və üzərini bəzəmək üçün masanı apardı. İki gün sonra onlar masanı geri qaytaranda onun hər tərəfində mələklər çəkilmişdi. Bu təsvir mənim yadıma saldı ki, biz Tanrının Padşahlığının gəlməsi üçün dua edəndə gəlir! Bütün səmavi ordu bizə köməyə atılır.
DÜŞÜNMƏK VƏ MÜZAKİRƏ 
ETMƏK ÜÇÜN SUALLAR
1. «Padşahlığın gəlsin» sözləri üzərində düşünün.
2. Siz Tanrının gələcək Padşahlığı barədə düşünərkən ilk ağlınıza gələn nə olur? Sizcə, nəyə görə Tanrının Padşahlığının gəlməsi üçün dua etməliyik?
3. Efeslilərə 3–9-u oxuyun. Bu dramda Ester üçün hansı rol nəzərdə tutulmuşdu? Mordokayın rolu nədən ibarətdir? Padşahın rolu nədir? Ester kitabının müəllifinin fikrincə, burada əsas qəhrəman kimdir?
4. Əgər Tanrının Padşahlığı sizin iş yerinizə gələrsə, o zaman nə baş verər? Bəs sizin nikahınıza gələrsə? Evinizə gələrsə?
5. İbranilərə 4:14–16-nı oxuyun. Bu ayələrdən İbranilərə 4:16-da hansı nəticəyə gəlmək olar? Siz bu vədə əsasən xeyir-dua alırsınızmı? Nə üçün bəli və yaxud nə üçün xeyr?
6. Həyatınızın bütün sahələrinə gəlməsini Tanrıdan xahiş etmək üçün bir qədər vaxt ayırın. Hansı «sahələri» bəlkə də Ondan gizlətdiyinizi düşünürsünüz? Pul? Yaxınlarınızla qarşılıqlı münasibət? İş? Təhsil? Əyləncə? Mümkün qədər özünüzlə səmimi olun və həyatınızın bütün tərəflərini təsvir edin. Sonra isə Padşahımızdan xahiş edin ki, həyatınızın bütün sahələrinə rəhbərlik etsin.
Fəsil 16

Əyyub
Uz ölkəsində Əyyub adlı bir şəxs var idi. O, kamil, əməlisaleh, Allahdan qorxan və özünü şərdən uzaq saxlayan bir adam idi. Onun yeddi oğlu, üç qızı var idi. O, yeddi min baş qoyuna, üç min baş dəvəyə, beş yüz cüt öküzə, beş yüz baş eşşəyə və çoxlu nökərlərə sahib olub şərqdə yaşayanlar arasında ən varlı adam sayılırdı. <…>
Rəbb Şeytana dedi: «Yaxşı, onu sənə təslim edirəm. Yalnız canını alma». Beləliklə, Şeytan Rəbbin hüzurundan getdi və sonra Əyyubun bədəninə başdan ayağadək ağrılı çibanlar çıxartdı. Əyyub çibanlarını qaşımaq üçün bir saxsı parçası götürdü və kül içində oturdu. <…>
Rəbb Əyyuba belə dedi:
«Kim ki tənbehə layiq görülür, O, Külli-İxtiyarla mübahisə edə bilərmi? Qoy buna Allahı ittiham edən cavab versin».
Onda Əyyub Rəbbə belə cavab verdi: «Mənim gərəksizliyimə bax, sənə necə cavab verim, ağzımı əlimlə tutmuşam.
Əyyub 1:1–3; 2:6–8; 40:1–4
NƏ VAXT Kİ 
İNSAN SUSUR
Bir dəfə Braziliyada anamı rəfiqəsi ilə birlikdə İquasu şəlaləsinə aparmışdım. O, dünyanın ən böyük şəlalələrindən biridir. Həmin vaxtdan bir neçə həftə qabaq xüsusi jurnalda məqalə oxuyandan sonra mən «şəlalələr üzrə mütəxəssis» olmuşdum. Düşünürdüm ki, qonaqlarım onlara məhz mənim bələdçilik etdiyimi qiymətləndirəcəklər.
Panorama meydançasına çıxmaq üçün turistlər meşənin içərisindən keçən əyri-üyrü cığır ilə gedirdilər. Buradan keçəndə fürsətdən istifadə edib anamla onun rəfiqəsinə şəlalənin coğrafi təsvirini verməyə çalışdım. Mən həddən artıq məlumat topladığım üçün dayanmadan danışırdım. Lakin bir neçə dəqiqədən sonra səsimi get-gedə ucaltmalı olduğumu hiss etdim. Uzaqdan gələn hansısa səs mənim səsimi ucaltmağa vadar edirdi. Cığırın hər döngəsində səs artırdı. Nəhayət, məni həddən artıq əsəbiləşdirən bu səsi dayandırmaları üçün qışqırdım: «Orada nə səs-küydür belə? Səsi azaldın ki, mən məruzəmi rahat danışa bilim».
Yalnız açıq yerə çıxandan sonra başa düşdüm ki, mənə mane olan səs şəlalənin gurultusu imiş. Haqqında danışmaq istədiyim təbiət möcüzəsi öz gücü və qəzəbi ilə səsimi batırırdı. Mən daha bərkdən çığıra bilmirdim. Əgər bacarsaydım belə onsuz da dinləyicisiz qalacaqdım. Hətta anam da bu ecazkar mənzərəni mənim təsvirimdən üstün saydı. Mən ağzımı yumdum.
Elə vaxtlar olur ki, söhbət həmin anın təmtərağını pozur… o vaxt susmaq ən böyük hörməti göstərir. Bu cür susmaq ehtiram adlanır. Bu ehtiram «Adın müqəddəs tutulsun» (Matta 6:9) duasında ifadə edilir. Yalnız Tanrı və siz varsınız. Siz Kimin taxtda oturduğunu və kimin susmağının daha yaxşı olduğunu asanlıqla başa düşürsünüz.
Düzgün sözlər seçməyə çalışmaq lazım deyil, ürəyinizin düzgün olmasına can atın. Sizin Ona gözəl sözləriniz deyil, səmimiliyiniz lazımdır.
SUSMAQ ZAMANI
Əyyub bu dərsi yaxşı mənimsəmişdi. Əgər onun çatışmayan cəhəti var idisə, bu da onun uzun dili idi. O, həddən artıq çox danışırdı.
Bu xüsusiyyətinə görə kimsə onu mühakimə etməyə cəsarət etməzdi. Şir ceyran sürüsünə hücum çəkdiyi kimi, bəlalar onun üstünə hücum çəkdi. Fırtına sakitləşəndən sonra daş daş üstündə və yaxınlardan da, demək olar ki, heç kim qalmamışdı. Düşmənlər onun mal-qarasını aparmışdı, qoyunlarını ildırım vurmuşdu. Şiddətli külək evini uçurtmuşdu və orada bayram edən uşaqlar dağıntıların altında qalmışdı (Əyyub 1:14–19-a bax).
Bu, hələ başlanğıc idi.
Əyyub hətta telefonu götürməyə macal tapmamış aşkar etdi ki, əllərini cüzam ləkələri və bədənini yaralar bürüyüb. Onun arvadı, mərhəmətli qadın belə məsləhət etdi: «Lənət et Allaha, öl qurtar!» (Əyyub 2:9) Nəzakətləri ilə istənilən feldfebelə şərəf gətirə biləcək dörd dostu Əyyuba təsəlli vermək üçün gəldi. Onlar Əyyubu əmin etməyə çalışdılar ki, Tanrı ədalətlidir və əzablar günahın cəzası olaraq göndərilir; bu cür cəza alıbsa, demək, keçmişdə Əyyubun hansısa cinayət işlədiyi gün kimi aydındır.
Onların hər birinin Tanrı haqqında öz təsəvvürü var idi, hər biri Tanrının necə olması və nə üçün belə hərəkət etməsi barədə uzun-uzadı və uca səslə danışdı. Tanrı haqqında təkcə onlar danışmadılar. İttihamçılar susanda Əyyub onlara cavab verirdi. Beləcə onlar növbə ilə danışdılar…

Əyyub ağzını açdı və öz doğulduğu günü lənətlədi (Əyyub 3:1).
Temanlı Elifaz cavab verdi və dedi… (Əyyub 4:1).
Əyyub cavab verdi və dedi… (Əyyub 6:1).
Suahlı Bildad cavab verdi və dedi… (Əyyub 8:1).
Əyyub cavab verdi və dedi… (Əyyub 9:1).
Naamatlı Sofar cavab verdi və dedi… (Əyyub 11:1).

Bu şifahi pinq-ponq iyirmi üç fəsil davam edir. Nəhayət, Əyyub «cavab verməkdən» bezdi. Mübahisə qrupundakı bu müzakirələrə son qoymaq lazımdır. Proqram çıxışı üçün vaxt gəlib çatdı. Əyyub bir əli ilə mikrofondan, digər əli ilə tribunadan tutdu və… Əyyub altı fəsil ardıcıl Tanrı haqqında olan fikrini söyləyir. Bu dəfə fəsillər bu sözlərlə başlayır: «Əyyub misal çəkərək dedi», «Əyyub yenə misal çəkərək dedi» (Əyyub 27:1; 29:1). Əyyub Tanrını müəyyən edir, Tanrını ətraflı araşdırır. Elə təsəvvür yaranır ki, Əyyub Tanrını Onun Özündən daha yaxşı tanıyır!
Tanrı söz almaq üçün boğazını arıtlayana qədər biz otuz səkkizinci fəslə gəlib çatırıq. 38-ci fəsil belə başlayır: «…Rəbb …Əyyuba belə cavab verdi» (Əyyub 38:1). Əgər sizin Müqəddəs Kitabınız da təxminən məndəki kimidirsə, onda bu ayədə səhv var. Sözlər dəqiqdir, lakin mürəttib şriftin həmin keqlini seçməyib. Bu sətir bu cür görünməli idi:

«RƏBB ƏYYUBA CAVAB VERDİ!»

Tanrı danışdı. Bütün üzlər göylərə tərəf çevrildi. Ağaclar küləyin təsirindən əyilir. Qonşular öz bomba sığınacağına enirlər. Pişiklər qorxu içərisində ağaca dırmaşırlar, itlər kol arasında quyruqlarını qısıb qalıblar. «Əzizim, tufan olacaq. Paltarları indi sərməsən yaxşıdır». Tanrı ağzını açmamış Əyyub susmalı olduğunu başa düşdü.

Mən səndən soruşacam və Mənə izah et: Mən yerin təməlini qoyanda sən harada idin? Əgər bilirsənsə söylə. Bilirsənmi kim onun ölçüsünü təyin edib? Yaxud yer üstündə ölçü xəttini kim çəkdi? Nəyin üstündə onun təməlləri quruldu? Dan ulduzları birlikdə nəğmə oxuyarkən, Tanrının bütün ilahi varlıqları sevincdən haray çəkərkən onun guşədaşını kim qoyub?
Əyyub 38:3–7

Göylər Tanrının sualları ilə dolur və Əyyub başa düşə bilmir: Tanrını yalnız Tanrı Özü müəyyən edir. Oxumaq üçün əlifbanı bilmək lazımdır və Tanrı sanki Əyyuba belə deyir: «Sən göylərin heç əlifbasını bilmirsən, o ki qaldı qrammatikasını». Əyyub ilk dəfə susur. Bu qədər sual axınından onun dili tutulur. Sualtı vadiləri gəzmək üçün dənizin dibinə enmisənmi?.. Qar anbarlarına girmisənmi, dolu anbarlarını görmüsənmi?.. Ata güc verən və boynuna yal qoyan sənsənmi? Qırğı cənuba tərəf qanad açaraq sənin dərrakənləmi uçur? (Əyyub 38:16,22; 39:19–20,26).
Əyyub bir suala başını yırğalamağa macal tapmamış dərhal ikinci sual gəlirdi. Səmavi Ata onu tamamilə aydın nəticə əldə etməyə yönəldir: «Nə vaxt ki, sadə işlərin öhdəsindən gələcəksən, məsələn, bürcləri səmaya çıxaracaqsan və yaxud dəvəquşunun boynunu uzadacaqsan, o zaman kədər və əzablar barədə danışarıq. Lakin o vaxta qədər sənin şərhlərinə tamamilə ehtiyac yoxdur».
Əyyub bunu anladımı? Məncə, bəli. Onun cavabını eşidirik: «Mənim gərəksizliyimə bax, Sənə necə cavab verim, ağzımı əlimlə tutmuşam» (Əyyub 39:34).
Bu dəyişikliyi qeyd edək. Tanrını eşidənə qədər Əyyub danışıb qurtara bilmirdi. İndi isə Tanrının sözlərini eşidəndən sonra, ümumiyyətlə, heç nə deyə bilmir.
Susmaq onun üçün ən uyğun cavab idi. Foma Kempiyskinin həyatında da elə bir vaxt gəlib çatdı ki, o susdu. O, Tanrının şəxsi keyfiyyətləri barədə çox yazmışdı. Lakin bir dəfə Tanrı onu mərhəmətin elə müqəddəsliyi qarşısında qoydu ki, o vaxtdan etibarən Foma Kempiyskiyə özünün bütün sözləri mənasız göründü. O öz qələmini kənara qoydu və daha bir sətir də yazmadı. O, əli ilə ağzını tutdu.
Bu, ehtiram adlanır: «Adın müqəddəs tutulsun».
AYRILMA
Bu, çağırış deyil, xahişdir. Bəyanat deyil, yalvarışdır. Adın müqəddəs tutulsun. Mənim həyatımda müqəddəs olmaq üçün lazım olanı et. Haqlı olaraq səmavi taxtında otur. Özünü ucalt. Özünü yüksəlt. Özünü izzətləndir, Sən mənim Rəbbim olacaqsan, mən isə susacağam.
«Müqəddəs tutulsun» ifadəsi «müqəddəs» sözündən yaranıb və bunun da mənası «ayrılmaq», «xüsusiləşmək» deməkdir. Müqəddəs olmaq nəticə etibarilə normadan fərqlənmək, ondan üstün olmaq deməkdir. Müqəddəs Tanrı bizim olduğumuz mərhələdə deyil, başqa səviyyədə olur. Bizi dəhşətə salan Onu dəhşətə sala bilməz. Bizi həyəcanlandıran Onu həyəcanlandıra bilməz.
Mən dənizçidən daha çox «yer siçovuluna» bənzəyirəm, lakin mən fırtına zamanı təhlükəsiz sahilə istiqaməti müəyyən edə bilmək üçün yelkənli qayıqda kifayət qədər yol qət etmişəm… Başqa qayıqlara uyğunlaşmaq lazım deyil. Dalğalara isə heç baxmaq lazım deyil.
Küləklə sovrulmayanı tapın: sahildə mayak var, düz ona istiqamətlənin. Heç bir külək mayakı uçura bilməz.
Siz Tanrımıza baxanda istənilən həyat fırtınasından «ayrılmış» Kəsə istiqamətlənəcəksiniz.
Əyyub kimi əzablarda sakitlik əldə edəcəksiniz.
Əyyub kimi əlinizi ağzınıza qoyub susacaqsınız.
«Dayanın, bilin ki, Mən Allaham…» (Zəbur 46:11) Bu ayə eyni zamanda əmr və vəddən ibarətdir.
Hansı əmr?
Dayanın, söhbəti kəsin.
Diz çökün.
Hansı vəd? Siz mənim Tanrı olduğumu dərk edə bilərsiniz.
İmanlının gəmisi sakit sularda hərəkət edir. İman gözləntinin qanadlarında uçur.
Gündəlik bütün fırtınalarda baxışlarınızı Ona dikərək sakit oturmağı bir qaydaya çevirin. Qoy Tanrı — Tanrı olsun. Qoy sizi Öz izzəti ilə doldursun ki, ruhunuz valeh olsun və sizin bütün həyəcanlarınız yoxa çıxsın. Dayanın. Susun. Görüşə açıq və hazır olun. Onda siz Tanrının Tanrı olduğunu dərk edəcəksiniz və mütləq deyəcəksiniz: «Adın müqəddəs tutulsun».
DÜŞÜNMƏK VƏ MÜZAKİRƏ 
ETMƏK ÜÇÜN SUALLAR
1. Tanrının adını necə müqəddəs tutmaq və ya əksinə, təhqir etmək olar? Şəxsən siz son həftə hansını etmisiniz? İzah edin.
2. Əyyub 38:3–18-i oxuyun. Tanrının bütün bu sualları nəyə aparıb çıxarır? Əyyub onlardan hansı nəticəyə gəlməli idi? Siz bu mətndən Tanrı haqqında nə öyrəndiniz?
3. Əyyub 39:34–35; 42:1–6-nı oxuyun. Son nəticədə Əyyub Tanrı haqqında nəyi başa düşdü? Bu onu öz dərdlərinə münasibətdə necə dəyişdi?
4. Əgər siz Əyyubun yerində olsaydınız, özünüzü onun kimi aparardınız? Niyə «bəli», niyə «xeyr»?
5. Fəlakət zamanı siz nə vaxtsa Tanrıdan cavab tələb edirsinizmi? Əgər O sizin suallarınıza cavab vermiş olsaydı, sizcə, nə deyərdi?
Fəsil 17

Nikodim
Fariseylər arasında Nikodim adlı bir Yəhudi rəhbəri var idi. O, gecə ikən İsanın yanına gəlib dedi: «Rabbi, bilirik ki, Sən Allahın yanından gələn bir müəllimsən. Çünki Allah ona yar olmasa, heç kəs Sənin göstərdiyin əlamətləri edə bilməz».
İsa ona cavab verdi: «Doğrusunu, doğrusunu sənə deyirəm: bir kəs yenidən doğulmasa, Allahın Padşahlığını görə bilməz».
Nikodim Ondan soruşdu: «Yaşa dolmuş bir adam necə yenidən doğula bilər? O, ikinci dəfə anasının bətninə girib doğula bilərmi?»
İsa cavab verdi: «Doğrusunu, doğrusunu sənə deyirəm: bir kəs sudan və Ruhdan doğulmasa, Allahın Padşahlığına daxil ola bilməz. Bəşərdən doğulan bəşərdir, Ruhdan doğulan ruhdur. Sənə «yenidən doğulmalısınız» dediyimə heyrət etmə. Yel istədiyi yerdə əsir, onun səsini eşidirsən, amma haradan gəlib haraya getdiyini bilmirsən. Ruhdan doğulmuş adam da belədir».
Nikodim «Bu şeylər necə ola bilər?» deyə soruşdu. İsa ona cavab verdi: «Sən İsrailin müəllimisən. Bunları bilmirsənmi? Doğrusunu, doğrusunu sənə deyirəm: biz bildiyimizi söyləyirik, gördüyümüzə şəhadət edirik, amma siz bizim şəhadətimizi qəbul etmirsiniz. Əgər Mən sizə yerdəki işlərdən danışanda inanmırsınızsa, göydəki işlərdən danışsam, necə inanacaqsınız? Heç kəs göyə çıxmayıb, yalnız göydən enmiş Bəşər Oğlu orada olub. Musa çöldə ilanı yuxarı qaldırdığı kimi Bəşər Oğlu da yuxarı qaldırılmalıdır ki, Ona iman edən hər kəs əbədi həyata malik olsun».
Çünki Allah dünyanı elə sevdi ki, vahid Oğlunu verdi; bunu ona görə etdi ki, Ona iman edən hər kəs həlak olmasın, amma əbədi həyata malik olsun. Allah dünyanı mühakimə etmək üçün deyil, Oğlunun vasitəsilə xilas etmək üçün Onu dünyaya göndərdi.
Yəhya 3:1–17
MÜQƏDDƏS 
KİTABDA ƏN MƏŞHUR SÖHBƏT
O, ala-toranlığın düşməsini gözləyir. Qaranlıq gizlənmək üçün əlverişli olacaq. Buna görə də o, bütün gecəni gözləyir. Evinin üçüncü mərtəbəsində pəncərə qarşısında əyləşib, zeytun yarpağı ilə dəmlənmiş çay içir, qüruba baxaraq öz saatını gözləyir. Bu vaxtlar Yerusəlim ecazkar olur. Qürub edən günəşin son şüaları daş döşənmiş yolda axıb gedir, ağ evləri qızıl suyuna salır, məbədin düzbucaqlı künclərini işıqlandırır.
Nikodimin baxışı parıldayan və bərq vuran məbədin nəhəng divarlarının tünd-boz damlarının üstünə yönəlir. O, bu gün səhər məbədin daxili həyətinə getmişdi. Sabah yenə də gedəcək. O, dini rəhbərlərlə görüşəcək. Dini rəhbərlərin məşğul olduqları iş barədə onlarla söhbət edəcək, yəni Tanrı barədə danışacaq. Tanrıya necə gəlmək, Tanrıya necə məqbul olmaq, Tanrını necə yumşaltmaq barədə müzakirə edəcək.
Tanrı.
Fariseylər Tanrı barədə müzakirələr edirlər. Nikodim də onların arasında oturur. Mübahisələr. Araşdırmalar. Düzgün cavablar axtarışı. Problemlərin həlli. Şənbə günü qaytanların bağlanması. İşsizlərin yedizdirilməsi. Arvadı ilə boşanmaq. Valideynlərə hörmətsizlik.
Tanrı bu barədə nə deyir? Nikodim bunu bilməlidir. Bu onun işidir. O, salehdir və salehlərə rəhbərlik edir. Onun adı Tövrat bilicilərinin seçmə siyahısındadır. O öz həyatını Qanunun öyrənilməsinə həsr edib və yəhudi Ali məhkəməsində yetmiş yerdən birini tutmaq səlahiyyətinə malikdir. Onun yaxşı şöhrəti, cəmiyyət arasında nüfuzu var və buna baxmayaraq, onun sualları da var.
Xalqı ardınca aparan Qalileyalıya sualları var. Bu əyalətli Müəllimin diplomu yoxdur, lakin adamları cəlb edir. Mənasız avaralara vaxtını səxavətlə sərf edir, kahinlərin və hamının hörmət etdiyi saleh adamların cəmiyyətindən isə qaçır. O, bəzilərinin dediyinə görə, cinləri qovur; digərlərinin dediyinə görə, günahları bağışlayır; Nikodimin özünün dəqiq bildiyinə görə, məbədi təmizləmişdi (Yəhya 2:12–21-ə bax). O, İsanın tacirləri və sərrafları Süleymanın eyvanından qovmasının canlı şahididir. O, bu qəzəbi — göyərçinləri ətrafa uçuran hörmə qamçını görmüşdü. «Mənim evimdə ciblərinizi doldurmağınız bəsdir!» — İsa onda qışqırdı. Toz ətrafa yayılanda və bütün pullar yerə səpələnəndə, bir yerə yığışmış fariseylər və qanunşünaslar bu hərəkətin səlahiyyətini müzakirə etməyə başladılar. Nazaretdən olan adam həmin gün məbəddə özünə hörmət və dəstək qazanmadı.
Buna görə də Nikodim gecə Onunla görüşməyə gedəcək. Onun din qardaşları bu görüş barədə bilməməlidir. Onlar bunu başa düşməyəcəklər. Ancaq Nikodim onların başa düşəcəkləri vaxta qədər gözləyə bilməz. Şəhərə ala-toranlıq çökəndə o, evdən çıxdı. Əyri-üyrü döşənmiş küçələrdən gözə dəymədən keçib getdi. Həyətlərdən ehtiyatla keçə-keçə, əli çıraqlı xidmətçilərin yanından ötərək, nəhayət, sadə, kiçik bir evə yaxınlaşdı. Ona demişdilər ki, İsa və ardıcılları burada qalırlar. Nikodim qapını döydü.
O, içəri daxil olanda səs-küylü dəstə susdu. Ziyalı dünyasından uzaq hansısa fəhlələr və vergiyığanlar. Onlar öz yerlərində qurdalandılar. İsa işarə ilə onu əyləşməyə dəvət etdi. Nikodim əyləşdi və Müqəddəs Kitabda ən məşhur söhbəti başladı: «Rabbi, bilirik ki, Sən Allahın yanından gələn bir müəllimsən. Çünki Allah ona yar olmasa, heç kəs Sənin göstərdiyin əlamətləri edə bilməz» (Yəhya 3:2).
Nikodim «bildiyindən» danışmağa başladı. «Mən ev tapşırığımı yerinə yetirdim, — sanki bunu deyir. — Sənin işlərin mənə çox təsir edib».
Biz İsadan buna bənzər salamlaşma gözləyirik: «Mən də sənin barəndə eşitmişəm, Nikodim». Biz də, Nikodim də adi nəzakət qaydalarına uyğun olan danışıq mübadiləsi eşitməyə hazırlaşırdıq.
Amma bu, baş vermədi. İsa Nikodimin yüksək ictimai statusu, xeyirxah niyyətləri, elmi nüfuzu barədə bir kəlmə də demədi. Ona görə yox ki, bütün bunlar yox idi, ona görə ki, bütün bunlar İsa üçün əhəmiyyətsiz idi. İsa, sadəcə olaraq, göstərir: «Bir kəs yenidən doğulmasa, Allahın Padşahlığını görə bilməz» (Yəhya 3:3).
Budur, Müqəddəs Yazılardakı kontinental suayırıcı, iman dəyişikliyinin beynəlxalq xətti. Nikodim bir tərəfdədir, Məsih isə başqa tərəfdə. O, bu fərqi aydın qeyd edir.
Nikodim xoş niyyətlərin, səmimi coşqunluğun və ağır zəhmətlərin mərkəzində qərar tutub. Bacardıqlarından ən yaxşılarını Tanrıya ver və O, qalanlarını tamamlayacaq. Onun fəlsəfəsi belə səslənirdi.
İsa necə cavab verdi? Sənin bacarıqlarının yaxşıları heç nəyə lazım olmayacaq. Sənin fəaliyyətin boşdur. Sənin əzmkarlığın çürük qoza dəyməz. Göydən doğulmayana qədər hətta Tanrının nə hazırladığını görə bilməzsən.
Nikodim bizim hamımızın əvəzindən anlaşılmazlıq içərisindədir. Bir dəfə də doğulmaq? «Yaşa dolmuş bir adam necə yenidən doğula bilər?» (Yəhya 3:4) Yəqin ki, bu, bir zarafatdır. Həyatı geri çəkmək? Kaseti başa fırlatmaq? Körpəliyə qayıtmaq? Biz ikinci dəfə doğula bilmərik!
Məgər biz bunu istəmərik? Yenidən başlamaq. Sonra bir daha yoxlamaq. Sınmış ürəklər və əldən getmiş imkanlar gəminin arxa tərəfində yellənir. «Oy, olar mən keçirim?» Kim ikinci şans əldə etmək istəməz? Bəs məgər kimsə onu əldə edə bilərmi? Nikodim başını qaşıyır və dodaqaltı deyinir: «Aha, bir bu qalmışdı, mənim kimi ağsaqqal yenidən bələyə qayıtsın».
İsa eyni ciddiliklə sözünə davam edir «Doğrusunu, doğrusunu sənə deyirəm: bir kəs sudan və Ruhdan doğulmasa, Allahın Padşahlığına daxil ola bilməz» (Yəhya 3:5). Elə bu vaxt külək yerə düşmüş bir neçə yarpağı hələ də açıq qalmış qapıdan içəri salır. İsa onlardan birini döşəmədən götürür və əlində saxlayır. İsa izah edərək deyir ki, Tanrının gücü külək kimi azaddır. Yeni ürək göylərdən doğulur. Onu qazanmaq və yaxud yenidən yaratmaq olmaz. Yenidən doğulmaq? Bu ağlasığmazdır. Bunu Tanrı başlanğıcdan sona qədər edir.
Nikodim İsanın otaqda əyləşmiş ardıcıllarına baxır. Üzlərindəki çaşqınlıq onların daha çox Nikodimin özünü başa düşmədiklərini göstərirdi.
Nikahın bu cür fikirləri yerləşdirmək üçün yeşiyi də yox idi. O özlərini öz gücləri ilə dəyişdirməyə hazır olan insanların dilində danışır. Amma İsa başqa dildən istifadə edir (hətta təsis edir). İnsanların səy göstərməsi deyil, Tanrının əməyi məna daşıyır.
Bir daha doğulmaq. Doğulmaq, mahiyyət etibarilə passiv aktdır. Döl, bətndən öz-özünə çıxmır. Doğuşdan sonrakı təbriklər ananın zəhmətinin qiymətləndirilməsidir. Heç kim yeni doğulanı yüksəltmir («yaxşı çalışdın, körpə!»). O, medala deyil, əmziyə layiq görülür. Qızılı onun anası qazanır. Bu onun zəhmətidir. O, güc verdi, fəryad etdi və doğdu.
Mənim bacım qızının ilk övladı doğulanda o, doğuş otağına öz anasını və qardaşını dəvət etmişdi. Üç saatlıq əzabdan sonra körpə müvəffəqiyyətlə doğulanda bacım oğlu öz anasına tərəf dönüb dedi: «Sənə qarşı hər kobud rəftarıma görə üzr istəyirəm».
Doğuşun qiymətini ana ödəyir. O, körpənin köməyinə güvənmir və ondan məsləhət istəmir. Bir bu çatmırdı. Döl hətta göbəyin köməyi olmadan nəfəs belə ala bilmir, o ki qaldı yeni dünyaya yol göstərsin. Biz də Məsihin dediyi kimi bacarmarıq. Ruhani doğulmaq üçün körpə bacarıqları deyil, valideyn bacarıqları lazımdır.
Bu valideyn kimdir? Sözün strateji cəhətdən vacib mənalarına baxaq.
Qədim yunan dilində ikinci doğuluşun mənasını verən iki söz var idi:

1. Palin — qabaqcadan edilən bir işin düzəldilməsi, təkrar edilməsi mənasını verir.
2. Anothen də hərəkətin təkrar edilməsini göstərir, lakin eyni şəxsin təkrar etməsini tələb edir. «Ən yüksək mənbədən, göylərdən və yaxud Tanrıdan gələn» mənasını bildirir. Başqa sözlə desək, hərəkəti ilk dəfə Edən onu bir daha təkrar edir. İsa məhz bu sözü seçmişdi.

Bu iki söz arasındakı fərq Leonardo da Vinçinin şedevr əsəri ilə mənim şəkillərimdən birinin arasında olan fərq kimidir. Təsəvvür edək ki, mən sizinlə məşhur «Cokonda» əsərindən zövq ala-ala Luvrda dayanmışam. Mən gözəllikdən cuşa gələrək molberti quraşdırıram və elan edirəm: «Mən bu ecazkar portreti yenidən çəkmək fikrindəyəm».
Mən onu çəkirəm! Özü də düz orada, «Salle des Etats» da palitramı çıxardıb fırça ilə Mona Lizanı yaratmağa başlayıram. Təəssüf ki, Lukado Leonardo deyil. Mənim yazıq Lizam Pikasso ruhunda uyğunsuzluq var: burnu harasa əyilib, gözünün biri o birindən yuxarıdadır. Lakin bütün bunlara baxmayaraq, rəsmən desək, mən sözümü tutdum və Cokondanın portretini bir daha çəkdim.
İsa nəsə başqa bir şey nəzərdə tuturdu. O, hansısa hərəkətin ilk yerinə yetirəni tərəfindən təkrar edilməsini bildirən qədim yunan sözündən istifadə edir. Bu, Luvrda xatırladığımız, orada Leonardo da Vinçinin zühurunu tələb edən anothen sözüdür. Anothen sözü

müasir reproduksiyalara,
təqlidçiliyə,
vicdanlı təqlid çıxartmaya imkan vermir.

Qabaqcadan nə isə edən Kəs bunu yenidən etməlidir. İlk Yaradan yaratdığını yenidən yaradır. İsa məhz bu barədə danışırdı:

Doğulma: Tanrı tərəfindən yerinə yetirilir.
Göylərdən: Tanrı Öz yaradılışının gözəlliyini bərpa edir.

Biz nəyisə təkrar etməyə çalışmamalıyıq. Bizə öz gücümüz deyil, Tanrının möcüzəsinin gücü lazımdır.
Bu fikir Nikodimi heyrətə salır. «Bu necə ola bilər?» (Yəhya 3:9) İsa bizim əminliyimizin Müqəddəs Kitaba əsaslanan xəzinəsini ona göstərərək cavab verir.

Çünki Allah dünyanı elə sevdi ki, 
vahid Oğlunu verdi; bunu ona görə etdi ki, 
Ona iman edən hər kəs həlak olmasın, amma 
əbədi həyata malik olsun.
Yəhya 3:16

Tanrının həyata çağırış verdiyi iyirmi altı ümid sözü. Salfet üzərində asanlıqla naxış vurulacaq və yaxud əzbərlənə biləcək qədər qısa olduğu kimi iki minillik təqiblərə və şübhələrə dözmək üçün çəkisi ağır olan sözlər. Əgər siz Müqəddəs Kitabdan heç nə bilmirsinizsə, bu ayədən başlayın. Əgər Müqəddəs Kitabı bütünlüklə bilirsinizsə, bu ayəyə qayıdın. Bizim hamımızın təkrara ehtiyacı var. Bəşəriyyətin problemlərinin mərkəzi insan ürəyidir. Beləcə Tanrının şəfası gəlir. (Yəhya 3:16-ya bax).
Tanrı sevir.
Tanrı verir.
Biz iman edirik.
Biz yaşayırıq.
Missisipi ştatı ABŞ üçün mərkəz olduğu kimi, bu sözlər də Müqəddəs Yazılar üçün elədir. Siz bu sözlərə inanırsınız, yoxsa onları inkar edirsiniz, təsdiq edirsiniz, yoxsa etiraz edirsiniz — Məsih haqqında istənilən ciddi mülahizə onlara istinad etməlidir. Britaniya tarixçiləri müstəqilliklərinin Böyük xartiyasını unuda bilərlərmi? Misirşünaslar Rozetta daşı olmadan keçinə bilərlərmi? Siz Məsihin təlimi barədə araşdırarkən Yəhya 3:16-da ifadə olunmuş həqiqət barədə bir dəfə də olsun düşünməyə bilərsinizmi?
Bu ayə lütfün əlifbasına, məsihçi ümidinin mövzular cədvəlinə daxildir, ondakı hər bir söz xəzinədəki brilyantdır. Onu bir daha düşünə-düşünə, ucadan oxuyun, ilk növbədə diqqətinizi çəkən sözləri qeyd edin. «Çünki Allah dünyanı elə sevdi ki, vahid Oğlunu verdi; bunu ona görə etdi ki, Ona iman edən hər kəs həlak olmasın, amma əbədi həyata malik olsun».
«Allah dünyanı elə sevdi ki…» Biz sərt, qəzəbli Tanrı haqqında düşünürdük. Dünyanı cəzalandıran, dünyanı düzəldən, dünyadan üzünü çevirən Tanrı… Bəs dünyanı sevən Tanrı barədə?
Dünya? Bu dünya? Ürəkləri sındıranların, ümidləri yox edənlərin, arzuları məhv edənlərin məskən saldığı dünya? Diktatorlar azğınlıq edirlər. İncidənlər təhqir edirlər. Cəmiyyətin nüfuzluları hörmətə layiq olduqlarını düşünürlər. Tanrı isə bu dünyanı sevir. Elə sevir ki, ona nə verir? Öz qanunlarınımı? Öz prinsiplərinimi? Öz əmrlərinimi?
Xeyr. Ürəyi sakitləşdirən, ağlı fəth edən, taleyimizi həll edən vəd: Tanrı Öz Vahid Oğlunu verdi. Mücərrəd ideyanı deyil, Tanrının zühur etməsini verdi. Yazılar İsa Məsihi Tanrı ilə eyni tutur. Onda belə çıxır ki, Tanrı Özünü verdi? Niyə? «Ona iman edən hər kəs həlak olmasın».
Öz imanını «Böyük lütf» ilahisində ifadə edən Con Nyutonun bütün məhdudiyyətləri aradan qaldıran bu oxşatması çox xoşuma gəlmişdi. O demişdi: «Əgər mən: «Çünki Allah dünyanı elə sevdi ki, vahid Oğlunu verdi; bunu ona görə etdi ki, Ona iman edən Con Nyuton həlak olmasın, amma əbədi həyata malik olsun», oxusaydım, bunun hansısa başqa Con Nyuton olduğu qərarına gələrdim; lakin «hər kəs» sözü bu Con Nyutonu, o biri Con Nyutonu və necə çağırılmağından asılı olmayaraq, hər kəsi nəzərdə tutur».
Hər kəs… hər şeyi əhatə edən sözdür.
Həlak olmasın… xəbərdaredici sözdür. Biz onun üstündən xətt çəkmək əvəzinə tamamilə silib atardıq. Biz atardıq, İsa isə yox. O, cəhənnəmin darvazalarının hər qarışını «içəri girmək qadağandır» işarəsi ilə hasarladı və oraya girməyə cəhd edənlərə, bu darvazalara gedən yolun Onun ölü bədənindən keçdiyini deyir. Buna baxmayaraq, yenə də oraya girməyi arzulayanlar tapılır.
Sonda kimsə həlak olacaq, kimsə yaşayacaq. Bu fərq nə ilə müəyyənləşir? Nə zəhmətlə, nə də istedadla, nə əsil-nəsillə, nə də ki, var-dövlətlə. Nikodimdə bütün bunlar bolluqla var idi. Fərq bizim imanımız ilə müəyyən edilir: «Ona iman edən hər kəs həlak olmasın, amma əbədi həyata malik olsun».
Yeni Hebridlər adasında Müqəddəs Kitabın tərcüməçiləri «iman edən» sözünün tərcüməsi ilə bağlı çətinliklərlə üzləşmişdilər. Lakin bu, çox vacib idi, çünki sözün özü və uyğun gələn anlayış Müqəddəs Yazılarda çox mühüm rol oynayır.
Tərcüməçilərdən biri Con Peton yerlilərlə birlikdə ova gedəndə təsadüfən problemin həllini tapdı. İki nəfər öldürülmüş böyük maralı götürdü və şüvüldə sərt dağlıq cığırla Petonun evinə tərəf apardı. Eyvanın yaxınlığında onlar çiyinlərdən ağır yükü atdılar və hörmə kreslolara yıxıldılar. Bu vaxt onlardan biri öz doğma dilində dedi: «Ah, burada sərilib dincəlmək necə yaxşıdır». Peton bu cümləni yazmaq üçün dərhal kağız və qələm çıxartdı. Nəticədə Yəhya 3:16-nın son tərcüməsi belə səsləndi: «Çünki Allah dünyanı elə sevdi ki, vahid Oğlunu verdi; bunu ona görə etdi ki, Onda rahatlıq tapan hər kəs həlak olmasın, amma əbədi həyata malik olsun.
Məsihdə «yerinizi tutun» və dincəlin.
Martin Lüter kimi. Dahi reformator ölümqabağı ona əziyyət verən baş ağrıları səbəbilə yatağa düşmüşdü. Əzablarını azaltmaq üçün ona dərman təklif etdilər. O, imtina edərək belə dedi: «Baş və ürək üçün ən yaxşı resept bu həqiqətdir: Allah dünyanı elə sevdi ki, vahid Oğlunu verdi; bunu ona görə etdi ki, Ona iman edən hər kəs həlak olmasın, amma əbədi həyata malik olsun».
Baş və ürək üçün ən yaxşı resept. Bu cür dərman kimə kömək etməz? Sən demə, Nikodim də bu eliksirin lazım olan dozasını artıq qəbul edibmiş. İsa çarmıxa çəkiləndə bu ilahiyyatçı arimateyalı Yusiflə birlikdə İsa üçün vida mərasimi keçirib Onu dəfn etdi. Əgər o dövrdəki məsihçilik əleyhinə əhval-ruhiyyəni nəzərə alsaq, bu adi nəzakət jesti deyildi. İsanın qəbirdə olmaması ilə bağlı xəbər yayılanda və bəzi adamlar onu dirilmiş gördüklərini iddia edəndə, bəlkə də Nikodim gülümsəyərək həmin gecə baş verən söhbəti xatırlamışdı: «A… yenidən doğulma! Kimin ağlına gələrdi ki, O, ilk növbədə Özündən başlayacaq».
DÜŞÜNMƏK VƏ MÜZAKİRƏ 
ETMƏK ÜÇÜN SUALLAR
1. «Nikodim xoş niyyətlərin, səmimi coşqunluğun və ağır zəhmətlərin mərkəzində qərar tutub. Bacardıqlarından ən yaxşılarını Tanrıya ver və O, qalanlarını tamamlayacaq. Onun fəlsəfəsi belə səslənirdi». Sizin tanıdığınız din adamlarının əksəriyyəti bu cür fəlsəfə ilə razılaşardılarmı? Sizcə, bu fəlsəfənin üstünlüyü nədədir və ya onda düzgün olmayan nədir?
2. Yəhya 3:16-nı sanki ilk dəfə oxuyurmuş kimi aram-aram və düşünərək oxuyun. Hansı sözlərə inanmaq çətindir və sizi heyrətləndirir? Nə üçün?
3. «Ona iman edən hər kəs həlak olmasın, amma əbədi həyata malik olsun». Məsihə iman etmək sizin üçün asandır, yoxsa çətin? Nəyə görə?
4. Siz gecələr İsanın yanına gələndə Ona hansı sualları verirsiniz? Sizə ümid və sülh verən hansı cavabları alırsınız?
5. Əgər siz bir daha göylərdən doğulmusunuzsa, nəticədə sizin həyatınız necə dəyişib? Əgər siz hələ də İsanı öz həyatınıza çağırmamısınızsa, indi bu barədə düşünün. Bu sadə dua sizə kömək edə bilər; «Ata, Sənin bu dünyanı sevdiyinə iman edirəm. Sən Öz Vahid Oğlunu verdin ki, mən Səninlə əbədi yaşaya bilim. Mən Sənsiz ölərəm. Mən Səninlə yaşayacağam. Mən həyatı seçirəm. Mən Səni seçirəm».
Fəsil 18

Yair
Bu vaxt Yair adlı sinaqoq rəisi olan bir kişi gəlib İsanın ayaqlarına düşdü və Ona yalvardı ki, evinə gəlsin. Çünki onun on iki yaşın içində olan bircə qızı var idi və o, can üstə idi. İsa oraya gedərkən izdiham Onu sıxışdırırdı.
Orada on iki il qanaxma xəstəliyinə tutulan bir qadın var idi. O bütün varını həkimlərə xərcləmişdi, lakin onların heç biri ona şəfa verə bilməmişdi. Bu qadın İsanın arxasından gəlib Onun paltarının ətəyinə toxundu və o andaca onun qanaxması dayandı. İsa dedi: «Mənə toxunan kim idi?»
Lakin hamı bunu inkar edəndə Peter dedi: «Ustad, izdiham Səni əhatə edib sıxışdırır». Amma İsa dedi: «Mənə kimsə toxundu, çünki Məndən qüvvət çıxdığını bildim». Qadınsa gizlənə bilmədiyini gördükdə titrəyərək gəlib İsanın ayağına düşdü. Bütün xalq qarşısında Ona nə səbəbdən toxunduğunu və o anda necə sağaldığını İsaya nəql etdi. İsa da ona dedi: «Qızım, imanın səni xilas etdi. Arxayın get».
İsa hələ danışırdı ki, sinaqoq rəisinin evindən bir nəfər gəlib dedi: «Qızın öldü. Müəllimi daha narahat etmə».
Amma İsa bunu eşidəndə sinaqoq rəisinə dedi: «Qorxma, yalnız iman et! Qızın xilas olacaq».
İsa onun evinə gələndə Peter, Yəhya, Yaqub və qızın ata-anasından başqa heç kimi Özü ilə evə girməyə qoymadı. Hamı qız üçün ağlayıb nalə çəkirdi. Amma İsa dedi: «Ağlamayın, o ölməyib, sadəcə olaraq yatıb».
Onlarsa qızın öldüyünü bildiklərinə görə İsaya güldülər. Amma İsa qızın əlindən tutub səslədi: «Qızcığaz, qalx!» Qızın ruhu bədəninə qayıtdı və o dərhal ayağa qalxdı. İsa dedi ki, qıza yemək versinlər. Qızın ata-anası mat qaldı. Amma İsa onlara tapşırdı ki, bu hadisə barədə heç kəsə danışmasınlar.
Luka 8:41–56
ƏBƏDİYYƏTDƏN QIĞILCIM
Uolles vacib şəxs idi. O, futbol oyunundan qabaq ümumi duanı oxuyan və yaxud yerli «Şirlər klubu»nun prezidenti vəzifəsini tutan adamlardan idi. Onun hörməti, ad-sanı, boynunda qalstuku və qabarsız yumşaq əlləri var idi.
Məbədin mehrab hissəsində Uollesin rahat kabineti var idi. Katibəsi onunla müqayisədə bir qədər yorğun görünürdü. Siz onun kabinetinin qapısından içəri daxil olan kimi Uolles öz məlahətli təbəssümü ilə sizin bütün həyəcanınızı dağıdırdı. O, çərçivəli diplomlar asılmış divarın yanında fırlanan dəri kreslosunda otururdu. O, adama elə yaxşı qulaq asırdı ki, siz ən gizli sirlərinizi də onunla bölüşmək istəyərdiniz.
Uolles yaxşı insan idi. Onun nikahı istədiyi kimi uğurlu olmasa da, bir çoxlarınkından yaxşı idi. Onun məbədində çoxlu adamlar gəlirdi. Hamı ona hörmət edirdi. O, qolf üzrə on beş yarışda qələbə qazanmışdı. Məbəd Uollesin xidmətinin iyirmiilliyini qeyd edərkən onun üçün hətta yerli qolf klubun üzvlük biletini əldə etmişdi. Adamlar küçədə onu tanıyırdılar, onun pasxa və milad təbliğlərinə qulaq asmaq üçün əvvəlcədən yer tuturdular. Onun təqaüd yığımları getdikcə artırdı, pastor libasını çıxartmasına və yaxşı kitablarla öz sakit payızından həzz alacağı vaxta on ildən az qalırdı.
O, hansısa günahı edibsə də, bu barədə heç kim bilməyib. Hansısa qorxu ona əzab veribsə də, bu haqda heç kim ondan eşitməyib. Bəlkə də qorxu onun ən böyük günahı ola bilərdi.
Uolles insanları sevirdi. Lakin bu səhər heç kimlə ünsiyyət qurmaq istəmirdi. O, tək qalmaq istəyirdi. Katibəni yanına çağırıb günün sonuna qədər heç bir telefon zənginə cavab verməyəcəyini bildirdi. Katibə bunda qeyri-adi heç nə görmədi. Müdir bütün səhəri telefonun yanından ayrılmadı. Katibə belə qərara gəldi ki, ona elmi məşğələlər üçün vaxt lazımdır. Bu, bir tərəfdən doğru idi. O, bütün səhər telefondan ayrılmamışdı və ona boş vaxt lazım idi. Lakin hansısa məşğələ üçün deyil, ağlamaq üçün.
Uolles kabinetin qırmızı ağacdan olan mehrabının yanındakı iri fotoportretə baxır. Dolmuş gözləri ilə on iki yaşlı qızına baxır. Diş əyriləri. Hörüklər. Çillilər. O, eynilə anasıdır. Mavi gözlər, tünd saçlar, füsunkarcasına yuxarı dartılmış burun. Atasına isə ancaq ürəyi bənzəyir. Qızı atasının ürəyini oğurlamışdı. Atasının ürəyini geri tələb etməyə azacıq da olsun istəyi yox idi.
Qızı onun yeganə övladı deyildi, lakin evin sonbeşiyi idi. Onun başqa qızı da yox idi. O öz körpəsinin ətrafında müdafiə qalası tikmişdi. Bəlkə də buna görə son günlər ona bu qədər çətin idi. Qala uçmuşdu.
Hər şey altı gün əvvəl baş verdi. O, məktəbdən tez qayıtdı. Yüksək istiliyi var idi. Arvadı adi soyuqdəymə olduğunu düşünərək onu yatağa uzandırdı. Gecə onun istiliyi daha da yüksəldi. Səhər tezdən arvadı qızı ilə tələsik xəstəxanaya getdi.
Həkimlər çaş-baş qaldılar. Onlar dəqiq diaqnoz qoya bilmədilər. Ancaq bir məsələdə əmin idilər: uşaq xəstədir və xəstəlik sürətlə inkişaf edir.
Uolles özünü heç vaxt belə aciz hiss etməmişdi. O, ağrısının öhdəsindən necə gələcəyini bilmirdi. O, güclü olmağa o qədər öyrəşmişdi ki, sadəcə zəif ola bilmirdi. Zəng edənlərin hamısına qızının yaxşı olduğunu bildirdi. O, hamını əmin etdi ki, Tanrı qüdrətli və mərhəmətlidir. Özündən başqa hamını.
Özünün daxilində isə fırtına baş verirdi. Bənd artıq çat verməyə başlamışdı. Müalicə edən həkimin vurduğu zəng sonuncu zərbəni vurdu: «O, komadadır».
Uolles dəstəyi asdı və katibəyə tapşırdı ki, gələn zəngləri ona çatdırmasın. Şəklə tərəf əyilib onu əlinə götürdü. Qəflətən başında bu sözlər fırlanmağa başladı: «Bu ədalətsizlikdir… Bu ədalətsizlikdir».
Belini əyib şəkli dodaqlarına sıxıb ağladı.
Bu, düzgün deyil. Heç düzgün deyil. «Niyə on iki yaşlı qız? Bütün müqəddəslərin xatirinə, nə üçün məhz o?» Uolles pəncərədən tutqun səmaya baxdı və onun üzü buz kimi oldu. «Nə üçün məni götürmürsən?» — o qışqırdı.
Uolles qalxdı. Divanın yanındakı qəhvə mizinə yaxınlaşdı və ailə məsələlərinə görə onun yanına məsləhətə gələnlər üçün hazır saxladığı kağız burun salfetinin qutusunu götürdü. Burnunu silib pəncərədən məbədin həyətinə boylandı. Bir qoca oturacaqda əyləşib qəzet oxuyurdu. Bir başqası gəlib onun yanında əyləşdi və çörək qırıntılarını daş döşənmiş yola səpməyə başladı. Göyərçin dəstəsi qanadlarını xışıldadaraq uçub gəldi və qırıntıları dimdikləməyə başladı.
«Məgər siz mənim qızımın ölümlə çarpışdığını bilmirsiniz? Niyə orada heç nə olmamış kimi oturursunuz?»
Uolles qızı barədə düşünür. Yazda o, adətən, məktəbdən sonra onun yanına dönürdü. Atasının onu evə aparması üçün həyətdə gözləyirdi. Qızının aşağıda göyərçinlərin dalınca necə qaçdığını eşidəndə getmək vaxtı olduğunu başa düşürdü. O, bütün işlərini təxirə salır və bu pəncərədən ona baxırdı. Qızının bağın ətrafında necə gəzişdiyinə baxırdı.
Onun alaq otlarının kolluqları arasında cürbəcür çiçəklər yığmasına, səmada yırğalanan buludlara baxa-baxa otların üstünə yıxılana qədər fırlanmasına tamaşa edirdi.
«Ah, şahzadəm, — o vaxt deyirdi. — Mənim əziz qızcığazım».
Sonra kitablarını və bütün işlərini yazı masasının üzərində qoyub onun yanına enirdi.
Amma indi bahar deyil və qızı da həyətdə yoxdur. İndi qışdır, qızı ölümlə çarpışır, iki qoca isə oturacaqda əyləşib.
«Əzizim mənim, sevimli şahzadəm».
Qəflətən həyətdə bir adam da peyda oldu. O, həmin iki adama nə isə deyir. Hər üçü tələsik harasa gedirlər. «Ola bilsin ki, hansısa oyun var», — deyə Uolles düşünür. Sonra xatırlayır: — «Müəllim. O buradadır».
Az qala unutmuşdu. Bu gün onların şəhərinə İsa gələcək. Uolles səhər evdən çıxanda qonşusu ondan hamının haqqında danışdığı Müəllimi görməyə gedib-getməyəcəyini soruşmuşdu.
Bu fikrə o öz-özlüyündə ancaq gülmüşdü.
— Xeyr, bu gün mən həddən artıq məşğulam, — Uolles əlini yellədi. O, möhkəm əmin idi ki, hətta nisbətən boş günü də olsa, səyahət edən bu təbliğçiyə baxmağa vaxtı olmayacaq. Xüsusən də bu təbliğçiyə.
Kilsələrə göndərilmiş bildirişdə bu oğlanı başqa cür düşünən adlandırırdılar. Hətta kimsə onu ruhi xəstə adlandırmışdı. Lakin izdiham Ona baxmaq üçün ardınca qaçırdı, sanki O, insan nəsli üçün Tanrının hədiyyəsi idi.
«Amma mən gedəcəm», — Uolles qonşusunun sözünü xatırladı.
«Hə, əlbəttə, — Uolles gülümsündü, — axı sən yeni xəbərlərin məşhur həvəskarısan».
«Deyirlər ki, O, şəfa verir…» — yenidən qonşusunun sözlərini xatırladı.
Uolles çiyinlərini dikəltdi. Sonra yumşaldı.
«Axmaq olma», — o özünə məsləhət verdi.
«Din adı altında şəfa verənlər bizim sənətimiz üçün biabırçılıqdırlar, — o, keçən il seminariyada mühazirə zamanı bildirmişdi. — Xalqın bədənində parazitlər, şarlatanlar, mammon xatirinə peyğəmbərlik edənlər».
O, cürbəcür teleşoularda iki tərəfli düymələnən kostyumlar geyinmiş, maneken gülüşlü, üzü kirşanlı belə adamları görmüşdü. Uolles başını yellətdi və yazı masasına tərəf qayıtdı. Yenidən şəkli götürdü.
Diqqətlə hər an itirə biləcəyi uşağın üzünə baxdı. «Deyirlər ki, O, şəfa verir…»
Uolles variantları nəzərdən keçirməyə başladı: «Əgər getsəm və məni tanısalar, bu mənə işim bahasına başa gələcək. Amma O nə isə edə bilərsə…» Bəzən insanın məyusluğu qürurundan güclü olur. O, çiyinlərini çəkdi: «Məgər mənim seçimim var?»
* * *
Həmin günün hadisələri Uollesin həyatını dəyişdi. Bu hadisəni o, sonralar hər fürsət düşdükcə danışırdı.

Mən maşınımı park etmək üçün avtobus vağzalını üç dəfə fırlanmalı oldum. Ciblərimdən park sayğacı üçün qəpik axtarıb tapana qədər soyuq külək qulaqlarımı göynətdi. Mən paltomu axıra qədər düymələdim və üzü küləyə tərəf getməyə başladım.
Vitrini ötən ilki bayram açıqcaları ilə dolu olan mağazanın qarşısından keçdim. Yanından ötüb keçdiyim barın qapısından kimsə çıxdı. Kərpic divarın yanında onlarla yeniyetmə toplaşmışdı. Düz ayaqlarımın altından kötük uçdu. Dəri gödəkcə və idman şalvarında olan üç kişi tullantı çəlləyində yandırılmış ocaqda əllərini qızdırırdı. Onlardan biri arxamca donquldandı: «Sən bir bu əcaibə bax».
Mən geri dönmədim. Əgər onlar mənim barəmdə danışırdılarsa, bu məni qətiyyən maraqlandırmırdı.
Mən özümü narahat hiss edirdim. Şəhərin bu hissəsində uzun illər olmamışdım. Aptekin pəncərəsində ani olaraq özümə baxdım. Yun palto. Dəbli yarımbotinkalar. Boz kostyum. Qırmızı qalstuk. Məni başdan ayağa süzmələri təəccüblü deyildi. Təəccübləri gözlərindən oxunurdu: «Boynu qalstuklu cənab buralarda nə gəzir?» Avtobus vağzalı ağzına qədər dolu idi. Mən güclə qapıdan içəri soxuldum.
İçəri girəndən sonra başa düşdüm ki, istəsəm də çölə çıxa bilməyəcəm. Sanki gölün üzərində tilov suya girib çıxırdı. Hamı gələn sərnişinlər üçün giriş olan divara yaxınlaşmağa can atırdı. Mən cəhd etdim ki, ön cərgələrə düşüm. Hamını maraq idarə edirdi, məni isə ümidsizlik.
Pəncərəyə çatanda Onu gördüm. O, avtobusun yaxınlığında dayanmışdı. İzdihamla Onun arasında haradasa iki addım məsafə var idi.
O, həddən artıq sadə görünürdü. Əynində dirsəklərində dəri yamaqlar olan velvet pencək var idi. Şalvarı çox təzə olmasa da, qəşəng idi. Qalstuk taxmamışdı. Alnı azacıq dazlaşsa da, uzun tünd rəngli buruq saçları var idi. Mən Onun səsini eşitməsəm də, üzünü görürdüm. Qalın qaşları var idi. Gözlərində qığılcım, dodaqlarında təbəssüm sezilirdi və sanki Onun tərəfindən doğum gününüzə verilmiş hədiyyəni necə açmağınıza baxırdı.
O mənim təsəvvürümdə canlandırdığım surətə qətiyyən bənzəmədiyi üçün, hətta yanımda dayanan xanımdan bu adamın dəqiq O olub-olmadığını soruşdum.
— Bu Odur, — qadın mənə gülümsündü. — Bu İsadır.
O əyildi, bir anlıq gözdən itdi, sonra isə qucağında bir körpə ilə göründü. O gülümsünürdü. Toppuşu əlləri ilə möhkəm saxlayaraq başından yuxarı qaldırdı. Onun əlləri güclü və arıq idi. Kimsə mənə dedi ki, guya İsa Missisipi ştatında doğulub və avtomexanikin oğludur. O, uşağı anasına verib qapıya yönəldi.
Mən başa düşdüm ki, O, indi avtovağzalın binasına daxil olsa, mən Onu artıq oradan çıxara bilməyəcəm. Əllərimi pəncərəyə dirəyib girişə tərəf irəliləməyə başladım. Ətrafımdakılar narazı olsalar da mən səylə məqsədə tərəf hərəkət edirdim.
Qapıya İsa ilə eyni vaxtda çatdım. Bizim baxışlarımız toqquşdu. Mən donub qaldım. Sanki Ona nə deyəcəyimi fikirləşməyi unutmuşdum. Bəlkə də Onun məni tanıyacağını düşünmüşdüm. Bəlkə də Onun mənim üçün nə isə edə biləcəyini soruşacağına ümid etmişdim. «Ah, bəli, mənim qızım xəstədir və düşündüm ki, bəlkə Siz onun üçün dua edərsiniz…»
Lakin belə olmadı. Sözlər boğazımda tıxanıb qaldı. Mən gözlərimin yaşla dolduğunu, çənəmin titrədiyini, dizlərimin isə öz-özünə kələ-kötür səkiyə toxunduğunu hiss etdim.
— Mənim qızım, körpəm oradadır… O, çox ağır xəstədir. Ölməməyi üçün sadəcə ona toxuna bilərsinizmi?
Mən sözlərimi deyib qurtarmamış təəssüf hissi məni bürüdü. Əgər O, insandırsa, mən mümkün olmayanı istəyirəm. Əgər insandan daha artıqdırsa, onda bu cür xahiş etməyə nə haqqım var?
Mən Ona baxmağa cəsarət etmirdim. Utanırdım. Əgər izdiham harasa hərəkət etməli olsa, hamı mənim yanımdan keçməli olacaqdı. Baxışlarımı yuxarı qaldırmağa cəsarətim çatmırdı.
Deyəsən, O, buna gücüm çatmadığını başa düşdü. O mənə kömək etdi.
Mən Onun barmaqlarını çənəmdə hiss etdim. O, üzümü Özünə tərəf çevirdi. Ona mənim başımı dala atmaq lazım olmadı. O mənim qarşımda dizləri üstə dayanmışdı. Mən Onun gözlərinə baxdım. Bu gənc təbliğçinin baxışı sanki köhnə dostun qucağı kimi məni özünə cəlb etdi. Mən həmin an hiss etdim ki, Onu tanıyıram. Bu gözləri haradasa görmüşdüm. Bu baxışlar mənə tanış idi.
— Məni onun yanına apar. — O mənim əllərimdən tutdu. Ayağa qalxmağıma kömək etdi: — Maşının haradadır?
— Maşın? Bax oradadır!
Mən Onun əlindən tutub izdihamın arasından keçməyə başladım. Bu, asan deyildi. Boş əlimlə orada dayanan adamları, sanki qarğıdalı saplaqları kimi kənara çəkirdim. Hamı bizə baxırdı. Gənc analar öz övladları üçün xeyir-dua almaq istəyirdilər. Yanaqları çuxura düşmüş qocalar xəstəliklərindən azad olmaq istəyirdilər.
Mən birdən Onun əlini itirdim. Onun əli əlimdən sürüşüb çıxdı. Çevriləndə Onun dayanıb ətrafa boylandığını gördüm. Onun qəfil dayanmağı izdihamı təəccübləndirdi. Hamı susdu. Onun üzünün ağardığını hiss etdim. Sanki Öz-Özü ilə danışırdı:
— Kimsə Mənə toxundu.
— Nə-nə? — Onun yoldaşlarından biri soruşdu.
— Kimsə mənə toxundu.
Mən Onun zarafat etdiyini düşündüm. O, geri dönüb diqqətlə hamıya baxmağa başladı. Deyə bilmərəm, O hirslənmişdi, yoxsa, əksinə, sevinmişdi. O, kimisə, tanımadığını axtarırdı, lakin görən kimi tanıyacağına əmin idi.
— Sənə toxunan mən idim, — mənim arxa tərəfimdən səs gəldi. İsa geri döndü. — Bu mən idim. Bağışla, amma…
İzdiham qadını ortada qoyaraq kənara çəkildi. Arıq, zərif bir qadın idi. Əgər onun qolundan tutsaydım, böyük və işarə barmağım bir-birinə dəyərdi. Onun qarabuğdayı dərisi, saçlarında hər birində muncuq olmaqla yüzlərlə hörük var idi. Əynində palto yox idi. O, təkcə soyuqdan deyil, həm də qorxduğundan əlləri ilə dirsəklərini sıxaraq özünü qucaqlamışdı.
— Qorxma, — İsa onu sakitləşdirdi. — Sənə nə olub?
— Mən QİÇS xəstəsiyəm.
Məndən arxadakı adam ah çəkdi. Kimsə geriyə tərəf çəkildi.
İsa ona tərəf gəldi:
— Mənə özün barədə danış.
Qadın Onun gözlərinə baxdı, ətrafdakı insanlara boylandı, həyəcanla udqundu və danışmağa başladı:
— Mənim pulum yoxdur. Həkimlər deyir ki, ömrümə az qalıb. Mənim başqa gedəcək yerim yox idi. Amma indi…
O, başını aşağı salıb gülümsündü. Elə gülümsündü ki, sanki kimsə onun qulağına xoş söz dedi.
Mən İsaya baxdım. Əgər O da gülümsəmirdisə, iki gözümdən olum! Onlar sanki sinifdə müəllimin sualına cavab tapan yeganə şagirdlər kimi orada dayanıb bir-birinə baxaraq gülümsəyirdilər.
O vaxt mən bu baxışı yenidən gördüm. Bir neçə dəqiqə bundan qabaq diz üstə dayandığım zaman gördüyüm o baxışları görmək o qadına da müyəssər oldu. Mən yenə də əvvəllər haradasa gördüyüm o gözlərə baxdım. Harada? Bu gözləri mən harada görmüşdüm?
Mən qadına tərəf döndüm. O, bir anlıq mənə baxdı. Mən ona nə isə demək istədim. Mənə elə gəldi ki, o da mənə nəsə demək istəyir. Biz tamamilə fərqli insanlar idik. Amma birdən ümumi nələrinsə olduğu ortaya çıxdı. Biz qəribə cütlük kimi görünürdük — o, şprislə deşik-deşik olmuş qolları və gecə sevgililəri ilə, mən isə səliqəli təmiz dırnaqlarım və təbliğ konspektlərim ilə. Mən bütün həyatım boyu insanları onun kimi olmamağa çağırmışdım. O öz həyatını mənim kimi riyakarlardan qaçaraq keçirmişdi. Lakin indi biz ümumi düşmənə, ölümə qarşı birləşmişdik. Bütün varlığımızla ümid edirdik ki, bu səyahət edən Vaiz bizim korlanmış iplərimizin sonlarında yapışa biləcəyimiz düyünü bağlamağı bacaracaq.
İsa ona dedi:
— Bunu sənin imanın etdi. İndi isə get və həyatdan zövq al.
O qadın sevincini gizlətməyə heç cəhd də etmədi. Gülə-gülə İsaya baxdı, tullandı və Onun yanağından öpdü.
Adamlar gülüşdülər, İsa qızardı, qadın isə getdi.
İsa danışana qədər izdihamın arasından yenə kimlərinsə keçib gəldiyinə fikir verməmişdim. Onlar mənim arxamda dayanmışdılar və danışmağa başlayan kimi mən onların səslərini tanıdım. Bizim məbədə gələnlər idilər.
Onlardan biri əlini çiynimə qoyub dedi:
— Daha müəllimə əziyyət verməyə dəyməz. Qızın öldü.
Bu sözlər ox kimi ürəyimə sancıldı, amma İsa danışanın sözünü kəsdi:
— Qorxmaq lazım deyil. Mənə etibar et.
Növbəti bir neçə dəqiqə gərgin keçdi. İzdihamın arasından keçdik, qızımın ölüm xəbərini gətirən adamın maşınına atılıb xəstəxanaya götürüldük.
Qəbul otağında aləm bir-birinə dəymişdi. Bizim məbədin üzvləri, qonşular, dostlarım artıq buraya toplaşmışdılar. Kimsə içini çəkə-çəkə hönkürürdü. Arvadım rəngi solmuş və çaşmış halda stullardan birində əyləşmişdi. O, titrəyən əlləriylə qızarmış gözlərini silirdi.
Mən içəri girən kimi adamlar təsəlli vermək üçün mənə yaxınlaşdılar. İsa onların qarşısını kəsdi. Hamı dayandı və tanımadıqları bu adama baxdı.
— Nə üçün ağlayırsınız? — O dedi. — Qız ölməyib, sadəcə yatıb.
Bu sözlər onları heyrətləndirdi. Adamlar özlərini təhqir olunmuş hiss etdilər.
— Bu nə yersiz danışıqdır! — kimsə qışqırdı. — Axı bu adam burada nə gəzir!
— Bu şəxsi buradan çıxartmaq lazımdır!
Lakin İsa heç hara getməyə hazırlaşmırdı. O, qətiyyətlə dönüb, bir an içərisində qızımın palatasının qapısında dayandı. İşarə ilə bizdən bir neçəsinə Onun ardınca getməyi tapşırdı. Biz içəri girdik.
Altı nəfər qızımın çarpayısının qarşısında dayandıq. Onun üzü ölümcül solğun rəngdə idi. Quru, hərəkətsiz dodaqlar. Mən onun əlinə toxundum. Buz kimi idi. Mən nə isə deməyə macal tapmamış İsa əlimdən tutdu. Bircə bu an istisna olmaqla O mənim qızımdan başqa heç kimə baxmırdı. İndi isə mənə baxdı. Həmin baxış və həmin güclə sezilən təbəssümlə baxdı. O, daha bir hədiyyə hazırlamışdı və onu üzdə hansı ifadə ilə açacaqlarını səbirsizliklə gözləyirdi.
— Şahzadə qız, — sakit, demək olar ki, pıçıltı ilə dedi, — qalx!
Qızım sanki bu çağırışı eşidirmiş kimi başını astaca döndərdi. İsa azca geri çəkildi. Qızımın cansız bədəninin yuxarı yarısı irəliyə doğru dikəldi. Onun gözləri açıldı. Yalın ayaqlarını döşəməyə qoyaraq ayağa qalxdı.
Mən arvadımla qızımızın bizə tərəf necə gəldiyinə baxırdıq. Heç kim yerindən tərpənmirdi. Biz onu bağrımıza basdıq. İçimizdə bir hiss bunun gerçək olduğuna inanmırdı, digər hiss isə bunu ağlımızdan belə keçirmək istəmirdi. Amma biz bunun, həqiqətən, baş verdiyini görürdük.
— Yaxşısı budur, ona yeməyə nəsə verin. — İsa təbəssümlə bizi həvəsləndirdi. — Yəqin ki, o, çox acdır.
O, çıxışa tərəf getdi. Mən Ona çatdım və əlimi çiyninə qoydum. Minnətdarlığım gözlərimdən oxunurdu.
— İcazə ver ki, mən də Sənin üçün nə isə edim. Mən Səni lazım olan adamlarla görüşdürəcəyəm. Lazım olan yerdə nitq söyləməyin üçün şərait yaradacağam.
— Qoy bütün bunlar aramızda qalsın, yaxşı?
O bunu deyib danışmayan üç dostu ilə otaqdan çıxdı.
Həmin gündən sonra mən həftələrlə baş sındırdım. Əlbəttə ki, çox sevinirdim. Lakin mənim sevincimin arxasında izaholunmaz sirr var idi. Hara getsəm qarşımda Onun üzünü görürdüm. Onun baxışları məni izləyirdi. Hətta indi də Onu görürəm.
Başı bir qədər geri çəkilmiş. Qalın qaşları altındakı gözlərində hazırlanmış sürprizin sevinc qığılcımları. Üzünün ifadəsi sənə sakitcə belə deyir: «Bura gəl. Mən bir sirr bilirəm».
Yadıma düşdü, mən bu baxışı harada görmüşəm. Əslində, mən bu baxışı sonralar da dəfələrlə gördüm.
Mən bu baxışları dünən baş çəkdiyim sağalmaz xəstəliyi olan qadının gözlərində gördüm. Kimyaterapiyadan sonra onun saçları tökülmüşdü. Xəstəlikdən gözləri qaralmışdı. Nazikləşmiş dəri və donqarlaşmış sümüklər. O özünə gələndə məni tanıdı. O, hətta salamlaşmadı. Altında bu qığılcımların bərq vurduğu qaşlarını qaldırdı və dedi:
— Mən hazıram, Uolles. Mən getməyə hazıram.
Mən bir həftə əvvəl dəfn mərasimində bu baxışları gördüm. Dul kişinin saçları ağ idi, üzündə dərin qırışlar, gözlərində böyüdücü linzalı eynək var idi. O, digərləri kimi ağlamırdı. Düzünü desəm, hətta bir an mənə elə gəldi ki, o gülümsəyir! Sonra mən onun əlini sıxmaq üçün yaxınlaşdım.
— Mənə görə narahat olmayın, — o dilləndi. Sonra qulağıma pıçıldamaq üçün mənə tərəf əyildi: — Axı mən onun indi harada olduğunu bilirəm.
Bu gün səhər mən bu baxışları daha aydın gördüm. Çoxdan ondan soruşmaq istəyirdim, amma fürsət tapa bilmirdim. Bu gün səhər uyğun vaxt oldu. Biz ikimiz səhər yeməyində bir yerdə idik. Qızım sıyıq yeyirdi, mən isə qəzet oxuyurdum. Ona tərəf dönüb soruşdum:
— Şahzadəm…
— U-u…
— Orada necə idi?
— Harada?
— Sənin getdiyin yerdə. Nə vardı orada?
O cavab vermədi. Bir azca başını döndərib pəncərəyə baxdı. O mənə tərəf dönəndə gözlərində həmin qığılcım var idi. Ağzını açıb nə isə demək istədi, amma susdu… Sonra dedi:
— Atacan, bu sürpriz kimidir. Yəni o qədər yaxşıdır ki, söyləyə bilmirəm.
Ağrı əvəzinə sakitlik. Bədbəxtliklər dənizinin arasında əminlik. Məyusluq əvəzinə ümid. Bu baxışlar bax bunu deyir. Bu baxışlar hər bir fani insanın verdiyi sualın cavabı ilə doludur: doğrudanmı, son sözü ölüm deyəcək?
İsanın göz vuraraq cavab verdiyini aydın görürəm:
— Sənin həyatında yox.

Hadisə Mark 5:22–43; Matta 9:18–26; Luka 8:41–56-ya əsaslanıb.
DÜŞÜNMƏK VƏ MÜZAKİRƏ 
ETMƏK ÜÇÜN SUALLAR
1. «O, hamını əmin etdi ki, Tanrı qüdrətli və mərhəmətlidir. Özündən başqa hamını». Sizcə, nə üçün «güclü adama» zəif olmaq çətindir? Bu, necə onun çatışmayan cəhətinə çevrilə bilər?
2. Sizdə nə vaxtsa belə hiss olubmu ki, Tanrı sizin düşünməyə adət etdiyiniz qədər mərhəmətli deyil? İzah edin.
3. Siz nə vaxtsa Uolles qədər məyusluğa düşmüsünüzmü? O zaman nə baş verirdi?
4. Nə üçün həyat sınaqları çox vaxt insanları İsa Məsihin yanına gətirir?
5. İsa Məsihin Yairin yalvarışına necə cavab verdiyinə diqqət yetirmisinizmi? İsa Məsih nə qədər məşğul olsa da, bir an belə şübhə etmədi. Bəs siz kömək üçün bu cür fəryadlara həvəslə cavab verirsinizmi? Dostlarınız sizin simanızda kiməsə çətin olanda zəng edilməli olan qayğıkeş və mərhəmət etməyi bacaran insanı görürlərmi? Siz kimə zəng edə bilərsiniz? Həmin adamlardan soruşun, onlar da lazım olanda sizə zəng edə bilərlərmi? Nə üçün onlar belə düşünürlər?
Fəsil 19

Rəhbərlərdən
olan zəngin gənc
Bir adam İsanın yanına gəlib dedi: Müəllim, mən nə yaxşılıq etməliyəm ki, əbədi həyata malik olum?
İsa ona dedi: Nə üçün Məndən yaxşılıq barəsində soruşursan? Yaxşı olan tək Biri vardır. Əgər sən əbədi həyata qovuşmaq istəyirsənsə, Onun əmrlərinə riayət et.
O adam İsadan «Hansı əmrlərə?» deyə soruşdu.
İsa da dedi: «qətl etmə»; «zina etmə»; «oğurluq etmə»; «yalandan şahidlik etmə»; «ata-anana hörmət et». Həmçinin «qonşunu özün kimi sev».
Cavan adam İsaya dedi: Bunların hamısına riayət etmişəm, daha nəyim çatışmır?
İsa ona dedi: Əgər kamil olmaq istəyirsənsə, get, əmlakını sat və yoxsullara payla. Onda göylərdə xəzinən olacaq. Sonra qayıt, Mənim ardımca gəl.
Lakin cavan adam bu sözü eşitdikdə kədərlənib getdi, çünki var-dövləti çox idi.
İsa şagirdlərinə dedi: Sizə doğrusunu deyirəm: varlı adamın Səmavi Padşahlığa daxil olması çətindir. Yenə sizə deyirəm ki, dəvənin iynə gözündən keçməsi varlı adamın Allahın Padşahlığına daxil olmasından asandı.
Bunu eşidən şagirdlər çox təəccüblənərək dedilər: Elə isə, kim xilas ola bilər?
İsa onlara baxıb dedi: Bu, insanlar üçün qeyri-mümkündür, amma Allah üçün hər şey mümkündür.
Matta 19:16–26 ilə Luka 18:18-ə müqayisə et
VARLI KASIB
Biz Saranın gülüşündən başlaya bilərdik. Onun qırışmış üzü sümüklü ovucları ilə örtülüb. Çiyinləri titrəyir. Ciyərlərindən fit səsi və xışıltı çıxır. O bilirdi ki, gülmək olmaz. Tanrının sözlərinə gülmək tamamilə yersizdir. Lakin güclə dərindən nəfəs alıb göz yaşlarını silmişdi ki, yenidən Onun sözlərini xatırladı və yeni bir qəhqəhə tutmasından iki qatlandı.
Biz həmçinin Peterin baxışından başlaya bilərdik. Bu, təəccüblü baxışdır. Onun gözləri sanki qreypfrutdur. O, dizə qədər balıqla dolmuş qayığı və kənara sıçrayan suyu unudurdu. O, «özünə gəl, başqalarına kömək et» tələb edən qışqırıqları eşitmir. Peterin dili tutuldu, uca səslə deyilə bilməyəcək qədər mənasız olan bir fikir onu bürümüşdü.
Biz Paulun istirahətindən başlaya bilərdik. O, üç gün özü ilə mübarizə apardı, indi isə dincəlir. Otağın küncündə döşəmədə əyləşib. Üzgün görünür. Acdır.
Dodaqları quruyub. Görməyən gözlərinin altı torbalanıb. Lakin üzündə təbəssüm var. Durğun gölə yeni su axını fışqırdı və onun suları şirindir.
Gəlin bundan başlamayaq. Başqasından başlayaq.
Əhdi-Cədidin zəngin gəncindən başlayaq.
O zəngindir. İtaliya ayaqqabısı. Məşhur modelyerdən kostyum. Onun kapitalını etibarlı sərmayəyə yatırmışdı. Hətta onun plastik kartoçkası da platindən idi. Həyatındakı hər şey «lyuks» sinfinə aid idi.
O cavandır. Yorğunluğunu fitnes-klubda çıxardır, qocalığı özündən tennis kortunda uzaqlaşdırır. Əzələli qarnı, iti baxışları var. Enerji ilə dolu olmaq onun şüarıdır, ölümə isə hələ bir ömür var.
O, çox nüfuzlu adamdır. İnanmırsınızsa, özündən soruşun. Sizin suallarınız var? Onun da cavabları var. Sizin probleminiz var? Onda çıxış yolu var. Sizin tapmacalarınız var? Onun açmaları var. O nə istədiyini bilir və sabah bütün lazım olanları əldə edəcəyinə əmindir. O, yeni nəsildəndir. Buna görə də qocalar yaxşısı budur ki, arxada qalmasınlar, yoxsa əşyalarını toplamalı olacaqlar.
O, peşəkarlığın əsasını mənimsəyib: Aktivlik, Zənginlik, Səlahiyyət. O, rəhbərlikdən olan zəngin cavandır (Matta 19; Mark 10; Luka 18-ə bax).
Bu günə qədər onun həyatı neon lampalarla işıqlandırılmış prospekt üzrə yüngül səfər idi. Lakin bu gün onun qarşısında bir məsələ dururdu. Onu hərəkətə gətirən nə idi: səmimi maraq, yoxsa əsl qorxu? Biz bilmirik. Bildiyimiz odur ki, o, məsləhət üçün gəlib.
İnsanlara himayədarlıq etməyə öyrəşmiş bu gəncin dülgərin oğlundan kömək istəməsi asan deyildi. Cəmiyyətdə onun mövqeyində olan bir adamın kəndlidən məsləhət alması hər gün rast gəlinən bir şey deyildi. Amma onun sualı da qeyri-adi idi.
— Müəllim, — o soruşur, — əbədi həyatı miras almaq üçün hansı yaxşı işi görüm?
Sualın qoyuluşundan anlaşılır ki, o, vacib olanı başa düşməyib. Gənc elə düşünür ki, əldə etdiyi bütün qalan şeylər kimi əbədi həyatı da xüsusi səy göstərməklə əldə edə bilər.
«Mən nə etməliyəm?»
Burada hansı tələblər var, İsa? Keçid balı hansıdır? Artıq mülahizələr lazım deyil. Dərhal ümumi nəticəyə keçək. İstədiyimi almaq üçün mən nədən nə qədər qoymalıyam?
İsanın cavabı onu heyrətləndirməli idi.
— Əbədi həyata malik olmaq istəyirsənsə, əmrlərə riayət et.
Heç olmasa əlli faiz vicdanı olan adam belə cavab eşidərkən əlini bir-birinə vurmalı idi: «Əmrlərə riayət etmək? Əmrlərə riayət etmək? Heç bilirsən onlar nə qədərdir? Qanun kitabını sonuncu dəfə nə vaxt oxumusan? Mən çalışmışam, düzü, çox çalışmışam, amma bacarmamışam!»
Əslində gənc elə bunları deməli idi. Amma o, tövbədən çox uzaq idi və günahlarını etiraf etmək fikrində deyildi. Kömək üçün xahiş etmək əvəzinə o, kağız, qələm çıxarır və aram-aram diktə edilməsini xahiş edir.
— Hansılar? — o, qələmi döyəcləyib qaşını qaldırır.
İsa sözünə davam edir:
— «Qətl etmə»; «zina etmə»; «oğurluq etmə»; «yalan şahidlik etmə»; «ata-anana hörmət et»; «yaxınını özün kimi sev».
«Əla!» — gənc zəngin sevinc içində son sətri tamamlayır. — İmtahanın sualları məndə var. Baxaq görək, verə biləcəyəmmi».
«Qətl? Əlbəttə ki, xeyr. Zina? İstənilən adi bir adamın etməyəcəyi şey. Oğurluq? Qanun çərçivəsində hansısa fırıldaqlar. Yalan şahidlik? Hm-m… yaxşı, sonra. Valideynlərə hörmət? Əlbəttə, bayramlarda onlarla görüşürəm. Yaxınını sevmək?..»
«Əla! — o gülümsünür. — Bir neçə əhəmiyyətsiz məsələlər. Bütün bu əmrlərə həmişə riayət etmişəm. Lap uşaq bağçasından onlara riayət etmişəm». O özünü bir az dartaraq baş barmaqlarını kəmərinin altına salır: «Yenə də belə asan suallar var?»
Heç cürə təsəvvürümə gətirə bilmirəm ki, İsa həmin vaxt gülüşünü (və yaxud gülməkdən göz yaşlarını) necə saxlaya bildi? Zəngin gəncə standartlardan nə qədər aşağı olduğunu göstərmək üçün nəzərdə tutulan suallar, əksinə, onu şansının nə qədər yüksək olduğuna inandırdı. Eynilə üstündən çirkli su axan uşağın anasını palçıq gölməçələrdən qaçmadığına inandırmaq istəyən kimi.
İsa əsas məsələyə keçir:
— Əgər kamil olmaq istəyirsənsə, get, bütün var-dövlətini sat kasıblara payla və o zaman göylərdə xəzinən olacaq.
Bu nəsihət gənci sarsıdır və şagirdləri çətin vəziyyətə salır.
Onların suallarını biz də verə bilərik;
— Onda kim xilas ola bilər?
İsanın cavabı adamları heyrətləndirir:
— İnsan üçün bu, mümkün deyil…
Mümkün deyil.
O, — inanılmazdı — demədi. O, — şübhəlidir — demədi. O demədi ki, bu, çətin ola bilər. O, dedi ki, bu, mümkün deyil. Heç bir şans yoxdur. Heç bir yol yoxdur. Heç bir işıq ucu yoxdur. Heç bir ümid yoxdur. Mümkün deyil. Sakit okeanı üzüb keçmək mümkün deyil. Çərpələnglə Aya uçub çatmaq mümkün deyil. Yalnız səyahət səbəti və əl ağacı ilə Everestə dırmaşmaq mümkün deyil. Kimsə nəyisə dəyişdirməyənə qədər göylərə düşmək mümkün deyil.
Sizi əcəl təri əsdimi? Bütün həyatınız boyu etdiklərinizə görə sizə mükafatlar veriblər. Siz öz müvəffəqiyyətlərinizə görə qiymətlər almısınız. Uğurlarınıza görə sizi tərifləyiblər. İşinizin müqabilində pul almısınız.
Məhz buna görə zəngin gənc düşünürdü ki, onu göylərdən daha bir ödəmə ayırır. Ancaq bunda məna var. Vicdanla işləyirsən, məsuliyyətlərini yerinə yetirirsən və «vəssalam!» — sənin hesabın tamamilə ödənib. İsa deyir: alınmayacaq. Sənin istədiyin sənin ödəmək istədiyindən qat-qat bahadır. Sənə ödənişlər sistemi deyil, Xilaskar lazımdır. Sənə xasiyyətnamə deyil, Xilaskarın lazımdır. Çünki «insan üçün qeyri-mümkün olan, Allah üçün mümkündür» (Luka 18:27).
Bu ayənin mahiyyətini nəzərdən qaçırmayın: siz özünüz özünüzü xilas edə bilməyəcəksiniz. Heç nə ilə. Nə düzgün mərasimlərlə, nə düzgün doktrinalarla, nə düzgün xidmətlə, nə də bədəndə əti ürpəşməklə. İsanın fikri büllur kimi aydındır. İnsan varlıqlarının özlərinin xilas olmaları qeyri-mümkündür.
Bilirsinizmi, zəngin gənc üçün bütün məsələ pulda deyildi; məsələ onun özünə güvənməyində idi. Məsələ mülkiyyətçilikdə deyil, imicdə idi. Dolların yüksək kursunda deyil, burnunu dik tutmaqda idi. «Var-dövləti olanların Allahın Padşahlığına daxil olması nə qədər çətindir!» (Mark 10:23) Çətinliklər təkcə varlıların həyatında olmur. Çətinliklər, həmçinin ali təhsillilərdə, güclülərdə, yaraşıqlılarda, məşhurlarda, dindarlarda da meydana çıxır. Eləcə sizdə də. Əgər siz öz möminliyiniz və yaxud ictimaiyyətdəki mövqeyiniz sayəsində Səmavi Padşahlığın ən yaxşı namizədi olduğunu düşünürsünüzsə, sizdə də yarana bilər.
İsanın zəngin gəncə dediyi sözləri həzm etmək sizə çətindirsə, onda Onun sözləri hökm günü boğazınızda tıxanıb qalacaq. «O gün bir çoxları Mənə deyəcək: «Ya Rəbb, ya Rəbb, biz Sənin adınla peyğəmbərlik etmirdikmi? Sənin adınla cinləri qovmurduqmu? Sənin adınla bir çox möcüzələr yaratmırdıqmı?» (Matta 7:22)
Dəhşətlidir! Bu adamlar Tanrının taxtının önündə dayanırlar və hətta nə iləsə də öyünürlər. Böyük boru səsi səslənib, amma onlar hamısı hələ də tütək çalırlar. Ona izzət oxumaq əvəzinə hələ də özlərini tərifləyirlər. Tanrıya səcdə etmək əvəzinə onlar öz xasiyyətnamələrini oxuyurlar. Ehtiramla susmaq zamanı onlar boşboğazlıq edirlər. Padşahın şəfəqində özündən razı halda dayanırlar. Onların özündənrazılığı, yoxsa korluğu daha pisdir?
Siz kosmik gəmi yaradıcılarını öz kağız təyyarələrinizlə heyrətləndirə bilməzsiniz. Pikassonun sərgisində öz akvarelinizlə öyünməyin yeri yoxdur. Yalnız H2O formulunu yaza bildiyiniz üçün özünüzü Eynşteyn ilə müqayisə edə bilməzsiniz.
Kamil Varlığın yanında öz uğurlarınızla öyünmək lazım deyil.
«Onda Mən onlara bəyan edəcəyəm: «Ey qanunsuzluq edənlər, Mən sizi heç vaxt tanımamışam, Məndən uzaq olun!» (Matta 7:23)
Bunu özünüzdə qeyd edin. Tanrı bizi əməllərimizə görə xilas etmir. Yalnız dəyərsiz Tanrını ondabirlərlə satın almaq mümkün olardı. Yalnız özündənrazı Tanrını bizim əzablarımız təsirləndirə bilərdi. Yalnız pis xarakterli Tanrını qurbanlarımızla razı sala bilərdik. Yalnız rəhmsiz Tanrı daha çox ödəyənə xilası sata bilərdi.
Yalnız böyük Tanrı Öz övladları üçün onların özlərinin edə bilməyəcəyini edir.
Paul da bu barədə təbliğ edir: «Beləcə cismani təbiət üzündən gücsüz olan Qanunun edə bilmədiyini Allah etdi: Öz Oğlunu günahlı cismin bənzərində günah qurbanı olaraq göndərdi…» (Romalılara 8:3)
Məsihin Dağüstü vəzinin bəxtiyarlıq haqqında olan ilk əmrinin mənası da elə bundadır: «Nə bəxtiyardır ruhən yoxsullar! Çünki Səmavi Padşahlıq onlarındır (Matta 5:3).
Sevinc xəzinəsini ruhən zənginlər deyil, yoxsullar əldə edir. Tanrının mərhəməti itaət edənlərə havayı verilir, qaliblərəsə ödənilmir. Sevincə gedən ilk addım kömək üçün yalvarışdır, öz mənəvi yoxsulluğunu, daxili çürüklüyünü etiraf etməkdir.
Tanrının hüzurunu hiss edənlər özlərinin ruhani cəhətdən müflis olduqlarını elan edir və ruhani cəhətdən böhran yaşadıqlarını başa düşürlər. Onların bufetləri və cibləri tamamilə boşdur. Onların imkanları tükənib. Onlar çoxdandır ki, ədalət tələb etmirlər; onlar rəhm üçün yalvarırlar.
Onlar öyünmürlər; onlar icazə alırlar.
Onlar Tanrıdan özlərinin Onsuz edə bilmədiklərini etməsini xahiş edirlər. Onlar Tanrının necə müqəddəs, özlərinin isə necə günahkar olduqlarını görür və İsanın sözləri ilə razılaşırlar: «Xilas olmaq qeyri-mümkündür».
Ah, budur, bizim uğurlarımızın münbit torpağında deyil, yoxsulluğumuzun ac torpaqlarında çiçəklənən Tanrı mərhəmətinin paradoksallığı.
Bu bizim öyrəşmədiyimiz başqa yoldur. Biz öz gücsüzlüyümüzlə həmişə razılaşmırıq. Uğursuzluğu etiraf etmək, adətən, sevincə yol açmır. Tam etirafın ardınca, adətən, tam bağışlanma gəlmir. Lakin bir daha təkrar edək: Tanrı heç vaxt «adətən»ə əsaslanmır.
DÜŞÜNMƏK VƏ MÜZAKİRƏ 
ETMƏK ÜÇÜN SUALLAR
1. Bu fəsildə «ruhən yoxsullar» ifadəsi necə başa düşülür? Bu, bəxtiyarlığın ilk əmrinin sizə məlum olan əvvəlki şərhləri ilə necə uyğun gəlir?
2. Luka 6:20,24-ü oxuyun. Lukanın variantında «ruhla» əlavəsi yoxdur; burada sadəcə deyilir ki, «varlılar» öz mükafatlarını artıq yerdə alırlar və buna görə də göylərdə mükafat gözləmək haqları yoxdur.
3. İndi isə Matta 19:23–24-ü oxuyun. İsa zəngin gəncə birbaşa deyir ki, «varlı adamın Səmavi Padşahlığa daxil olması çətindir. Sizcə, bəxtiyarlıq haqqında birinci əmr əslində maddi cəhətdən yoxsul olanlara aiddir? Cavabınız «xeyr»dirsə, onda nə üçün Matta konkret olaraq maddi zənginliyi göstərən misallar çəkir?
4. Sizcə, zəngin gəncin fikrinin şəxsi salehliyi və uğurlarında cəmləşməsi necə izah oluna bilər? Xilası əldə etməyə can atmaqla, Tanrıya məqbul olmağa can atmaq arasında hansı fərq var? Ruhani yoxsul olmaqla Tanrının verdiyi ənamların yoxsul idarəçisi olmaq arasında hansı fərq var?
5. «Tanrının hüzurunu hiss edənlər özlərinin ruhani cəhətdən müflis olduqlarını elan edir və ruhani cəhətdən böhran yaşadıqlarını başa düşürlər». Bəs siz nə vaxtsa öz ruhani müflisliyinizi bəyan etmisinizmi? Cavabınız «bəli»dirsə, Tanrıdan Onsuz edə bilmədiyinizi sizin üçün etməyini xahiş etmisinizmi? Əgər xahiş etməmisinizsə, bunu etməyin vaxtı indi deyilmi?
Fəsil 20

Sara, Peter və Paul
Onlardan biri dedi: Gələn il bu vaxt yenə də sənin yanına gələcəyəm. Onda arvadın Saranın bir oğlu olacaq.
Sara onun arxasında, çadırın girəcəyində durub qulaq asırdı. İbrahim və Sara qocalıb yaşa dolmuşdular. Sara aybaşıdan kəsilmişdi. O, ürəyində gülüb dedi: Qocaldığım halda mənə belə şadlıq üz verə bilərmi? Ağam da qocadır.
Yaradılış 18:10–12
O, sözünü qurtaranda Şimona dedi: Qayığı dərinliyə aparın və torlarınızı balıq tutmaq üçün suya atın.
Şimon cavab verdi: Ustad, biz bütün gecə çalışdıq, lakin heç nə tuta bilmədik. Amma Sənin sözünə görə yenə də torları ataram.
Bunu etdilər və o qədər balıq tutdular ki, hətta torları cırılmağa başladı. O biri qayıqdakı yoldaşlarına da işarə etdilər ki, gəlib kömək etsinlər. Onlar gəlib hər iki qayığı balıqla doldurdular. Qayıqlar da batmağa başladı.
Luka 5:4–7
Şaul Rəbbin şagirdlərinə qarşı hələ də ölüm hədələri yağdırırdı. Baş kahinin yanına gedib ondan Dəməşq sinaqoqlarına yazılan məktublar istədi ki, orada İsa yolunu tutan kişi və qadınlardan kimi tapsa, əl-qolunu bağlayıb Yerusəlimə gətirmək üçün səlahiyyəti olsun. Dəməşqə yollanıb oraya yaxınlaşanda birdən göydən gələn bir işıq onun ətrafında parladı. Şaul yerə yıxıldı və bir səs eşitdi, ona deyirdi: Şaul, Şaul, niyə Məni təqib edirsən?
Şaul ona dedi: Ey Ağam, Sən kimsən?
O cavab verdi: Mən sənin təqib etdiyin İsayam. Qalx ayağa, şəhərə get və nə etmək lazımdırsa, sənə deyiləcək.
Həvarilərin İşləri 9:1–6
CƏFƏNGİYAT PADŞAHLIĞI
Səmavi padşahlıq. Onun sakinləri möcüzələrdən zövq alırlar.
Saranın hekayəsinə baxaq (Yaradılış 16–18, 21-ə bax). O, artıq qocalmışdı. Amma Tanrı ona oğlu olacağını vəd etdi. Sara həyəcanlandı. O, hamilələr üçün olan mağazaya yollanıb oradan bir neçə paltar aldı. O, artıq hamiləlik testinin müsbət göstərməsi münasibətilə ziyafət təşkil olunmasını planlaşdırır və evdə mebellərin yerini dəyişdirirdi… Lakin oğul yoxdur. O, bir neçə dəfə ad günü tortunu yemiş, xeyli şam üfürmüşdü… amma oğul yoxdur ki yoxdur. O onlarla divar təqvimini dəyişdirmişdi… oğul yenə yoxdur.
Onda Sara vəziyyəti özü idarə etməyi qərara alır («bəlkə Tanrı bu məsələnin qayğısına özümün qalmağımı istəyir»).
O, İbrahimi inandırır ki, vaxt gedir («razılaş İbrahim, axı sən də cavanlaşmırsan»). Sara kənizi Həcərə əmr edir ki, İbrahimin yataq otağına gedib nə isə lazım olub-olmadığını soruşsun («və hər nə desə yerinə yetirsin!»). Həcər otağa kəniz kimi daxil olur və gələcək ana kimi çıxır. Sonra isə problemlər başlayır.
Həcər dikbaşdır. Sara qısqancdır. İbrahimin artıq başı şişib. Tanrı isə inadkarlıq səbəbi ilə doğulan körpəni uyğun gələn adla «vəhşi eşşək» adlandırır və o, tarixdə özünə inadkarlıqla yol açmalı olacaq.
Bu, Saranın arzuladığı ailə rahatlığı deyildi. Bu, İbrahimin süfrə başında Sara ilə müzakirə etmək istədiyi mövzu deyildi.
On dörd il keçəndən sonra… İbrahimin yüz, Saranın isə doxsan yaşı olanda… İbrahim Saranın məsləhətlərinə qulaq asmayanda, Sara isə məsləhət verməyəndə… Uşaq otağının divar kağızları solanda, mebel isə çoxdan dəbdən düşəndə… Vəd olunmuş uşaq barədə istənilən xatırlatma ancaq dərindən ah çəkmə, göz yaşları və səssiz səmaya uzun-uzadı baxışlarla nəticələnəndə… Onda Tanrı onları ziyarət edir və deyir ki, artıq gələcək oğulları üçün ad seçmək vaxtıdır.
İbrahim və Sara eyni cür, gülüşlə cavab verirlər. Onlar bir tərəfdən ona görə gülürlər ki, ağlasığmaz kimi görünür, gerçəkləşməsi real deyil, digər tərəfdən isə hər şey, həqiqətən, doğru ola bilər. Onlar ümidləri tükəndiyi üçün gülürlər, amma yenidən canlanan arzu həyata keçənə qədər həmişə sevindirir.
Onlar vəziyyətin cəfəngiyat kimi göründüyünə gülürlər.
İbrahim dişsiz, tez-tez öz kreslosunda başı aşağı əyilmiş və çənəsi sallanmış vəziyyətdə xoruldayan, quru meyvələr kimi «çiçək açan» və eyni zamanda qırış-qırış olan Saraya baxır. Qəhqəhə çəkir. O özünü saxlamaq istəsə də bacarmır. O zarafatlaşmağı həmişə sevirdi.
Sara da məmnun qalmışdı. O, xəbəri eşidəndə sinəsindən çıxan qaqqıltını saxlaya bilmirdi. Ərinə daha çox nəyin lazım olduğunu deyərək yenidən uğunurdu.
Onlar gülürdülər, çünki mümkün olmayanın sənin üçün ediləcəyi vəd ediləndə həmişə belə olur. Onlar azacıq Tanrıya güldülər, amma daha çox Tanrı ilə birlikdə güldülər. Axı Tanrı da gülürdü. Sonra hələ üzdən gülüş çəkilməmiş Tanrı ən yaxşısını etməyə başlayır, mümkün olmayanı edir.
O, nəyisə dəyişir. İlk növbədə onların adlarını. İbram, yəni «ata» bundan sonra İbrahim, «çoxlarının atası» adlanacaq. Saray «sonsuz», Sara «ana» adlanacaq.
Amma Tanrı təkcə onların adlarını dəyişmədi. Onların fikirlərini də dəyişdi. Onların imanını da dəyişdi. Onlara qoyulan vergi imtiyazlarının sayını dəyişdi. Onların «qeyri-mümkün» sözünə olan münasibətlərini dəyişdi.
Ən əsası isə Saranın Tanrıya etibar etmək bacarığını dəyişdi. Əgər Sara İsanın ruhən yoxsullar barədə sözünü eşitsəydi, belə şəhadət edərdi: «O haqlıdır. Mən təşəbbüsü üzərimə götürdüm və başağrısı qazandım. Gedişatı Tanrıya etibar etdim oğul qazandım. Özünüz düşünün. Bircə bildiyim odur ki, bütün şəhərdə uşaq həkiminin haqqını öz təqaüd kitabçası ilə ödəyən ilk qadınam».

İKİ MİN İL SONRA daha bir şəhadətlə rastlaşırıq (Luka 5-ci fəslə bax).

Həmin səhər balıq tutmaq istəmirdim. Lakin İsa məhz bunu mənə təklif etdi. Sonda biz bütün gecə torları atdıq. Əllərimiz ağrıyırdı. Gözlərimiz qızarmışdı. Boynumuz qırılırdı. Bircə istəyim var idi: evə gedim və həyat yoldaşım kürəyimi ovxalasın.
Səhər açılmaq bilmirdi. Hətta toru neçə dəfə harasa qaranlığa atdığımızı və onun necə suya düşdüyünü bilmirəm. Toru neçə dəfə dərinə ataraq kəndiri buraxdığımızı da bilmirəm. Bütün gecə ovu çıxartmağın vaxtı olduğunu bildirən dartmaları, sıçramaları, kəndirlərin ağır çəkilmələrini gözlədik… amma heç nə əldə etmədik. Hava işıqlananda isə mən evə getmək istəyirdim.
Mən sahilə çıxanda bizə tərəf gələn izdihamı gördüm. Onlar dənizçi kimi yırğalana-yırğalana gedən uzundraz oğlanın dalınca gedirdilər. O məni görəndə adımla çağırdı.
— Salam İsa! — mən səsləndim.
Aramızda hələ yüz metr qalmasına baxmayaraq, mən Onun dərin təbəssümünü gördüm.
— Babat izdihamdır, hə? — O, ardınca gələn adamlara işarə edərək ucadan dedi.
Mən başımı tərpətdim və nə baş verəcəyinə tamaşa etmək üçün oturdum.
O, suyun kənarında dayanıb danışmağa başladı. Mən bütün danışılanları yaxşı eşitməsəm də, nə baş verdiyini görə bilirdim. Adamlar dayanmadan gəlirdilər. Bu basabas və basırıqda İsanı suya itələməməkləri təəccüblü idi. Artıq dizə qədər suyun içində olan İsa mənə baxdı.
Mən çox fikirləşmədim. İsa mənim qayığıma mindi. Yəhya ilə mən də qayığa mindik. Sahildən azacıq uzaqlaşdıq. Mən qayığın arxa tərəfində əyləşdim, İsa isə öyrətməyə başladı.
Sahildə sanki İsrailin yarısı toplaşmışdı. Kişilər öz işlərini, qadınlar isə ev işlərini buraxıb gəlmişdilər. Mən hətta bir neçə kahini tanıdım. Onlar necə qulaq asırdılar! Onlar demək olar ki, qımıldanmırdılar, amma gözlərində qığılcım vardı. Sanki onların qarşısında hansısa yeni imkanlar açılmışdı.
İsa sona qədər danışıb qurtarandan sonra mənə tərəf döndü. Mən ayağa qalxıb lövbəri dartmağa başladım. O dedi:
— Dərin yerlərə gedək, Peter. Gəl balıq tutaq.
Mən donub qaldım. Yəhyaya baxdım. Biz bir-birimizi sözsüz başa düşürdük. O bizim qayığımızda danışana qədər hər şey qaydasında idi. Amma qayıqda balıq tutmaq artıq bizim işimizdir. Mən dülgər olan bu Müəllimə nə isə izah etmək istədim (bilirsən, sən öz vəzlərinlə məşğul ol, mən isə balıq tutmağımla). Lakin sözümü nəzakətlə dedim:
— Biz bütün gecəni tor atmışıq. Ancaq heç nə tutmamışıq.
O, sakitcə mənə baxırdı. Mən Yəhyaya baxdım. Yəhya mənim nə qərar verəcəyimi gözləyirdi…
Mən məhəbbət xatirinə razılaşdım demək istəyərdim. Sadiqlik xatirinə razılaşdım demək istəyərdim. Lakin bu, belə deyildi. Bircə onu bilirəm ki, şübhə etməyin öz vaxtı, susmağın da öz vaxtı var. Biz heç o qədər dua etmədik ki, çoxlu ah çəkdik.
Mən avar çəkə-çəkə deyinirdim. Dodaqaltı donquldanırdım: «Alınmayacaq. Alınmayacaq. Belə olmur. Bəlkə də nəyisə bilmirəm, amma balıqçılıq etməyi bacarıram. Biz ancaq sulu torlarla qayıdacağıq».
Sahildəki səs-küy geridə qaldı və yalnız qayığın arxasından dalğaların şırıltısı eşidilirdi. Nəhayət, biz dayandıq. Mən ağır toru qaldırdım və onu tullamağa hazırlaşdım ki, elə bu vaxt gözümün kənarı ilə İsanın baxışlarını tutdum. Onun üzündən nə oxunduğunu görüb, hətta dayandım. O, qayığın kənarından əyilib toru atmaq istədiyim suyun dərinliyinə baxdı. Təsəvvür edin, O gülümsündü! Dodaqlarında balaca oğlanlara məxsus təbəssüm göründü. Onun yumru gözləri iki bərq vuran ayparaya çevrildi. Dostuna hədiyyə verib onu açmasını gözləyən balaca oğlan belə gülümsəyir.
O, gözlərimi Ona zillədiyimi görüb üzündəki təbəssümü yığışdırmağa çalışsa da, bunu bacarmadı. Dişləri yenidən ağaranadək gülüş dodaqlarının küncündə gizlənmişdi. O mənə hədiyyə hazırlamışdı və onu açmağımı səbirsizliklə gözləyirdi.
«Onu necə böyük məyusluq gözləyir», — mən toru ataraq düşündüm. Tor yüksəyə qalxıb səmanın yarısını örtdü, sonra isə şappıltı ilə suya düşdü və batmağa başladı. Mən kəndiri biləyimə doladım və uzun gözləntiyə hazırlaşaraq oturdum.
Gözləmək lazım gəlmədi. Sallanmış kəndir birdən sıçrayışla dartıldı, az qala məni suya tullayacaqdı. Ayaqlarımı qayığın kənarına dirəyib yoldaşlarımı çağırmağa başladım. Yəhya və İsa mənim yanıma atıldılar.
Tor yırtılmağa başlayana qədər biz onu çıxartdıq. Heç vaxt bu cür böyük ov görməmişdim. Qayığa sanki bir yığın daş tökmüşdülər. Getdikcə qayığın içinə su dolmağa başladı.
Bu, çox maraqlı mənzərə idi: iki qayıqda dizlərinə qədər balığın içərisində olan dörd balıqçı və qayığın arxasında bir dülgər baş verən bütün hadisələrdən zövq alaraq əyləşib.
Onda Onun Kim olduğunu başa düşdüm. Onda özümün də Tanrıya Onun nəyi edə biləcəyini, nəyi edə bilməyəcəyini deyənlərdən biri olduğumu başa düşdüm!
— Məni burax, Rəbb, mən günahlı insanam, — daha deməyə sözüm yox idi.
Bilmirəm, O məndə nə tapmışdı ki, məni tərk etmədi. Bəlkə də Onun mənə balıq tutmağa kömək etməsinə mane olmadığımı görüb həyatı da öyrətməsinə mane olmayacağımı düşündü.
Sonrakı iki ildə qəbirlərdəki ölülərlə, təpələrdə ac olanlarla, fırtınalı dənizdə qorxanlarla, yol kənarındakı xəstələrlə buna bənzər çox hadisələr gördüm. İştirakçılar dəyişsə də mahiyyət eyni olaraq qalır. «Heç kim bunu edə bilməz» vəziyyətində O: «Mən edərəm» — deyirdi. Sonra isə şübhə edənlər xeyir-duanı özlərinə necə qaytaracaqlarını bilmirdilər. Onu Verən isə sürprizdən zövq alır.

«…Çünki zəiflik olanda qüvvə tam olur» (2 Korinflilərə 12:9). Bu sözləri Tanrı deyib. Paul onları yazıb. Tanrı deyir ki, güclü əzələlər deyil, dolmamış qablar axtarır. Paul bunu şəxsi nümunəsində göstərir.
Məsihlə görüşənə qədər Paul fariseylər üçün qəhrəman kimi idi. Demək olar ki, onlar üçün Berri Stapp idi. Paul da qanunu və intizamı qoruyub saxlayırdı. Daha doğrusu, Qanuna hörmət edir və qaydalar qoyurdu. Ədəbli yəhudi anaları onu ədəbli yəhudi oğlan nümunəsi hesab edirdilər. Yerusəlim «Şirlər klubu»nda hər həftə baş tutan görüşlərdə onun üçün xüsusi yer ayırırdılar. Onun masasının üstündə «Yəhudilikdə kim kimdir» adlı məlumat kitabçası var idi, buraxılış kursunda isə o, «Həyatda ən yüksək uğur şansının cənabı» rütbəsi ilə təltif olunmuşdu. O, tezliklə öz müəllimi Qamlielin ən ehtimal edilən varisi kimi təsdiq olunmuşdu.
Əgər dini uğur kimi bir məfhum mövcud olmuş olsaydı, o, Paula aid olardı. Bu ruhani zəngin doğulandan bir ayağı ilə artıq göylərdə idi. O özü də bunu bilirdi:

…Əslində mən cismani şeylərə də güvənə bilərdim. Əgər başqası cismani şeylərə güvənməyi düşünürsə, mən daha çox güvənə bilərəm. Mən səkkizgünlük ikən sünnət olundum. İsrail nəslindən, Binyamin qəbiləsindən, İbranilərdən törəmiş bir İbraniyəm. Qanuna münasibətdə farisey idim. Qeyrət çəkməyə gəlincə, Allahın cəmiyyətini təqib edirdim. Qanuna əsaslanan salehliyə gəlincə, nöqsansız idim.
Filipililərə 3:4–6

Bu əsilzadə nəslindən doğulan sərt baxışlı gənc fanatik Padşahlığı pak saxlamaq ideyasına tutulmuşdu. Bu da onu məsihçilərdən qorumaq mənasını bildirirdi. O, sanki baş komandan kimi şəhərləri və kəndləri marşla gəzərək dönük yəhudilərdən vətən bayrağını öpməyi, ailələri və bütün ümidləri ilə birdəfəlik vidalaşmağı tələb edirdi.
Lakin böyük yolun kənarında bütün bunların sonu gəlib çatdı. Bir topa məhkəmə bildirişi və qandallarla silahlanmış Paul xalq polisinin müşayiəti ilə özünün qısa, lakin kəskin təbliğini söyləmək üçün Dəməşqə yollandı. Burada kimsə qəfildən güclü işıq yandırdı, Paul isə səs eşitdi. Bu səsin Kimə məxsus olduğunu biləndə, onun çənəsi yerə dəydi, özü də ayaq üstə dayana bilmədi. O, daha pis vəziyyətə hazırlaşdı. Paula elə gəldi ki, onun üçün hər şey bitdi. Artıq boğazında kəndir hiss edirdi. Burnuna dəfn çələnginin çiçəklərinin ətri gəlirdi. O, ölümün tez və ağrısız baş verməsi üçün dua edirdi.
Lakin o, yalnız sükut və sürprizlərlə dolu yeni həyata nail oldu.
O, icarəyə götürdüyü otaqda keçirdiyi sarsıntıdan özünə gəldi. Tanrı onu orada gözlərində qalın örtüklə bir neçə gün saxladı ki, daxilində baş verənləri görə bilsin. Gördükləri onun heç də xoşuna gəlmirdi.
Paul özünü öz dediyi kimi, həqiqətən, olduğu kimi, günahkarlardan ən betəri kimi görürdü (1 Timoteyə 1:15-ə bax). Qanunşünas. Hər cür sevincin qatili. Sırtıq lovğa. Tanrının məhkəməsinin sahibi. Ədalət paylayan, öz tərəzisində xilas ənamını çəkən adam.
Elə o vaxt Xananya onu tapdı. Üç günlük mənəvi təlaşlardan sonra üzülmüş və zəif düşmüş birindən savayı xüsusi görünən nə isə yox idi. Peter balıq ovundan sonra yaxşı görünmədiyi kimi, Sara da o qədər yaxşı görünmürdü. Lakin onların hər üçündə olan ümumi şey, ilahiyyatçıların tonlarla kitablarındakından daha çox nəql edirdi. Çünki hamı kənara çəkiləndə onda Tanrı fəaliyyətə başladı və nəticədə onlar «amerikasayağı yelləncək» kimi düz Padşahlığa götürüldülər.
Paul rəhbərlikdən olan zəngin gənci bir addım qabaqladı. O, başa düşdü ki, Tanrı ilə sövdələşmə bağlamaq olmaz. O özünə bəraət axtarmadı; sadəcə mərhəmət üçün dua etdi. Həmin otağın tənhalığında, vicdanındakı günahların və əllərindəki qanın təmizlənməsi üçün yalvardı.
Xananyanın nəsihəti oxunmağa dəyər: «İndi nə gözləyirsən? Qalx, vəftiz ol və Onun adını çağıraraq günahlarını yu» (Həvarilərin İşləri 22:16).
Paula iki dəfə demək lazım deyildi. Qanunşünas Paul dəfn olundu, xilas edən Paul doğuldu. Bundan sonra o, daha heç vaxt əvvəlki kimi olmadı. Dünya da əvvəlki kimi olmadı.
Ruhlandırıcı təbliğlər, sadiq şagirdlər və 10 kilometrlik səyahət. Onun səndəlləri toza batmayanda, qələmi çalışırdı. O, lütfün sirrini izah etməyəndə, qərb sivilizasiyasının yollarını qabaqcadan müəyyən etmiş ilahiyyatı inkişaf etdirirdi.
Onun bütün sözlərini bir ifadə ilə yekunlaşdırmaq olar: «Bizsə çarmıxa çəkilmiş Məsihi vəz edirik…» (1 Korinflilərə 1:23) Bu o demək deyildi ki, təbliğ etmək üçün onun başqa mövzuları yox idi; sadəcə o, bunu bitirə bilmirdi.
Paulu cəfəngiyat idarə edirdi. İsa onu həmin yolda məhv etməli idi. O, Paulu rədd etməli idi. Onu cəhənnəmin dibinə göndərməli idi. Lakin O, bunu etmədi! Məsih onu itmiş canların yanına göndərdi.
Paul özü bunu ağılsızlıq adlandırırdı. O, bunu «büdrəmə daşı» və «ağılsızlıq» kimi xarakterizə etsə də, sonda «lütf» adlandırdı (1 Korinflilərə 1:23; Efeslilərə 2:8).
Paul özünün sadiq imanını belə izah edirdi: «Bizi məcbur edən Məsihin məhəbbətidir…» (2 Korinflilərə 5:14)
Paul xidmət kurslarına getməmişdi. Məbədin inkişafı barədə heç bir kitab oxumamışdı. O, sadəcə Müqəddəs Ruhdan ilham almış və mümkün olmayanı, yəni bizim xilasımızı mümkün edən məhəbbətdən bihuş olmuşdu.
Hər cür diqqətə layiq olan prinsip belə hərəkət edir: insana İsasız onun çatışmazlıqlarını göstərin və nəticəni yol qırağındakı xəndəkdə tapacaqsınız. İnsana onun murdarlıqları barədə xatırlatmadan din verin və nəticə qəşəng kostyumda lovğalıq olacaq. Lakin hər ikisini bir ürəkdə yaxınlaşdırın ki, günah Xilaskarla görüşsün, Xilaskar isə günahla görüşsün və bu, daha bir fariseyin dünyanı alovlandıran vaizə çevrilməsi ilə nəticələnə bilər.
DÖRD İNSAN: rəhbərlikdən olan zəngin gənc, Sara, Peter və Paul. Maraqlı ip onları bir yerə bağlayır. Sonuncu üç nəfər yeni ad aldı: Saray — Sara, Şimon — Peter, Şaul isə Paul oldu. Yalnız birinci, zəngin gəncin adı xatırlanmır.
Ola bilsin ki, bu, bəxtiyarlığın ilk əmrinin ən yaxşı izahıdır. Kim ki öz-özünə ad qoyur, adsız qalır. Lakin kim ki yalnız və yalnız İsanın adını çağırırsa, yeni ad və hətta yeni həyat əldə edir.
DÜŞÜNMƏK VƏ MÜZAKİRƏ 
ETMƏK ÜÇÜN SUALLAR
1. Nə üçün əksəriyyətimizə ruhən yoxsul olmaq çətindir (bu kitabın son iki fəslində danışıldığı kimi)? Nə üçün öz zəifliklərimizi və səhvlərimizi, hətta Tanrının qarşısında və özümüzə etiraf etmək bu qədər çətindir?
2. Beş əsas üstün və beş əsas çatışmayan cəhətinizi yazın. Ruhən yoxsul olmağın güclü tərəflərinizi inkar etmək və zəif tərəfləri düzəltməyə çalışmamaq demək olduğu ilə razısınızmı? Bu, özünü sevməmək mənasını bildirirmi? Nə üçün «bəli» və ya nə üçün «xeyr»?
3. Səmavi Padşahlıq haqqında danışan növbəti məsəlləri oxuyun: Matta 13:24–33, 44–50. Bu məsəllər ruhən yoxsulların yaşayacaqları Padşahlığın təbiəti barədə nəsə başa düşməyə kömək edirmi?
4. Peterin adının hansı şəraitdə dəyişilməsi və onun «Səmavi Padşahlığın» açarlarını necə əldə etməsi barədə danışan Matta 16:13–20-ni oxuyun. Bu hekayənin hansı elementləri Peterin ruhən yoxsul olduğuna şəhadət edir? Bu mətn Padşahlığın təbiəti barədə sizə nə açır?
5. «Heç kim bu cür edə bilməz» kimi görünəndə, O: «Mən edərəm» deyir. Sizinlə bu, baş veribmi? Cavabınız «bəli»dirsə, izah edin.
Fəsil 21

Lazar
Lazar adlı bir adam xəstələnmişdi. O, Məryəmlə bacısı Martanın yaşadığı Bet-Anya kəndindən idi. Rəbbin üzərinə ətirli yağ çəkib ayaqlarını saçları ilə silən həmin Məryəm idi. Xəstələnən Lazar onun qardaşı idi. Bu səbəbdən iki bacı «ya Rəbb, sevdiyin adam xəstədir» deyə İsaya xəbər göndərdi. <…>
İsa gəlib Lazarın artıq dörd gündən bəri qəbirdə olduğunu bildi. Bet-Anya ilə Yerusəlim arasında on beş stadi məsafə var idi. Bir çox Yəhudi Marta və Məryəmə qardaşlarının ölümünə görə təsəlli verməyə gəlmişdi.<…>
Marta İsaya dedi: Ya Rəbb, əgər Sən burada olsaydın, qardaşım ölməzdi. Ancaq bilirəm ki, Sən indi də Allahdan nə diləsən, O Sənə verəcək.
İsa ona «qardaşın diriləcək» dedi. <…>
İsa onun və yanında gələn Yəhudilərin ağladığını görəndə əhvalı pozuldu və təlaşa düşdü. İsa onlardan «Mərhumu haraya qoymusunuz?» deyə soruşdu.
Ona «Ağa, gəl bax» dedilər.
İsa ağladı. <…>
O zaman İsa yenə əhvalı pozulmuş halda qəbirin yanına gəldi. Qəbir bir mağara idi və ağzına daş qoyulmuşdu. İsa «daşı götürün» dedi.
Mərhumun bacısı Marta Ona dedi: «Ya Rəbb, artıq iylənib, çünki öldüyü dörd gündür».
İsa dedi: «Axı Mən sənə söyləmədimmi, iman etsən, Allahın izzətini görəcəksən?»
Beləcə daşı götürdülər. İsa da başını yuxarı qaldırıb dedi: «Ey Ata, Məni eşitdiyin üçün Sənə şükür edirəm. Bilirəm ki, Məni həmişə eşidirsən. Lakin bunu ətrafımda duran xalq üçün söylədim ki, Məni Sən göndərdiyinə inansınlar». Bu sözləri söylədikdən sonra «Lazar, bayıra çıx!» deyə bərkdən qışqırdı. Ölü də bayıra çıxdı. Onun əl-ayağı sarğılarla və üzü dəsmalla bağlanmışdı.
İsa onlara «onu açın və buraxın getsin» dedi.
Yəhya 11:1–3, 17–19, 21–23, 33–35, 38–44
SON ŞAHİD
Yəhya İsanın etdiyi bütün işlər barədə bizə danışmır. Yalnız bizi imana yönləndirən işləri barədə danışır. Yəhya bir neçə möcüzəni seçib. O, suyun şəraba çevrilməsi kimi sadə möcüzədən bir çox insanların gözləri önündə baş verən Lazarın dirilməsi kimi böyük möcüzəyə keçir. Yəhyanın Müjdəsində yeddi möcüzə haqqında danışılır və hər biri özündən əvvəlkinin sözlərinə öz sübutlarını əlavə edən yeddi şahid ifadə verir.
Baxaq görək, bütün bu şəhadətlər məcmu halda məhkəməyə necə təsir edəcək.
Təsəvvür edin ki, tamamilə boş olan məhkəmə zalındasınız. Yalnız dörd nəfər iştirak edir: hakim, vəkil, yetim və qəyyumluğa namizəd. Hakim Tanrıdır, yetim sizsiniz, İsa isə sizin qəyyumunuz olmaq istəyir. Sizin adınız, vəsaitiniz, eviniz yoxdur. Vəkil sizi İsanın qəyyumluğuna verməyi təklif edir.
Bəs bu vəkil kimdir? Bu Yəhya adlı qalileyalı balıqçıdır.
O, artıq məhkəməyə altı şahid təqdim edib. Yeddincini çağırmağın vaxtı çatıb. Lakin o öz yerini tutana qədər vəkil sübutu təkrar etmək istəyir.
— Biz Qalileyanın Qana kəndindəki hadisədən başladıq (Yəhya 2:1–11-ə bax) — o deyir və nitqini söylədiyi vaxt hər bir sözünü düşünə-düşünə tələsmədən gəzişir. — Onların orada bir damcı da olsun şərabları qalmadı. Amma İsanın sözünə görə su şəraba döndü. Özü də əla şəraba. Ən yaxşısına. Siz xidmətçinin danışığını eşitdiniz. O, bunun necə baş verdiyini gördü.
Vəkil bir qədər ara verəndən sonra davam edir:
— Sonra biz oğlu ölüm ayağında olan saray məmurunu dinlədik (Yəhya 4:46–54-ə bax).
Siz başınızı yırğalayırsınız. Bu adamın ifadəsini xatırlayırsınız. O, bütün həkimlərə necə müraciət etdiyi, bütün dərmanları sınaqdan keçirtdiyi, lakin oğluna heç nəyin kömək etmədiyi barədə gözəl nitq söylədi. Ümidsizliyin astanasında olanda kimsə ona Qalileyaya gəlmiş təbib barədə danışdı.
Məmur ləhcə ilə izah etdi:
— Mənim seçimim yox idi. Ona müraciət edəndə tamamilə məyusluq içərisində idim. Baxın! Görün bu müəllim mənim oğlum üçün nə edib.
Elə bu an oğlan içəri daxil olur və siz diqqətlə ona baxırsınız. Bu cüssəli toppuşun nə vaxtsa ölüm ayağında olduğuna inanmaq çətindir. Siz diqqətlə Yəhyanın nitqinin davamına qulaq asırsınız.
— Zat Aliləri, hovuzun yanındakı xəstə haqqında unutmayın (Yəhya 5:2–9-a bax). O, otuz səkkiz il yeriyə bilməmişdi. Sonra İsa peyda oldu və budur, məhkəmə özü hamısını gördü. Onun zala necə daxil olduğunu xatırlayırsınızmı? Biz onun başına gələnləri dinlədik.
— Sonra, — Yəhya deyir, — əgər bu da bəs deyilsə, lazım olan vaxtda səbətində qida ehtiyatı olan bir oğlanın hekayəsini eşidək (Yəhya 6:1–14-ə bax). Bu oğlan İsanın nə öyrətdiyini eşitmək və adamları necə sağaltdığını görmək üçün Onun ardınca gedən bir neçə min adamdan ibarət olan izdihamın arasında idi. Oğlan yeməyini yeməyə hazırlaşanda ondan gətirdiyini İsa verməyini xahiş etdilər. Oğlana məxsus olan bu sadə azuqə bütün ziyafətə bəs etdi.
Zalda dərin sükut olsun deyə Yəhya yenidən ara verir. Heç kim bu cür ifadələri təkzib edə bilməzdi. Hakim dinləyir. Amma siz yetim heç nə demirsiniz.
— Sonra dənizdə fırtına oldu (Yəhya 6:16–21-ə bax), — Yəhya deyir. — Peter bu barədə danışmışdı. Qayıq ləpələrin üstündə yırğalanırdı. İldırım. Göy gurultusu. Bu cür fırtınalar məhvedicidir. Hər kim bilməsə də, mən bunu çox yaxşı bilirəm! Nə vaxtsa mən də dənizə qayıqla çıxırdım, çünki bu mənim işim idi. Peter baş verənlər barədə təfsilatı ilə danışdı. Mən özüm də orada idim. Müəllim suyun üzərində gəldi. O, qayığa minən kimi biz özümüzü təhlükəsizlikdə hiss etdik.
Daha bir fasilə. Pəncərədən düşən günəş işığı döşəmədə dördbucaqlı çəkmişdi. Yəhya ayağını bu dördbucaqlının içinə qoyub davam edir:
— Biz dünən ömrü boyu günəş işığı görməyən bir adamla tanış olduq. O, əbədi qaranlıq dünyasında, zülmətdə yaşayırdı. O, anadangəlmə kor idi. (Yəhya 9-a bax).
Yəhya bir qədər susduqdan sonra keçmiş korun sözlərini eynilə onun kimi deyir:
— İsa mənim gözlərimi sağaltdı.
Altı şahid elan edildi. Altı möcüzə təsdiq olundu. Yəhya əyani sübutların qoyulduğu masanı göstərir: içərisində suyun şəraba çevrildiyi küplər; saray məmurunun oğlunu müalicə edən həkim tərəfindən verilmiş tibbi arayış; şikəstin həsiri; oğlanın səbəti. Peter fırtınanın necə güclü olduğunu göstərmək üçün sınmış avarı gətirdi. Kor isə öz əsasını və dilənmək üçün olan kasasını qoydu. Ona daha dilənmək lazım olmayacaqdı.
— İndi isə, — Yəhya hakimə tərəf dönüb deyir, — sonuncu şahidi çağırıb onun ifadələrini dinləmək qaldı.
O öz stoluna yaxınlaşır və böyük ağ mələfə ilə qayıdır.
— Bu kəfəndir, — Yəhya izah edir.
Kəfəni hakimin qarşısındakı masaya qoyub deyir:
— Zat Aliləri, icazənizlə sonuncu şahidimizi, Bet-Anyadan olan Lazarı dəvət edim.
Məhkəmənin ağır qapıları taybatay açılır və hündürboylu bir adam zala daxil olur. O, keçidlə hərəkət edir, İsanın yanında dayanıb əlini Onun çiyninə qoyur və deyir:
— Minnətdaram Sənə.
Onun səsində incəlik hiss olunur. Lazar geri dönüb şahidlər üçün olan stulda əyləşir.
— Məhkəməyə öz adınızı deyin, — Yəhya başladı.
— Lazar.
— Siz Nazaretdən olan İsa adlı adam haqqında eşitmisinizmi?
— Kim eşitməyib ki?
— Siz Onu yaxşı tanıyırsınız?
— O mənim dostumdur. Bizim — mənim və bacılarımın evi Bet-Anyadadır. O, Yerusəlimə gələndə çox vaxt bizim evdə qalırdı. Bacılarım Məryəm və Marta da Ona iman ediblər.
— İman ediblər?
— Onun Məsih, Allahın Oğlu olduğuna iman ediblər.
— Siz nə üçün buna inanırsınız?
Lazar gülümsünür:
— Mən buna necə iman etməyim? Mən ölmüşdüm. Dörd gün idi ölmüşdüm. Mən qəbirdə idim. Mənim üçün dua edib, məni dəfn etdilər. Mən ölmüşdüm. Lakin İsa məni çağırdı.
— Bütün bunların necə baş verdiyini bizə danışın.
— Ümumiyyətlə, mən həmişə xəstə olurdum. Buna görə də bacılarımla qalırdım. Hələ uşaqlıqdan ürəyim zəif olduğu üçün ehtiyatlı olmalı idim. Böyük bacım Marta mənim üçün ana kimi idi. Mənim ürəktutmam baş verəndə, Marta İsanın dalınca adam göndərmişdi.
— Siz o zaman öldünüz?
— Yox. Amma ölüm ayağında idim. Beləcə bir neçə gün çəkdi. Lakin ömrümün sona çatdığını bilirdim. Yanıma gələn həkimlər başlarını yırğalayıb gedirdilər. Mənim bir ayağım qəbirdə idi.
— İsa o vaxt gəldi?
— Xeyr. Biz Onu ümidlə gözləyirdik. Marta gecələr yatağımın yanında oturub durmadan pıçıldayırdı: «Möhkəm ol, Lazar. İsa indilərdə gələcək». Biz Onun gələcəyinə inanırdıq. O, tanış olmayan bütün bu adamları sağaltmışdısa, məni də sağaldacağı yəqin idi. Axı mən Onun dostu idim.
— Bəs onu gecikdirən nə idi?
— Biz uzun müddət bilmədik. Mən Onun bəlkə həbsxanada və yaxud buna bənzər haradasa olduğunu düşündüm. Mən ümidlə gözləməyə davam etdim. Mən günbəgün daha çox zəifləyirdim. Gözlərim tamamilə zəifləmişdi, demək olar ki, heç nə görmürdüm. Tez-tez huşumu itirirdim. Hər dəfə kimsə otağıma daxil olanda elə bilirdim ki, Odur. Amma yox. O gəlmədi.
— Siz incidiniz?
— İnciməkdən daha çox çaşıb qalmışdım. Heç cürə başa düşə bilmirdim ki, O niyə gəlmir?
— Bəs sonra nə oldu?
— Bir dəfə gecə oyandım. Sinəm elə sıxılırdı ki, nəfəs ala bilmirdim. Marta ilə Məryəm yanıma gəldikləri üçün qalxıb yatağımda oturdum. Onlar mənim əllərimdən tutdular. Onların məni necə çağırdıqlarını eşidirdim, lakin harasa yıxıldığımı hiss edirdim. Bu, yuxudakı kimi idi. Mən boşluqda çox sürətlə fırlanaraq yıxılırdım. Onların səsi get-gedə zəifləyirdi, sonra isə tamamilə yoxa çıxdı. Baş gicəllənmə dayandı, yıxılma qurtardı. Ağrı da dayandı. Mən rahatlıqda idim.
— Rahatlıqda?
— Sanki yatmışdım. Dincəlirdim. Rahatlanırdım. Mən ölmüşdüm.
— Sonra nə baş verdi?
— Sonra nə baş verdiyini Marta ardıcıllıqla danışa bilər. Dəfnə hazırlaşırdılar. Qohumlar yığışmışdılar. Yerusəlimdən dostlar gəlmişdilər. Məni dəfn etdilər.
— İsa dəfnə gəlmişdi?
— Xeyr.
— O, hələ də yox idi?
— Xeyr. O mənim dəfn olunduğumu eşidəndə hələ dörd gün də gözlədi.
— Niyə?
Lazar susdu və İsaya baxdı:
— Göstərmək istədiyini göstərmək üçün.
Yəhya Lazarın nə demək istədiyini başa düşərək gülümsündü:
— Sonra nə baş verdi?
— Mən səs eşitdim.
— Kimin səsini?
— İsanın səsini.
— Axı siz, deyəsən, ölü idiniz.
— Bəli.
— Mən… elə bilirdim ki, siz qəbirdə idiniz.
— Bəli, qəbirdə idim.
— İnsan qəbirdə ola-ola başqalarının səsini necə eşidə bilər?
— Eşidə bilməz. Ölən adam ancaq Tanrının səsini eşidə bilər. Mən də Tanrının səsini eşitdim.
— O nə dedi?
— O demədi, qışqırdı.
— Axı O sizə nə qışqırdı?
— «Lazar, çıx!»
— Siz Onu eşitdiniz?
— Bəli. Çox yaxşı eşitdim. Sanki sərdabədə mənim böyrümdə imiş kimi eşitdim. Gözlərim açıldı. Əllərim tərpəndi. Mən başımı qaldırdım. Mən yenidən həyata qayıtdım. Girişi bağlayan daşı necə kənara çəkdiklərini eşitdim. Gün işığı içəri düşdü. Gözlərim qamaşdı.
— Siz nə gördünüz?
— Mənə tərəf zillənmiş gözlər.
— Siz nə etdiniz?
— Mən qalxdım. İsa əlimdən tutub məni bayıra çıxartdı. O dedi ki, mənə paltar versinlər və mənə paltar gətirdilər.
— Deməli, siz öldünüz, dörd gün qəbirdə qaldınız, sonra isə İsa sizi həyata qaytardı? Buna şahid olanlar var?
Lazar hıqqıldadı.
— Yüz-iki yüz nəfər olar. Ondan çox olmaz.
— Bu qədər, Lazar. Təşəkkür edirik sizə. Gedə bilərsiniz.
Yəhya məhkəməyə tərəf döndü:
— Siz şahid ifadələrini dinlədiniz. İndi isə qərar çıxartmağı sizə həvalə edirəm.
Bundan sonra o, masasına qayıdıb yerində əyləşdi. Qəyyum ayağa qalxdı. O öz adını demədi. Buna ehtiyac yox idi. Hamı Onu tanıdı. O, İsa Məsih idi.
İsanın səsi zalı bürüdü:
— Mən burada bir yetimin haqqını müdafiə edirəm və burada şahidlik edənlər o yetimin timsalında birləşib. O, toyda şərab olmadığına görə sevinə bilməyən qonaq kimidir. O, saray məmurunun xəstə, ruhani zəif oğlu kimidir. Şikəst və anadangəlmə kor kimi, o kordur və yeriyə bilmir. O acdır, lakin yer üzündə onun üçün qida yoxdur. O, Qalileya gölündəki fırtına kimi şiddətli fırtınaya düşüb, lakin yer üzündə onun üçün ümidli kompas yoxdur. O, Lazar kimi ölüdür. Ruhani ölüdür.
— Mən onlara etdiyimi onun üçün də edəcəyəm. Mən onu sağaldacağam, ona sevinc, güc, görmə qabiliyyəti, rahatlıq, yemək, yeni həyat verəcəyəm. Əgər Sən icazə versən, bunlar hamısı onun olacaq.
Hakim Öz qərarını çıxardır. «Sən Mənim sevimli Oğlumsan, Səndən razıyam» (Luka 3:22). Tanrı sizə baxır.
— Mən icazə verirəm, — O deyir, — ancaq bir şərtlə. Əgər yetim özü bunu istəyərsə.
Yəhya şahidləri dəvət etdi.
Şahidlər öz ifadələrini verdilər.
Müəllim onlara etdiyini sizin üçün də etməyi təklif edir. O sizə ziyafət üçün şərab, görmə qabiliyyəti, güc və ən başlıcası qəbirlər üzərində səlahiyyət verəcək. O onlar üçün etdiyini sizin üçün də edəcək.
Hakim Öz xeyir-duasını verdi. Qalanı sizdən asılıdır. İndi seçim sizindir.
DÜŞÜNMƏK VƏ MÜZAKİRƏ 
ETMƏK ÜÇÜN SUALLAR
1. «Ölən adam ancaq Tanrının səsini eşidə bilər. — Lazar dedi. — Mən də Tanrının səsini eşitdim». Əgər insan ölübsə, necə eşidə bilər? Lazar Tanrının səsini eşitdiyini haradan bildi? Bizim dövrümüzdə «ölü insan» Tanrının səsini necə eşidə bilər?
2. İsa dedi: «Mən onu sağaldacağam, ona sevinc, güc, görmə qabiliyyəti, rahatlıq, yemək, yeni həyat verəcəyəm». İsa bu ənamları bizim günlərimizdə də verirmi? Verirsə, onda necə?
3. Bu ənamlardan hansı sizin üçün daha əhəmiyyətlidir? Seçiminizi izah edin.
4. Yəhya 20:20–31-i oxuyun. İsanın möcüzələrinin yazılmasının səbəbi nə idi? Onlar sizə bu cür təsir ediblərmi? Nə üçün «bəli» və nə üçün «xeyr»?
5. Efeslilərə 2:1–5-i oxuyun. Efeslilərə 2:1–3-ə əsasən bizim məsihçilikdən əvvəlki vəziyyətimizi necə xarakterizə etmək olar? Efeslilərə 2:3–4-ə əsasən bizim mövqeyimiz necə dəyişdi? Bu dəyişikliyin səbəbi nə oldu?
Fəsil 22

Peter
Şənbə günü keçəndən sonra Məcdəlli Məryəm, Yaqubun anası Məryəm və Şalomit ətirlər aldılar ki, gedib İsanın cəsədinə çəksinlər. Həftənin ilk günü səhər tezdən, günəş doğanda onlar qəbirin yanına gəldilər. Onlar bir-birlərinə deyirdilər: «Görəsən, qəbirin ağzındakı daşı bizim üçün kim kənara yuvarlayacaq?»
Başlarını qaldırıb baxanda gördülər ki, daş kənara yuvarlanıb. Bu daş nəhəng idi. Qəbirə girib sağ tərəfdə ağ xalat geyinmiş bir gəncin oturduğunu gördülər və heyrətə gəldilər.
Bu şəxs onlara dedi: Siz heyrətlənməyin! Çarmıxa çəkilmiş Nazaretli İsanı axtarırsınız. O dirilmişdir! Burada yoxdur. Bax bu Onu qoyduqları yerdir. İndi isə gedin, Onun şagirdlərinə və Peterə belə söyləyin: İsa Qalileyaya sizdən qabaq gedir. Sizə dediyi kimi Onu orada görəcəksiniz.
Mark 16:1–7
İKİNCİ CƏHD BARƏDƏ 
XOŞ XƏBƏR
Bu elə bir vəziyyət idi ki, sanki mən yarma kisəsində hədiyyə və düymə qabında mirvari, ya da zərf qutusunda iri banknot tapmışdım. Belə kiçik əşyanı çoxsaylı başqa əşyaların arasından tapmaq asan deyil.
Cəmi iki söz. Bu səhifəni yüz dəfə oxumuşam. Lakin heç vaxt bu sözlərə diqqət verməmişəm. Bəlkə də Dirilmə haqqında hekayəyə heyran olduğumdan onları gözdən qaçırmışam. Ya da Markın bu hadisə barədə hekayəti digər üçündən qısa olduğundan, ola bilsin ki, bu sözlərə diqqət ayırmamışam. Yaxud ola bilsin ki, bu, Markın Müjdəsinin sonuncu fəsli olduğundan mənim yorğun gözlərim hər dəfə qalan sətirlərin üzərindən tələsik keçib.
Amma mən onları yenə də nəzərdən qaçırmaq istəmirəm. İndi onları sarı markörlə rəngləmişəm və qırmızı qələmlə altından xətt çəkmişəm. Siz də belə edə bilərsiniz. Markın Müjdəsi 16-cı fəsli açın. Qəbirin qarşısındakı daşın kənara çəkildiyini görən qadınların təəccüblənmələri barədə olan beş ayəni oxuyun. Sonra mələyin dediyi ecazkar cümləni oxuyub sevinin: «…O dirilmişdir! Burada yoxdur!» (Mark 16:6) Bu yerdə çox ləngiməyin. Yavaş-yavaş davam edin. Qələminizi hazırlayın və 7-ci ayədəki bu brilyantı qiymətləndirin (o, elə burada peyda olur): «İndi isə gedin, Onun şagirdlərinə və Peterə belə söyləyin: «İsa Qalileyaya sizdən qabaq gedir. Sizə dediyi kimi Onu orada görəcəksiniz» (Mark 16:7).
Tapdınız onları? Bir daha oxuyun (indi mən lazım olan sözləri kursivlə işarələyirəm).
«İndi isə gedin, Onun şagirdlərinə və Peterə belə söyləyin: «İsa Qalileyaya sizdən qabaq gedir. Sizə dediyi kimi Onu orada görəcəksiniz».
İndi isə mənə deyin görüm, məgər bu gizlədilmiş xəzinə deyilmi!
Əgər mənə bu sözləri başqa cür deməyə icazə verilsəydi, onda belə alınardı: «Bəsdir burada dayandınız, gedin şagirdlərə deyin, — fasilə, sonra təbəssüm: — Xüsusən Peterə deyin ki, O sizi Qalileyada gözləyəcək».
Sözə baxın! Sanki bütün göylər Peterin günahını görürdü və sanki bütün göylər Peterin yenidən qalxması üçün ona kömək etmək istəyirdi. «Peterə mütləq deyin ki, o tərk edilməyib. Ona deyin ki, bir səhv hələ tamamilə uduzmaq deyil».
Bax belə!
Buna görə də «ikinci cəhd barədə xoş xəbər»in xatırlanması təəccüblü deyil.
Bu gün dünyada bizə ikinci şansı əldə etmək həmişə nəsib olmur. Bunu «Kiçik liqa» beysbol komandasına götürülməyən balaca oğlandan soruşa bilərsiniz. İşdən qovulması barədə xəbərdarlıq alan gəncdən soruşa bilərsiniz. Yaxud hansısa «cazibədar gözələ» görə atılan üç uşaq anasından soruşa bilərsiniz.
Yenidən başlamaq üçün imkanlar çox deyil. Müasir dövrdə tez-tez belə sözlər eşitmək olar: «Ya indi, ya da heç vaxt», «Bizim şirkətdə təcrübəsizlik yolverilməzdir», «Çıxdaş olmamaq üçün əlini yerini möhkəm tut», «Yuxarıda yer azdır», «Üç dənə buraxılmış top olsa, biz başqasını götürəcəyik», «Canavarla yaşamaq canavar kimi ulamaq».
İsanın buna sadə bir cavabı var. «Canavar kimi ulamaq? — O soruşardı. — Canavarlarla yaşamayın». Bunda məna var, elə deyilmi? Nə üçün bəxtsizlər sizin necə bədbəxt olduğunuzu deməsinə icazə verməlisiniz?
Şübhəsiz ki, sizin ikinci şans haqqınız var.
İstəyirsiniz, Peterdən soruşun. O, elə indicə özünü yerin altında hiss edirdi və qəflətən iyerarxiya pilləkəni ilə yüksəyə doğru qalxdı. Hətta mələklər də istəyirdi ki, məyusluq içərisində olan bu balıqçı hər şeyin bitmədiyini anlasın. İlahi kuryer vasitəsilə səmavi taxtdan ucadan və aydın şəkildə xəbər gəldi: «Peterə mütləq çatdırın ki, yenidən darvazanın yanında duracaq».
Bu kimi məsələlərdən başı çıxanların dediyi kimi, Markın Müjdəsinin mahiyyəti Peterin qeydlərinin və diktə edilmiş xatirələrinin sistemləşdirilməsidir. Əgər bu belədirsə, onda elə çıxır ki, o iki sözü Peter özü qoyub! Əgər bu, həqiqətən də, onun xatirələridirsə, mənə elə gəlir ki, o öz hekayəsinin bu yerinə çatanda göz yaşlarını silməli və boğazındakı qəhəri udmalı olub.
İkinci şans hər gün ələ düşmür. Peter bunu bilməli idi. Səhəri gün İsanı görəndə elə həyəcanlandı ki, özünü Qalileya dənizinin soyuq sularına atmamışdan qabaq şalvarını tez-tələsik geyinə bildi (Yəhya 21:7-yə bax). Necə deyərlər, «ikinci cəhd barədə xoş xəbəri» əzabla öldüyü Romaya aparıb çıxartması üçün bu sadə qalileyalıya bəxş olunmuş ikinci şans kifayət etdi. Əgər siz insanın nəyin naminə başıaşağı çarmıxa çəkilmək kimi cəzaya hazır olduğunu indiyədək başa düşməmisinizsə, ümid edirəm ki, bundan sonra anlayarsınız.
Sənə daha bir cəhd imkanı verən kiminləsə hər gün rastlaşmırsan. Qaldı ki bu şansı sənə hər gün verəcək biri ilə.
Peter İsada həm birincini, həm də ikincini əldə etdi.
DÜŞÜNMƏK VƏ MÜZAKİRƏ 
ETMƏK ÜÇÜN SUALLAR
1. «İkinci cəhd barədə xoş xəbər» deyiləndə nə başa düşülür? Bunu başqa cür necə ifadə etmək olar?
2. İsadan üz çevirən ardıcıllarından özü haqda ən böyük təəssürat yaradan Peterdir. Mark 14:27–31, 66–72-də onun inkarı, sonra isə Mark 16:1–7-də mələyin İsanın dirilməsi barədə olan xəbərini oxuyun. Həmçinin Luka 24:33–34-ü və Yəhya 21:15–19-u oxuyun. Peterə aid olan bu cür xüsusi münasibət nəyi bildirir? Sizin fikrinizcə, İsa nə hiss etməli idi: peşmançılıq, məyusluq, qayğı, məhəbbət?
3. Siz nə düşünürsünüz, İsa sizə ikinci, üçüncü, dördüncü şansı verə bilərmi? O sizin üçün Peterə etdiyindən daha azmı edər?
4. Sizə ikinci şans verən hansısa hadisəni yadınıza sala bilərsinizmi? Bu sizə necə təsir etmişdi? Siz özünüz başqa insanlara nəyisə etməyə və yaxud bir daha yaşamağa cəhd etmələri üçün imkan verməyə hazırsınızmı?
5. Mərsiyələr 3:19–26-nı oxuyun və bu yeri Onun — daha bir cəhd Tanrısı olduğunu xatırladan vasitə kimi yadda saxlayın. Hər gün səhər bu yeri oxumaq üçün bu ayəni yazın.
Nəticə

Bu insanlar kimdir?
Ümumiyyətlə, onların hamısının «Saflıq və müqəddəslik dünyasında kim kimdir!?» adlar kitabına düşə biləcəklərini güman etmirəm. Siz nə düşünürsünüz? Düzünü desəm, onların bəzi hərəkətləri şənbə axşamı həbs edilib polis şöbəsinə göndərilən xuliqan yığını təəssüratı yaradır. Bu qəhrəmanların başları üzərində olan bəzi halələri bəlkə də bir qədər düzəltmək və təmizləmək yaxşı olardı. Lakin nə qədər qəribə olsa da, məhz insani natamamlıqları onları belə inandırıcı edir. O qədər inandırıcı edir ki, hər dəfə sizə Tanrının səbirli olması barədə xatırlatma lazım olanda, bu insanlara baxıb tapa bilərsiniz. Əgər Tanrının sizin vasitənizlə dünyanı dəyişdirə biləcəyinə şübhə edirsinizsə, bu insanlara baxın.
Bu, ümidi öz əməllərində deyil, Tanrının onlar üçün açılan əllərində tapan «ümidsiz insanlardan», sədaqətsiz ardıcıllardan, məbədin naümid rəhbərlərindən ibarət qarışımdır.
Bir çox xalqların atası olan, çatışmazlıqları heç də az olmayan İbrahimi xatırlayaq. Onun sümüksüz dili var idi və elə bu da onun başına bəla oldu! Bir dəfə öz canını qurtarmaq üçün əlli faiz doğru olsa da, Saranın onun arvadı deyil, bacısı olduğunu ağzından qaçırdı (Yaradılış 12:10-a bax).
Lakin sonra o, yenə eynilə bu hərəkəti təkrar etdi! «İbrahim orada arvadı Sara barəsində «bu mənim bacımdır» söylədi (Yaradılış 20:2).
O, iki dəfə öz təhlükəsizliyi naminə dürüst olmadı. Məgər bu, Tanrının vədlərinə əminlik adlanır? Belə bir iman əsasında xalq yaratmaq olar? Tanrı yaradar. Tanrı «qoca boşboğazın» vasitəsilə Özünə xalq yaratmaq üçün pisi unudaraq, yaxşını götürür.
Yunusu xatırlamağı unutmayaq. O, ninevalılar üçün Tanrının elçisidir. Yunusun özünün yəqin ki, başqa planları var idi. Onun az da olsa bütpərəstlərin şəhərinə getmək istəyi yox idi. Buna görə nə qədər ki, Tanrı görmür (hər ehtimala, Yunus belə hesab edirdi), başqa gəmiyə tullandı. Tanrı onu özünə gəlməsi üçün balığın qarnına yerləşdirdi. Hətta balıq da bu missioneri uzun müddət saxlaya bilmədi. Möhtəşəm gəyirmə və Yunus ləpədöyənin üstündən uçur. Bərəlmiş gözlər və tövbə dolu ürəklə çimərlikdə yerə enir (çox güman ki, bu, yaxşı insanı heç nə ilə korlamağın mümkün olmadığını göstərmək üçün idi).
Hadisələr bir-birini əvəz edir: Elişa küsəyən peyğəmbər; Süleyman həddən artıq bilən padşah, Yaqub fırıldaqçı, Qomer fahişə qadın idi. Hadisələr bir-birini əvəz etdikcə Tanrı Öz məqsədləri üçün insandan yaxşıları götürür və onda olan pislikləri uzaqlaşdırır.
Təsəlliverici dərs aydındır. Tanrı dünyanı dəyişdirmək üçün adamları cəlb edirdi (və cəlb etməkdədir!). Adamları! Müqəddəsləri, fövqəltəbii insanları, dahiləri deyil, sadə adamları. Hiyləgərlər, zəhlətökənlər, zinakarlar və yalançıların hamısı Tanrıda işə yarayır. Onların bütün çatışmazlıqlarının yerini Tanrı Öz sevgisi ilə doldurur.
Bir qədər sonra İsa bir məsəldə Tanrının əbədi məhəbbətindən bəhs edir. O, kənd həyatının həddən artıq darıxdırıcı olduğunu düşünən yeniyetmə barədə danışdı. Buna görə də yeniyetmə ciblərini atasının pulları ilə doldurub kef çəkməyə yollandı. Amma firavan həyat əvəzinə, onu tamamilə başqa həyat — sərxoşluqdan sonrakı dözülməz baş ağrıları, etibarsız dostlar, iş axtaranların uzun növbəsi gözləyirdi. Nəhayət, o qərara gəldi ki, bütün bu murdarlıqdan boğaza yığılıb. O öz qürurunu yırtıq cibinə gizlətdi və geriyə yollandı. Yolboyu atası ilə görüşəndə deyəcəyi sözləri məşq edə-edə.
Ancaq bu sözlər ona lazım olmadı. Sonuncu təpənin başına qalxmasına az qalmışdı ki, darvazada gözləyən atası onu gördü. Ata bağışlamasının sözləri oğul üzrxahlığının sözlərini tez üstələdi. Yeniyetmənin yorğun bədəni atanın açılmış qollarına yıxıldı.
İbrahim, Musa, Davud və Yunusa açılmış həmin qucaq onu da qəbul etdi. Nə hədələyici barmaq, nə sıxılmış yumruq, nə boynunun ardına şapalaq vurub «axı sənə demişdim!» ya da «hə, haralarda veyillənirdin?» kimi acı sözlər, nə çarpazlanmış əllər, nə qıyılmış gözlər, nə də qıcanmış dişlər vardı. Heç biri. Yalnız mehriban qucaq. Əgər Tanrının sizin vasitənizlə dünyanı dəyişdirə biləcəyinə nə vaxtsa şübhə etmisinizsə, onda sadəcə bu insanlara baxın. Tanrının onlar vasitəsilə etdiklərini görüb ruhlanın. Bu açılmış qucağın vəd etdiyi bağışlanmaya baxıb cəsarətlənin.
Yeri gəlmişkən, onu da deyim ki, bu açılmış qucaq heç vaxt Qolqota çarmıxında olduğu kimi geniş deyildi. Bir əl keçmişə, digəri isə gələcəyə uzanıb. Bağışlama qucağı Ona gələn hər bir kəsi gözləyir. Qırt toyuq öz cücələrini toplayır. Ata lazım olanı alır. Satınalan dünyanı xilas edir. O deyir: «Budur, Mən və Allahın Mənə verdiyi övladlar» (İbranilərə 2:13).
DÜŞÜNMƏK VƏ MÜZAKİRƏ 
ETMƏK ÜÇÜN SUALLAR
1. Müqəddəs Kitabda hansı beş əsas görkəmli kişi və ya qadının (İsadan başqa) adını «Kim kimdir?» kitabına salardınız? Onlardan hər birinin hansı üstünlükləri var? Hansı çatışmazlıqları var? Onlardan hər biri dünyanın dəyişilməsi üçün necə xidmət edib?
2. 2 Korinflilərə 4:7–8 və 2 Korinflilərə 12:7–10-a əsasən Tanrı Öz planını icra etmək üçün bizim çatışmazlıqlarımızı necə alətə çevirir?
3. Əgər iblis sizin Tanrı üçün xüsusi əhəmiyyətə malik olmadığınızı sübut etməyə çalışsaydı, o, bunu necə edərdi? Siz ona necə cavab verərdiniz?
4. Siz Tanrının adamları siyahısında vacib yer tutursunuz. Qeyri-adi Tanrının əlində olan adi insanlar haqqında öyrəndiklərinizə əsasən, hal-hazırda sizin Tanrının dramında hansı rolu oynadığınızı təsvir edin.
5. Sizin əsas üstünlüklərinizin siyahısına bir daha nəzər salaraq (20-ci fəsildən), Tanrının sizi həyatınızın növbəti fəslində nəyə çağıra biləcəyini cavablandırın. Cavabınızı yazın. Sonra isə Tanrıdan xahiş edin ki, öz dünyanızı dəyişdirməkdən ötrü üstünlüklərinizi və çatışmazlıqlarınızı istifadə etmək üçün var gücünüzlə çalışanda sizə rəhbərlik etsin.
Mənbələr
Bu kitabın fəsilləri Maks Lukadonun digər kitablarından götürülüb:

1. Yusif. Yusifin duası: He Still Moves Stones.
2. Matta. Səfillərin dostu: Next Door Savior (Rus dilinə tərcümə olunub. См.: М. Лукадо. Xilaskar yaxındadır. Spb.: Müqəddəs Kitab baxışı, 2009).
3. İsa Məsihin ayaqlarını yuyan qadın. 7:47-i prinsipi: A Love Worth Giving.
4. Mefiboşet. Yoxsullara imtiyaz: In the Grip of Grace (Rus dilinə tərcümə olunub M. Lukadoya bax. Lütfün sağ əlində. Spb.: Şandal, 2008).
5. Samariyalı qadın. İki başdaşı yazısı: Six Hours One Friday.
6. Məryəm, Marta və Lazar. Tanrının orkestrində sizin yeriniz: A Gentle Thunder.
7. Aviqail. Barbar fərmanı: Facing Your Giants.
8. Hovuzdakı xəstə. Zülmət gecədə aydın işıqlar: He Still Movies Stones.
9. Yəhya. Tanrı sizin bədbəxtliyinizi sevincə çevirə bilər: He Chose the Nails.
10. Paul. Naməlum qəhrəmanlar: When God Whispers Your Name.
11. İki cinayətkar. Tanrı seçimi sizə verir: He Chose the Nails.
12. Musa. Lif süpürgəli vedrədən gələn səs: When God Whispers Your Name.
13. Yusif. Sisəylər təngə gətirəndə: When God Whispers Your Name.
14. Davud. Şəxsi nəhənglə döyüş: Facing Your Giants.
15. Ester. Şahın gözündə lütf tapın: The Great House of God.
16. Əyyub. Nə vaxt ki insan susur: The Great House of God.
17. Nikodim. Müqəddəs Kitabda ən məşhur söhbət: 3:16.
18. Yair. Əbədiyyətdən qığılcım: Six Hours One Friday.
19. Rəhbərlərdən olan zəngin gənc. Varlı kasıb: The Applause of Heaven.
20. Sara, Peter və Paul. Cəfəngiyat padşahlığı: The Applause of Heaven.
21. Lazar. Son şahid: A Gentle Thunder.
22. Peter. İkinci cəhd barədə Xoş Xəbər: No Wonder They Call Him the Savior.