Texas ştatının Ostin şəhərindəki Intimate Life Ministries-in direktoru Devid Ferqyusona «911: Təcili psixoloji yardım» silsiləsinə böyük əmək sərf etdiyinə görə minnətdarıq. Bu silsilənin hər kitabında Intimate Life Ministries-in prinsipləri ilə yanaşı Devidin də təsiri hiss olunur. Devid bizə başqaları üçün Allahın təsəllisinin, dəstəyinin və ruhlandırmasının necə olduğunu göstərir.

Eləcə də Coş Makdauellin iyirmi üç illik həmkarı Deyv Bellisə «911: Təcili psixoloji yardım» silsiləsində göstərdiyi köməyə görə təşəkkür edirik. Bu silsilədəki hekayələr onun «Youth in Crisis Resource» («Gənclər böhran vəziyyətlərində») proqramından götürülüb. Biz Deyvə istedadına və bu işdə iştirakına görə çox minnətdarıq.

Nəhayət, nəinki bu layihəyə inanan, həm də onu davamlı olaraq dəstəkləyən naşirimiz Word Publishing-dən Coui Pola minnətdarıq.

Anası konkret bir şey deməsə də, on beş yaşlı Cessika İnqram ailəsində söhbətin nədən gedəcəyini bilirdi. Cessikanın bacısı Karen və qardaşı Mark da bu barədə bilirdilər. Nə baş verdiyini başa düşməmək üçün gərək ya kor, ya kar, ya da ağılsız olasan. Valideynlər övladlarına bir müddət ayrı yaşamaqlarının fayda verməyəcəyini və boşanacaqlarını elan edəcəkdilər.

Cessika üç ay əvvəl valideynlərinin bir müddət ayrı yaşamaları ilə bağlı söhbətdə olduğu kimi, boşanma ilə bağlı söhbətin də xoşagəlməz olacağını bilirdi. O, bu söhbətdə iştirak etməmək üçün sulfat turşusu çəninə düşməyi və əbədi olaraq yox olmağı istəyərdi! Təbii ki, hərfi mənada yox. Çünki yaxşı bilirdi ki, intihar aciz insanların işidir, üstəlik, günahdır. Ancaq bu görüşdən sonra hər kəs daha da pis olacaqsa, indi ailənin bir yerə yığılmağının nə mənası var? Axı süfrə başında bu məsələyə bu qədər diqqət yetirmək nəyə lazımdır?

Çarpayıda köndələninə oturan Cessika evin sıxıcı səssizliyini eşitməmək üçün qulaqcıqlarının səsini artırdı. Onun on səkkiz yaşlı bacısı Karen yarım saatdan sonra işdən evə gəlib, düz söhbətin üstünə çıxacaqdı. Karen indi evdə olsaydı, qapıları çırpar və hirsini hər kəsdən çıxarardı. Özünün dediyi kimi, od püskürərdi. Aprel ayında həmin ailə məclisindən — atası ilə anası ayrı yaşayacaqlarını bildirəndən sonra, o, baş verənlərə qəzəbini gizlətmirdi. Karen «od püskürəndə» ən azından Cessika özünü rahat hiss edirdi, çünki evin sükutu dözülməz idi.

On iki yaşlı kiçik qardaşları Mark öz otağında oturmuşdu. O, Karenin tam əksi idi. Apreldəki ilk söhbətdən sonra anası ondan özünü necə hiss etdiyini soruşanda, sanki heç nə olmamış kimi, o, sadəcə çiyinlərini çəkib, kompüter oyunlarını oynamağa getdi. Yəqin, o, indi də qulaqcıqda musiqi dinləyə-dinləyə kompüterdə rəşadətlə yadplanetlilərlə mübarizə aparır. Cessika ailə böhranının ona da təsir etdiyini yaxşı başa düşürdü. Sadəcə Mark özünə qapanmışdı. Cessika onun üçün çox narahat idi: görəsən, Mark nə qədər tab gətirə biləcək?

Onların anaları da evdə idi. O, bir küncdə qısılıb sevgi romanını oxuyurdu. Cessika düşünürdü ki, anası otağı təmizləmək və ya başqa ev işlərini görməklə bağlı onu danlasaydı, özünü daha yaxşı hiss edərdi. Amma görünür, anaları da onların əhval-ruhiyyəsində idi.

Ataları həmişəki kimi evdə deyildi. Aprel ayında həmin o söhbətdən sonra ataları evdən bir neçə kilometr aralıda kirayə mənzil tutmuşdu.

Anaları şam yeməyinə pizza gətirəcəyini söyləyəndə, Cessika qaşqabağını tökdü. Bu, kobud zarafata bənzəyirdi. Heç nə olmamış kimi masa arxasında oturub pizza yemək və eyni zamanda ailəni dağıtmaq, həqiqətən, dəhşətli idi! Cessika yemək istəmirdi. Üç ay idi ki, onun iştahası yox idi. O, gecələr pis yatır, qaşınma və gecə kabuslarından əziyyət çəkirdi. Bütün bunlar aprel ayında başlamışdı. Əgər valideynləri ayrı yaşamaq qərarına gəldikdən sonra o özünü belə hiss edirdisə, bəs boşananda nə olacaq? Cessika bu barədə düşünmək belə istəmirdi.

Qulağında musiqi səsi dinləyə-dinləyə Cessika dua etməyə çalışdı. O, təxminən bir il əvvəl imana gəlmişdi. Keçən yay gənclər düşərgəsində Məsihi qəbul etmişdi. Həmin andan etibarən onun həyatında ciddi dəyişikliklər baş vermişdi. Dua etmək, Müqəddəs Kitabı oxumaq və ibadətə getmək onun həyatında mühüm rol oynayırdı. Lakin bütün bunların onun ailəsinə, xüsusən də, valideynlərinə təsiri yox idi. Onlar yalnız iki aydan bir məbədə gedirdilər, o da Cessikanın mahnı oxuduğu gənc musiqi qrupunun iştirak etdiyi vaxtda baş verirdi. Cessika onlar üçün həmişə dua etsə də, artıq bir ildən çox idi ki, valideynləri get-gedə bir-birindən uzaqlaşırdı.

Valideynlərinin barışması üçün dua etmək ona ümidsiz görünürdü. O, elə düşünürdü ki, ailənin dağılmasında onun da günahı var. Gərək o, xüsusilə məsihçi olmamışdan əvvəl, valideynlərinə daha itaətkar ola, güzəştə gedə və daha çox kömək edərdi. O, bilirdi ki, onun inadkarlığı valideynlərinin birgə həyatını çətinləşdirir. Cessika dəfələrlə yaxşı qız olmadığına görə Allahdan bağışlanma diləyirdi. İndi isə o, ən çox Mark, Karen və özü üçün dua edirdi.

Axşam ailəvi şam yeməyi parodiyaya bənzəyirdi. Atası və Mark qablarına pizza qoyaraq, sanki əyləncəli məclisdə imiş kimi beysbol haqqında danışırdılar. Cessika, Karen və anası nəzakət xatirinə pizzaya bir diş vurub, boşqablarını kənara itələyərək səssizcə oturmuşdular. Analarını ağlamaq tutmuşdu. Karenin gözləri alovlanmış və partlamağa hazırlaşan bomba kimi görünürdü. Cessika hər şeyin tezliklə bitməsini və otağına qayıtmasını istəyirdi.

— Ananızla mən sizə bir şey demək istəyirik, — nəhayət, ataları dilləndi. — Mən evdən köçəndən bəri bizim problemlərimiz nəinki həll olunmayıb, hətta hər şey daha da pisləşib. Bir müddət ayrı yaşamaq və ailə məsləhətləri kömək etmədi. Buna görə də biz boşanmaq qərarına gəldik. Uşaqlar, istəyirik biləsiniz ki, problem sizdə deyil. Problem ananızla məndədir. Biz hamınızı çox sevirik və biz...

Karen qəfil yerindən elə sıçradı ki, onun stulu taxta döşəməyə gumbultu ilə çırpıldı.

— Bütün bunlardan təngə gəlmişəm! — deyə o, valideynlərinin üstünə qışqırdı. — Əgər siz bizi, həqiqətən, sevsəydiniz, bizə qarşı belə etməzdiniz! Axı niyə hər şeyi həll edə bilmirsiniz? Məncə, siz cəhd etməmisiniz, heç cəhd etmək də istəmirsiniz!

Karen öz tiradasına bir-iki «qəşəng» söz əlavə edərək özünə nəzarəti buraxdı. Cessika Karendən heç vaxt belə sözlər eşitməmişdi. Atası onu ​​bir neçə dəfə dayandırmağa çalışsa da, xeyri olmadı. Bu, küləyə qarşı yumruq atmaq kimi idi. Sonda oturub dinləməkdən başqa çarəsi qalmadı. Cessika bunun da heç nəyi dəyişməyəcəyini bilirdi. Anası gözlərini yumub sakitcə ağladı. Mark da heç nə olmamış kimi pizzanın qıraqlarını dişləyərək yeməyə davam edirdi.

Karen hirsləndikcə, Cessika daha çox qəzəb və ağrı hiss edirdi. Çünki Karen onun demək istədiklərini deyirdi. Onun böyük bacısı iki nəfərin yerinə «od püskürürdü». Karen ağlamağa başlayanda isə Cessika qəhərləndi, onun yanaqlarından isti göz yaşı süzülürdü. Bacısının hərəkətlərinin və dediklərinin hamısı ilə razılaşmasa da, Cessika onun hisslərini bildirmək qabiliyyətinə həsəd aparırdı.

Cessika üçün sonsuzluq kimi görünən bir neçə dəqiqədən sonra hər şey bitdi. Atası demək istədiyini dedi, Karen partladı. Sonra atası izah etdi ki, o, anaları ilə birlikdə kimin kiminlə və nə qədər yaşayacağını müzakirə edirlər. Cessika üçün bu, həddi aşmaq demək idi. Başqa mənzilə köçən atası uşaqlarını analarının yanına qoymuşdu. Karen Cessikaya deyirdi ki, yəqin, ataları kiminləsə görüşür və məlum səbəblərə görə Markın və ya qızların onunla yaşamasını istəmir. İndi isə ataları ailəyə daha böyük parçalanma gətirə biləcək şeylərdən bəhs edirdi.

— Bəlkə sentyabrda dərslər başlayanda kimsə mənim yanıma köçmək istəyəcək, — ataları kiçik qızına baxaraq dedi.

Cessika, ümumiyyətlə, valideynlər arasında seçim etmək istəmirdi. Eyni zamanda o, masanın bir tərəfindən o biri tərəfinə atılan stolüstü tennis topu olmaq istəmirdi. Onun otağı, əşyaları və hər şeyi burada idi. O, hiss edirdi ki, onun yeri anası, Karen və Markın yanındadır. Ancaq anasının yanında qalmaq istədiyini atasına necə deyəcəyini bilmirdi.

Saat səkkizin yarısında atasının işlə bağlı vacib görüşü var idi. Ona görə də o, saat yeddidən sonra çıxıb getdi. Cessika atasını çox sevsə də, indi onun getməsinə sevinirdi. Çünki bu günlük təəssüratlar kifayət edirdi. Karen anasına masanı yığışdırmağa kömək etdi, Mark yadplanetlilərlə döyüşməyə getdi, Cessika isə otağına qayıdıb qulaqcıqlarını taxdı.

O bilirdi, anası indi Karenlə söhbətin təfərrüatlarını müzakirə edir. Cessika bu söhbəti davam etdirmək istəmirdi. O, hesab edirdi ki, boşanma məsələsi baxılan film kimi müzakirəyə çıxarılmamalıdır, ər-arvad arasında təkbətək həll edilməlidir. Çünki boşanma məsələsi dostlar arasında aparılan «Baxın, endirimlə əla idman ayaqqabısı almışam...» mövzusu kimi söhbət üçün mövzu deyil.

Birdən Cessika məsihçi olmağın başqa bir faydasını da gördü. O, əvvəllər bunu başa düşmürdü. Gənclər qrupunun xidmətçiləri Daq və Cenni Şou da daxil olmaqla, onun ən yaxşı dostları ancaq məbəddən idi. Onların heç biri Cessikanın ailəsini tanımırdı. Buna görə də, əgər özü valideynlərinin boşanması haqqında danışmasa, heç kim heç nə bilməyəcəkdi. Cessika isə bu barədə kiməsə danışmaq fikrində deyildi. Hətta bir il əvvəl onu gənclər düşərgəsinə dəvət edən və Cessika Məsihə iman edən anda onunla birlikdə dua edən ən yaxın rəfiqəsi Natali Simmons belə, onun ailəsi haqqında heç nə bilmirdi. Natali yalnız valideynlərinin ayrı yaşadığını bilirdi. Kaş ki Natali boşanma barədə də sirr saxlayaydı. Gərək Cessika ona bu barədə danışsın. Beləcə Cessika valideynlərinin boşandığını yalnız ona demək qərarına gəldi. Başqa heç kimə.

— Mən Nataligilə gedirəm, saat onda qayıdacağam, — deyə Cessika anasına səsləndi. Anası ona cavab verməyə macal tapmamış, o, artıq velosipedə minib evdən uzaqlaşmışdı.

Xoş yay axşamı idi. Cessika pizza qoxusunun ona kədərli söhbəti xatırlatdığı evdən çıxandan sonra özünü daha yaxşı hiss etdi. Çətin ki, bundan sonra o, pizza yemək istəsin. Rəfiqəsi ilə birlikdə velosipedlərinə minib, şəhərdəki parka gəldilər və qoşa yelləncəkdə oturdular. Cessika şam yeməyi zamanı olan bütün söhbəti rəfiqəsinə danışdı.

— Sənin valideynlərin boşanır? Oh, Cessi, çox təəssüf edirəm!

Cessika heyrətləndi: rəfiqəsinin sözlərində o qədər səmimiyyət və sevgi var idi ki... nə qınama, nə mühakimə, nə də tənəyə eyham hiss olunurdu.

— Ancaq bu barədə heç kimə demə. Bu sirdir, yaxşı? — Cessika dedi.

— Sirr? Niyə? Bir başa sal, görüm.

— İstəmirəm kimsə məbəddə bu barədə bilsin, — Cessika izah etdi. — Hər şeyi sənə danışandan sonra bu barədə müzakirə etmək istəmirəm.

— Axı niyə, Cessi? — Natali təkid etdi.

Cessika bir anlıq tərəddüd etdi və ürəyini tamlığı ilə rəfiqəsinə açıb-açmaması barədə fikirləşdi. Nataliyə ən vacib şeyi danışandan sonra, çətin olsa da, onunla axıra qədər səmimi olmağa qərar verdi.

— Çünki... çünki... mənim ailəm normal deyil, başa düşürsən? Mənim valideynlərim Allaha inanmırlar. Onların indi etdikləri də tərifə layiq deyil. Bu barədə kiminsə bilməsini istəmirəm.

Cessika yelləncəyə söykəndi və yellənmək üçün ayaqlarını uzatdı. Natali də onun ardınca təkrar etdi. Bir neçə dəqiqə qızlar səssizcə yelləndilər.

Yelləncək dayananda Natali soruşdu:

— Bəs Cenni necə?

Cenni və əri Daq Şou məbəddə gənclərlə işləyən könüllülər idi. Hər ikisinin otuzdan yuxarı yaşları var idi. Cessika düşərgədə Məsihə iman edəndə, Cenni də orada idi. Həmin gündən etibarən o, bir neçə həftə ərzində Cessikaya ruhən böyüməsinə kömək edib ona nəsihət verirdi.

— Cenni necə? — Cessika suala sualla cavab verdi.

— O, Məsihdə sənin böyük bacındır, bunu özün demişdin, — Natali dedi. — Məncə, sən ona evində baş verənlərdən danışmalısan. O sənə bu vəziyyətin öhdəsindən gəlməyə kömək edə bilər.

— Mən hər şeyin öhdəsindən özüm də gələ bilərəm, Natali. Sadəcə bunu etmək istəmirəm... yəni... bir çoxları kimi açıq şəkildə etmək istəmirəm.

— Boşanma tək başına öhdəsindən gələ bilməyəcək qədər ciddi şeydir, — Natali sanki özü də böyük bacı imiş kimi dedi.

— Amma sənə hər şeyi danışdım, düzdürmü?

— Hə, əlbəttə. Mən sənin üçün dua edəcəyəm, — Natali onu əmin etdi. — Mən sənin dostunam, həmişə də yanında olacağam. Ancaq mənə elə gəlir ki, Cenni emosiyalarının öhdəsindən gəlməyə məndən daha yaxşı kömək edə bilər.

— Emosiyalarımın? Bizim ailədə mənə yox, bacım Karenin emosiyalarının öhdəsindən gəlməyə ehtiyacı var. — Cessika Natali ilə mübahisə etmək istəmirdi. Amma rəfiqəsi ağlabatan məsləhət versə də, ona göstəriş verməsi Cessikanın xoşuna gəlmədi.

Natali bir neçə dəqiqə susdu. Cessika da onun təslim olduğunu düşündü. Lakin Natali davam etdi:

— İki il əvvəl böyük qardaşımın necə öldüyünü xatırlayırsan?

— Hə. Biz o vaxt bir-birimizi yaxşı tanımırdıq. Deyəsən, o, qəzaya uğramışdı, hə?

Natali başını tərpətdi:

— Onun ölümü hamımızı sarsıtdı. O vaxt düşünürdüm ki, bunun öhdəsindən gəlməyin ən yaxşı yolu normal həyata mümkün qədər tez qayıtmaqdır. Mən hisslərimə üstün gəlməyə çalışdım. Bilmirdim ki, bu kədərin təbii prosesidir və mən onu keçməliyəm. Həmin vaxtda Cenni və Daq mənə çox kömək etdilər.

Cessika Natalinin davam etməsini gözləyirdi, lakin o, susdu. Onun əlavə edəcəyi heç nə yox idi.

Cessikanın daxilində bir səs sanki deyirdi: «Boşanma ölüm kimidir. Sən bunun öhdəsindən gəlməlisən, hisslərini sənə kömək edəcək biri ilə bölüşməlisən. Cenni Rəbdə sənin böyük bacındır. Sən onun yanına getməlisən».

Onlar bir az da sakit oturdular. Sonra Cessika dedi:

— Mən evə getməliyəm. Markdan narahatam. Mən onun yanında olmalıyam.

Onlar velosipedlərinə minməzdən əvvəl Natali rəfiqəsini bərk-bərk qucaqladı:

— Cessi, sənin halına acıyıram. Təəssüf ki, bütün bunları yaşamalı olursan!

— Çox sağ ol. Mənə göstərdiyin qayğı üçün təşəkkür edirəm. — Cessika da Natalini qucaqladı.

Cessika evə getməyə tələsmirdi. Həyatının ən çətin vaxtlarından birini Cenni Şouya danışmağa dəyib-dəymədiyi barədə düşünmək istəyirdi.

Cümə günü səhər Cessika Сenni Şouya zəng etməyə hazırlaşırdı, amma cəsarəti çatmırdı. Bir tərəfdən bunun axmaqlıq olduğunu başa düşürdü: onların ötən yay düşərgəsində tanış olduğu vaxtdan bəri Cenni həmişə Cessika üçün yaxşı dost və məsləhətçi olub. Buna baxmayaraq, Cessika valideynlərinin boşanması barədə danışmaq məcburiyyətində olduğu üçün utanırdı. Natali təkid edirdi ki, o, Cenniyə zəng etsin. Cessika isə dostunun fikirlərinə güvənirdi.

Nəhayət, Cessika nömrəni yığanda və Cenni cavab verməzdən öncə telefonu qapamaq istəyinə üstün gələndə, düzgün hərəkət etdiyini anladı. Təfərrüatlara varmadan Cessika onların görüşüb, çox vacib bir məsələ haqqında danışa bilib-bilməyəcəyi barədə soruşdu. Cenni dedi ki, o, Daqla birlikdə işlətdiyi mini-çap mətbəəsindən sabah günorta çağı tez çıxa bilər. Günəşli, isti yay havası gözlənilirdi. Cenni çay kənarında günəş vannası qəbul etməyi təklif etdi. Сessika razılaşdı. Nəsihətçi söz verdi ki, təxminən saat birdə onun dalınca gələcək.

Ertəsi gün onlar görüşüb çayın sahilində, düz suyun kənarında oturdular. Oradan əylənən uşaqlara baxırdılar. Amma söhbətlərini heç kim eşitməsin deyə, digər istirahət edənlərdən bir az uzaqda oturmuşdular. Onlar məhrabanı yerə sərib, bir-birinə günəş kremi çəkdilər.

Cessika haradan başlayacağını bilmirdi. Buna görə birbaşa dedi:

— Valideynlərim boşanır.

Cenni karıxdı.

— Cessi, ola bilməz! — O, əlini Cessikanın qoluna qoyaraq təəssüflə dedi. — Mənim bundan xəbərim yox idi. Bu barədə heç nə eşitməmişdim.

— Bu barədə Natalidən başqa heç kim bilmir, — Cessika izah etdi. — Başqa adamın bilməsini istəmirdim. Amma Natali dedi ki, səninlə danışmalıyam.

— Çox təəssüf edirəm, Cessi!.. Yəqin, sənə çox çətindir.

Cessika nəsihətçisinin ona təsəlli vermək istəyini gördü. O, yaşadıqlarını Cenni ilə bölüşmək qərarına gəldiyi üçün artıq sevinirdi.

— İndi bizim evdə hər şey fərqlidir... hər şey... — o dedi.

— Ah, Cessika, bunu eşitmək necə də kədərlidir... — Cenni az qala ağlasın. Cessika da qəhərləndi. — Bu barədə mənə danışmaq istəsən, səni dinləməyə hazıram.

Cessika valideynləri arasındakı münaqişə və boşanma haqqında kiməsə nə qədər çox danışmaq istədiyini özü də bilmirdi. Demək olar ki, yarım saat ərzində o, dərdini Cenni ilə bölüşdü. Onların evində nə qalmaqal, nə dava-dalaş olub. Əgər bütün bunlar olsaydı, boşanma çox daha rahat qarşılanardı. Anası ilə atası, sadəcə olaraq, səssizcə bir-birindən uzaqlaşırdılar. Elə zənn olunurdu ki, onların hər biri hətta bir yerdə olsalar da, öz aləmində yaşayır. Atası çox işləyirdi. İşdən əlavə, o, vaxtının çoxunu qolf klubunda keçirirdi. Anası romanların, serialların və cilalı jurnalların uydurma dünyasında yaşayırdı. Bunları danışa-danışa Cessika birdən fikirləşdi ki, valideynlərinin ortaq cəhətləri çox azdır. Bəlkə də onlar ayrı yaşasalar, daha xoşbəxt olacaqlar.

O, payız planları — kimin kiminlə yaşayacağı haqqında danışmağa başlayana qədər, özünü saxlayırdı.

— Atam, yəqin ki, mənim və ya Karenin onun yanına köçməyini istəyəcək, — o özünü ağlamaqdan güclə saxlayaraq dedi. — Mən isə ailəmi daha da dağıtmaq istəmirəm. Mən atamı çox sevirəm, amma mənim yerim anam, Karen və Markın yanındadır. Nə edəcəyimi bilmirəm. — Cessika diqqət çəkmək və camaat arasında ağlamaq istəmirdi. O özünü toparlamağa çalışırdı. Lakin Cenninin onu qucaqladığını və gözlərindəki yaşları görəndə dözə bilmədi.

— Narahat olma, Cessi, — Cenni dedi. — Sənin üçün nə qədər çətin olduğunu bilirəm. Hər şeyin belə olduğuna çox təəssüf edirəm. Mən yanındayam. Qorxma, ağla.

Cessika hisslərinə yer verib hönkür-hönkür ağladı. İlk dəfə idi ki, o, valideynlərinin boşanmasına görə ağladı. Göz yaşlarını siləndən sonra birdən Cessika içində, bacısı Karendə olduğu kimi, alovun püskürdüyünü hiss etdi. Göz yaşları sanki bəndi yarıb, bütün duyğuları üzə çıxartdı.

— Axı niyə... Niyə onlar bizə qarşı belə edirlər? Bu, doğru deyil! Xüsusilə də Marka qarşı bu ədalətsizlikdir! — Kiçik qardaşının təkbaşına əziyyət çəkməsi fikri yeni göz yaşları dalğasına səbəb oldu.

Hələ də onu qucaqlamağa davam edən Cenni dedi:

— Bütün bunları yaşadığına görə çox üzülürəm, çünki səni sevirəm. Amma biz birlikdə öhdəsindən gələcəyik, mən yanındayam.

Cenni dua etdi. Cessika Cenninin, həqiqətən, onun üçün böyük bacı olduğunu hiss etdi.

Bir neçə dəqiqədən sonra onlar gözlərini silərək, özlərini səliqəyə saldılar. Hətta başqalarının gözündə necə göründükləri barədə bir az zarafat etdilər. Daha sonra Cenni ciddi şəkildə dedi:

— Boşanmaq — yaxın adamın itirilməsi kimidir. Əzizlərdən kimsə vəfat edəndə kədərlənirsən. Bu proses bir neçə mərhələdən ibarətdir. Ailə «öləndə» də eyni hisslər yaşanır.

— Hə, Natali mənə buna oxşar nəsə demişdi, — Cessika qeyd etdi. — Bunlar məntiqli görünür, amma mən bu mərhələlərin nə olduğunu bilmirəm.

Cenni Cessikaya növbəti bir neçə həftə ərzində qarşılaşa biləcəyi beş acı çəkmə mərhələsindən bəhs etdi. Sadə bir izahat Cessikaya hazırda başına gələnləri anlamağa kömək etdi.

Sonra Cenni soruşdu:

— Hisslərin və bütün bu mərhələlərdən necə keçəcəyin barədə danışmaq üçün səninlə yenə, bəlkə də bir neçə dəfə, görüşə bilərik?

— Sən birlikdə səhər yemək yeməyi və ya imana gəldiyim ilk vaxtlarda etdiyimiz kimi Müqəddəs Kitabı araşdırıb, ünsiyyət qurmağı nəzərdə tutursan?

— Bəli, əgər sən istəsən.

Cessika gülümsədi. Cenni ilə keçirdiyi vaxt ona imanda möhkəmlənməyə və ruhən böyüməyə çox kömək etdi.

— Əlbəttə, istəyirəm, — o dedi.

Cessika və Cenni növbəti iki şənbə, hətta lazım gələrsə, sonradan gələn şənbə günləri görüşüb, birlikdə səhər yeməyi yemək qərarına gəldilər. Sonda onlar üzməyə getdilər.

Valideynləri ayrılandan sonra ilk dəfə idi ki, Cessika acı çəkməkdə tək olmadığını hiss etdi. Növbəti həftə Cenni ona bir neçə dəfə zəng etmiş və ruhlandırıcı elektron məktublar göndərmişdi. Natali də Cessikaya onun üçün dua etdiyini xatırlatmaq üçün tez-tez zəng edir və baş çəkirdi. Qız valideynlərinin boşanma qərarının qəti olduğunu öyrənəndə, ilk həftə onun üçün çox çətin olmuşdu. Həm də o, vəziyyətə özünəməxsus şəkildə reaksiya verən Karen və Marka görə də narahat idi. Onlara nisbətən Cessika özünü daha yaxşı hiss edirdi. Çünki iki yaxın insanın narahat olduğunu və onu dəstəklədiyini görürdü. O, ümid edirdi ki, rəfiqəsindən və ruhani müəllimindən təsəlli alaraq, qardaşına və bacısına kömək edə biləcək.

Onlar kafedə stola əyləşən kimi Cenni Cessikadan soruşdu:

— Bu həftən necə keçdi?

Cessika çiyinlərini çəkdi:

— Pis deyil. Təbii ki, valideynlərimin boşanması ilə barışmaq çətindir. Çox sağ ol ki, mənə keçməli olacağım kədər mərhələləri haqqında danışmısan. Deyəsən, keçən həftə mən inkar etmək mərhələsi və yüngül depressiya yaşadım.

— Ona görə də mən səninlə bir neçə dəfə görüşməyimizi istədim, — Cenni dedi. — Hisslərinlə mübarizə aparmağın ən yaxşı yolu — onlar haqqında danışmaq və onların arxasında nəyin dayandığına diqqət yetirməkdir.

Onlar səhər yeməyi sifariş edəndə, Cenni bir kağız çıxarıb Cessikaya uzatdı.

— Boşanma ilə bağlı hansı hisslər keçirə biləcəyini düşündüm. Bunları qeyd etmək qərarına gəldim, — Cenni dedi. — Zəhmət olmasa, bax, gör, bu siyahıda artıq yaşadığın bir şey varmı?

Cessika ilk sözü ucadan oxudu:

— «İnanmamaq». — O dayandı. — Bəli, bu hiss mənə tanışdır. Hələ də inana bilmirəm ki, valideynlərim boşanır. Mən buna inanmaq istəmirəm. Keçən həftə yuxuda gördüm ki, atam evə qayıdıb və anamla münasibətləri yaxşılaşıb. Yuxudan oyananda fikirləşdim ki, onu mətbəxdə əlində bir fincan qəhvə və qəzetlə görəcəyəm. Amma təəssüf ki, o, orada yox idi.

— İnanmamaq — inkarın bir formasıdır, — Cenni dedi. — Güclü stress nəticəsində beynin müəyyən sabitlik səviyyəsini qoruyub saxlamağa çalışır. Bəzi insanlarda bu hiss problem haqqında danışmaqdan imtina etmələri ilə özünü büruzə verir. Onlar hətta bunu fakt kimi qəbul etmək istəmirlər. Digərləri problemin mövcudluğunu etiraf edir, lakin təsir gücünü inkar edirlər. İnkar etmək — qeyri-sağlam olsa da, bir növ müdafiə reaksiyasıdır. Sonda boşanmanın, həqiqətən, baş verdiyini və buna görə həyatının dəyişdiyini etiraf etməli olursan.

Cessika yavaşca başını tərpətdi:

— Başa düşürəm. Uydurma dünyada yaşamaq anormal və yanlışlıqdır. Problemi inkar edəndə, onun öhdəsindən gəlmək mümkün deyil.

— Bunu başa düşməyin çox yaxşıdır, — Cenni dedi.

— Qorxuram ki, Mark məhz bunu yaşayır, — Cessika dedi. — O, ümumiyyətlə, atamla anam haqqında danışmaq istəmir. Hər dəfə bu mövzunu açan kimi o, kompüter oyunlarına keçir.

— Bəlkə Allah ona sənin vasitənlə kömək etmək istəyir? — Cenni dedi. — Mən Mark, Karen və sənin üçün dua edirəm.

Cenni siyahını oxumağa davam etdi:

— «Utancaqlıq, çaşqınlıq, qəzəb, günahkarlıq hissi»... hmm... Məncə, özümü bir az günahkar hiss edirəm.

— Mənə bu haqda danış.

Cessika bir az tərəddüd etdi. Bu vaxt ofisiant yaxınlaşıb, onlara şirə gətirdi. Cessika fikirlərini toplamaq və cavab vermək üçün bir neçə saniyə qazandığına görə sevindi.

— Düşünürəm ki, atamla anamın yaşadığı problemlərdə qismən mənim də günahım var. Mən heç də həmişə nümunəvi uşaq olmamışam. On üç yaşım tamam olanda özümü müstəqil hiss etdim. Bir dəfə bilərəkdən evə yarım saat gec gəldim. Bunun üstündə valideynlərimlə böyük qalmaqal yaşadıq. Yadımdadır ki, o vaxt atam mənə belə bir söz demişdi: «Cessika, sən belə davrananda ananla həyatımızı dözülməz edirsən. Ailə münasibətləri onsuz da asan deyil, üstəlik, davranışın vəziyyəti daha da çətinləşdirir». Onda anladım ki, valideynlərim elə də yaxşı yola getmir, problemin bir hissəsi isə mənəm.

— Valideynlərinin ayrılmasına görə özünü günahkar hiss etməyini eşitmək məni çox kədərləndirdi, — Cenni şəfqətlə dedi. — Sənin nələr yaşadığını başa düşürəm. Amma bu sənin günahın deyil. Əlbəttə, sən nümunəvi uşaq olmaya bilərsən. Ancaq heç bir uşaq nümunəvi deyil! Valideynlər həyatın çətinliklərinin öhdəsindən gəlməlidirlər, o cümlədən uşaqları ilə problemlər yarananda belə. Valideynlər münasibətlərinə görə özləri məsuliyyət daşıyırlar.

— Amma atam dedi...

Cenni onun sözünü kəsdi:

— Ola bilsin ki, atana problemlərinə görə məsuliyyət daşımaq çətindir. Bu, bir çox insanın başına gəlir. Əminəm ki, o səni incitmək niyyətində deyildi. Amma sənin pis davranışın ona öz günahının bir hissəsini sənin boynuna qoymağa imkan verdi.

Cessika bir an düşündü.

— Yəni bu mənim günahım deyil?

— Xeyr, boşanma sənin günahın deyil. Valideynlərini barışdırmaq üçün məsuliyyəti də sən daşımırsan. Onlar böyük adamlardır və bu cür məsələləri özləri həll etməlidir. Sənin edə biləcəyin tək şey onları sevmək və onlar üçün dua etməkdir.

Cessika kreslosuna söykənib rahat nəfəs aldı:

— Sanki çiynimdən böyük bir yük götürüldü!

— Lap yaxşı, — Cenni dedi. — Bundan sonra özünü günahkar hiss etməməlisən.

Ofisiant iki porsiya fəsəli gətirdi. Onlar yemək yeyə-yeyə Cessika siyahını oxumağa davam etdi və yaşadığı digər hissləri də qeyd etdi. Cenninin sualları və açıqlamaları Cessikaya yaşadığı ağrıları aradan qaldırmağa imkan verdi.

Cenni həmçinin Cessikadan başqa işlərinin necə getdiyini soruşdu. Cessika etiraf etdi ki, valideynlərinin boşanması onu çox üzdüyünə görə o, bütün ev işlərini — paltar yumaq, bağçaya qulluq etmək kimi işləri başlı-başına buraxıb. Onda Cenni mobil telefonunu çıxarıb, Nataliyə zəng vurdu. O, Natali ilə razılaşdı ki, Cessikaya ev işlərində kömək edəcək.

Cessika bir az utansa da, eyni zamanda rahatlıq hiss etdi. Adətən, o öz vəzifəsinə çox məsuliyyətlə yanaşırdı. Amma indi depressiyaya düşdüyü üçün ev işlərini görmək həvəsində deyildi. Natalinin ona kömək etməyə gələcəyini biləndə, sevindi.

Vaxt tez gəlib keçdi. Cenni işə getməli idi. Onlar gələn şənbə günü görüşüb söhbəti davam etdirməyə razılaşdılar. Cessika Cenninin göstərdiyi qayğı və köməyə görə minnətdar idi. O ümid edirdi ki, qarşıdakı həftə ötən həftəyə nisbətən daha yaxşı olacaq.

Cenninin Cessika ilə üçüncü görüşünə Daq Şou da gəldi. O, şənbə günləri tək səhər yeməyi yeməkdən yorulduğunu söylədi. Üçü də gülüşə qərq oldu. Əslində, o, Cenninin dəvəti və Cessikanın razılığı ilə gəlmişdi. Bu ay ərzində o da Cеssikaya təsəlli, dəstək və ruhlanma mənbəyi olmuşdu.

— Yəqin, son həftə ən çətin həftələrdən biri idi, hə, Cessi? — Daq yeməkdən əvvəl dua edəndən sonra Cenni soruşdu.

Cessika başını yellədi:

— Bəli, dünən valideynlərimin boşanma bildirişi gəldi. Bu, doğrudan da, ağır cümə günü idi.

— Bəs özünü necə hiss edirsən? — deyə Daq soruşdu.

Cessika özünü yaxşı hiss edirdi. O, əhvalına müvafiq davranmağa çalışdı:

— Ümumiyyətlə, pis deyiləm. Bütün bu ay ərzində ümid edirdim ki, valideynlərim fikirlərindən daşınacaq. Hətta bunun üçün dua da etdim. Amma bu, baş vermədi. — O gülümsədi və tez əlavə etdi: — Narahat olmayın, mən baş verənləri inkar etməyə çalışmıram. Bilirəm ki, atamla anamın yolları ayrıldı. Bunun baş verdiyinə görə məyus olsam da, artıq buna görə özümü günahlandırmıram. Dua edirəm ki, valideynlərim Məsihi qəbul edib, yenidən bir araya gəlsinlər.

— Bu, yaxşı duadır, — Daq dedi.

— Bəs dünən necə? Sənin üçün çətin bir gün idi? — Cenni ehtiyatla soruşdu.

Cessika bir dilim İsveç fəsəlisini çeynəyib uddu.

— Bəli. Poçtalyon gələndə mən çöldə idim. Məktubların arasında rəsmi bildiriş də var idi. Anam onu mənim yanımda açdı.

— Yəqin bunu görəndə, sən çox pis oldun, — Cenni dedi.

Cessika bir an düşündü:

— Məncə, anam rahatlıq hiss etdi. Onun reaksiyası məni bildirişin özündən daha çox narahat etdi: onun buna az qala sevindiyini görmək çətin idi. Mənə elə gəlir o, başa düşmür ki, atamdan boşanan mən deyiləm, odur. O, hələ də mənim atamdır, mən onu çox sevirəm.

Daq ağır nəfəs aldı:

— Cessi, çox təəssüf edirəm ki, anan atana olan hisslərini başa düşmür.

— Təşəkkür edirəm, amma bunun öhdəsindən gəlməliyəm. Cenni düz deyir, zaman hər şeyi sağaldır. Görüşlərimizin sayəsində mən indi ağrı-acının öhdəsindən daha yaxşı gəlirəm. — Cessika gülümsədi və minnətdarlıqla Cenniyə baxdı.

Cenni ona göz vurub soruşdu:

— Bəs Karenlə Mark necədir?

— Karen hələ də bəzən qapıları çırpır. Amma deyəsən, baş verənlərə öyrəşməyə başlayır. Mark da get-gedə açılışır. Hər axşam onunla bir neçə dəqiqə danışmaq üçün otağına gedirəm. Ondan özünü necə hiss etdiyini soruşanda, o, nə cavab verəcəyini bilmir. Buna görə keçən həftə fərqli bir yanaşmanı sınadım: sənin mənə verdiyin siyahıdan istifadə edib, ona «Mark, yəqin ki, sən atamızla anamızın boşandığına görə kədərlənirsən?» kimi suallar verməyə başladım. Onun üçün «bəli» və ya «xeyr» cavabı vermək daha asan oldu. O, «bəli» deyəndə, mən də sənin kimi, ona təsəlli verməyə və ruhlandırmağa çalışdım.

Cenni gülümsədi:

— Əla, Cessi! Bu mənə Müqəddəs Kitabda Korinflilərə ikinci məktubun birinci fəslinin üçüncü və dördüncü ayələrini xatırladır. Sən aldığın təsəllini Marka da ötürürsən. — Sonra o, Daqa üz tutub dedi: — Məncə, Cessi artıq Elisonla görüşməyə hazırdır. Sən necə düşünürsən?

Daq gülümsəyib başını yırğaladı.

Cenni yenidən Cessikaya baxıb dedi:

— Elison Qilbert bizim gənclər qrupundan yeddinci sinifdə oxuyan yeni qızdır. Keçən həftə öyrəndik ki, onun valideynləri yazda boşanıblar. O, anası ilə bura köçüb. Daqla səndən onunla görüşməyi və yaşadıqlarını bölüşməyi xahiş etmək istərdik.

Cessika həm ruhlandı, həm də qorxdu.

— Amma mən... bilmirəm... Axı mən məsləhətçi deyiləm. Həm də Müqəddəs Kitabı o qədər də yaxşı bilmirəm...

— Biz səndən onun ruhani himayədarı olmağı xahiş etmirik, — Daq dedi. — Biz sadəcə Marka necə təsəlli verdiyin və onu ruhlandırdığın kimi, Elisona da təsəlli verməyini xahiş edirik. Ona öz hekayəni danış, valideynlərinin boşanması ilə bağlı təcrübəni bölüş. Məncə, sən bunu edə bilərsən.

Cessika gah Daqa, gah da Cenniyə baxdı.

— Yəni sadəcə Markla danışdığım kimi onunla da elə danışım, vəssalam? — deyə o soruşdu.

Daq və Cenni eyni anda başlarını tərpətdilər.

Birdən Cessika üçün hər şey aydın oldu.

— Əlbəttə, mən bunu edə bilərəm, — o dedi. — Onunla nə vaxt görüşməliyəm?

— Fəsəlimi yeyim qurtarım, sonra, — Daq gülə-gülə dedi.

Coş Makdauell Amerikada tanınmış vaiz, yazıçı, eləcə də dünyanın müxtəlif yerlərində müjdəçilik və şagirdliklə məşğul olan «Campus Crusade for Christ» beynəlxalq missioner təşkilatının nümayəndəsidir. O, 128 dilə tərcümə edilmiş 150-dən çox kitabın müəllifi və həmmüəllifidir. Coş və həyat yoldaşı Dotti təxminən yarım əsrdir ki, evlidir. Onların dörd övladı və on nəvəsi var.

Ed Styuart bir çox məsihçi kitabının müəllifi və həmmüəllifidir. Böyük yazıçılıq təcrübəsinə malik olan Ed Styuart Coş Makdauell ilə birlikdə gənclər üçün bədii ədəbiyyat üzərində çalışmışdır. Sonradan böyüklər üçün də dörd triller-romanı yazmışdır. Ed və həyat yoldaşı Kerolun iki böyük övladı və dörd nəvəsi var.