Джош Мак-дауэлл

КУӘГЕР

— I —

1

Қызы қайтыс болды. Әйелі жоғалып кетті. Рафик Рэмзидің өзінің өмірі үшін қауіптенді.

— Екі күн ғана қалды, — деді, жалданған кісі өлтірушінің бомбасынан немесе атқан оғынан өлгеннен гөрі, өкпесіндегі ісік ауруынан өлуді артық көргендей, темекіні бірінен соң бірін шегіп, Монте-Карлодағы қымбат пәтерінің қонақ бөлмесінде ары-бері жүрген егде тартқан кісі. — Сіз келердің алдында мен тағы да бір хат алдым. Егер жұма күнге дейін тағы басқа ақша жібермесем, олар Клодетті өлтіріп, сосын менімен айналысатын болатынын айтты. Сондықтан, Аккад мырза, өтінемін сізден, жақсы хабар әкелдім деп айтыңызшы, әйтпесе мен бұдан артық шыдай алмаймын.

— Бұл жолы олар қанша сұрап жатыр?

— Жиырма бес миллион, — деді Рэмзи. — Мен әлдеқашан төлеп қойған он бір миллион евроның үстіне қоса.

Қарапайым адам үшін бұл қомақты сома болатын. Алайда жетпіс тоғыз жастағы Рэмзи қарапайым адам емес еді. Осыдан жарты жыл бұрын ол француз конгломератына марқұм ағасымен бірге 1963 жылы негізін қалаған өзінің «Блю Найл Холдингз» компаниясын 563 миллион евроға сатқан еді. Содан ол Мысырдағы ірі бай адамдардың біріне айналып, Солтүстік Африка мен Таяу Шығыс елдерінің іскер адамдарының арасында тірі аңыз айналды.

Марван Аккад қымбат итальяндық теріден жасалынған ұзын диванға жайғасып, болған жағдай туралы ойлана бастады. Бір жағынан Рэмзи — жақсы клиент: ол кәрі, бай әрі қорқып қалған. Дәл осындай адамдарға Аккадтың ісі арнайы жоспарланған.

Бірақ, осы іспен айналысу барысында, ол әрбір жерде адам кемшілігінің көрінісімен кездесті — қызғанышымен, жемқорлығымен, кісі өлтірумен. Ол өзіне өте қымбат екі адамын тартып алған осы бейшара қарияға еш жұбаныш сөз айта алмады. Қауіпсіздік қызметінен мүлдем кету керек кез келген шығар деп ойланды.

Аккад эспрессоны ішіп болып, Жерорта теңізінің көз шағыстырар бетіне көз тастады. Күн батып, күн сәулесі теңіз жағалауындағы қымбат пәтерлердің терезелеріне түсіп тұрды. Ол ойға батты: ата-анасы оның қазіргі өмір сүру салты туралы не айтқан болар еді — тік ұшақтар, лимузиндер, Армани дүкенінен алынған киімдер мен кевлардан жасалынған кеудешелер. Тәуекел неғұрлым көбірек болса, соғұрлым ақша да көбірек болады. Табысты істің мағынасы осында емес пе?

Анасының не айтатынын ол біледі. Бір кездері анасы одан әскерден кейін Бейруттан кетуін, дәрігер немесе инженер болуын, Ранияны тауып, Парижде тұрақтауын өтінген еді. Анасы оның өмірінің қауіпсіз әрі тыныш болғанын, балалары аман-есен өсіп, қандай да бір тыныш әрі табысты іспен айналысқанын қалады. Бірақ ол ақымақ болып, анасын тыңдамады. Қарақшылар мен наркомагнаттар тартып алған байлардың әйелдерін оларға қайтаруға, клиенттерді Бағдаттан, Мосул мен Фаллуджиден алып шығуға көмектесетінін анасы көз алдына елестете алар ма еді.

— Жаңалықтар бар, — деді Марван Аккад. — Бірақ, жаман хабарлар.

— Клодетт туралы ма? — деп Рэмзи жауап күтті. — Мына жексұрындар онымен бір нәрсе істеді ме? Мен оларды өлтіремін! Ант беремін сізге, Аккад мырза, мен оларды іздеп тауып, азаптамайынша тыным таппаймын.

Аккад басын шайқады.

— Іс Клодетт жайында, бірақ бұл сіз ойлағандай емес. Өтінемін, отырыңыз.

— Сізге не нәрсе білдіңіз, айтыңызшы.

— Айтамын, Рэмзи мырза. Бірақ, өтінемін, отырыңыз, сізге бәрін де айтып беремін.

Соңғы екі аптада денсаулығы өте нашарлап кеткен алып денелі Рэмзи креслоға жайғасып, тағы бір темекіні тұтатты. Оның қанталаған көздерінде сабырсыз күту болды. Ол алдына қарай еңкейді.

— Өтінемін, Аккад мырза, менімен ойнамаңыз. Созбаңыз.

Аккад басын изеді.

— Рэмзи мырза, сіз Сан-Паулу туралы не білесіз?

Сұрақ қарияны әбігерге салды.

— Сіз Бразилия қаласы туралы айтып жатырсыз ба?

— Иә.

— Еш нәрсе білмеймін, — Рэмзи иықтарын көтерді. — Неліктен сұрап жатырсыз?

— Шынымен де еш нәрсе білмейсіз бе? — деп Аккад сұрағын жалғастырды.

— Мен бір нәрсе білуім керек пе?

— Онда «Блю Найл» компаниясының өкілеті немесе зауыттары бар ма?

— Жоқ.

— Сіздің жетекшілеріңізден ешкім сол жақтан келген жоқ па?

— Жоқ.

— Мүмкін, қызметкерлердің бірі сол жақтан шығар?

— Меніңше, жоқ.

— Ал өзіңіз жұмыс бабымен Сан-Паулуда болып па едіңіз?

— Сізге айтып тұрмын ғой, жоқ, болғаным жоқ.

— Ал әйеліңізбен бірге демалыс уақытында ше?

— Қандай демалыста? — деп бұрқ етті Рэмзи. — Мен қолы бос адам емеспін.

— Рэмзи ханым жалғыз өзі Сан-Паулуға бір нәрсе үшін барған жоқ па?

— Әрине, жоқ.

— Сіз бұған нақты сенімдісіз бе?

— Мүлдем түсінбеймін, не…

— Рэмзи мырза, сенімдісіз бе? — деп Аккад жауап күтті. — Жақсылап ойланыңызшы.

Рафик Рэмзи түрегеліп, темекесін сорып, бөлме ішінде ары-бері жүре бастады.

— Әйтсе де, оның сонда болуы мүмкін, — деді ол біраз үзілістен кейін.

— Сол туралы маған айтып беріңізші.

— Айтатын еш нәрсе де жоқ, — деді Рэмзи. — Клодеттің жиені бір кездері бразильдік жігітке күйеуге шыққан. Бұл жарты жылға созылып, кейін олар ажырасып кетті.

— Сіз үйлену тойына бардыңыз ба? — деп сұрады Аккад.

— Мен барған жоқпын, бірақ Клодетт барды. Оған да ұнаған жоқ. Мен Сан-Паулу туралы айтамын. Адам өте көп, әрі өте шулы. Нью-Йорк сияқты деген еді ол.

— Ал үйлену тойы қашан болып еді?

— Білмеймін, мүмкін, 3-4 жыл бұрын, — деп жауап берді Рэмзи, өзіне сусын құйып жатып. — Не болды? Бұл сұрақтардың бәрі не үшін?

Аккад еңкейіп, портфельін ашты, одан үлкен конвертті алып шығып, Рэмзиге ұсынды.

— Бұл не? — деп сұрады қария, мартиниді жұтынып алып.

— Ашыңыз, — деді Аккад. — Көресіз.

Рэмзи бір сәт Аккадқа қарап тұрды, сосын стақанын қойып, жақындап келіп, конвертті алды да, ақырын ғана ашты. 20х25 өлшемдегі фотосуретті алып шығып, қарады да, оның жүзі бозарып кетті, бет жүзінен қатты таңырқағандық байқалды. Оның қолында әйелінің суреті болды, суретте көрсетілген күнге сай, сурет екі күн бұрын түсірілген екен. Әйелін сатып алу үшін қойылған талаптармен бірге жіберілген алдыңғы суреттерден айырмашылығы, осы суретте әйелінің қол-аяғы байлаулы емес еді. Аузын жауып тұрған шүберек те болмады. Ол әлдебір мекемеде үстел басында отырып, қызметкермен немесе басқарушымен сөйлесіп отырды.

— Мен… түсінбеймін, — деді Рэмзи әлсіз дауыспен, оның қолдары дірілдеп кетті. — Бұл не? Бұл фотосуретті қайда жасалды?

— Бұл фотосурет жасырын камера арқылы Сан-Паулу қаласындағы банкіде жасалынған, — деп түсіндірді Аккад. — Сіздің әйеліңіз төлем ретінде жіберген ақшаны алып жатыр.

Рэмзиге ақпаратты қорыту қиын болған сияқты.

— Сіз не айтып жатырсыз, Аккад мырза? — деді қария. — Менің әйелім… осының бәрін ол жоспарлады деп ойлайсыз ба? Ол мені сатып кетті деп ойлайсыз ба?

Аккад еш жауап бермеді. Ол оған қалай әрекет етудің жоспарын ұсынудан бұрын, осы ащы шындықтың клиенттің санасына жетуін күтті. Бірақ ол мұны істеп үлгермеді. Екі рет оқ атылып, айна терезелері быт-шыты шығып сынып, жан-жаққа шашырап кетті. Қария құлады да, оның аузынан қан шұрылдап ағып жатты. Рафик Рэмзи мерт болды, ал Марван Аккад ендігі кезек өзінікі екендігінен қауіптенді.

2

Марван алып емен үстелінің артына жасырынды. Ыдыс-аяқтар мен картиналардың рамаларының күл-талқанын шығарып, қайтадан оқтар атылды. Сынған заттар жан-жаққа ұшып жатты.

Бөлмеге Рэмзидің екі қарулы қорғаушылары кіріп келді, бірақ олар мергенге қарсы оқ атуды айтпағанда, мергеннің қайда орналасқанын анықтап үлгерместен мерт болды.

Марван телефонға жармасты, бірақ байланыс үзілген еді.

Тапаншасына қолын созып жатып, кіре берісте оны күзетшілердің алып қойғаны есіне түсті. Басының үстінен көне вазалар жинағы быт-шыты шығып сынып, шашырады. Оқтар айналадағы жиһазды сындырып жатты.

Мұнда қалуға болмайды. Рэмзиді өлтірушілер оптикалық көздеуішті қолданса керек. Олар оның бөлмеде екенін, әрі дәл қай жерде жатқанын біледі.

Марван солға қарай домалап, өлі қорғаушыларына жылжып барды. Оқ ату күшейді. Ол олардың қару-жарағын және Рэмзидің әйелінің суретін алып, ашық тұрған есіктен кіреберіске сүңгіп кетті.

Жеделсатыдан тағы екі күзетші шықты.

— Жат!Жат! — деп айқай салды Марван.

Жаңа оқтар атылды. Бірінші күзетші жерге жата кетті. Екіншісінің жолы болмады. Оған екі оқ тиіп, аурудан ыңырсыды.

— Тезірек, Аккад мырза, баспалдаққа шығыңыз! — деп жолдасына қандай да бір көмек беруге тырысқан бірінші күзетші айқайлады, бірақ жолдасына көмектің қажет жоқ еді.

Марван оның кеңесін тыңдап, тапаншасын алдын қарай созып, баспалдаққа қарай жүгіре жөнелді: оны онда да күтіп тұруы әбден мүмкін. Мұнда тыныш болды. Ол төмен қарай он бұрылысты жүгіріп өтті, ойлары ретсіз болды.

Ол холлге жүгіріп кірді — оның жүргізушісі әлі де осында шығар. Ол тобырдың арасынан таныс келбетті іздей бастады, бірақ таппады. Полиция сиреналары мен өрттен сақтандыру дабылы естілді. Адамдар айқайлап жатты. Нағыз аласапыран бейберекеттік орнаған еді. Алайда оқ ату тоқталған — неде болса, әзірше тоқтаған.

— Аккад мырза! — деп әлдекім оны тобыр арасынан шақырды.

Үйге күзетшілер мен агенттер баса-көктеп кіріп келе жатты. Көптеген тұрғындар жеделсатыдан жүгіріп шығып жатты, олардың бет жүздерін қорқыныш билеген. Ешбір таныс адам байқалмады, бірақ ол тағы да сол дауысты естіді.

— Аккад мырза, мен мұндамын!

Артына қарай бұрылып, өзіне қарай жүгіріп келе жатқан жүргізушісін көрді — кіші бойлы, ақжарқын адам.

— Аккад мырза, — деп ентіге сөйледі ол, — сізге бұл жерден кету керек. Осында күте тұрыңыз, мен көлікті алып келейін.

— Мен сізбен бірге барамын, — деді Марван.

— Жоқ, жоқ, мырза, — деп айтқанынан қайтпады жүргізуші. — Мен бір сәтте қайтып келемін.

Жүргізуші Монакодағы ең қымбат тұрғын үйлердің бірі саналатын кешенді тастап кетіп бара жатқан қалың тобырдың арасына сіңіп, шығар есікке бет алды.

Марван сөз таластырмады. Оның ойланатын нәрселері бар еді. Клодетт Рэмзи мен оның сыбайластары оның ақша аудармаларын аңдып жүргенін білуші ме еді? Оның Сан-Паулуға шыққанын олар біле ме? Рафик Рэмзиді осы ізбен жүрмеуі үшін өлтірді ме? Бірақ бұл қалайша болуы мүмкін? Себебі ол бұл туралы Рэмзиге өлеріне бір минут қалғанда ғана айтып еді ғой?

Рэмзи «Аккад және серіктестер» агенттігін он күн бұрын жалдаған. Осыған дейін оның қауіпсіздігімен париждік фирма айналысқан. Ол Аккадтың компаниясына қызының өлімінен кейін және әйелінің жоғалып кеткенінен кейін келген, тек осы қылмыстарды тергеуді сұраған. Марван тағы қосымша адамдарды беруді немесе француздік қорғаушыларды толығымен өз адамдарымен ауыстыруды ұсынған, бірақ Рэмзи бас тартты. Ол қарақшыларды қауіптендіретін еш әрекет істегісі келмеді, әрі өзі өте қатты сүйген әйеліне олардың басқаша қарауына әсер ететін өзгерістерді енгізгісі келмеді. Міне, осы ауыр қате болды.

Марван жан-жақтан келіп жатқан полиция мен басқа да көліктерді көрді, әрі ақпарат құралдары қызметкерлерінің де көп кешікпей келетінін түсінді. Ал оған өз келбетінің еуропалық және таяушығыстық газеттерде болғаны керек емес еді. Бұл өркендеп келе жатқан қорғау агенттігінің басты жетекшісі армандаған жарнама емес еді.

Ол сағатына қарап, алаңдағы тобырға көз тастады. Ақыры ол жүргізушісінің жарқыраған жаңа «Рэндж Роверге» мініп, оталдырғанын көрді.

Марван үйден шықты. Ол осы жерден мүмкіндігінше тезірек кетуді қалады. Алайда, ол алаңды кесіп өте бергенде, үлкен жарылыс джиптің быт-шытын шығарды да, жарылыстың толқыны Марванды алысқа лақтырып жіберді. Жалынның тілі мен қою қара түтіні аспанға ұмтылды. Сынған заттар мен автокөліктің жалындаған сынықтары жан-жаққа шашырап жатты. Дәл осы қорқынышты сәтте Марван өзін де өлтіргілері келіп жүргенін түсінді.

3

Айналада адамның денелері жатты. Жараланғандар айқайлап, көмек сұрады. Басқалары дағдарыс күйге түсіп, үнсіз жүріп, сүрініп, достары мен сүйіктілерін іздеп, не болғанын және неліктен болғанын түсінбей жүрді.

Марван орнынан түрегелді, үсті-басын қағып, бетіндегі қанды сүртті. Ол күзетшілерінің бірінен алған тапашаның оқсалғышын алып, одан саусақтарының іздерін сүртіп, жақын арадағы қоқыс салатын шелекке тастап кетті. Басқа тапаншаны ол пиджагының астына сұғып жіберді де, небәрі бірнеше көше арыда жатқан қала орталығына қарай жүгіре жөнелді.

Оған қонақ үйге барып, киімдерін жинап, кету керек болды. Ешкім де оны тоқтатуға тырыспады. Болған жағдай бәрін де таңдандырған сияқты, ешкімді де оның кім екені және қайда асығып бара жатқаны мазаламады.

Марван өтіп бара жатқан таксиді тоқтатты.

— «Ле Меридьен», — деді ол жүргізушіге.

Күн таудың арғы жағынан ақырын бата бастады. Қалада шамдар жағылды. Кафелер мен казинолар ашылып жатты. Байлар мен әйгілі адамдардың көңіл көтеретін орны, Монте-Карло ояна бастады, алайда, болған оқиға туралы хабар көп ұзамай қалаға таралады.

Марван жағадағы яхталарды көрді. Бауырына телефон шалып, ақша мен ұшаққа билеттің керектігін ойлады. Бірақ қайда? Италияға ма? Немесе Францияға ма?

Ол қашу арқылы өз кінәсын мойындаған сияқты болатынын түсінді. Бірақ, орын алған жағдайды ескергенде, оның алдында таңдаудың жоқ көрді. Осында қалу дегеніміз өзіңе өлім үкімін шығару деген сөз. Әрине, оны полицияда түпкілікті сұрақтың астына алады. Рафик Рэмзимен оны кім таныстырды? Француздік қорғау фирмасы онымен жұмыс істеп жатқанын білсе, неліктен ол Монте-Карлоға келді? Неліктен олардың кездесуі Рэмзидің өлімімен аяқталғанын ол қалай түсіндіре алады? Неліктен ол күзетшілердің қару-жарағын алды? Неліктен өзінің жеке тапаншасын алмады?

Олар басқа да көптеген сұрақтарды қоятын болады. Ол Рэмзимен алғашқы рет кездескенде,оның не айтқаны туралы ойлана бастады.

Такси қонақ үйдің алдына тоқтады. Марван жүргізушіге жолақысын төлеп, оның күте тұруын өтінді: ол ұзақ тоқтағысы келмеді. Ол үйге кіріп, жеделсатымен бесінші қабатқа көтерілді.

Жеделсатыда оған Ранияны есіне түсірген, жиырма жас шамасындағы сүйкімді әйел болды. Ұзын қара шаштары. Терең қара көздері. Ақ жібек көйлегі. Қара белдемшесі. Маржан мойыншағы. Қара шұлықтары. Ал-қызыл тырнақтары. Қызыл далабы. Мүмкін, өте қою бояулары. Ол ұяла күлімсіреді. Күнделікті жағдайда Марван жауап ретінде күлімсіреп, онымен әңгіме құрған болар еді. Бірақ бүгін емес.

Ол бар күшін салып, бүкіл ойын бір жерге жинақтауға тырысып, бір жарым апта бұрын Рэмзимен болған әңгімені есіне түсіре бастады. Жалпы мазмұны оның есінде жақсы сақталған еді. Рэмзи әйелінің сұлулық салонынан, ал қызының мектептен үйге қайтар жолда ұрланғаны туралы оқиғаны айтқан болатын. Әйелінің ұрлануының соңынан оны босату үшін ақша талап етілді, ал қызының ұрлануы оның өлімімен бітті. Марван ойша күдіктілерді таңдады. Рэмзи өз отбасына бас салуы мүмкін, оншақты бұрынғы қызметкерлер мен конкуренттерді атады. Алайда, Марванды тағы бір мүмкіндік мазалады.

Қоңырау соғылып, жеделсаты үшінші қабатта тоқтады. Әйел шығысымен, ұялы телефонын алып, нөмірді тере бастады. Өзіне сенімді, әрі тік жүрісімен, қырындаудың ешбір ниетінсіз, әйел тағы да оның есіне Ранияны түсірді.

Жеделсатының есігі жабылды. Марван ойша Рэмзимен болған әңгімеге қайта оралды. Қария бірнеше жыл бұрын француз барлауының екі агенті оны қорқытуға тырысқаны туралы айтып берді, олар одан 250 мың еуро талап еткен, әйтпесе, олардың салық қызметіндегі достары «Блю Найл Холдингз» компаниясын салықтан бұлтарғаны үшін және қаржылай есеп беруді бұзғаны туралы тексеретінін айтқан. Олар оның өзіне және компанияға жаман ат келтіретін мағлұматтарды газетке беретінін айтқан.

Сонда Рэмзи компанияны басқармасы Парижде орналасқан көпұлтты корпорацияға сатуға тырысты. Ұзаққа созылатын ресми тексеру, тіпті арыздың негізсіз екендігі расталса да, компанияны сату келісіміне зиянын келтірер еді. Ол талап етілген соманы «кеңесшінің қызметі» ретінде төлегенін Марванға айтып берді. Ал олар тағы ақша талап еткенде — бұл жолы миллион еуро сұраған, ол Интерполға барған еді. Содан кейін агенттер ұсталып, оларға 25 жыл бас бостандығынан айырылу қауіпі төніп тұрды. Бірақ олар айыптаумен келісімге келіп, сыбайластарының есімдерін атауға уәде бергенде, олардың камерадағы өлі денелерін табылған. Өлімнің беті сол күйі ашылмады да, іс жабылып қалды.

Француздық ресми адамдар Ремзиден кешірім сұрады, ол оларға еш айып тақпаса да, айыптылар өздері әрекет етті, әрі француздық арнайы қызметінің немесе билік иелерінің атынан әрекет етпегеніне оның көзін жеткізгісі келді.

Алайда, Рэмзи осының бәрінің артында кем дегенде француз барлауының бір қызметкерінің тұрғанын болжады, осы адам түрмедегі орындаушылардың сөйлеуіне жол бермеу үшін олардың өлімін ұйымдастырды. Дәл осы адам бүгін де Рэмзиден ақша талап етіп отыр.

Сондықтан Рэмзи ешкімге сенім арта алмағандықтан, Марванмен байланысты. Егер оған қарсы (тіпті жеке дара болса да) француз арнайы қызметінің қандай да бір лауазымды адамы әрекет етіп жатса, онда қандай да бір париждік полиция қызметкері істің бетін ашып, кінәлілерді сотқа тартады дегенге сенуге бола ма?

Жеделсаты бесінші қабатқа тоқтады. Марван ойға шомып, шықпай тұрды. Мүмкін, Рэмзидің айтқаны дұрыс шығар? Мүмкін, оның әйелі осы белгісіз агентпен бірге басынан бастап жұмыс істеген болар? Неліктен? Оның ниеті қандай болды? Рафик пен Клодетт Рэмзи бақытты ерлі-зайыптылар сияқты көрінетін: олар бай еді, бірін-бірі сүйетін, ол бүкіл істерін бітірген кезде, өздері үшін рахаттанып өмір сүргілері келген еді. Не болды?

Жеделсатының есігі жабыла бастады.

Марван шындыққа оралды. Барлық нәрсе туралы ойлануға оның уақыты әлі де болады. Ал қазір оған заттарын алып, қаладан тез шығып кету керек. Егер полиция онымен сөйлескісі келсе, оны тауып алады. Ал ол мергеннің оғын немесе келесі бомбаның жарылысын күтуді еш қаламайды.

Ол жабылып бара жатқан жеделсатының есігін тоқтатып, сыртқа шығып, дәлізбен оңға бұрылды. Мұнда әдеттегіден қараңғылау екенін байқады, бірнеше шамдар күйіп кеткен немесе алынып тасталған сияқты.

Кенеттен дәліздің соңында бір бейне жылт етті. Марван таныс сытырды естіді де, өзін тапқанын түсінді.

4

Марван дәлізде оқ атылғанда, солға қарай секірді. Оқ қабырғаны тесіп өтті де, құм сыбақтар үгітіліп түсті.

Рэмзидің пәтерінде күзетшілердің бірінен алған тапаншаны қолына алып, атып жіберді. Осы кезде дәліздің екінші шетіндегі есік ашылды. Марван артына бұрылып, қараңғыда тағы да бір адамның бейнесін байқады — бұл жеделсатыдағы әйел еді.

Марван жерге жата кетті, оның үстінен қабырғаға тағы екі оқ атылды. Әйелді көздеп, ол екі рет атып жіберді, сосын, артына бұрылып, тағы екі рет — алдындағы адамға қарай атып жіберді. Оқтардың ешбірі нысанаға тимеді, бірақ ол бір-екі секундты ұтып алды.

Алдына қарай бірнеше қадам жерде бөлмелердің біріне бастайтын жол жатты. Бұл жасырыну үшін жақсы орын емес еді, бірақ басқа таңдау жоқ еді. Ол тағы да атып жіберді — екі реттен екі бағытқа, ал қарсы оқтар атылғанда, ол бұрылысқа секіріп кетті. Осыған дейін шабуылшылардың ешқайсысы оны жақсы көздей алмады. Алайда бұл осылайша ұзаққа созыла алмайды.

Тағы да оқтар атылды.

Олар жақындап келе жатыр.

Оның бірнеше секунд қана уақыты бар.

Марван екі реттен оңға және солға оқ атты да, домалап барып, басының үстіндегі «Мазаламаңдар» тақтайшасын атып жіберді. Сосын, есікті екі аяғымен теуіп сындырып, ішке сүңгіп кетті. Жаңа оқтар атылды.

Бөлмеде, тамақтар тұрған арбаның артында, өлгенше қорқып кеткен жас жұбайлар біріне-бірі жабысып тұрды.

— Төсектің астына кіріңдер! — деп Марван ақырын сыбырлап бұйрық берді. — Тез!

Өзінің қарақшы емес екенін түсіндіріп жататын уақыт жоқ. Ол қолынан келгенше оларды қауіпсіздікте ұстағысы келді. Олар төсектің астына еңбектеп кіріп, одан көздерін алмастан, оның қалайша тапашасын оқтап жатқанын байқап жатты. Сосын ол әйнек есікті ашып, балконға шықты.

Осы сәтте ол атылған оқтың дауысын естіді де, оқтың оң жақ иығын тесіп өткенін сезінді.

Соққыдан ол әйнек үстелге құлап, оның күл-талқанын шығарды. Ол өзін-өзі басқарып, артқа шегініп барып, бір қолымен бетін жауып, бөлмеге қарай атып жіберді. Есік мыңдаған сынықтарға бөлініп кетті, алайда ол нысанаға дәл тиді. Маржан мойыншақ таққан әйелдің кеудесіне екі оқ тиді. Ол айқайлап жіберіп, жерге құлай кетті.

Біреуімен іс бітті. Енді тағы біреуі қалды.

Ауырғанына қарамастан, Марван орнынан түрегеліп, үсті-басынан әйнек сынықтарын қақты, шабуылды күткен есікті көздеп, бөлмеге оралды. Жас әйел өте тез демалып жатты. Оның жас күйеуі оны жұбатуға тырысып жатыр, бірақ бәрі сәтсіз.

Марванның ашуы келді. Ол тоқтап, маржан мойыншақ таққан әйелдің жүрек қағысын тексерді. Әйел әлі тірі еді. Жүрек қағысы сиреп бара жатты. Оның тапашасын шетке ысырып тастап, ол әйелді аударғанда, көйлегінің қызыл қанға боялып бара жатқанын көрді.

Ол есікке қарай оқ атып, бірнеше секундты ұтып алды да, тапаншасын әйелдің мойынына тақады.

— Сені кім жіберді? — деп ызалана сұрады Марван.

Әйел ессіз күйде әлсіз күлімсіреді, алайда ешнәрсе айтпады.

Марван сұрағын французша қайталады, бірақ әйел еш жауап қатпады.

— Клодетт Рэмзи — ол сені Сан-Паулудан жіберді ме? — деп Марван жауапты талап етті.

Әйелдің бет жүзінде қорқыныш пен таңырқау ойнады. Есімнің оған таныс екені белгілі болды. Әйел Сан-Паулу туралы да білді. Ол тапаншасын әйелдің мойнына қаттырақ тақады, бірақ ол сөйлеуден бас тартты. Кенеттен әйелдің көздері аларып кетті де, ол мерт болды.

Марванның жүрегі қаттырақ соғып, кек алуды аңсады. Әйелдің тапаншасын алып, оқтарын тексеріп алды да, екі тапаншасынан да оқ атып, дәлізге атып шықты. Қараңғыда тығылып отырған екінші адамның тірі қалу мүмкіндігі болмады. Марван оның денесінің үстіне екі бос тапаншаны тастай салды. Сосын өлген адамның қолынан тапаншасын, ал оның киімінің қалтасынан оқтарды алды. Оның әмияны да, төлқұжаты да болмады.

Марван жас жұбайлардың бөлмесіне оралды. Маржан мойыншақ таққан әйелдің де еш құжаттары болмады. Бұлар көзге көрінбейтін, есімсіз адамдарды қараңғыда күтіп алып, еш ескертусіз бас салатын мамандар еді. Ал егер Рэмзидің айтқаны дұрыс болса ше? Егер бұл шынымен де француз агенттері болса ше?

Әзірше бір нәрсе түсінікті: олардың сәті болмады.

Марван енді ғана иығының қатты ауырып тұрғанын және әйнек сынықтары тілгілеген бетінен қанның ағып тұрғанын сезінді.

Сонда ол дабылдың даусын естіді.

5

Осы жерде қалу керек пе, әлде қашу керек пе?

Тез арада шешу керек еді. Жақын арада полиция келеді, ал бұл оның мазасыздануын еш жеңілдетпеді.

Бұл анық өзін-өзі қорғау жағдайы болған еді. Бірақ мұның қандай қажеті бар еді? Оны өлтірмекші болды. Әрі аңдушыларға оның басқан әрбір қадамы белгілі болды. Олар оның Монакоға келгенін білді. Олар оның, басқа есіммен тіркелгеніне қарамастан, «Меридьен» қонақ үйінде тоқтағанын білді. Олар оның Рэмзимен кездесуі туралы, орны мен уақыты туралы білді. Оның қандай көлікпен жүретіні және қандай жеделсатымен көтерілетіні оларға белгілі болды. Бұл қалайша мүмкін? Олар қайдан біледі?

Әрине, оны аңдушылардың еуропалық немесе жергілікті полицияға немесе қауіпсіздік қызметіне еш қатысы болмауы әбден мүмкін. Бірақ бұл мүмкіндік барған сайын азая берді. Тағы кім оның соңынан аңдуы мүмкін? Оның сапары туралы аздаған адамдарға ғана белгілі еді, әрі ол бәрін екі күн ішінде жоспарлаған еді.

Марван өзін қонақ үйге әкелген таксисті тауып алуды ұйғарды. Егер ол әлі де астында тұрған болса, егер оны айқай-шу қорқытпаған болса, полиция қуып жібермеген болса, күтуден жалықпаған болса, Марван мұны жасырыну қажет деген Құдайдан келген белгі ретінде қабылдайды. Ол Миланға барады, ал сол жақтан — Римге, әрі мүмкіндігінше тезірек Бейруттегі бауырымен байланысады.

Егер такси болмаса, әрі жасырынудың осы мүмкіндігі жүзеге аспаса, Марван осында қалудың керектігін, тағдырының шешілгенін және оқиғаның жақсы бітетініне үміт артып, полицияға барудың керектігін түсінеді.

Егер оның уақыты көбірек болған болса, ол бұдан да жақсы жоспарды құрастыра алушы еді. Алайда оның тек бірнеше ғана секунд уақыты болды.

Тапаншасын қалтасына сұғып жіберіп, Марван жуынатын бөлмеге барып, беті-қолын жуды. Үсті-басындағы қанды мүмкіндігінше тазалап кептіріп, иығындағы жараны ылғал сүзгішпен сүртті. Теріден жасалған күртешесі аурудың соққысын жеңілдетті, алайда жараны тігу керек, әрі дәрігерлік көмексіз жараның қабынып кету қауіпі бар еді.

Алайда, ол әзірше тек ауруды басатын дәрілерді ішуден басқа еш нәрсе істей алмады. Күртешесінің астындағы жараға таңғыш ретінде салфетканы басып, қан сіңіп кеткен орамалды лақтырып тастады. Сосын ол жуынатын бөлменің жанында тұрған шкафтан киімдер салынған жас жұбайлардың бір сөмкесін алып, қосымша шығар есікке қарай жүгіре жөнелді.

Баспалдақпен төмен қарай түсіп, қонақ үйдің бұрышынан ақырын ғана сығалап қарады. Бір полиция көлігі келіп үлгерген екен. Екі полиция қызметкері көліктен атып шығып, ішке қарай жүгіріп кірді. Таксист оны әлі күтіп тұрды. Көлікке қарай бірнеше қадам жүгіріп барып, артқы орындыққа жайғаса кетті.

— Әуежайға, — деді ол французша.

Жүргізуші орнынан қозғалмады.

Марван сөзін ағылшынша қайталады, алайда еш нәтиже болмады.

Ол таксисті иығынан жұлқып ояту үшін алдына қарай еңкейді де, сорғалап аққан қанды көрді. Жүргізуші сол жақ шекесінен тиген оқтан мерт болған екен.

Марван қайтадан тапаншасын суырып алды. Ол автотұраққа, жолға, басты кірер есікке көз тастады. Ешкім жоқ. Жақындап келе жатқан полиция көліктерінің дабылдары естілді.

Бұл белгі нені білдіреді? — деп ойланды ол. — Такси бар, бірақ жүргізуші жоқ.

Осы сәтте оның ойына қорқынышты ой келді. Көліктің іші мен есігі оның саусақтарының ізіне толы еді. Егер ол қазір жасырынып қалса, ол кісі өліміне күмәнды адам болып қалады. Оны тұтқындау керек болады. Ол жұмысынан айырылады. Оның компаниясы жабылады. Байлар қорғаушылар ретінде кісі өлімі үшін іздеуде жүргендерді, кінәсіз екендігіңді айтсаң да, жалдамайды.

Алайда, қашудың бір артықшылығы болды — бұл өмірін сақтап қалу мүмкіндігі еді.

Болған жағдайлардың барлығын ескере келе, Марван Монте-Карлода қалуы арқылы, өзін өлім үкіміне кесетініне сенімді болды. Өзін іздеп жүргендер ол туралы көп нәрсені біледі, әрі бірінші қадамды солар жасайды. Жасырынғанда, Монако мен Еуропадан кетуі арқылы, ол қақпаннан сытылып шығатынына үміт арта алады. Кім және неліктен оны өлтіргісі келіп жүргені туралы және ары қарай не істеуі керектігі туралы ойланатын уақыты әлі де болады.

Сөйтіп, ол бір шешімге келді. Ол жасырынуы керек.

Марван жан-жағына және артына көз тастады. Жақын арада ешкім болмады. Ол алға ұмтылып, алдыңғы орындықтың арқасын жатқызды. Таксистің денесін артқы орындыққа жайғастырды да, сыртқа шығып, көлікті айналып шықты, алдыңғы есік пен жүк салатын есікті ашты.

Жүк салатын орында көрпе мен жол картасы бар екен. Ол денені көрпемен жапты да, картаны алдыңғы орындыққа тастай салды. Көліктің ішкі жәшігінен көліктің құжаттары, сақтандыру куәлігі мен төлемақы қағаздарынан басқа, қол сүртетін қағаздың бір бумасы мен кетчуп пакеттерін тапты. Қол сүрткіш қағаздар керек. Марван тағы да айналасына көз тастап шықты да, көліктің ішкі жағын мүмкіндігінше тазалап, әрі тездетіп сүрте бастады.

Жүргізуші отыратын жақтағы әйнегі, оны өлтіргенде ашық болғандықтан, әйнектің сынбағаны Марван үшін жақсы болды. Марван көлікке отырып, терезені жапты да, көлікті оталдырып, тағы да айнаға қарап алды. Иығы ауырып тұрды, бірақ оның қазір бұл туралы ойланатын уақыты болмады.

Полиция көліктері жақындап келе жатты.

Қонақ үйдің басшысы есік алдында тұрып, полиция қызметкерлерін күтті. Ол Марван жаққа қолын созып, бір нәрсе айтқанда, Марван мұны жүрудің белгісі ретінде қабылдады.

Қонақ үй тұрағынан ақырындап шығып, Марван батысқа бұрылды.

Италияға кету қателік болар еді деп шешті ол. Франция — ең жақсы жол. Марсельде оның біраз ақшасы, киім-кешегі және бірнеше жалған құжаттары бар. Еуропа мен Таяу Шығыстың бірнеше қалаларында орналасқан осындай құпиялы орындар, оның жұмысында қауіпсіздіктің жолы еді. Ол Марсельде бірнеше сағаттан кейін болады. Сонда көлік пен денеден құтылады да, Касабланкаға ұшатын ұшаққа отырады.

Мароккода ол ешкімді танымайды. Онда көп жылдар бойына болмаған еді. Бір кездері енді ешқашан да сонда бармауға ант берген. Алайда, осы сәтте ол өзінің жүрегін жаралаған әйелге барудан басқа еш жақсы нәрсе ойлап таба алмады.

6

Инспектор Жан-Клод Годдар өзінің екі есікті ескі «Рено» көлігімен көптеген қызмет және теледидар көліктерінің (жаңалықтар миллиондаған көрермендерге беріліп жатты) арасымен сығылысып, Рэмзи үйінің жанынан көлік тұрақтайтын орын тапты. Көлік жәшігінен өзінің тапаншасы мен куәлігін алып, қарашаның сүйектен өтер суығына шықты.

Ол Монакода жиырма жылға жуық детектив болған еді, соңғы бес жылда — аға детектив қызметін атқарды. Осы жылдар аралығында ол осы сияқты қылмыстармен кезікпеген еді.

Италия мен Францияның арасында орналасқан Монте-Карлода, 2 шаршы км. созылған қымбат саяжай ауданын қамтитын әлемдегі ең кіші мемлекеттердің бірінде (Ватиканнан кейін екінші), әрине, кішігірім қылмыстар, ұрлықтар мен басқа да мәселелер жетіп жатты. Миллионерлер Еуропаның кез келген басқа жерінен гөрі осында көп болғандықтан, осы қала көреалмаушылық пен қызғаныштың жетегінде жүрген адамдардың назарын аударатынына таңырқайтын түк те жоқ. Алайда, мина қойылған көліктер? Кісі өлімдері? Сонымен қатар бір күн ішінде бірнеше жерлердегі көптеген кісі өлімі? Бұл күні бүгінге дейін бұрын-соңды болмаған жағдай еді.

Ол көшеде өртеніп жатқан «Рэндж Ровердің» жанынан өтті. Ол жеделсатымен жоғары көтеріліп, өлі денелерден аттап өтіп, пәтерге кірді. Оның көмекшісі, жиырма жасар қараторы қыз, Колетт Дюваль, біраз ізкесушілер тобы қылмыс болған жерді зерттеп жатқан қонақ бөлмеде Годдарды күтіп алды.

— Осында өзімізді қолға алуымыз керек, — деді Дюваль.

— Бізге қазірге не нәрсе белгілі? — деп сұрады, осы қантөгіс болған ең қымбат пәтерлердің бірінде тұрған Годдар ашуға бой бермеуге тырысып.

— Бастықтан алдын-ала ақпаратты алдыңыз ба? — деп сұрады Дюваль.

— Иә.

— Олай болса, бастайық.

Ол оны бормен айналдыра сызылған, бөлменің қақ ортасында жатқан толық денелі еркекке апарды.

— Марқұм Рафик Рэмзи Сүлейманмен таныс болыңыз.

— Бұл сол Рэмзидің өзі ме? — деп сұрады Годдар. — Египет миллионері?

— Өкінішке орай, соның өзі, — деді Дюваль. — Ал сіз онымен таныссыз ба?

— Мен онымен және оның әйелімен Гран-Приде бірнеше жыл бұрын танысқанмын, — деді Годдар. — Ұлы адам. Олар ағасы екеуі Асуанда немесе Луксорда кедей өмір сүрген, кейіннен перғауындардан да бай болды. Басында олар темір рудаларын, алтын, фосфат және т.б. өндірумен айналысқан. Ал ағасы қайтыс болғаннан кейін ол табиғи газбен айналысқан, негізінде Ніл дельтасында, сөйтіп үлкен байлық жинаған. Жалпы ол өте мейірімді, қарапайым, жылы жүзді адам еді. Ал оның әйелі болса…

Дауысын ақырындатып, Годдар былай деп сұрады:

— Ол осында ма?

Дюваль басын шайқады.

— Жоқ.

— Жоғы қалай?

— Оны Парижде екі апта бұрын ұрлап кеткен.

— А-а, — деді Годдар, өзін айыпты сезініп.

— Бұл осымен біткен жоқ, — деді Дюваль.

— Тағы не бар?

— Рэмзидің қызы — бірінші некеден, оның жалғыз қызы — оның анасы жоғалып кеткен күні өлтірілген.

Годдар маңдайын тыржитты. Бұл не сонда? Әкесін өлтірді. Қызын да өлтірді. Анасын ұрлап кетті. Осы отбасына қандай қарғыс тиді екен?

— Ол қанша жаста еді?

— Қырық екіде.

— Жоқ, әйелі емес, — деді Годдар, — қызы.

— Кешіріңіз, — деп Дюваль дәптеріне қарады. — Бригитта он екі жаста еді.

Годдар басын шайқады. Оның өз қызы жақында онға толады.

— Күдіктілер бар ма? — деп сұрады ол, осы зұлым қылмысты жасаған адамдарды тауып, жауапқа тартуға өзіне іштей ант беріп.

— Әзірше жоқ, — деп жауап берді Дюваль.

— Ал куәгерлер ше?

— Мүмкін, біреуі болу керек.

— Кім?

— Марван Аккад деген адам, — деді Дюваль.

— Оны табыңдар, — деп бұйрық берді Годдар. — Сөйтіп маған алып келіңдер.

7

Марван бір сағат бойына жол жүріп келе жатты. Бәрі де тұманда тұрған сияқты. Қорқыныштың, шаршағандықтың және аурудың қосылуы анық ойлауға кедергі жасап, сезімдерді басты.

Жол салығын төлеген уақытта, ол өзін ұстап алады деп ойлады. Полиция көлігін көргенде, олар оны тоқтатады деп ойлады. Бірақ әзірше бәрі де тыныш еді. Шамадан тыс тыныштық орнаған сияқты болды.

Монакода оны іздеп жүрген шығар. Олай болса, оны Италия мен Франциядан іздейді. Яғни, егер Еуропада тоса тұруды қаласа, ол мұны істей алмайды. Оған Солтүстік Африкаға кету керек. Бірақ қайықпен кете алмайды: бұл өте ұзақ. Оған ұшақ керек. Бірақ өз атымен ұшуға болмайды. Яғни, дәл осындай жағдайлар үшін жасырынып қойылған жалған құжаттар қажет. Яғни, ол Марсельден ұшып кетуі арқылы ғана бостандықта бола алады.

Егер ол қателеспесе, сағат онда Касабланкаға «Роял Эр Марок» рейсі бар, онда ол түн жарымға таман жетіп барады. Әрине, мұнда тәуекелге бел буу керек. Аэропортта оны тұтқындауы мүмкін, бірақ оның басқа таңдауы жоқ. Тырысып көруі керек.

Жол белгісі жылтың етті — енді жүзден астам шақырым қалды. Ол ішінен ұрсып алып, газды баса түсті.

Марван А8 жолымен жүріп келе жатты. Ол осындай жолда қауіпті болатынын түсінді. Алайда, жаға бойындағы жолмен жүруге немесе қабаттасқан жолдарды айналып жүруге уақыты болмады. Уақыт онсыз да жетіспей жатты, тіпті аэропортқа дер кезінде жеткеннің өзінде, көлік пен артқы орындықта жатқан өлі денемен не істейді? Ұшаққа қалай отырады? Билет сатылып алынған жоқ, тіпті тапсырыс та берілген жоқ.

Ол бейруттік нөмірді тере бастады. Өзіне таныс дауысты естігенде, біраз таңырқап қалды.

— Алло?

— Рами, бұл Марван.

— О, Құдайым-ай, бауырым, бұл шынымен де сенбісің? Қалайсың? Мен жаңа ғана радиодан естідім: Монте-Карлода бір жаман оқиға орын алыпты — атыс болыпты, көлікті жарыпты, — бірақ толығырақ еш нәрсе айтпады.

— Менде бәрі жақсы, — деді Марван. — Тек аздап ашуланғаным болмаса.

Шындығында ол ауруынан әрең шыдап отырды, бірақ бауырын мазалағысы келмеді. Өзін мазалаған басқа да себептер жетіп жатты.

— Сен жалғызсың ба? — деп сұрады ол.

— Иә, — деді Рами. — Басқалар үйлеріне кетіп қалды.

— Жақсы. Маған сенің көмегің қажет.

— Әрине. Не болып қалды?

— Қазір айтып беремін, — деді Марван, — алдымен маған ұшаққа билетке тапсырыс бер.

— Қашанға?

— Кешкіге.

— Қайда?

— Марсельден Касабланкаға.

— Марсельден? — деп сұрады Рами. — Менің ойымша, сен…

— Рами, өтінемін. Мен саған бәрін де түсіндіріп беремін. Марсель — Касабланка. Соңғы рейс қаншада?

— Сегіз жарымда, бірақ…

— Меніңше, соңғы рейс он шамасында еді.

Марван кенеттен сол жағынан патруль көлігіне ұқсас көліктің озып бара жатқанын көрді. Ол ақырындап газдың педальінен аяғын алды. Рами сөйлеп жатты.

— Марван, маған сенуіңе болады. Мен онымен жүз рет ұшқанмын. Рейс 256. «Роял Эр Марок», «Эр Франспен» бірге. Ұшу — 8.30-да. Касабланкаға қону — сағат 10-да.

Патруль көлігі шамдарын жағып-өшірді. Марван дауыстап балағаттап жіберді.

— Не дейсің? — деп қайта сұрады Рами.

— Еш нәрсе, — деп жауап берді Марван. — Ал басқасы жоқ па?

Тоқтауым керек пе? — деп ойланды Марван. — Сонда не болады? Артқы орындықта жатқан өлі денені қалай түсіндіреді?

Бауырының компьютердің кнопкаларын тырсылдатып жатқаны оған естіліп жатты. Оның барлық агенттіктерді тексеріп жатқанын дәл көріп тұрғандай болды.

— Өкінішке орай, жоқ, Марван, — деді Рами. — Егер Касабланкада бүгін болғың келсе, тек 256 рейс бар. Ал сен бүгінше осында қалып, ертең ұша алмайсың ба?

Марван қаттырақ ашулана бастады. Ол жылдамдығын тежеп, жол шетіне шықты.

— Жоқ, — деді ол бауырына. — Маған бүгін ұшу керек.

— Олай болса саған 8.30-ға отыру керек. Сен қайдасың?

Патруль көлігі жақындап келе жатты.

— Билетке тапсырыс бер, — деді ол.

— Бір жаққа ма?

Марван көлігін тоқтатып, ескерту шамдарын жақты.

— Жоқ, екі жаққа.

— Қайтар билетті қашанға?

— Оны кім білсін?

— Жарайды, — деді Рами. — Бір нәрсе ойластырармын. Әуежайдағы сенің әлгі жәшігің әлі бар ма?

Марван жауап бермеді. Оның көздері жақындап келе жатқан патруль көлігіне қадала қарап тұр еді.

— Марван, — деп қоймады Рами, — Марсельдегі сейф — ол әлі бар ма?

— Бар шығар! — деп айқайлап жіберді Марван. — Марсельге не үшін бара жатырмын?

— Жақсы, жақсы, тек ашуланба, — деді Рами, — менің тек көмектескім келеді.

Марван жанында жатқан тапаншаға көз тастады. «Ашуланба» деп айту жеңіл.

— Билетті кімнің атына тапсырыс берейін?

— Карделлге, — деді Марван.

— Джека Карделлге ме?

— Иә.

— Жақсы, — деді Рами. — Кіре берістен бе немесе терезенің жанынан ба?

Марван жауап бермеді. Ол ақырын ғана телефонды қойды да, тапаншасына қол созды. Ол бауырының сұрақтарды қойып жатқанын естіп жатты, саусақтары тапаншаның салқын ұстағышын қысты.

— Марван! Мені естіп тұрмысың?

Алақандары терден ылғалданып кетті. Жүрегі қатты соға бастады.

— Марван!

Көлік тоқтамастан, жанынан өте шықты.

Оны іздеп жүрген жоқ. Жарты километр алдында кетіп бара жатқан бір қызыл «Поршені» тоқтатты. Марван істеген нәрсе үшін немесе істегісі келген нәрсесі үшін өзінен жиіркеніп, селк етті. Ол еш кінәсіз полиция қызметкерін өлтіруді жоспарлап қана қойған жоқ, тіпті атуға дайын болды. Оған не болған? Ол кімге айналып бара жатыр?

Марван өзінің жан дүниесіне қарап, оның қараңғы түннен де қап-қараңғы екенін көргендей болды.

— Марван! — ол бауырының дауысын қайта естіді. — Не болып жатыр өзі?!

Марван тапаншасын қойды да, алақандарын шалбарына сүртіп, ақырын демалуға тырысты. Ол телефонды қайта қолына алып, былай деді:

— Иә, Рами, мен осындамын. Кешір.

— Не болды? Тыныштық па?

— Жоқ, — деп жауап берді Марван. — Тыныш емес.

Ол көлігін оталдырып, Марсель жаққа жүріп кетті. Осы сәтте бөгет жарылғандай болды, сөйтіп ол болған жағдайдың бәрін бауырына айта бастады. Рэмзимен болған әңгімені. Кісі өлімі туралы. Жарылған көлік туралы. «Меридьенде» болған атыс туралы. Артқы орындықта жатқан өлі таксист туралы. Жасырынуға шешім қабылдағаны туралы. Кісі өлтіруге жақын қалғаны туралы.

Осы мойындау қобалжу мен айып сезімінен туындаған еді. Бірақ бұл Рамиге беру қажет ақпарат болатын. Себебі ол компаниядағы екінші адам болатын, ал болған жағдайдың барлығы оған тікелей қатысты еді. Ең бастысы, Марванға бауырының таза ойы мен соңғы сағаттарда орын алған оқиғалардан сезімдік алшақтығы қажет еді.

— Мен қате жасадым деп ойлайсың ба? — деп сұрады Марван, әңгімесін бітіріп.

— Монте-Карлода болған оқиғалардан соң сол жерден кету арқылы ма?

— Иә.

— Жоқ, — деп жауап берді Рами. — Мен де дәл солай істеген болар едім.

— Шын айтамысың?

— Әрине, — деді Рами. — Сенде таңдау болмады.

— Ал егер сені полиция тоқтатқан болса ше? — деді берілмеген Марван. — Сонда сен не істер едің?

— Бұның солай болмағаны үшін Құдайға алғыс айт, — деп жауап берді Рами.

Бірақ Марванның Құдайға алғыс айтуға зауқы жоқ еді. Ол көптеген жылдар бойына Оған өкпелеп жүрген еді. Оның дұғалары түкке тұрғысыз көрінетін. Олар қабыл алынбады, ал өзінің сұрақтарына ол жауап алмады. Жаралардың орны жазылмады. Рамиден басқа өзіне жақын адамдардың бәрінен айырылды. Ал қазір өз қолымен жасаған нәрсесінен айырылғалы тұр.

— Мұның бәрі біздің құлдырауымызға әкелуі мүмкін, — деді Марван біраз уақыттан кейін.

— Немесе біздің өлімімізге, — деді бауыры.

Марванның ішкі жан дүниесі езілді. Рами дұрыс айтады, оны осындай күйге түсіргені үшін Марван өзін жаман сезінді. Ол әрдайым Рамидің қорғанышы болған, ал қазір ол екеуіне де үлкен қауіп төндіріп отыр.

— Кешірші, — деді ол. — Осылай боларын күтпеп едім.

Бірақ Рами оның ақталғанын тіпті естігісі де келмеді.

— Мені уайымдама, — деді ол.

— Қатты уайымдаймын, — деді Марван.

— Марван, менімен бәрі де жақсы болады, — деді Рами. — Сенімен де. Бұдан да жаман жағдайлар болып еді ғой.

— Білмеймін, бауырым, — күрсінді Марван. — Білмеймін.

8

Қаланың үстінен полиция тік ұшақтары ұшып жүрді. Монте-Карлоға кірер және шығар жолдардың бәрінде тексеру бөлімшелері тұрды. Көліктерді, таксилерді, автобустар мен пойыздарды, сонымен қатар ауруханалар мен қонақ үйлерді тексеріп жатты. Кемежай пен жеке меншік әуежайлар жабылды. Монакоға қызмет көрсететін — Ницце әуежай қызметкерлеріне — ескерту жасалды.

Алайда, кішкентай қаланы дүр сілкіндірген қылмыстың жалғыз куәгері, Марван Аккад, табылмады. Полицияда Рафик Рэмзиді өлтірушілердің ізіне түсетін ешбір мүмкіндік болмады. Инспектор Жан-Клод Годдар басын шайқап (асқазан ауруына душар болды дей бер), балконға шықты. Ол түнгі салқын ауаны жұтып, бетонды жағаны соққылап жатқан толқындарға қарап тұрды.

— Көргіңіз келген фото міне, — деді Колетт Дюваль, 21х27,5 см көлемдегі жаңа ғана басып шығарылған фотосуретті ұсынып жатып.

— Бұл бақылау камерасынан ба? — деп сұрады Годдар.

— Иә, мырза, — деді Дюваль. — Онда бәрі дайын.

— Қазір барамын, — деді Годдар.

Оның қолында Марван Аккадтың суреті болды. Бұл көзге тартымды, бірақ кино жұлдыздары сияқты көзге түсе бермейтін пішінді, жас жігіт еді. Оның түсі ақжарқын, қысқа қиылған қара шашы болды. Ол тап-тұйнақтай қырылған, мұрты, сақалы немесе жақ сақалы болмады (осы суретте солай болды). Мұрны — кішігірім, иегі — табанды. Дене бітімі шымыр денелі. Годдардың байқауынша, ешқандай ерекшеліктері болмады. Қалың тобыр арасынан ерекшелендіретін еш нәрсесі болмады, — ешбір тыртықтары, кемшіліктері жоқ. Нағыз оққағар.

Марванның көздері Годдардың назарын аудартты — үлкен әрі өзі күткеннен де жылырақ, тік, әрі шындықты сүйгіш ақылын көрсеткендей, сонымен қатар әлдебір әдептілік пен тіпті құрметті көрсетеді. Осы көздерде Годдар бірден анықтай алмаған, бірақ оның қызығушылығын тудырған тағы бір нәрсе болды. Мүмкін, қайғының мөрі шығар?

— Көбейтіп шығарыңыз да, біздің адамдардың бәріне беріңіз, — деп бұйрық берді ол. — Теледидарға да жіберіңіз. Ол куәгер ретінде ізделініп жатыр деңіз.

— Жақсы, мырза.

— Сыйлық ақы туралы хабарлаңыз.

— Қанша? — деп сұрады Дюваль.

— Есепшотымызда қанша қалды?

— Меніңше, жүз.

— Жарайды, бәрін алыңыз, — деді Годдар. — Осы жан түршігерлік қылмысқа кінәлілерді тұтқындап, жауапқа тартуға көмектесетін ақпарат үшін 100 мың еуро. Сондай-ақ бізде бар мағлұматтардың бәрін міндетті түрде Интерполға хабарлаңыз. Мүмкін, Марван туралы оларда бірдеңе бар шығар.

— Дәл солай істеймін, мырза.

— Сосын іздеудің ауқымын кеңейтіңіздер, — деп қосты Годдар. Ол одан бетер уайымдай бастады.

— Марван Монте-Карлода емес деп ойлайсыз ба?

— Білмеймін, — деді Годдар. — Алайда, Канның, Сент-Рафаэльдің, Йердің, сонымен қатар Италиядағы Альбенги мен Генуи әуежайларына хабар беріңіз.

— Сонша алысқа ма? — деп қайта сұрады Дюваль.

Годдар басын изеді.

— Біз тәуекелге бара алмаймыз, Колетт. Кімнің кісі өлтіруші немесе өлтірушілер екенін біз мүлдем білмейміз. Тіпті кімді іздеу керектігін де білмейміз. Әзірше біздегі жалғыз мүмкіндік — бұл Марван. Ол әлі де осында болуы мүмкін. Ал егер біз қателессек ше?

— Иә, мырза.

— Сондай-ақ теміржол бекеттерімен және кішігірім қалалардағы су өткелдерімен хабарласыңыз. Сөйтіп, әрбір жарты сағат сайын маған баяндама беріп тұрыңыз. Жаңа жаңа мәліметтерден хабардар болғым келеді.

— Тағы бір нәрсе, — деді Дюваль. — Сіз оған телефон шалдыңыз ба?

Годдар үнсіз басын шайқады.

— Қайтсе де мұны істеу керек? — деп ақырын сөзін жалғастырды Дюваль.

— Иә, дұрыс айтасыз, — деп Годдар күрсінді.

— Қаласаңыз, мұны мен істейін?

Годдар қалар еді. Бірақ, бұл қаншалықты ұнамсыз болса да, мұны өзі, аға детектив, істеу керек, — оның үстіне кейінге қалдырмау керек.

— Жоқ, — деді ол. — Мен өзім. Оның нөмірін теріп беріңіз. Бұл жедел деп айтыңыз. Сосын тұтқаны маған беріңіз.

— Иә, мырза, — деді Дювалль. — Қазір теріп беремін.

Годдар ұйықтайтын бөлменің жанындағы кішігірім кабинетке кірді, сонда тұрған басқа бір детектив оған бақылау камераларының жазбаларын көрсетті. Рэмзидің бет жүзіндегі тынышсыздық пен Марванның қаннен-қаперсіздігі таңқалдырды.

— Тоқта, — деді кенеттен Годдар, алға жылжып. — Иә, осы жерде, қайта айналдырыңыз.

Марван Рэмзиге конверт беріп жатты. Бірінші әрекеті таңырқағандық, ал сосын — ашу? Түсініспеушілік?

— Бұл не? — деп сұрады Годдар детективтен. — Ол конверттен не алып шықты?

— Көрінбейді, — деді детектив, — Аккад мырза жауап күтіп тұр.

— Ал басқа камерадан жазылған бейнелер жоқ па?

— Жоқ, мырза. Өкінішке орай, бізде бары осы ғана.

— Бұл фотосурет пе?

— Солай сияқты.

— Үлкейтуге бола ма? Анығырақ?

— Қазір болмайды, мырза, — деп жауап берді детектив. — Бірақ біздің басқармамыздағы аппаратурамен істеп көруге болады.

— Тырысып көріңіз, — деп бұйрық берді Годдар. — Сосын қандай да бір нәтиже бола салысымен, менімен хабарласыңыз.

9

Себебі ол Марсель Лемьені жек көретін.

Мұны басқаша айту мүмкін емес еді. Онымен бірге жұмыс істеуді айтпағанда — онымен бір рет сөйлесудің өзі — Годдардың құсқысын келтіретін. Бірақ не істеу керек? Лемье Клодетт Рэмзидің ұрлануы мен Бригиттаның өлімін тергеу ісін жүргізетін. Оған хабар беруі қажет. Ол қылмыс болған жер мен Рэмзидің пәтерінде орнатылған камералардың жазбаларын көргісі келеді. Егер Аккадты таба алса, ол қажетті куәгер болатыны туралы, оған айтуы керек.

Оның үстіне, Еуропа полиция қызметкерлерінің ішінде Лемье тірі аңыз сияқты болатын. Ол — бай, танымал, әрі беделді достары бар адамдармен байланысты — кісі өлімдерін, ұрлықтарды, банкілерді тонаудың — бірнеше аты шулы істерінің бетін ашқан.

Алайда, Годдар оны ұнатпайтын. Оларға екі рет бірге істеулеріне тура келді, әрі сол екеуінен де оған ұнамсыз әсер қалды.

2000-жылдың көктемінде Монте-Карлода демалып жатқан дипломат жоғалып кетті. Үш күннен кейін оның әйелінен күйеуі үшін ақша талап етті, бірақ төлемеу керек деген шешім қабылданды. Бір аптадан кейін Годдардың адамдары толқындар жағаға лақтырып тастаған күйеуінің денесін тапты. Дәл сол күні казинолардың бірінде жұмыс істейтін даяшы қыздың, мүмкін өзіне қол жұмсаған болуы керек, өлі денесі табылды. Осында байланыс болды ма екен? Годдар әйелдің достары мен туыстарын тергеуді бастады. Екі күннен кейін ол осы екі жағдайдың арасындағы байланыс туралы дәлелге ие болды, тіпті үш күмәнды адамның есімдері де белгілі болды, олардың ешбірінде өздерін ақтай алатын сенімді айғақтары болмады.

Бірақ дәл осы кезде Лемье араласып, одан істі тартып алды. Сол істің бетін тезірек ашу үшін емес деп айтты Годдар өз қызметкерлеріне. Іс мүлдем ашылмады да. Барлық мағлұматтар ескіріп кетті. Күмәнділер бостандықта қала берді. Айғақтар жоғалып кетті. Тергеу барысында (егер мұны осылай атауға болатын болса) Лемье өзін жоғары әрі қатал ұстады, ақыр соңында істің «шешілмейтінін» хабарлап, Парижге кетті де, өкінішті және ұнамсыз әсер қалдырды.

Сосын олар 2003 жылдың жазында француз магнаты балаларымен бірге, құны 25 миллион доллар тұратын яхтада Монте-Карлодан Жерорта теңізіне қыдырып шыққанда жоғалып кеткенде кездесті. Бәрі де күні кеше болғандай Годдардың есінде қалған еді.

Таңғы сағат алтыда басқармадан телефон соқты. Жоғалған адамның әйелінің зар жылауы. Бұқаралы ақпарат құралдарының араласуы. Жаңалықтар.

Франция премьер-министрінің досы, өте танымал адам күнде жоғала бермейді. Бірақ оларды табу мүмкін емес еді. Денелері де, қандары да жоқ. Еш із табылмады. Бірақ бәрі де жауап күтті. Париж газеттері Монте-Карло әкімшілігін ешбір әрекет етпейді деп тынымсыз айыптады. Годдарға қысым жасады: нәтижелер талап етілді — саусақтардың іздері, куәгер, істің алға басып жатқанын көрсететін кез келген нәрсе. Ол тамақ ішпеді. Ұйықтамады десек те болады. Ол өз адамдарын әбден шаршатты, әрі өзі де дұрыс тамақтанбағандықтан ауруханаға түсе жаздады.

Әйтеуір, бір нәрсе болды. Олар күткен, дұға еткен нәрсе болды. Магнаттың ұлдары, өздері орыс банкирі деп ойлаған бір адамға ақша қарыздар екен, ал шын мәнінде әлгі адам орыс ұйымдасқан қылмыстық тобына (мафиясына) жұмыс істейді екен. Годдар сол адамның Монте-Карлода үйі бар екенін, әрі оны қалада көрген адамдардың бар екенін біледі. Сонымен қоса, оның екі серіктесі магнат жоғалар күні жағалауда көрінген — олар кішкене кеме жалдағылары келген.

Іс орнынан қозғалды. Годдарда күмәнды адам мен оның ниеті болды. Тергеуді жалғастыру үшін ол Мәскеуге ұшуға бастығынан рұқсат сұрайды. Оған рұқсат бермегенде, ол қатты таңырқайды. Бір сағат өтпестен оның бөлмесіне Лемье кіреді де, істің оған тапсырылғанын айтады, іске байланысты құжаттардың барлық көшірмесін талап етеді. Годдар мұнымен келіспейді, бірақ оның қарсылығын бастығы ескермейді.

Мәскеуге Годдар емес, Лемье барды. Сөйтіп осы іс те тоқтап қалды. «Банкирдің» көмекшілері құпиялы жолмен жоғалып кетті, ал оның өзі мүлдем түкке тұрғысыз қылмысқа қатысы жоқтығының дәлелін ұсынды. Бірақ Лемье өте таңқаларлық жұмсақтық көрсетті. Көп ұзамай орыстардан барлық күмән алынып тасталды да, Лемье Парижге қайта оралды. Ол істі бақылауға алатынына уәде берді, бірақ оны ашуға ешбір үміт қалдырмады. Оның үстіне орыс «банкирі» бірнеше елдерден, Монако елін қосқанда, ресми кешірім алды, ал Годдар «Монаконың қадірлі досының беделіне еш негізсіз кір келтіргені» үшін жалақысынан айырылып, бір аптаға жұмыстан шеттетілді.

Ал енді осы Еуропа детективтерінің ішіндегі ең арсызы, Марсель Морис Лемье, қайта келе жатыр.

Дюваль балконға шығып, телефон тұтқаcыны Годдарға берді.

— Бұл сол, — деп сыбырлады ол.

Годдар көзін сүртті де, телефон тұтқасын алды.

— Инспектор Лемье, сізді естігеніме қуаныштымын, — деп өтірік соқты ол.

— Сіз менің демалысымды бұздыңыз, — деп жауап берді Лемье.

— Өкінішті, мырза, бірақ ешнәрсе істей алмаймын. Өкінішке орай, менде сізге арналған қорқынышты жаңалықтар бар.

— Сіздің телефон соққаныңыздың өзі жаман хабар, — деп бұрқылдады Лемье.

Годдар өзін-өзі әрең ұстап тұрды. Мына адамға шыдау өте қиын.

— Рэмзи мырзаның қайтыс болғанын айтуым керек.

Желінің екінші жағында тыныштық орнады.

— Рафик Рэмзи? — деп қайта сұрады Лемье.

— Өкінішке орай, соның өзі, — деп растады Годдар, сосын қалай өлгені туралы өзіне белгілі ақпаратты қысқаша баяндап берді.

— Күдіктілер бар ма? — деп сұрады Лемье.

— Әзірше жоқ, бірақ біз жаңа ғана тергеуді бастадық, әрі сіздің бізге көмегіңіз тиер деп ойладым.

— Ал куәгерлер ше? — деп сұрады Лемье.

— Біз дәл осымен айналысып жатырмыз, — деп жауап берді Годдар. — Бір адам бар, Марван Аккад, қорғау агенттігінің бастығы. Ол Рэмзиді атып өлтіргенде онымен бірге болған. Мүмкін, Рэмзи оны жалдағысы келген болар. Рэмзиді кім және не үшін өлтіргенін анықтайтындай бір нәрсені Рэмзи оған айтқан шығар деп үміттенеміз.

— Үміттенеміз дегеніңіз қалай? — деп сұрады Лемье. — Сіз не, оны әлі сұраған жоқсыз ба?

— Жоқ, — деді Годдар, — әзірше сұраған жоқпын.

— Тамаша, — деді кекесінді үнмен Лемье. — Мен өзім одан сұраймын. Мен әуежайға бара жатырмын. Тік ұшақ қонатын алаңда жиырма минуттан кейін мені біреу күтіп алсын.

— Жиырма минут? — таңырқады Годдар. — Сіз Парижде емессіз бе?

— Жоқ, мен Ниццедемін.

Лемье мұны Годдар білуі керек болғандай айтты. Мүмкін, шынында да білуі керек шығар. Неліктен Дюваль оны ескертпеді? Годдардың күтпеген нәрселерді ұнатпайтынын ол жақсы біледі ғой. Осы үшін қыздың басын жұлып алу керек, бірақ қазір емес. Қазір оның бұдан да маңызды ісі бар.

— Жақсы, Лемье мырза, — деп жауап берді ол. — Менің адамдарымның бірі сізді міндетті түрде күтіп алады да, Рэмзидің пәтеріне алып келеді. Өкінішке орай, әзірше Марван Аккадпен сөйлесе алмайсыз.

— Неліктен? — деп қатал дауыспен сұрады Лемье.

— Марван жоғалып кетті.

— Жоғалып кетті?

Годдар ауа жұтып алды. Осы туралы Лемьеге айтқысы келмеп еді.

— Өкінішке орай. Сол оқиғаның үстінде ол қашып кетті. Алайда қаладан шыға берістер жабылды. Ол бізге қажетті куәгер болуы мүмкін. Оның үстіне ол жалғыз куәгер.

— Жоқ, Годдар мырза, — деді Лемье. — Сіз қателесесіз деп ойлаймын. Марван Аккад куәгер емес. Мен үшін ол — басты күмәнді адам.

— Күмәнді адам? — деп сұрады Годдар. — Біз ол туралы ешнәрсе білмейміз, — оның кім екені туралы, осында неліктен болғаны туралы дым білмейміз.

— Онда біліңіз, — деп баса айтты Лемье. — Оны тұтқындауға рұқсат қағаз беріңіз, сосын Миланнан бастап Марсельге дейін әкімшіліктерге хабар беріңіз. Оның қашып кетуіне жол бермеуіміз керек. Әйтпесе, сізге уәде беремін, Годдар мырза, сізден бастап, бәріміз басымыздан айырыламыз.

10

Жаңбыр басталды. Марван терезе сүртетінді қосып, дымқыл жолда көліктің тайып кетпеуі үшін, өзі сенбейтін Құдайға сиына бастады. Кенеттен тыныштықты бұзып, оны қобалжытып, ұялы телефон шылдырлай бастады.

— Алло?

— Марван, бұл мен, Рами. Сен жеттің бе?

— Әлі жеткенім жоқ.

Марван сағаты мен картаға қарады да, оның жаны қысылды. Сағат жеті жарым болып қалды, ал ол болса Марсельдің шетіне енді ғана жетіп қалды.

— Рами, — деді ол, — меніңше үлгермейтін сияқтымын.

— Марван, үлгеруің керек, — деді Рами. — Сенде басқа таңдау жоқ. Солтүстік Африкадан сені алып кете аламын, ал француз түрмесінен шығара алмаймын. Әлі алыстасың ба?

— Бес шақырым, мүмкін, он шақырым шығар, сағатқа қарашы.

— Иә, иә, білемін, — деді Рами. — Сен әуежайға жетпестен бұрын, біз бір нәрсені шешіп алуымыз керек.

— Нені?

— Алдымен, сенің телефоның туралы, бұл таксистің телефоны дедің бе?

— Иә.

— Бірақ сен біздің Прагадағы скрэмблер арқылы телефон шалдың ғой?

— Әрине.

— Яғни, полиция сенің маған телефон соққаныңды біле алмайды, — деді Рами. — Бірақ олар тырысып көреді, сондықтан осы телефонды бұдан артық қолдануға болмайды. Біз сөйлесіп біткеннен соң, оны лақтырып жібер. Түсіндің бе?

— Түсіндім.

— Касабланкаға жеткеніңде, спутникті телефон сатып ал, — деп сөзін жалғастырды Рами, — ақшаға сатып ал. Арзанына жүгірмей, басқалар қосыла алмайтын жақсысын сатып ал.

— Жарайды.

— Сосын сол телефонмен маған ғана телефон шал. Басқа ешкімге телефон шалма.

— Жарайды, басқа ешкімге шалмаймын.

— Марван, мен қалжыңдап тұрған жоқпын, — деп баса айтты Рами. — Сен шаршадың, сенің жүйкең тозды. Сен ерекше абай болуың қажет. Сенің титей де қате жасауыңа болмайды. Болған жағдай туралы мәселені шешпейінше, тығылып жатуың керек. Саған достарыңның ешбірімен көрісуге болмайды, бұрын болған жерлеріңде болуға болмайды.

— Бұл қиын емес, — деп өтірікті соқты Аккад. — Мароккода ешкімді де танымаймын.

— Жақсы, — деді Рами. — Солай болғаны дұрыс.

Рами Ранияның Парижден кетіп қалғанын, қазір Касабланкада тұратынын білмейді, әрі Марван да осы туралы қазір оған айтып жатқысы келмеді.

— Ары қарай тыңда, — деп сөзін жалғастырды бауыры, — бір нәрсені нақты айтуға болады. Клодетт Рэмзи туралы күдігің сені алдамады. Ол тірі, Сан-Паулуда, ақшаларды аударумен айналысып жатыр. Яғни, осының бәрінің артында соның өзі тұруы мүмкін. Біздің осыны білетініміздің өзі жақсы.

— Ал несі жаман? — деп сұрады Марван. Марсельде жаңбыр қатты жауа бастады, әрі иығы да барған сайын қаттырақ ауыра бастады.

— Оған және онымен бір жұмыс істейтіндерге сенің олардың ізіне түскенің туралы белгілі.

— Түсініксіз, — деді Марван. — Себебі бұл туралы мен ғана және Цюрих пен Сан-Паулудағы хабаршыларым ғана біледі ғой.

— Ал олар екі жаққа жұмыс істемейді ме?

— Олай ойламаймын, — деп жауап берді Марван. — Мен оларды кем дегенде он бес жылдай білемін.

— Ал Рэмзидің телефонын тыңдау мүмкін бе? — деп сұрады Рами.

— Монте-Карлода ма?

— Жоқ, Парижде.

— Бұл мүмкін, — деп келісті Марван. — Бірақ кім? Қорғау агенттігі ме?

— Немесе полиция, — деді Рами. — Ол француз барлауының бір агентінен күдіктенетінін айтып еді ғой.

— Иә.

— Яғни…?

Марван ойланып қалды. Мүмкін, Рамидің айтқаны дұрыс шығар.

— Рэмзиге телефон шалғаныңда, оған не туралы айттың? — деп сұрады бауыры. — Фотосуреттер туралы айттың ба? Сан-Паулу туралы ше?

— Жоқ, әрине, жоқ, — деді Марван. — Мен тек күтуге болмайтын шұғыл жаңалықтың бар екенін айттым. Онымен кездесу керектігін айттым, тек Парижде емес дедім.

— Монте-Карлоны сен ұсындың ба?

— Жоқ, ол.

— Қайда және қашан кездесетіндерің туралы ол саған телефон арқылы хабарлады ма?

— Дәл солай.

— Енді бәрі де түсінікті, — деді Рами, — телефонды тыңдаған.

— Тыңдап отырған адам менің не айтқанымды білмейді, — деп сөзін жалғастырды Марван. — Олар тек мұның маңызды, әрі қауіпті екенін түсінді. Клодетт пен оның адамдары қорықты. Сөйтіп операцияны тоқтатуды шешті.

— Дәл солай, — деді Рами, — әрі тек Рэмзиді ғана емес, сені де өлтіруді шешті.

— Яғни, оларға менің тірі екенім белгілі, — деді Марван, — Монте-Карлодағы шабуылдары нәтиже бермеді.

— Яғни, олар қорқады, — деп сөзін жалғастырды Рами. — Әрі олар сені таппайынша, өлтірмейінше тыным таппайды.

— Яғни, олар бізді таппастан бұрын, біз оларды табуымыз керек.

— Мұны қалай істейміз?

— Біріншіден, адамдарды Сан-Паулуға жібер, — деді Марван. — Клодетті тауып, қашып кетуіне жол бермеу керек. Егер оны тапсақ, ол бізді басқаларына алып барады.

— Солай, — деді Рами. — Мен мұнымен айналысамын.

— Екіншіден, Монте-Карлода тергеуді кім жүргізетінін біл, — деп сөзін жалғастырды Марван.

— Оның осыған байланысы бар ма немесе оған сенуге бола ма, соны біл.

— Түсінікті, — деді Рами. — Тағы не?

— Сен Парижде кімді білесің?

— Барлау қызметінде бір жақсы досым бар, — деп жауап берді Рами. — Сен мені Парижде біздің өкілеттігімізді ашуға жібергеніңде танысқанмын. Ол жоғары қызметте. Ол бәрін таниды. Ол маған борыштар.

— Жақсы. Мүмкін, оған бір нәрсе белгілі шығар. Бірақ абай бол, Рами. Біз әлі де кіммен ісіміздің боларын білмейміз.

— Уайымдама. Менің досым абай болады.

— Жақсы.

Жаңбыр қаттырақ жауа бастады, температура күрт төмендеп кетті. Алайда, ол әуежайдың белгісін көрді. Ол жетіп қалды.

— Әңгімені аяқтаймыз, — деді Марван. — Мен жеттім.

— Жарайды, — деп жауап берді Рами. — Абай бол. Маған үш күннен кейін телефон шал.

— Жарайды, — деді Марван. — Тағы бір нәрсе, Рами…

— Иә, Марван?

— Рахмет саған.

— Мен сенің інің емеспін бе?

11

Марван әуежайдың көлік тұрағына кірді. Сағат сегіз болған еді. Ол тұрақтан көлікті қою үшін орын тауып, көлігін өшірді. Сосын көліктің ішіндегі саусақтарының ізін сүртіп, артқы орындықта жатқан сөмкесін алды да, жүгірген бойда кілттерді, тапанша мен телефонды түрлі қоқыс салатын жәшіктерге тастап кетті.

Ол басты терминалда сағат 8:12 болды. Ешкімнің назарын өзіне аудармастан, мейлінше тезірек жүріп отырып, өзінің жәшігіне барды. Оны ашып, жалған төл құжаттарын, оншақты несие карточкаларын (әрбір есімге екіден) және майда ақшамен бірнеше бума еуро ақшаларын алды. Ол сондай-ақ ауыстыратын киім мен контакт линзаларын да алды — енді оның көздері қара емес, көк болады, әрі бір рюкзакты да алды. Ол есікті жауып, Клодетт Рэмзидің суретін мусор салатын жәшікке лақтырып тастады да, жақын арадағы дәретханаға кірді.

Сағат 8:21-де ол «Роял Эр Марок» кассасының алдына келіп, өзінің билетін сатып алып, ұшаққа отыратын талонын алды.

— Тезірек, Карделл мырза, — деді сол жерде тұрған сары шашты әйел. — Ұшаққа отырғызу басталды.

Марван төлқұжат тексеретін жерге қарай асыға адымдады. Оның алдында бірнеше адам тұрды. Полиция қызметкерлері мен жәй киімдегі агенттер осында келіп үлгерген еді. Әуежайда олар құжынап жүрді. Марван кезекке тұрып, өзін жәйбарақат ұстауға тырысты, алайда жүрегі қатты соғып тұрды. Оған тұтқындалу мен сұраққа алыну қауіпі туралы ойламау керек. Сабыр сақтап, басқа адам болу керек.

Ол бар ойын жинақтап Рания туралы ойлауға тырысты. Ол өз бетіндегі оның қолының, өз кеудесіндегі оның демінің жылуын, иіс майының тәтті иісін есіне түсіруге тырысты. Есікті ашқанда ол не айтады? Өзі не айтады? Ол оны кіргізе ме? Оның жігіті бар ма?

Ол тек Рания туралы ойлауды қалады, алайда кезек алға қарай біртіндеп жылжығанда, оның бойын басқа ойлар биледі. Полицияның пайымдауынша ол қандай категорияға жатады? Оны куәгер ретінде іздей ме, әлде екі немесе үш адамның өліміне кінәлы ретінде іздей ме? Франция мен Италиядағы барлық әуежайлар, теңіз кемежайлары, теміржол бекеттері мен қонақ үйлеріне ескертілді ме екен? Немесе тек Монте-Карлоға жақын орналасқандары ғана ескертілді ме екен? Яғни, ол қашып кете алды ма, әлде оның айналасындағы қақпан тарыла бастады ма?

Ол әйнектен өзінің келбетіне көз тастады. Жылан терісінен жасалынған аяқ киімінің өкшелері оның бойын ұзартып көрсетті. Жыртық джинсы, қара футболка, «Грейтфул Дэд» жазуы бар джинсы күртешесі, өзінің MP3-плеерінен «Грейтфул Дэд»-тің атақты әні шырқалып жатыр, қара көзілдірік пен рюкзак асынғанының арқасында ол бұрынғы президенттер мен премьер-министрлердің күзетшісінен гөрі, Еуропада саяхаттап жүрген американдық студентке көбірек ұқсады. Оның өзі, өзін әрең таныды. Қажеті де осы еді.

Сегіз француздық тәртіп сақшылары темір іздегішті қолданып, құжаттарды қарап, жүктерді тексеріп жатты. Бәрі оған қарап тұрған сияқты көрінді. Дәл осылайша әрекет етпегеніне біраз уақыт болып еді. Осы сәтте де ол қауіпсіздік қызметкерлерінен айласын асырып кете ала ма?

Оның кезегі де келді. Ол Монте-Карлодағы жас жұбайлар нөмірінен ұрлап алған рюкзак пен сөмкесін тексеру конвейеріне қойды. Сосын жалған жасанды американдық төлқұжатын, билетін ұсынды.

Бульдог итке ұқсаған басты сақшы қысқа шашты еді, әрі үстіндегі формасы денесіне тырысып, ал бет-жүзі салқын тартып тұрды. Ол құжаттарды мұқият тексеріп жатты. Өте мұқият.

Марванның жүрегі қатты соға бастады.

Сақшы французша бір нәрсе сұрады.

— А? — деді Марван, құлағынан тыңдағышты алып жатып, түсінбеген кейіп танытып.

Сақшы ағылшыншаға көшті.

— Карделл мырза, сіз қайда жол тарттыңыз?

— Касабланкаға, достым, — деді Марван таза калифорниялық акцентпен. — Жалпы Рабатқа бара жатырмын, егер көлік тапсам.

Ол жалған сөзді анықтайтын детектор арқылы жауап бермегеніне қуанды.

— Сіз жалғызсыз ба?

— Өкінішке орай.

— Жұмыс бабымен саяхаттап жүрсіз бе, әлде көңіл көтеру үшін бе?

— Тек көңіл көтеру үшін деп үміттенемін, — деді Марван тексерушіні жұмсартуға тырысып, күлімсіреп.

Бірақ ол сақшыны жұмсарта алмады. Керісінше, сақшының көзі оны одан да қаттырақ бұрғылай бастады.

— Сізде қару-жарақ бар ма?

— Жоқ, — деп жауап берді ол, қару алмағанына қатты өкініп.

— Есірткілер ше?

Бұл жеңіл сұрақ еді. Ол өмірінде ешқашан да есірткі қабылдамаған. Алайда ол алдау ойынынан шықпауы керек.

— Бүгін алған жоқпын, — деп кекесінді жауап берді ол.

Бұл да сақшының көңілін көтермеді.

— Сізде он мыңнан аса еуро бар ма?

Марван ойша тездетіп есептеді. Егер қателеспесе, қалтасында екі мыңға жуық еуро бар. Ол тағы да күлімсіреді.

— Қалжыңдап тұрсыз ба?

Сақшы қастарын көтерді.

— Осында келуім үшін өзімнің «Харлейімді» сатуым керек болды, — деп түсіндірді Марван. — Әрі бәрін де жаратып болдым. Францияда бәрі де қымбат екенін мүлдем білмеппін!

— Рабатта қайда тоқтайсыз?

Марван сенімсіздікті сезіне бастады. Франциядан шығарда оған қашанда осындай сұрақ қойғаны есіне түспеді. Оны танып қойды ма? Неліктен жәй тұтқындамайды? Оның тамағы құрғап кетті.

— Қызымның үйінде, — деп жауап берді ол.

Бұл да өтірік еді. Ол Раниямен жарты жылдай көріспеп еді. Ол оны үйіне кіргізе ме, кіргізбей ме, мұны да білмеді. Әрі оның пәтерін таба алатынына да сенімді болмады. Бірақ ол әбден шаршады. Иығындағы жарақаты да асқына бастады. Оның қонақ үйде алдын-ала тапсырыс берілген нөмірі жоқ, Мароккода достары да жоқ, оның үстіне дәл қазір сол жаққа ұшудың басқа бір сенімді себебін ойластыра алмайды да.

— Сонымен, есірткі жоқ қой? — деп қайта сұрады сақшы.

— Ей, мүмкін мен ақымақ шығармын, бірақ соншалықты емес.

— Сіздің сөмкеңізді көруіме бола ма? — деп сұрады ол, күмәндануын қоймай.

Марван рұқсат етті, дәл сол сәтте ғана ол, асығып жүріп, Монте-Карлода алған сөмкесінде не бар екенін тексермегенін білді. Осы сөмкенің кімдікі екенін ол білмеді — күйеуінікі ме, әлде әйелдікі ме? Әрі осыны ол қаруланған сегіз адамның алдында білетін болады.

Сақшы рюкзактан бастады.

Тағы бір джинсы. Екі ескірген футболка, жуылмаған екен. Кір ішкі киім. Сонымен қатар тазасы да бар екен. Плеердің батарейкалары. Гришамның жұмсақ мұқабадағы «Фирма» атты ескірген кітабы. Желінген «M&Ms» кәмпиті. Қырынатын станок. Ескі тіс щеткасы. Жарты «Crest» тіс пастасы. Дезодорант. Алтын сақина.

Марван соны көргенде, оның есіне тағы да естеліктер түсе бастады. Ол осы сақина туралы мүлдем ұмытып кетіп еді. Ол сол туралы бірнеше ай бойы ойламап еді. Ол оны Ранияға сыйға берген еді. Ол оны оған қайтарып берген. Оның сезімдері сыртқа шығуға дәл қалды, кенеттен — күтпеген жерден — Марван сақшының көздерінен жылы шырай ұшқынын байқады.

— Құда түсуге бара жатырсыз ба? — деп сұрады ол.

— Егер ол қаласа, — деп әрең айтты Марван, өзін-өзі басқаруға тырысып. — Неліктен «Харлейімді» сатты деп ойлайсыз?

Сақшы ақырын ғана күлді де, басын шайқады. Ол заттарды рюкзакқа салды да, сөмкені аша бастады. Марван демін ішіне тартты.

Сөмке толған әйел киімі мен косметикасы екен. Көйлектер, суға түсетін киімдер, тар джинсылар. Ұзын және кіші табанды аяқ киімдер. Бәрі де қымбат әрі жаңа екен (кейбірінде бағасы тұр). Осының бәрі де түсіндіруді талап етіп тұрды, бірақ Марван Аккад (қазір Джек Карделл) мұны түсіндіре алмады.

Марван өзінің таңырқағаны, бет жүзінен көрінбеді ме екен деп ойлады.

— Мүмкін, сізді Жак емес, қайта Жаклин Карделл деп атаған дұрыс болар? — деп сұрады сақшы, сөйтті де мырс етіп күліп жіберді.

Американдық жігітке назар аударған оның достары да күліп жіберді.

— Кешіріңіз, — деді сақшы. — Менің түсінуімше, осының бәрі тойдан кейінгі демалыс уақыты үшін ғой.

Сосын ол Марванға көзін қысты.

Марван, өзінің қорқып тұрғанын білдірмеуге тырысып, оған да жауап ретінде көзін қысты.

— Ақылды екенсің, жігітім.

12

«Скелет» келді.

Годдар мен Дювалль Лемьені осылай атап кеткен. Олар айтқандай — «тек сүйектер, жүрек жоқ». Ол таяу арады осында болады.

Годдар балконнан тікұшақтың алаңға қонғанын көрді, сосын одан ұзын бойлы арық кісі шықты да, оған жіберілген көлікке отырды. Жол ұзақ емес еді, алаң «Соверейн Плейс» — кейде Рэмзидің отбасы үшін үй болған (сонымен қатар, мысалы, Монако ханзадаларының бірі үшін) қымбат көп пәтерлі үйден жүз метрдей жерде еді.

Годдар анықтағандай, Рэмзидің тағы төрт үйі болды. Бірі — Александрияда, Жерорта теңізінің оңтүстік жағалауында, Рафик осында өскен. Екіншісі — бұл Каирдің шетіндегі, «Блю Найл Холдингз» басты кеңсесіне жақын жердегі, Маадидегі қымбат бағалы үй. Үшіншісі — Давостағы үй, Швейцарияда, Рафик мұны жиі жалға беретін, себебі шаңғы тебетін жастан шыққан еді. Ең соңғысы, қырық акр жері бар, Париждің түбіндегі үйі, Клодеттің туған қаласы, олар осында көп уақыт өткізетін.

Монте-Карлодан пәтер алу Клодеттің ойы еді. Мұны Годдар атыс кезінде осында болған аспазшыдан білген. Клодетт ақ сүйектердің өмір салтымен өмір сүретін — деп айтты ол, сондықтан өзінің бай достарын қабылдай алатын және жазғы демалысқа келетін саяси жоғары топтың өкілдеріне көрсететін орынның болғанын өте қатты қалады.

Телефон шылдырлады. Годдар тұтқаны көтерді. Сосын:

— Келе жатыр, — деді де, бәріне бөлмені босатуды бұйырды.

Екі рет қайталаудың керегі жоқ еді. Ешкімнің де Скелетпен кездесуге зауқы болмады. Олардың әрқайсысы онымен істес болған. Сондықтан бәрі де, суретке түсіріп жатқандар, саусақтардың іздерін алып жатқандар, өлшеу жұмыстарымен айналысып жатқандар, гильзаларды жинап жатқандар, жұмыстарын бітіріп, құрал-саймандарын жинап, тездетіп басып, пәтерден шығып кетті. Олар өз жұмыстарын бітірген еді. Өлі денелерді алып тастады, бәрі де майда-шүйдемен айналысып жатты. Егер олар қажет болса, қайта келеді. Ал қазір кетуге рұқсат болғаны үшін риза еді, бұлардың арасында Дюваль да болды.

Бірнеше минуттан кейін лифтінің есігі ашылды да, Лемье шықты.

— Сәлеметсіз бе, инспектор, — деді Годдар.

Лемье жауап ретінде басын да иземеді. Ештеңе айтпады. Күлімсіремеді де. Ол тіпті Годдардың созған қолын да алмады. Ол бірден қонақ бөлмені шарлай бастады — ақырындап, кейде еңкейіп, қан іздері мен бормен сызған белгілерді зерттеді. Әсіресе оны атыс болған орындар қызықтырды.

— Осында бітіргеннен кейін, мен сізге кісі өлтіруші немесе өлтірушілер қолданған қарама-қарсыдағы пәтерді көрсетемін, — деп ұсыныс жасады Годдар. — Менің адамдарым бесатар мылтық пен көздегішті тауып алды.

Лемье үндемеді. Ол гильзаларды санады. Сосын ол оқ атылуы ықтимал деп ойлаған үйге қарауын тоқтатпастан, қабырғадағы, кітап сөрелеріндегі, үстелдегі, орындықтар мен дивандағы оқтардың ізіне көшті.

— Өкінішке орай, гильзаларда саусақтың іздері жоқ, — деп сөзін жалғастырды Годдар.

Лемье бұл жолы да ешнәрсе айтпады. Құлақ тұндыратын тыныштық орнады.

Годдар оны бақылап тұрды. Ол өте ұзын, әрі өте арық болатын. Оның үстіне кигені лондондық қара плащ, ол оның арсиған иығында кебін сияқты ілініп тұрді. Оның бет-жүзі созыңқы түксиген еді. Ол 62 жаста болатын, Годдардың әкесімен жасты, әрі сол сияқты қасқа бас еді, тек құлақтарының үстінде ғана бір бума шаштары тікірейіп тұр, тік мұрнының астында — кішкене ғана ағарған мұрты бар.

Бірақ Годдарды бәрінен де көбірек Лемьенің көздері, кішкене қара көздері тітіркендіретін. Мықты ақыл-сана мен аңызға айналған фотографиялық есте сақтау қабілетін көрсеткен, оның көздерінен — құрбан болған адамға да, оның отбасына да, кісі өлтірушілерді тауып, жауапқа тарту үшін қолынан келгенді істеп жүрген адамдардың ешқайсысына де, ешбір жылулық пен жанашырлықтың нышаны байқалмады.

Қалайша осындай безбүйрек адам бүкіл Еуропада үлкен беделге ие болып жүр екен? — деп Годдар өзіне сұрақ қойды. Иә, ол ашқан қылмыстарды бүкіл әлемнің криминалистері зерттеуді жалғастыруда. Ал тастап кеткен, ақырындап тоқтап қалған басқа істері ше? «Ұлы» Марсель Лемье туралы сөз болғанда, сол істер неліктен назарға алынбайды?

— Қылмыс болған орынды сезінуді, тіпті иісін сезінуді қаншалықты ұнататынымды сізге айтып жеткізе алмаспын, — деді Лемье, бөлмеде ары-бері жүруін жалғастырып. — Бұл Моне немесе Мане сияқты шеберлердің жазған картиналары сияқты тамаша. Бұл пуантилизм, Годдар мырза. Жақыннан қараған кезде бірде-бір деталь, бірде-бір түстің нүктесі ешбір мағынаға ие емес сияқты. Бірақ артқа бір қадам жасайсыз, бүкіл көріністі көру үшін көзіңізді жұмып, тоқтайсыз, сонда майда-шүйделер сізге — анық, қатыгез, жаныңызды жаулап алатын оқиғаны айта бастайды. Ұлы детективтер әрдайым осылай істеп отырған. Көздерін жұмып, жан тыныштығына еніп, оқиғаға құлақ асқан.

Годдар жауап бермеді. Осы адамның бойындағы барлық нәрсе оған ұнамсыз болатын. Енді ол сол тізімге мансапқорлық пен елес көруді қоса алатын еді.

Енді Скелет жарты жыл бұрын париждік қорғау фирмасының бүкіл пәтерге орнатқан мини-камералардың бірін зерттеді.

— Барлық камералардың жазбасы дайын, — деді Годдар, сұрақтың алдын-ала. — Жазбалар уақытымен көрсетілген сандық жазба, барлығы да түсірілген. Рэмзидің Марванмен әңгімелескені. Рэмзидің атылуы. Күзетшілердің өлімі. Марванның олардың қаруын алуы. Бәрі де осында. Айтпақшы, мен баллистикалық баяндаманы алдым. «Меридьен» қонақ үйіндегі ең кем дегенде екі өліктегі оқтар сол күзетшілердің бірінің тапаншасынан атылған. Сөз жоқ, оқ атқан Марван.

Лемье тоқтады да, көзін жоғары көтерді.

Оның қызығушылық танытқанына таңырқаған Годдар сөзін жалғастырды:

— Бір мәселе бар, камералар не болғанын көрсетеді, бірақ неліктен болғанын айтпайды. Дауысы жоқ. Тек Марван Аккад қана өмірінің соңғы минутында Рэмзидің не айтқанын біледі. Сондай-ақ, телефонмен айтқанымдай, мен де сіз сияқты үміттенемін, тек Марван ғана осы зұлым қылмыстың бетін ашып бере алатынына сенімдімін.

— Сіз оны таптыңыз ба, Годдар мырза? — деп сұрады Лемье, жауаптың қандай болатынын жақсы біле тұра.

— Әлі тапқан жоқпыз, — деп мойындады Годдар, — бірақ бізде із бар.

— Нақты қандай із?

— Тасымалдаумен айналысатын компаниялардың бірі көліктің жоғалғаны туралы хабарлады. Такси жүргізушісі соңғы рет «Меридьенде» хабарласқан. Оны таба алмай жатыр, әрі ол шақыруға еш жауап бермейді. Қонақ үйдің басқарушысы оның батысқа қарай жүріп кеткенін көрген.

— Франция жаққа ма? — деп нақтылай түсті Лемье.

— Мүмкін, — деп жауап берді Годдар. — Қазір менің адамдарым көлікті байқады ма екен деп, көше бойындағы бақылау камераларын тексеріп жатыр.

Бұл дәулетті қала-мемлекет қолдана алатын артықшылықтардың бірі, жоғары технологиялардың артықшылығы. Монте-Карлода бақылау камералары барлық жерде орнатылған. Суретке түспестен қозғалып жүруің мүмкін емес. Қылмыстың алдын алудың сәті әрдайым бола бермейді, бірақ оны жиі қалпына келтіріп, кінәліні табуға болады.

— Жүріп кеткен таксиді басқарушы қашан көрген?

— Екі сағат бұрын, — деді Годдар.

— Содан бері Марванды ешкім де қалада көрмеді ме?

— Жоқ.

— Оны Ницце әуежайында да көрмеді ме?

— Жоқ.

— Каннда ше?

— Жоқ.

— Йерде ше?

Бөлмеде ары-бері жүріп, Лемье кенеттен тоқтады.

— Ол Марсельге бара жатыр, — деді ол. — Мені әуежайдың қауіпсіздік қызметінің бастығымен байланыстырыңыз — тез!

13

Рейс 256 «Роял Эр Марок» ұшағы жаңбырлы кеште жүріп бара жатты. Оның бортында 140 жолаушы отырды, солардың бірі Марван Аккад немесе Джек Карделл еді.

Ұшақ оңтүстікке қарай бұрылды да, Жерорта теңізінің үстімен 7500 метр биіктікте, сағатына 800 км жылдамдықпен ұшып кетті. Салқындатылған сусындар әкелінді, ұшқыш салондағы жарықты өшірді, жолаушылардың көпшілігі ұйқыға кірісті. Марван ұйықтай алмады. Жарақаты шыдатпай ауырды. Ол қара терге түсті, қалтырады, жүрегі айнып, құсқысы келді. Ол стюардессадан ауруды басатын дәрі сұрады да, оны кока-коламен ішіп алды. Сосын ол беті-қолын жуу үшін дәретханаға барды.

Ол есікті жауып, айнадан өзіне қарады. Оның жүзі халіне сай келді: бет-жүзі ағарып кеткен, көздері қанталаған. Күртешесін шешкенде, футболкасына қанның сіңіп кеткенін көрді. Әуежайда киімін ауыстырған кезде жарасына таңған қағаз майлықтан қан өтіп кетіпті.

Марван күртешесін ілгішке ілді де, қолын жылы сумен сабындап жуа бастады, иығына жабысып қалған қағаз майлықты алу үшін оны сулады. Бұл өте ауыр болды, әрі өзі ойлағаннан да көп уақытты алды. Стюардесса есікті қақты.

— Мырза, — деп сұрады ол, — халіңіз жақсы ма?

— Иә, рахмет, — деп жауап берді Марван.

— Шынымен бе? — деп қайта сұрады ол.

— Иә, бәрі жақсы, — деді ол. — Мен қазір шығамын.

— Біз жақын арада қонамыз, мырза. Орныңызға отырып, белдікті тағуыңыз қажет.

— Иә, иә, — деді ол. — Мен қазір барамын.

Марванға өзіне назар аудартпау керек. Өзін жаман сезінгеніне, жарақатының ауырғанына қарамастан, асығып жүріп жарақатын жуды да, жарақатына жаңа ылғал қағаз майлықты басты. Сосын ол бетін жуды, сүртінді, қол жуатын шұңғылша мен үстелді сүртті де, қолданылған қағаз сүлгіні қоқыс салатын шелекке лақтырып тастады. Күртешесін киіп, ол еш жерде қанның ізі қалмағанына көз жеткізіп, өзіне тағы бір рет айнадан көз тастады да, дәретханадан шықты.

— Сіздің халіңіз шынымен жақсы ма? — деп сұрады стюардесса.

— Менің жүрегім кішкене қысылып, құсқым келді, — деп жауап берді ол, оны мазаламау үшін, осы жауабы жеткілікті болатын шығар деген үмітпен.

— Сіз шынымен де жаман көрінесіз, — деді ол. — Қонғанда дәрігерге қаралғыңыз келе ме?

Қажеті жоқ, — деп жауап берді де, тағы да қара терге түсті. — Менің қызым менімен айналысады. Сіз өте мейірімдісіз, рахмет сізге.

Қыз оның жанынан кетті. Алайда Марван өз орнына жайғасқанда, ал ұшақ Касабланкаға жақындап келе жатты, оның бойын қайтадан алаңдаушылық биледі. Иә, ол Марсельден және Еуропадан шыға алды. Бірақ ол өзіне назар аудартты. Мына әйел оның бет-жүзін, көздерін, жүріс-тұрысын есіне сақтап қалды. Оған өзі туралы оған сұрақтар қойғанға дейін қанша уақыт өтеді?

Оның соңынан, Клодетт Рэмзи мен оның баскесерлерін айтпағанда, кем дегенде үш елдің полициясы аңдып жүр. Олар оған қаншалықты жақындады? Ол әуежайда із қалдырғанын білді. Соларды тапқанда, олар оның Мароккаға бағыт алғанын білетін болады. Егер ол екі күннен кейін тірі қалса, онда оның жолы болды деп санауға болады.

Ұшақ қонды. Марван құжат бақылауынан ешбір қиындықсыз өтті, жалға көлік алды да, қалаға жүріп кетті. Қараша айының қалың жаңбыры жауып тұрды. Көліктің іші еш жылынбады, ал терезе сүрткіштері терезені сүртіп үлгермей жатты, оған жол бойындағы көрсеткіштерді көру қиынға соқты. Ол Касабланкада бірнеше рет қана болған еді және тек салтанатты шерудің құрамында ғана болған еді.

Оның үстіне оның дене қызуы көтеріліп бара жатты. Ол өзіндегі әлсіздікті сезініп, өзінің қайда келе жатқан әрең аңғарып отырды. Екі рет ұйықтап кете жаздады, өз жол айырығына әрең түсіп үлгерді. Ол өзінің күйін түсінді, бірақ ешнәрсе істей алмады: сапарды жалғастыру керек болды. Ол көп қанын жоғалтты. Жарасы қабынып кетті. Оның ұйықтамағанына және тамақтанбағанына көп болды, әрі есінен тануға жақын еді.

Әмиянында жатқан бір тілім қағазға жазылған мекен-жайға жеткенінде түннің ортасы болып еді. Үлкен Мешітке жақын орналасқан биік сұр бетонды үй Мароккодағы көп пәтерлі басқа үйлер сияқты еді. Бірақ осы үйдің бір ерекшелігі болды: жетінші қабатта үшінші сыныптан бері өзі ғашық болған бір қыз тұратын еді.

Үй ұйқыға кеткен екен. Портье де ұйықтап жатты. Марван аяғының ұшымен оның жанынан өтіп кетті де, жеделсатының шуы қарияны оятып жібермесін деп баспалдақпен жаяу көтеріле бастады.

Жетінші қабатқа көтерілгенде Марван мүлдем алқынып демала алмай қалды. Жарақатының ауруы күшейе түсті. Дәлізде жарық әлсіз екен, ол бәрін тұманда тұрған сияқты көрді. Тамағы кеуіп кетті. «701»-ші пәтер сияқты? Ол қажетті есіктің алдында тұрды.

Жүрегі қорқыныш пен сенімсіздіктен соғып тұрды. Өзін не күтіп тұрғанын білмеді, әрі өзінің ұсқынсыз кейіпте тұрғанын білді. Бірақ не істеу керек? Ол жан-жағына қарап шықты: дәлізде ешкім болмады. Тыныш болды, тек дәліздің соңғы жағында бір пәтерде теледидардың даусы ақырын шығып тұрды. Ол есікті қақты. Жауап болмады. Ол тағы да қақты. Тағы да еш жауап жоқ.

Оның бойын үрей биледі. Ол үйде жоқ. Ол осыншама кеште қайда жүр екен? Ол мекен-жаймен қателескен жоқ па екен? Басы айналды. Ол суық пен әлсіздікті сезінді. Қонақ үй тауып алып, таңертеңгісін тағы келуі керек пе? Қандай қонақ үй? Ол нөмірге тапсырыс бермеген? Ол тіпті қонақ үйдің қайда екенін де білмейді. Ол телефон да соға алмайды, өйткені оның телефоны жоқ. Көз алдында бәрі балқып бара жатты. Аяқтары тәлтіректей бастады.

Ол шынжырдың дыбысы мен ашылып жатқан құлыптың дауысын естіді. Оның алдында есік ашылды. Жарық оның бетіне түсті, ол бетін тыржитып, жарықтан бетін кейін қарай бұрды. Періштенің дауысы сияқты дауыс одан:

— Марван, бұл сенбісің? — деп сұрады.

Оның көзі қарауытып кетті де, есінен танып қалды.

— II —

14

Клодетт Рэмзи таудағы үлкен вилласының бассейнінде, салқын пиноколаданы сорғылап ішіп, Сан-Паулудың шыжыған күн сәулесінің нұрына қыздырынып, шезлонгте жатты.

Ол өзін азаттық алғанынан рахаттанып жатқан әйел сияқты ұстады, жергілікті қызметшісі оның иығы мен арқасына кокос майын жағып жатты, алайда ол соңғы операциядан хабар күтіп, денесін еркін ұстай алмады. Ол енді өз өмірін адам төзгісіз қатыгез «перғауынмен» бөліспейтін болады, ол оны сыртынан солай атайтын. Ол өлді. Ал оның оққағары ше? Ол да өлді ме екен? Егер өлсе, онда тағы кім қалды? Ол тағы кімге айтты екен?

Спутник телефоны шылдырлады. Ол отырып алды да, қызметшіні жіберді. Жалғыз қалғанына көз жеткізіп, ол ашылатын телефонын алып, былай деп сұрады:

— Осы бағыт қауіпсіз бе?

— Әрине, — деп екінші жақтан дауыс жауап берді. — Сіз мені ақымақ деп ойлайсыз ба?

— Мен тәуекелге бел буа алмаймын. Сіз білесіз бе, картаға қаншама көп тігілгенін.

— Тек сіз ғана тәуекелге барған жоқсыз.

— Яғни, бәрі де істелінді ғой?

— Бәрі емес.

— Сонда қалай? — деп жауапты талап етті ол.

— Сіздің күйеуіңізбен мәселе бітті. Бірақ Марван Аккад қашып кетті.

— Қалайша қашып кетті? Мен үш топқа ақша төледім.

— Ол — кәсіпқой кәнігі.

— Мен сізді ең жақсы кәсіпқой кәнігі деп ойлаған едім.

— Біз оны табамыз, — деді дауыс. Сосын оның көзін жоямыз. Бірақ бұл үшін көп уақыт пен көп ақша керек.

— Жоқ, — деді ол тісінің арасынан. — Бір тиын да алмайсыңдар. Сіз екеуінің де көзін жоямын дегенсіз. Мен ақша төлегем. Басқасы — сіздің мәселеңіз.

— Сіз бір нәрсені ұмытып барасыз, Рэмзи ханым.

— Мені бұлай атамаңыз! — деп талап етті ол. — Сіз білесіз ғой, мен осы есімді жек көремін.

— Сонда да, — деп сөзін жалғастырды дауыс, — сіздің қайда екеніңіз, не істегеніңіз, маған белгілі, әрі өміріңіздің қалған бөлігін түрмеде өткізу үшін, менде жеткілікті дәлелдер бар.

— Дәлелдер сізге де қарсы куәлік береді, — деді ол ашулана.

— Шынымен бе? Несі бар, көреміз.

Клодетт ашулы түрмен бассейннің жанындағы алаңды қадамдап өлшеп жүрді.

— Сіз мені қорқытып жатырсыз ба?! Мені…

— Тоқтаңыз! — екінші жақтағы дауыс оның сөзін бөліп жіберді. — Операцияның ортасында өз міндеттерінен бас тартқан бірінші тапсырыс беруші өзіңіз ғана деп ойлайсыз ба? Бізде ондай адамдармен мәселені шешетін жолдар бар, мен соларды өзіңізге қолдануымызға кеңес бермеймін.

— Мен бас тартпаймын! — деп жауап берді ол. — Бірақ мен біз келіскеннен артық төлегім келмейді.

— Сіз қанша керек болса, сонша төлейсіз, әйтпесе өз өміріңізбен жауап бересіз! Сіз мені түсіндіңіз бе?

Клодетт орнында қатып тұрып қалды. Ол өз уәдесін орындай алады. Оның өлгісі келмейді. Ол тек азат болғысы, бай болғысы келеді, әрі осыған толық құқығы бар. Бригитта қорқынышты өліммен өлді, — ол мұны күткен жоқ еді, әрі сол үшін ақша төлеген жоқ еді. Ол өз өмірі үшін қорқып кетті.

— Жарайды, — күрсінді ол. — Істі бітіру үшін сізге тағы қанша керек?

15

Рания Фаваз аузынан шығар айқайды тежеп қалды.

Оның бойын сезім толғанысы биледі. Ол өз көзіне өзі сенбеді. Марван Аккадпен олар кем дегенде жарты жыл көріспеп еді. Ол Парижден кетіп, жаңа өмір бастау үшін — онсыз өмір бастау үшін — Касабланкадан жұмыс тапты. Ол оны қалай тапты? Неліктен ол осында келді? Онымен не болды?

Бір қолымен халатын ұстап, Рания Марванның жүрек қағысын, маңдайын ұстап көрді. Ол есінен танып қалды, бірақ тірі, дене қызуы жоғары. Көйлегіндегі қанды көріп, ол ақырындап күртешесін ашты да, қорқынышты жарақатты көрді.

— Лейла! — көршілерді оятып алмау үшін сыбырлап шақырды. — Лейла, тез мұнда кел!

Өзін ерте оятқанына ренжіген бірге тұратын көршісі төсектен тұрып, сүрініп-қабынып қонақ бөлмеге келді. Ол есік алдында дөңкейіп жатқан адамды көрді.

— Бұл кім? — деп сұрады ол.

— Марван Аккад, — деп жауап берді Рания, оны ақырындап арқасына аударып жатып.

Лейланың аузы ашылып қалды.

— Марван? Менің ойымша… неліктен ол мұнда келді?

— Бір Құдай біледі, — деді Рания. — Қарашы, ол жаралы.

— Жаралы?

Лейланың бет-жүзінен қорқыныш көрінеді.

— Оны ішке кіргізуге көмектесші, — деді Рания.

— Сен не, ақылыңнан адастың ба? — деп сұрады Лейла. — Біз полицияға хабар беруіміз керек.

— Жоқ, — деп жауап берді Рания тез, әрі табанды түрде.

— Неліктен? — деп сұрады Лейла.

— Мен кейін түсіндіремін.

— Жоқ, қазір, — деп талап етті Лейла.

— Тыныш! — деп сыбырлады Рания.

— Маған қазір түсіндіріп бер, — деп тұрып алды Лейла.

— Айта алмаймын, — деді Рания. — Мұнда емес. Дәлізде емес.

— Оны пәтерге кіргізуге саған көмектеспеймін.

— Біздің пәтерге, — деп дұрыстады Рания, — Егер есіңде болса, жартысын мен төлеймін.

— Бірақ келісім менің атыма жасалынған, — деп жауап берді Лейла, — мен далаға қуып шыққанын қаламаймын, оның үстіне ол үшін — өзің Франциядан қашып кетуге мәжбүр болған — адамға көмектескенім үшін тұтқынға түскім келмейді.

Рания орнынан түрегеліп, құрбысының көзіне қарады. Олардың екеуі де медбике еді, әрі бір ауруханада, бір бөлімшеде жұмыс істейтін. Рания олардың екеуі де Марванға қажетті көмек бере алатынына сенімсіз болды, бірақ тырысып көру керек.

— Ол өліп қалады, Лейла. Біз оны осылай қалдыра алмаймыз.

Лейла келіспеді.

— Дұрыс. Біз полиция шақыра аламыз, олар оны қамқорлайды.

Ол телефон шалмақшы болып, артқа бұрылды, бірақ Рания оны қолынан ұстап алды.

— Дос ретінде сенен өтінемін, — деді ол тістене.

— Жібер.

— Маған көмектеспейсің бе? — деп сұрады ол, Лейланың көзіне қарап.

— Жібер дедім ғой, — деп талап етті ол.

— Жарайды, маған көмектеспей-ақ қой, — деді Рания, — бірақ мен таңертең доктор Рамизге өткен аптада сенің ауырмағаныңды айтып беремін.

Лейла көзін сығырайтты.

— Сен бұлай істей алмайсың.

— Неге? — деп сұрады Рания. — Мен сені жасырып келдім. Сені тымауратып жатыр деп айттым, себебі сені досым деп санадым. Сенің бүкіл апта бойына Тенерифте болғаныңды, өзіңнің испандық досыңмен бірге серфингпен айналысқаныңды білгенде, қалай ойлайсың, ол не айтады?

— Ол сені де жұмыстан қуып шығарады, — деді Лейла. — Алдағаның үшін.

— Мүмкін, — деп жауап берді Рания, оны қолынан ұстап тұрған күйі. — Ал Раул туралы әкеңе айтқанымда, ол не істейді? Оның тыйым салғанына қарамастан, сендердің құпия кездесіп жүргендеріңді ол біле ме? Сендердің қонақ үйде бір бөлмеде қалатындарыңды?

Лейла қолын жұлып алды да, Раниядан шегінді.

— Жарайды, саған көмектесемін, — деді ол. — бірақ Раул туралы үніңді шығарушы болма. Егер әкем білсе…

Кенеттен қарама-қарсыдағы пәтерде жарық жанды да, есіктің астынан жарықтың сәулесі жылтың етті. Бадави ханымның пәтерінде бір қозғалыс бола бастады. Ол көршілердің ішіндегі ең шулысы, әрі аузы жеңілі болатын. Егер ол Марванды көрсе, ол міндетті түрде полицияға хабар береді, сөйтіп көп ұзамай болған жағдай туралы бәрі де білетін болады.

— Тезірек, — деп сыбырлады Рания.

Ол Лейламен бірге, екеуі де аласа бойлы нәзік қыздар, Марванды аяқ-қолынан ұстап, пәтерге сүйреп кіргізді де, есікті жауып алды. Демдерін басып алған соң, олар оны қонақ бөлмедегі диванға жатқызды да, көрпемен үстін жапты.

Рания өзінің дәрігерлік чемоданын әкелді, ал Лейла болса — таза орамал әкелді. Сосын Рания көрпені ашып, Марванның күртешесін шешті де, футболкасын кесті. Екеуі де маңдайларын тыржитты.

— Жара қабынып кеткен, — деді Лейла.

Дене қызуын тексерген Рания басын изеді.

— Оның қызуы 40.

Өз сезімдерін сыртқа шығармай тежеп, Рания не істеу керектігі туралы ойлануға тырысты. Ол кішкене скальпельді, дәкені алып, жараны тазарта бастады. Сосын ол оны антисептикпен жуып тазартты. Бұл өте ауыр болса керек, бірақ Марван селк етпеді де, қозғалмады да.

— Рания, біз оны дәрігерге көрсетуіміз керек, — деді Лейла, сөзіне қарағанда өзі сүймейтін адамға көмектесуге тырысып жатқан Ранияны көріп. — Егер солай істемесек, ол өледі, сосын біз жауап беретін боламыз.

— Оны дәрігерге көрсетуге болмайды, — деп жауап берді Рания.

— Неліктен? — деп сұрады Лейла.

— Егер солай істеуге мүмкін болса, оның өзі де ауруханаға немесе полицияға бармас па еді? — деді Рания көз жасын сүртіп жатып. — Ол бір жаман жағдайға ұрынған. Әйтпесе ол неліктен осында, маған келеді? Тек осы себептен ғана.

— Оны іздеп жүр деп ойлайсың ба?

— Білмеймін.

— Ол сені қалай тауып алды? — деп сұрады Лейла. — Меніңше…

— Білмеймін, — Рания ойланып қалды. — Ол үнемі тапқыр болатын.

— Ал егер осыны істегендер де сол сияқты «тапқыр» болса ше? — деп сұрады Лейла. — Егер оны өлтіруге осында келсе ше? Сен не, осыны түсінбейсің бе? Олар бізді де өлтіреді.

Рания жылап жіберуге дайын еді. Лейла дұрыс айтады. Марван өліп бара жатыр, әрі оған көмектесу арқылы, олардың өздері де өмірлерін тәуекелге салып отыр. Алайда олардың ажырасуына қандай себеп болмасын, ол ешнәрсе істемей тұра алмайды.

Ол ұйықтайтын бөлмеге жүгіріп кетті.

— Сен қайда барасың? — деп сұрады Лейла.

Рания өзінің жұмыс халатын киіп алды. Төлқұжаты мен әмиянын алып, ол есікке қарай беттеді.

— Сен қайда барасың? — деп жауапты талап етті Лейла.

— Ауруханаға.

— Сен есіңнен адастың ба!

— Маған бір нәрсе керек.

— Сен не туралы айтып тұрсың? Саған не керек?

— Антибиотиктер, плазма, ауруды басатын дәрілер.

— Қазір түн жарымы ғой!

— Білемін. Мен жиырма минуттан кейін келемін.

— Оның жиырма минуты да болмауы мүмкін.

— Мен тезірек барып-келуге тырысамын.

— Бірақ сенің ауруханадан бір нәрсе алуға құқығың жоқ, — деді Лейла.

Рания өзінің пальтосын алды да, киініп алды.

— Басқа жол жоқ.

— Ал егер сені ұстап алса ше?

— Мен абай боламын.

— Бұл өте қауіпті.

— Ал сен не істе дейсің? — деп сұрады Рания.

— Мен Раулге телефон соғамын, — деді Лейла. — Осы аптада ол түнгі жұмыста.

— Жоқ, — деді Рания. — Марван туралы басқа ешкім де білмеуі керек.

— Ол ешкімге де айтпайды.

— Рахмет, Лейла. Бірақ мұны өзім істеуім керек.

— Неге? — деп сұрады Лейла. — Сен жұмысыңды, өміріңді — барлық нәрсеңді тәуекелге тігуге дайынсың ба, не үшін? Марван Аккад үшін бе? Енді оны көргім келмейді деп өзің айттың емес пе? Өзің маған солай деген едің ғой.

— Білемін, — деді Рания, сөмкесінен кілттерін алып жатып. Лейлаға бұрылып, оны бетінен сүйді. — Бірақ мен саған неліктен екенін айтқан жоқпын. Егер сн білгенде, мені түсінер едің. Мені ұстап алмасын деп сиынамын, деп уәде берші.

— Уәде беремін, — дер ақырын ғана айтты Лейла.

Сосын Рания шығып кетті.

16

Рания көлігін аурухананың артқы жағына қалдырды да, бірнеше есіктерді тартып көрді. Бәрі де жабық екен. Ол қырынан тұрған есіктерді де тексеріп көрді, олар да түнге қарай олар да жабық екен. Ол жедел жәрдем көрсететін жақтан ғана кіруге болатынын түсінді, яғни күзетшінің қасынан өтуі керек. Яғни, олар оны көреді, бір нәрсе сұрайтын да шығар. Тіпті, оның келгенін де жазып алар (келудің еш себебі жоқ). Ол сағатқа қарады. Басқа жол жоқ.

— Фаваз ханым, мен сізді осында түнде ешқашан көрген емеспін, — деді күзетші.

— Доктор Рамиз мені шақырып алды, — деп алдады ол, — бір нәрсе алып келуімді өтінді.

— Тыныштық па? — деп сұрады күзетші.

— Әрине, — деп жауап берді ол. Жүрегі қатты соғып тұрды. Ертең ол біраз ауруларды қарап шығады, ал оның кейбір дәрі-дәмектері жоқ екен. Мен ұзақ болмаймын.

— Көмек керек пе?

— Жоқ, рахмет, — деп жауап берді Рания, жолдасын алдап тұрғанынан өзін жаман сезініп. — Мен тез шығамын.

— Жарайды, — деді күзетші. — Мына жерге қол қойыңыз.

Ол оған қол қоятын жерді журналдан ашып көрсетті. Ол қаламсапқа қарады да, осының барлығы неге алып баратыны туралы ойланды.

— Бір нәрсе дұрыс емес пе? — деп сұрады күзетші, оның ойланып қалғанын байқап.

Ол бір сәтке көзін жұмды, есінеп алды.

— Жоқ, жәй шаршадым, — деп жауап берді ол.

Ол қаламсапты алды да, қол қоюға тырысты, бірақ қаламсап жазбады.

— Жазбайды, — деді ол.

— Қалайша? — деп сұрады ол. — Сілкілеп жіберіңіз.

Қаламсапты сілкілеп жіберіп, ол тағы да жазып көрді. Бірақ тағы жазбады.

— Ал, енді не істейміз, — деді ол. — Менікін алыңыз.

Күзетші қалтасын сипады, бірақ әдеттегі жерде қаламсап болмады.

— Қызық, — деді ол, үстелдің үстін іздеп, сосын үстелдің астын іздеп жатып. — Жаңа ғана осы жерде жатыр еді.

Рания сағатқа қарады.

— Мен асығып тұрмын, — деді ол. — Мүмкін, мен жоғары көтеріліп, дәрігер Рамизге керек нәрсені алып түсейін?

Күзетші әлі де үстелдің астында қаламсапты іздеп жатыр еді.

— Түк түсінбеймін… — деп міңгірлеп жатты ол. — Бұл менің сүйікті қаламсабым еді.

Рания жақын арада жауап ала алмайтынын түсінді, ал ол әлі Марванға қайта оралуы керек. Әрі Лейла ойынан өзгеріп, оларды ұстап бермей жатқанда тез үйге баруы керек. Ол жеделсаты жаққа қарады, бірақ бұл өте ұзақ болатынын түсініп, баспалдақпен көтеріле бастады. Күзетші әлі қаламсапты іздеумен әуре болып жатты. Ол үшінші қабаттағы манипуляция бөлмесіне қарай асықты.

Қабатта тым-тырыс екен. Бір медбике үстелде отырды, ал басқасы ауруларды аралап жүрді. Тез әрекет ету қажет. Ол қажетті кілтті тауып, есікті ашты да, ішке кірді. Ол қажет нәрсенің барлығын алды да, сөмкесіне салды. Кенеттен басқан аяқтың дыбысы естілді. Ол жарықты сөндірді де, сөренің артына тізерлеп отырды.

Есік ашылды. Бір адам жарықты жағып, ақырын ысқырып, ішке кірді. Бұл Лейланың досы, Рауль еді. Ол мұнда неғып жүр? Мүмкін, Лейла оған телефон шалды ма екен? Айтты ма екен? Ол өзінің осыншама кеште не үшін жүргенін түсіндіре алмайды. Егер ол оны ұстап берсе…

Бұл ой оның зәресін ұшырды. Ол бұл туралы ойлағысы келмеді. Рания демін ішіне тартты. Ол оның аяғын көрді, ол ысқыруын тоқтатпастан, бір нәрсені үстелдің үстіне қойып жатты. Ол оның осында екенін білмейді, әрі оны іздеп жүрген жоқ. Ол жарықты сөндірді де, шығып кетті.

Рания демін шығарды. Оның тұла бойы дірілдеп кетті. Ол ешкімнің келе жатпағанына құлақ түріп тыңдап, бірнеше минут күтіп тұрды. Бәрі де тыныш еді. Ол түрегеліп, еш нәрсені соғып кетпеу үшін ақырындап шығатын жаққа қарай жүрді. Ол қажет нәрсенің бәрін де алды. Еш нәрсе болмай тұрғанда кету керек.

Ол сыртқа көз тастады. Жол ашық екен. Сөмкесін кеудесіне қысып, ол баспалдаққа қарай жүгіре жөнелді де, үш қабат төмен қарай жүгіріп түсті. Бірінші қабатта ол демін қалпына келтіру үшін тоқтады. Сосын теледидар көріп отырған күзетшіге қарамастан, тез басып, шығатын есікке қарай қадам басты.

Аяқ астынан өзін шақырған дауысты естігенде, ол есікке жетіп те қалған еді:

— Фаваз ханым, тоқтай тұрыңыз!

Рания орнында қатып қалды.

Бұл күзетші еді. Ол оны ұстап алды. Қалайша?

Ол тез демала бастады. Басы айналып кетті. Не істеу керек. Қашуға болмайды — оны ұстап алады. Оны еліне қайтарып жіберуі мүмкін. Ал егер…? Жоқ, ол бұл туралы тіпті ойлағысы да келмейді?

Рания бейқам көрінуге тырысып, ақырын бұрылды. Ол әлсіздік пен қорқынышты сезінді. Ол өз тағдырына, Марванның және Лейланың тағдырына көнуі керек. Олар заңды бұзды және сол үшін жауап берулері қажет. Осының бәрі қалай болды?

Күзетші орындықтан түрегелді, оның бет-жүзінен қауіп төндіретін ешбір сыңай байқалмады. Ол күлімсіреді.

— Фаваз ханым, қараңыз, мен қаламсабымды таптым, — деді ол. — Келіңіз, сіз келіп-кеткеніңізді жазуыңыз керек.

Ол қуанып тұрды, ал Рания болса жылауға шақ қалып еді. Бірақ он минуттан кейін ол өз пәтерінде отырды.

— Неге сонша кешіктің? — деп сұрады Лейла.

— Тезірек болмады, — деді Рания, — біраз қиындықтар болды.

— Қандай қиындықтар?

— Жәй, ештеңе емес, бәрі жақсы.

— Жоқ, Рания, жәй емес.

— Не болып қалды?

— Марванның дене қызуы 40 жоғары көтерілді.

17

Марсель әуежайының қызметкері өлген таксистің денесін тауып алды. 15 минуттан кейін сол жерді полиция қоршауға алды, сосын сағат 7.30-да Монте-Карлодағы инспектор Жан Клод Годдардың телефоны шылдырлады.

— Иә, — деді, өзі түнеп қалған кабинетінде біраз көзі ілініп кеткен ол. — Қалжыңдап тұрсыз ба… Қайда? Сол жерді күзетке алды ма?… Жоқ, біз тік ұшақпен жетеміз… Бәрін дайындап қойыңыз… Жарайсыңдар.

Ол Колетт Дювальға телефон шалды, сосын Лемьеге соқты да, жаңалықты хабарлады. Олар ізге түсті.

Годдар беті-қолын жуып, тісін шайып, шашын тарады, жәшігінен таза көйлек тауып, киіп алды. Төсбелгісін, тапаншасын, кілттері мен әмиянын алып, Дювальды кіре берісте қарсы алды. Ол оны тік ұшаққа алып барды. Сол жерде ол Лемьемен кездесуі керек.

— Сіздің түріңіз өте сұрпайы көрінеді, — деді Дюваль, олар жартылай бос көшемен келе жатып.

— Ал өзімді одан да жаман сезініп тұрмын, — деп жауап берді Годдар.

— Сіз үйіңізге барған жоқсыз ба?

— Қалайша бара аламын? — ол жазбаларын тексеріп жатты. — Марван туралы жаңалық бар ма?

— Тек сізге электронды поштамен жібергеннен басқа ештеңе жоқ, — деп жауап берді Дюваль, — бірақ сағат 10-ға Бейрутпен және Парижбен конференц-байланыс келісілген.

Дюваль автотұраққа кірді. Тікұшақ дайын тұр екен. Годдар портфелін алып, көліктен шықты.

— Менімен орын алмастырғыңыз келмей ме? — деп айқайлады ол, мотордың шуынан даусын басымырақ етуге тырысып.

— Күні бойына Скелеттің жанында болу үшін бе? — деп жауап берді ол. — Рахмет, сізді осындай мүмкіндіктен арылтқым келмейді.

— Өте күлкілі, — деді Годдар. — Марванмен айналыса беріңіз.

— Айналысамыз.

Инспектор Лемье келді де, тікұшақ жоғары көтеріліп, ұшып кетті.

— Сонымен, Годдар мырза, — деді Лемье бірнеше минуттан кейін, — Марван туралы сізде не бар?

Басталды.

— Оның толық аты-жөні Марван Адиб Мұса Аккад, — деп бастады Годдар, олар Францияның үстінен ұшып бара жатқанда. — Ол Сайдта дүниеге келген, Ливанда, 14 ақпан, 1978 жылы. Әкесі, Адиб, банкир болған, анасы, Сара — мектеп мұғалімі. Отбасы 1973 жылы Бейрутке көшіп барған. Басқа ақпараттар үзік-үзік. Білетініміз, Марванның жалғыз бауыры, Рами, 1982 жылы дүниеге келген. 96-жылы Марванның әскерге шақырылғаны белгілі, өзін жақсы жағынан көрсеткен, оны байқап, қызметін жоғарылатқан. Таңдаулы бөлімшеде қызмет еткеннен кейін, оны арнайы қызметке ауыстырады, 98-жылы қорғаныс министрінің, ал 99-шы жылдан 2001-жылға дейін премьер-министрдің күзетінде оққағар қызметін атқарады.

Годдар Дювалдан алған хабарламаны қарап алды.

— Ол мемлекеттік қызметтен 2003-жылы кетеді, — деп сөзін жалғастырды ол. — Әскерден кетісімен, ол «Аккад және серіктестер» күзет компаниясын негіздейді. Бізге белгілі болғандай, ол негізінде ұрланған адамдарды іздеумен және Иракта жұмыс істейтін «Вестерн Ойл» компаниясының басшылары мен қызметкерлерін қорғаумен айналысады. Біраз уақыттан бері олар Ливияда да олардың қауіпсіздігін қамтамасыз ете бастады. Олардың ісі сәтті жүріп жатқан сияқты. Компанияның сайтында клиенттердің тізімі мен Бейруттегі басты кеңсенің ақпараты ғана бар. Менің серіктесім, Колетт Дюваль, олармен кеше кешкісін байланысуға тырысты, бірақ олар жабылып қалған еді. Бір сағаттан кейін олар тағы да байланысып көреді.

— Бар болғаны осы ма? — деп сұрады Лемье.

— Әзірше осы, — деп жауап берді Годдар, Лемьенің қысымынан аңдаусызда қапыда қалған ол.

— Мен осының бәрін білмейді деп ойлайсыз ба? — деп сұрады Скелет ашуланып. — Мен осы ақпараттың барлығын жәй кеңсеме телефон шалып біліп алдым. Бұған тек бес минут қана уақыт кетті. Менің хатшым Марван Аккад туралы сізден де көбірек біледі, Годдар мырза. Монаконың қолынан келгені осы ғана ма?!

Годдар сабырлық сақтауға шешім қабылдады. Оның Лемьенің тұмсығынан періп жібергісі келді, бірақ ол бұлай істей алмайды. Осылай істеуі арқылы Лемьенің оны ашуландыруға шамасы жеткенін мойындап, оның рақаттануына жол бергісі келмеді.

— Сіз қолдан келгенше ақпарат жинауды сұрадыңыз, деп жауап берді Годдар. — Бірнеше сағаттан кейін бізге көп нәрсе белгілі болады.

— Бірнеше сағаттан кейін Марван Жапонияда немесе Аляскада болуы мүмкін, — деді Лемье. — Біз күте алмаймыз, Годдар мырза. Кісі өлтіруші бостандықта жүр, әрі бізден 9 сағат алда жүр.

Годдар өзінің беті мен мойнының қызарып, ал құлағының ысып кеткенін сезінді. Бәрі де оның кемсітілгенінің куәгері болды, әрі оның жауап қайтарғысы келді. Бірақ дәл қазір бұл кез әлі келген жоқ, әрі орын да дұрыс емес еді.

— Маған айтыңызшы, Годдар мырза, — деді Лемье, олардың Марсельге сапары жалғасып барады, — неліктен сіз Марванның бауырымен бірге 82-жылғы соғысты бастарынан өткізгенін, анасына жабысып, бомба жарылысының ұшқындары мен әйнек сынықтарынан ваннаға тығылғаны туралы ешнәрсе айтпадыңыз?

— Меніңше…

— Неліктен сіз олар Рамидің бірінші туған күнін тойлап жатқанда, Марванның көз алдында оның екі ағайының, екі апайының және олардың балаларының атылып өлтірілгені туралы ешнәрсе айтпадыңыз? — деп сөзін жалғастырды Лемье. — Осы оқиғадан кейін бірнеше жылдан кейін Бейруттың көшесінде ата-анасы көлікте қалай жарылғанын Марван бауырымен бірге көргенін білесіз бе?

Годдар терезеден жалаңаш ағаштар мен лас фермаларды көрді: жаңбыр түні бойы толассыз жауып тұрды.

— Сонымен? — деп сұрады Лемье. — 1993 жылдың 3 қаңтары — бұл сізге бір нәрсе айта ма?

— Жоқ, — жауап берді Годдар.

Ол өзін қорланғандай сезінді. Ең бастысы, Лемье дұрыс айтады. Лемьеге осы аз ғана ақпаратты бермей, көбірек ақпарат жинау керек еді. Ол оның қалай жұмыс істейтінін білетін еді, ал енді тек өзін ғана кінәлай алды.

Өкінішке орай, Лемье әңгімесін әлі бітірген жоқ.

— Марван ол кезде 15 жаста, ал Рами 11-де болатын, — деп мүлдем ынтықпай әділ айтты Скелет. — Сол күн туралы естелік олардың естерінде өмір бойына қалады. Олар сол күнді есіне алмайды да, сол күн туралы еш нәрсе айтпайды да. Осы істің бетін ашқыңыз келе ме, Годдар мырза? Онда сіз Марван Аккадтың қандай адам екенін түсінуіңіз қажет. Адамды арандатуға баруға не нәрсе түрткі болатынын түсінгіңіз келе ме? Кісі өлтіруге? Адамдарға қорқыныш төндіруге? Онда сіз сол адамды қалыптастырған оқиғаларды, не нәрсенің оларға түрткі болып отырғанын түсінуіңіз қажет.

— Бәрі Марванның ата-анасы мерт болғанда басталған. Марван енді үлкен аға емес — ол отбасының басшысына айналды. Рамидің қамқорлайтын ешкімі де қалмады. Көкелері мен апалары қайтыс болған, ал қалған туыстары Ливаннан Еуропа мен Штаттарға кетіп қалды. Марван кіші інісін өз қамқорлығына алуы керек болды — оны тамақтандыру, киіндіру, қорғау керек болды. Тіпті әскерле болғанда да Марван Рамиді қамқорлап жүрді. Оны әскерде арнайы бөлімшеге алуына және ерекше тапсырмалар беруіне, премьер-министрдің орынбасарының күзетшілер қатарындағы беделді орынға тағайындауына қол жеткізді.

— Неліктен? Олардың мақсаты қандай еді? Ізгі мақсатты көздеді деп айтарсыз — өз елінің жетекшілерін, олардың балаларын өз бастарынан өткізген азаптардан қорғау ма? Сіз соншалықты аңқау емессіз ғой, Годдар мырза.

Годдар ештеңе деп жауап бермеді. Ол осының бәріне әбден тойып бітті.

— Марван Аккадты еліне деген сүйіспеншілік жетелеген жоқ, Годдар мырза, — деді Лемье. — Ол қызғаныштың жетегінде жүр. Маған сеніңіз. Мен осы сияқты адамдарды өмір бойына қудалап жүрмін. Мен оларды танимын. Марван, өз ойынша, өзіне тиесілі нәрсені алғысы келеді. Ол өзінен тартып алған нәрсені қайтарғысы келеді: байлық қана бере алатын жеңімпаздық сезімді. Сөйтіп осы тойымсыз қалауды қанағаттандыру үшін, ол байлар мен күштілердің арқасында күн көреді — оларды тонаудан бұрын жалған қауіпсіздік сезімімен алдайды. Менің сөзімді есте сақтаңыз, мырза, Марван Аккад — нағыз жын-сайтан. Ол тек тонауды, өлтіруді, жоюды ғана біледі. Сондықтан ол тағы да бір нәрсні істемей тұрғанда, біз оны тезірек ұстауымыз қажет.

18

Годдар мен Лемье отырған тік ұшақ Марсельге қонғанға дейін, жергілікті билік иелерінде жаңа айғақтар болды. Әуежай күзетінің бастығының бөлмесінде олар бақылау камераларының жазбаларын қарастыра бастады.

Бірінші камерадан Марванның автотұраққа келіп тоқтағаны көрінді. Екіншісінен — бірнеше минуттан кейін оның әуежайға кіргені көрінді. Басқаларынан — сақтау камерасынан бір нәрселерді алып жатқаны, дәретханаға кіргені, билет алып, Джек Карделл есімімен тексеруден өткені көрінді.

— Ол қоқыс салатын шелекке не тастады? — деп сұрады Годдар.

— Кім біледі? — деді Лемье. — Бұл кез келген нәрсе болуы мүмкін.

Годдар бастыққа бұрылды:

— Түні бойы жиылған қоқыстарды тексеру керек.

— Мырза, инспектор дұрыс айтады, — деді ол, — бұл кез келген нәрсе болуы мүмкін.

— Дәл соны табу керек, — деп айтқанынан қайтпады Годдар.

Сосын Лемье Марванды тексерген сақшыны шақыртып алды. Оның оны сұрақтың астына алғаны соншалықты, Годдар оның жүйкесі тозып кететін шығар деп ойлады. Сақшыны жұмыстан шығарды.

Интернет-жеткізуші арқылы online режимінде Марванға «Роял Эр Марок» рейсіне билет сатып алынғаны компьютер жазбаларынан көрінді.

— Бұл Марванның бауырының ісі болса керек, — деді Лемье.

— Біз мұны нақты білмейміз де ғой, — деп қарсылық білдірді Годдар.

— Онда басқа кім болуы мүмкін? — деп сұрады Лемье.

— Мен тек істің болжауларға емес, қайта нақты сотта дәлелдей алатын айғақтарға сүйенгенін қалаймын, — деді Годдар. — Егер Марван шынымен де кінәлі болса — мұның солай болуы әбден мүмкін — бізге көп дәлелдер керек. Ал қазірше бізде тек қосалқы дәлелдер ғана бар.

— Мен бұдан да аз дәлелдерге ие болып, көп істердің бетін ашқанмын, — деп мақтанды Лемье.

Ал көп дәлелдерге ие бола тұра, қаншасын аяғына дейін апармадың? — деп ойланды Годдар, бірақ үндемеді.

— Қалауыңыз болсын, — деді Лемье, — мен Касабланкаға ұшамын, біздің кісі өлтірушімізді сол жақтан іздеймін, ал сіздің Бейрутқа барып, билетке кімнің тапсырыс бергенін анықтағаныңызды қалаймын. Әрі өте абай болыңыз, Годдар мырза. Марван мен Рами Аккадтар — қауіпті адамдар. Сіз оларға қаншалықты жақындай түскен сайын, олар соншалықты қауіптірек бола бастайды.

19

— Марван! Марван, мен естіп тұрсың ба?

Марван оянуға тырысты, бірақ көздерін аша алмады. Бүкіл денесі ауырып тұрды, оның бетінен тер ағып тұрса да, ол тоңғаннан қалтырап-дірілдеді. Ол үстіне көрпені тарта түсіп, аяқтарын кеудесіне қысты.

— Марван, бұл мен, Рания, мені естимісің?

Иә, ол оны естіді. Ол осы дауысты ұнатады, әрі қатты сағынған еді.

Олар бала кезінен дос болатын. Олар бірге көңіл көтеріп ойнайтын, Ливандағы азамат соғысын да бастарынан бірге өткізген. Олар бір-бірінің туған күндеріне баратын, мектепте бір партада отыратын. Бір күні олар үйдің шатырына қамал тұрғызады да, сонда комикстер мен сусындарды — Ранияның жақсы көретін жүзім шырыны және Марванның жақсы көретін апельсин шырынын — жинап қояды.

Өмірінде бірінші рет сүйіскен қызы Рания еді. Алғаш рет американдық фильге алып барған қызы — Рания болатын. Ол фильмнің атын ұмытып қалды, бірақ олардың қалайша залға кіріп, артқы орындықта отырғаны есінде: ата-аналары олардың кездескендеріне қарсы болатын. Және оны қолынан ұстағаны да есінде.

Ол оған үйленетініне сенімді еді. Бір күні, 14 жасында, оқу жылы аяқталып, жазғы демалыс басталғанда, Рания әкесінің Францияда, нақты Парижде, жаңа жұмысқа орналасқаны туралы, кешкісін сол жаққа ұшатынын айтты. Ранияның оның бетінен сүйіп алғаны Марванның есінде — оның көздері жасаурап тұрды. Рания онымен қош айтысып, бұрылды да, жүгіре жөнелді. Оның әлі күнге дейін жүрегі сыздайтын. Сол кезде оның не ойлағаны есінде: неліктен Құдай оны осылай жазалап жатыр?

— Марван, — деп сыбырлады ол тағы да. — Көзіңді аша аласың ба? Ояншы.

Ол тағы да оның демінің жылуын, иіс суының хош иісін сезінді. Ол әрең көзін ашты. Міне, ол тағы да оны көріп тұр, оның жүзіне күлкі үйірілді.

Оның үстіндегі киімі түнгі киім емес, медбике халаты болатын. Бір кездері ұзын қара шаштары енді қысқа қырқылып, иықтарына ғана жетіп тұр. Бетінде еш косметика жоқ, алайда осылай ол әдемі көрінеді — тазарақ, әрі мейірімдірек көрінеді. Оның көздері, сүйкімді қара көздері, бұрынғыдан да арбап тұрды. Осы көздерге тағы бір рет қарау үшін барлық нәрсеге төзуге болатын еді. Өткен алты ай ішіндегі бүкіл ауырпалықтар мен қиыншылықтар ғайып болды. Ең жақсы ем және өмірдің сиқырлы сусыны — бұл оның үйінде, оның диванында, оның қарамағында болу және оның жүрегінің жанында соғып тұруы еді.

— Марван, мені естимісің? — деп нәзік сыбырлады ол.

— Сағат қанша болды? — деп сұрады Марван қырылдағын әлсіз дауыспен.

Басының ауруы қоя бастады. Ол жан тыныштығына кенеліп, өзін қауіпсіз сезіне бастады. Көп ай бойы ол осындай тыныштықты сезінбеген.

Рания сағатқа қарады.

— Сегіз болды.

— Таңертеңгі ме? — деп сұрады ол, терезе жаққа қарап. — Неліктен көше қап-қараңғы?

— Кешкі, Марван, — деп жауап берді ол. — Қазір кешкі сағат сегіз. Сен кеше дәлізде құлап қалғаннан бері күні бойы ұйықтадың.

— Кешір, — деп сыбырлады ол.

Рания басын шайқап, оның маңдайын ұстады.

— Ештеңе етпейді, — деді Рания.

— Бәрі үшін кешірші мені, — деп сыбырлады Марван. — Мен білемін…

— Үндеме, — деді Рания, оның ернін саусағымен басып. — Мен саған бір нәрсе айтуым керек.

Не болса да айта бер, деп ойлады Марван. Газеттен соңғы жаңалықтарды оқып бер, сұлы қорабының сыртында жазылған сөздерді оқып бер. Ол оның жанында болғанына қуанышты.

Біраз үнсіз тұрып, Рания оның көздеріне қарады, Марван өзін жақсы сезінді. Ауа жұтынып алып, Рания былай деді:

— Саған осында қалуға болмайды.

Марванның жүрегі тоқтап қалды.

Немене? — деп сұрады ол өзінен. — Ол жаңа ғана не айтты? Оның қолдары суып кетті. Бір нәрсе айтуға тырысты, бірақ аузы құрғап, сөздер шықпады.

— Еш нәрсе айтпа, — деп сыбырлады Рания. — Тек тыңда.

Ол тыңдай алмайды. Рания не айтса да, оның естігісі келмеді.

— Сені жақсы көремін, Марван, — деп сөзін бастады Рания. — Меніңше, мен сені әрдайым жақсы көргенмін, мені бірінші рет сүйіп алған күннен бастап, мүмкін, одан да бұрын шығар. Ата-анаммен Парижге кеткен күні жылағандай бұрын ешқашан да жыламағанмын, себебі енді сені көрмейтін шығармын деп ойладым. Мен жылауды тоқтатпадым. Мен ата-анама мені алып кеткені үшін жек көретінімді, қашып кететінімді, сен іздеп тауып алатынымды айттым.

Бірақ мен сол кезде әлі бала едім. Мен есейдім, сен де есейдің. Біз өзгердік, әрқайсымыз өз өмірімізбен өмір сүрдік, басқа адам болдық. Өткен жылы маған гүл мен сыйлықтар әкеліп, күйеуге шығасың ба деп сөз айтқаныңда, мен қорқып кеттім. Себебі менде өзіме ұнайтын жаңа, басқа өмір болды. Маған жақсы қарым-қатынас жасайтын достарым болды және мені ұнататын адам болды.

Бірақ сен хаты жазуды, телефон шалуды, сыйлықтар мен гүлдерді жіберуді тоқтатпадың, бұл мені тығырыққа тіреді. Он жыл бойына бар күшімді салып сені ұмытуға тырыстым — мүмкін, ұмытуға емес, қайта өткен өмірді жеңіп, өзіме ұнайтын жаңа өмірді құруға тырыстым. Білемін, сенің мені қалай сүйетініңді айтқың келді және бұл өте көңіл сүйсіндіреді, жанға жағымды. Және менің түсінгенім: менің жүрегімде әсер қалдырамын деген оймен, сенің маған өз өмірің туралы, өзіңде не бар екені туралы, қандай таныстарыңның бар екені туралы айттың. Бірақ олай болмай шықты. Осы хаттардан мен өзімнің ең жақсы досымды әрең тани алдым.

Ешқашан үйде болмайтын, үнемі қауіпте жүретін, өз өмірін тәуекелге тігу арқылы күн көретін адамға күйеуге шыққым келмейді. Құдайға табынудың орнына, ақшаға, билік пен атақ-даңққа табынатын адамға күйеуге шыққым келмейді. Марван, менің күйеуім мені сүйгенін, менімен бірге уақыт өткізгенін, менімен бірге балаларымды тәрбиелегенін, өмірдегі ең маңызды нәрселерге байыпты қарайтын адам болғанын қалаймын. Ал сен, Марван, мұндай адам емессің. Мүмкін, сен бұрын сондай адам болған шығарсың, алайда қазір сен басқасың деп ойлаймын.

— Мен өзгере аламын, — деп әрең айтты Марван.

Рания салқын қолдарымен оның бетінен сипап, күлімсіреді.

— Мүмкін өзгеретін шығарсың, — деп келісті ол. — Бірақ, әзірше сен менің есігімнің алдында оққа атылып, жараланып, есіңнен тандың. Саған көмектесу үшін жұмысымнан айырылып қала жаздадым. Мұндай өмір маған ұнамайды.

— Сондықтан сен Парижден қашып кеттің бе? — деп сұрады Марван.

— Мен қашқан жоқпын, — деп сабырлы жауап берді Рания. — Осында жұмыс ұсынды, мен келістім.

— Біз бірге кешкі ас ішуге келісіп едік, — деді ол, оның даусы ретсіз әрі қысылып шықты. — Сенің бауырың келіп, сенің кетіп қалғаныңды айтпағанша, мен сонда бір сағат отырдым.

— Мүмкін, менің бауырым мұны дұрыс істемеген шығар.

— Сен хат жазбадың, қоштаспадың, — деді Марван, — жоғалып кеттің.

— Осылай дұрыс болар деп ойладым, — деді Рания. — Тек осылай ғана мен сенің түсінгің келмеген нәрсені түсіндіруге тырыстым.

— Мүмкін, сен де басқаша істей алар едің, — деді Марван.

— Мүмкін, — деп келісті Рания. — Сені ренжіткім келмеді.

— Бірақ сен мені ренжіттің.

— Кешірші мені, Марван. Маған шынымен де өкінішті. Бірақ сенің осында келуің қате болды.

— Басқа кімге барарымды білмедім.

— Іс шынымен де жаман ба?

— Жарақатты көрдің бе?

— Кім мұны істеген?

— Білмеймін. Маған күш жинап, не болғанын түсінуім үшін бір жерде бола тұруым керек.

— Мұнда емес.

— Неге? — деп сұрады Марван. — Мен саған кедергі жасамаймын. Бұл тек уақытша ғана.

— Жоқ, — деп басын шайқады Рания. — Бұл қауіпті әрі…

— Әрі…? — деп сұрады ол, алайда оның не айтқысы келгенін біліп тұрды.

— Мұны айтуға мені зорлама, Марван.

— Сенің айтқаныңды қалаймын.

— Өтінемін, Марван.

Ол сұрап қйомағандықтан, Ранияның көздері жасқа толды.

— Мен сені сүйемін, Марван, — деді Рания, — бірақ сен қалағандай емес. Кешірші мені. Өтінемін сенен, осыны доғарайық.

Марван ақырын басын изеді де, кенеттен бұрышта көздері жасаурап отырған Лейланы көрді. Бар күшін жинап, түрегелді де, өз заттарын жинап, есік жаққа беттеді, сосын өзінің алғашқы махаббатына бұрылып қарады.

— Рания, сен өзің іздеген адамды табатын шығарсың деп үміттенемін, — деп жұмсақ айтты Марван. Сен бақытты болуға лайықсың. Енді сені мазаламайтын боламын деп уәде беремін.

Ранияның көздері жылағаннан қызарып, еріндері дірілдеп тұрды. Марван оған бұдан да үлкен қасіреттерді бергісі келмеді.

— Мені күткенің үшін рахмет, — деп айта алды Марван.

Біраз ыңғайсыз үнсіздіктен соң ол есікті ашты.

— Сен қайда барасың, Марван? — деп кенеттен сұрады Рания.

— Бәрібір емес пе?

— Мен үшін бәрібір емес, — деп жауап берді ол.

— Білмеймін, — деп шынын айтты Марван. — Мүмкін, Мысырға, Таяу Шығысқа — осы жерден алысырақ жаққа.

Сөйтті де, ол ақырын есікті жауып, шығып кетті.

20

Сағат тоғыздар шамасында Марван Ранияның пәтері орналасқан үйден шықты да, қараңғы түнге сүңгіп кетті. Ол қайда бара алады? Осы елде ешкімді танымайды. Қонақ үйге баруға қорқады. Оның үстіне оның болжауынша, соңына түсушілер оның ізіне түсті, енді олар оны Мароккодан іздеп жүр.

Оның дене қызуы 39-ға дейін төмендесе де, ол қалтырап бара жатты. Бүкіл денесі ауырсынып тұрды, ал енді ол тағы жүрек ауруымен азаптанды. Ол Ранияға келуі арқылы үлкен қателік жасады. Қалайша ол осылайша ақымақтық жасады? Соңғы жарты жыл бойына ол осы нәрсені мойындағысы келмеді: өзіне таңдаған өмір сүру салтының құны оның сүйікті әйелі болады. Басқа нәрселердің қандай мағынасы бар?

Ол үмітін жоғалтты, ал сонымен бірге ізін аңдығандардан құтқарылу қалауы ғайып болды. Оның жүрегін жаман ойлар жаулап алды: өзіне қол жұмсап, белгісіздікке сүңгіп, азаптан арылу туралы ойлар келді. Бірақ оны құтқарғысы келген бауыры туралы есіне алды, ол енді осы дүниедегі оның ең жалғыз досы болып табылатындығы туралы ойланды. Ол ешқашан да Рамиді тастап кете алмайды. Ата-анасы мұны ешқашан да кешірмес еді, әрі не болмаса да, ол олардың естелігін сатпайды.

Не істеу керек? Ол тоқтай алатын орын, көмек сұрай алатын адам жоқ. Ал уақыт болса өтіп жатыр, оны іздеп те жүрген шығар, әрі бір дұрыс баспаған қадам соңғы қадам болуы мүмкін.

Марванның есіне жалға алған көлігі түсті. Оны тауып алды да, Ранияның үйінен бірнеше шақырым ұзап, кілтті жүк салатын орынға қалдырып, көлікті тыныш бір көшеде қалдырып кетті. Сосын такси тоқтатып, әуежайға оралды. Сол жерден ол басқа адамның есіміне тіркелген несие карточкасынан бауырына телефон шалды.

— Рами, бұл мен, Марван. Үйіңе телефон шалып тұрғаным үшін кешір.

— Не істеп жатырсың?! — деп ашуланды ол. — Спутник телефон арқылы менімен хабарлас деп айтпап па едім!

— Білемін, бірақ менің уақытым болмады.

— Әрі сен үш күн күтуің керек еді. Ал қазірше бір күн де өткен жоқ.

— Мен үйге оралуым керек.

— Неге? Не болып қалды?

— Бұл ұзақ әңгіме, — деді Марван.

— Қалайша ұзақ болады? — деп түсінбеді Рами. — Сен сол жақта жарты күнде болған жоқсың.

— Мен бұл туралы қазір айта алмаймын, — деді Марван. — Маған билетке тапсырыс берші.

— Жоқ, — деді Рами. — Қазір Бейрутке оралу — онша жақсы ой емес.

— Неге?

— Себебі бұл қазір қауіпті.

— Мен мұнда қала алмаймын. Мен Еуропаға бара алмаймын. Мүмкін, Сан-Паулуға барармын?

— Өте күлкілі, — деді Рами шаршаған үнмен.

— Неге бармасқа? — деп сұрады Марван. — Мен Клодетті іздеуде көмектесемін.

— Мұнымен басқа адамдар айналысып жатыр.

— Мүмкін, Штаттарға?

— Саған виза бермейді.

— Ал Каир ше?

— Неге Каир?

— Ал неге Каир емес? — шығар есіктердің бірінде бірнеше мароккалық полиция қызметкерлерінің жиналып қалғанын көрді. — Сол жақта мен он миллион адамның арасында жасырынып қала аламын.

— Түсінбеймін, — деді Рами. — Неліктен сен Касабланкада қала алмайсың.

— Жәй қала алмаймын, — деп жауап берді Марван. — Сосын айтып беремін.

— Жарайды, мен саған Каирге билетке тапсырыс беремін. Қашан ұшқың келеді.

— Қазір.

— Қалайша қазір? Сен қайдасың?

— Әуежайда.

— Күте тұр.

— Не болды?

— Франция телеарнасынан жаңалықтар беріп жатыр.

— Не айтады?

— Марсельде көлік пен таксистің өлі денесін тауыпты, — деді Рами.

— Тағы не? — деп сұрады Марван. — Мен туралы немесе Марокко туралы бір нәрсе айта ма?

— Жоқ, — деді Рами. — Полиция ақпарат жинап жатыр, әзірше ізге түскен жоқ дейді.

— Алдайды, — дедi Марван. — Олар менің ізіме түскен шығар. Мен осы жерден тез арада кетуім керек.

— Дұрыс айтасың. Тапсырысты кімнің атына жасайын?

— Тарик Джамилдің атына.

— Жасадым, — деді Рами. — Тағы не керек?

— Мен тоқтай алатын орын керек.

— Қонақ үй ме?

— Жоқ, бұл өте қауіпті, оңай тауып алады.

— Онда не?

— Маған пәтер тауып бер.

— Пәтер? Онда қанша уақыт болуды жоспарлайсың?

— Білмеймін, мүмкін, бірнеше уақыт болармын.

— Шынымен бе?

— Несі бар? — дедй Марван. — Өзің айттың ғой, үйге қайта алмаймын, Клодетті іздей алмаймын. Қайда барамын?

Рами үндемеді.

— Маған тез пәтер тауып бер, — құны қанша болса да бәрібір, — деп сөзін жалғастырды Марван. — Сосын маған «Federal Express» арқылы спутник телефонын, біраз ақша мен бірнеше визит карточкаларын жібер.

— Визит карточкалары?

— Иә, беделді көріну үшін.

— Қандай?

— Білмеймін, — деді Марван. — Мен компьютер сатушы немесе, жоқ, кеңесші болайын. Компанияның аты мен логотипін ойластыр. Сайт жаса.

— Қалжыңдап тұрсың ба?

— Ей, — деді Марван, — әлде сен менің бауырым емессің бе?

* * *

Сағат 11.30 Марван 00.05 ұшатын 848 рейс «Иджипт Эр» ұшағына отырды. Сағат 7.05 ол Каирде болды, аман-есен жеткеніне сенбеді.

Оны ешкім тоқтатпады. Ешкім сұрақ қоймады. Өзі байқағанындай, ешкім де аңдымады. Неге? Бұл қақпан ба, әлде көктің сыйы ма? Қақпанға ұқсамайды. Бірақ неліктен Құдай көп нәрсені алып қойып — табысты жұмысын, сүйікті әйелін, бірнеше күн ішінде тіпті өмірін де алып қоя жаздап, дәл қазір мейірім көрсетіп жатыр? Бұл түсініксіз, бірақ ол еш мүмкіндігін жіберіп алмайды.

Қазір ары қарай не істеу керектігі маңызды. Ең алдымен ол есінде мықтап сақтауы қажет — енді ол Тарик Джамиль. Оның құжаты мен билетінде солай жазылған. Осы есімге ол пәтер жалдайды. Осы есімге үйрене беру керек. Ол өзі туралы Тарик Джамиль туралы ойлану керек. Әрі оған жақсы аңыз қажет.

Әуежайдағы адамдар арасынан қысылып шығып, виза үшін ақша төледі де, такси ұстап, әуежайдан бірнеше шақырым жерде орналасқан Гелиополистегі Уруба-Роуд көшесіндегі «Шератонға» жүріп кетті. Ол сонда нөмір жалға алмайды, оған тек бірнеше сағатқа демалатын орын мен тамақтанып алу қажет, сол жерде ол бауырымен байланысып, ары қарай қадамын ойластырады.

Бизнес-орталықта ол бір қызметкерді тапты.

— Кеш жарық, — деді ол. — Мен сізге қалай көмектесе аламын?

— Мен компьютер жалға алғым келеді.

— Сіз біздің қонақ үйде тоқтадыңыз ба?

— Жоқ, бірақ осында кездесуім бар еді, ал мен өз компьютерімді алмадым, поштамды тексеруім керек еді.

— Жақсы, — деді қызметкер. — Комьютерді қанша уақытқа алғыңыз келеді?

— Мүмкін, бір сағатқа.

— Жақсы, мырза. Мына қағазды толтырыңыз. Сіздің аты-жөніңіз?

— Тарик Джамиль.

— Тарик мырза, сіз карточка сатып алуыңыз керек.

— Қанша тұрады?

— Сағаты — 45 фунт.

— Сіз «Visa» қабылдайсыз ба?

Бірнеше минуттан кейін Тарик апельсин шырынын ішіп, холлдің бір бұрышында отырды. Ол Интернетке кіріп, хат алмасу жүйесін ашты.

— Рами, сен осындамысың?.. Бұл мен, Тарик… Мен келдім.

Бірнеше уақыттан кейін экранда жауап көрінді:

— Құдайға шүкір… Бәрі жақсы ма?

— Иә, жақсы жеттім… Пәтер табылды ма?

— Табылған сияқты.

— Қалай…?

— Мен біреуін таптым, бірақ онда біраздан бері ешкім тұрмапты… Үй иесінің айтуынша, пәтерді біраз жинастыру керек, егер осы саған ұнаса, бүгін бара аласың.

— Онда не істеу керек?

— Жинастыру керек, бояу жұмыстары, біраз жөндеу жұмыстары — білмеймін, оны көрген жоқпын.

— Пәтер қайда орналасқан?

— Гелиополисте, әуежайдың қасында.

— Тамаша… Мен қазір «Шератондамын».

— Үй иесі саған ыңғайлы уақытта сені пәтерде күтіп алады. Меніңше, ол кімге болса соған пәтерді жалға бергісі келетін сияқты.

— Ақысы — ай сайын ба?

— Жоқ, — деп жазды Рами. — Ол аз дегенде жарты жылға бергісі келеді.

— Оған айт, біз бір айға ақша төлейміз, бірақ жөндеу жұмыстарын жасамайынша, еш нәрсеге қол қоймаймыз, сосын ғана жарты жыл туралы ойланатын боламыз. Жарай ма.

— Жарайды.

— Тағы не?

— Монте-Карлода сенің ісіңмен кімнің айналысып жатқанын білдім.

— Кім?

— Олар екеу… бірі — Жан-Клод Годдар… Ниццеде туылған, Монакода өскен… 36 жаста… аға детектив… ақылды… жақсы беделі бар, құрметтейді… үйленген, бір қызы бар. Екіншісі — Марсель Лемье… 62 жаста… Греноблде туылған, Нормандияда өскен. Қазір Парижде кісі өлімін тергеу бөлімшесінің аға детективі… елдің ең жақсы детективі саналады… екі рет ажырасқан… балалары жоқ.

— Олардың қайсысы Мароккаға кетті?

— Сен қайдан білесің?

— Түйсік.

— Лемье — осы қазір қону керек.

— Ал Годдар ше?

— Ол осында келе жатыр, Марван, мені сұрауға.

— Қалжыңың ба.

— Шыным.

— Сол жерден кет, сені олардың таппауы керек, ең болмағанда әзірше таппауы керек.

— Олай істей алмаймын, Марван. Барлық істі қазір мен басқарып отырмын.

— Жолда басқар, сен бұрын да осылай істегенсің.

— Сонда қайда барамын?

— Біздің адамдар Иракта «Эксон-Мобил» қызметкерлерін күзетумен айналысады…

— Сен есіңнен адастың ба? — деп жазды Рами. — Монте-Карлодағы бір сақшымен кездеспеу үшін Иракқа бару керек пе?

— Иә, — деп жауап берді Тарик. — Егер Годдар сен тауып, қалаған нәрсесін ала алмаса, ол саған қылмыстың бетін ашуға кедергі жасады деп кінә тағады. Ол сені тұтқындап, елден шығарып жібереді. Сенімен не боларын тек бір Құдайдың Өзі біледі… Бұған жол беруге болмайды.

— Ал егер Годдар менің соңымнан Бағдатқа барса ше?

— Бармайды, — деп жазды Тарик. — Өз өмірін тәуекелге тіккісі келмес.

21

Тарик Джамиль екі күн бойына пәтерінен шықпады.

Оның дене қызуы әлі көтеріліп тұрды, бірақ градусниксіз дене қызуының қаншалықты екенін анықтай алмады. Дәрігер іздейтін, дүкен іздейтін күші қалмады. Оның тамақ ішкісі келмеді, тек «Шератоннан» әкелген суды ғана ішті. Ол ағзадағы су құрамын қалпына келтіруге тырысты, Рания ауруханадан алып, оның рюкзакіне салып қойған антибиотиктерді ішті.

Рами пәтер туралы дұрыс айтыпты. Пәтер үлкен екен — оған керегінен де үлкен: үш ұйықтайтын бөлме, үш жуынатын бөлме, бір үлкен қонақ бөлме. Бірақ «оны ретке келтіру керек» деген сөз жұмсақ айтылған сөз екен. 50–60 жылдары осы пәтер қымбат пәтер болса керек, бірақ сол уақыттан бері пәтерді әлдекімнің жинастырғанына Тарик күмәнданды.

Еденнен төбеге дейін барлық жерді шаң басқан, ал ас бөлме үстелі мен шкафтарды қалың май басқан. Үш душтың екеуі істемейді. Үш дәретхананың екеуі су жібереді екен. Ас бөлмеде қол жуатын шұңғылша бітеліп қалған. Духовка жұмыс істемейді. Плитадағы төрт комфорканың біреуі ғана жанады. Түнде кәдімгідей салқын болады екен, бірақ Тарик жылуды қоса алмады.

Бөлменің ішкі көрінісі де жақсы емес екен. Қабырғаларда көптеген картиналар болды, «Джоконды» миниатюрасы мен «Жаушыл испан қызы» деп Тарик ат қойған портрет. Ас бөлмеде темекі тартып тұрған баланың екі бірдей картинасы тұрды, дәлізде — төрт мысық баласының үлкен суреті. Солардың бірінің мұрнын әлдекім түйреп тастапты. Қонақ бөлмеде үш адам-айдаһардың қоладан жасалынған үлкен бейнелері болды, ал бардың жанында — жануарлар салынған үлкен картина. Бәрін де шаң басқан.

Бірақ бұл соншалықты маңызды емес еді — бәрібір шамдардың көбісі жанбайтын еді, тіпті күндіздің өзінде ешнәрсе көрінбейтін.

Пәтер иесі бәрін жинастыруға, кешіктірмей жөндеуге уәде берген, бірақ Тарикке бірнеше күн демалу керек болды, ешкімнің де үйді тазалап, шулап жүргенін қаламады. Ол жұмысшыларды дүйсенбіге дейін жібермеуін өтінді. Ал қазірше оған керегі жатып демалуы үшін қалың көрпе, таза жастық пен диван болды. Жастық пен көрпе таппаған ол, диванға қанағаттанып, бір күн бойы ұйықтады.

Бірақ үшінші күні есік қағысы оны оятып жіберді.

Тарик бірден тапаншасына қолын созды, бірақ енді тапаншасының жоқ екені есіне түсті. Ол сағатқа қарады. Түс уақыты болыпты, бірақ терезелер перделермен жабылған, ал шамдар сөндірулі, әрі пәтердің іші қараңғы еді.

Есікті тағы да қақты, бұл жолы қаттырақ. Тариктің жүрек қағысы жиіледі. Оның Каирде екенін, Гелиополисте екенін, ешкім де білмейді, оның үстіне бүгін бейсенбі, жұмысшыларға әлі ерте. Бірақ есікті қағу тоқтамады.

Орнынан тұрып, Тарик қолына шамды алды да, ақырындап есікке жақындады. Оны іздеп тапты ма? Егер солай болса, онда неге есікті қағады? Ол қолындағы шамды қатты қысып ұстады. Осы шам солар үшін онша қауіпті емес, бірақ ол күрессіз берілгісі келмейді. Ол есіктің көзінен қарады да, қайта демала бастады. Бұл бірнеше қорабтарды ұстаған «Federal Express» курьері екен. Ол есікті ашты да, оның бет-жүзінен таңырқағандықты байқады.

— Сіз бе Тарик Джамиль? — деп сұрады ол.

— Иә, — деп жауап берді ол, кенеттен ол өзінің кейпінің жаман көрініп тұрғанын түсінді, атыс болған күннен бастап ол қырынбады, жуынбады, киімін де ауыстырмады.

— Мына жерге қол қойыңыз.

Тарик қол қойып, курьерге сыйақы берді де, қорабтарды алды. Иә, бұлардың барлығы Бейруттан жіберілген екен. Туған күнінде баланың сыйлықты жыртып ашатыны сияқты, ол біріншісін жыртып ашты.

Ішінде аккумуляторымен, зарядкасымен және нұсқаулығымен жаңа спутникті телефон бар екен, сонымен қатар 10 мың египет фунты, бір бума визит карточкалары: «Тарик Джамиль, Ай-Си-Ти Консалтингінің Басқарушысы, Брюссель, Бельгия», веб-сайт, электрондық пошта, брюсселдік пошта, телефон нөмірі.

Тарик спутникті телефонмен нөмірді терді.

— Сіздің «Ай-Си-Ти Консалтинг»-іне телефон шалғаныңыз үшін алғыс білдіреміз, — автоматтық жауап берушіде жазылған әйел даусы французша жауап берді. — Біз қазірге жауап бере алмаймыз. Аты-жөніңізді, телефон нөміріңізді, хабарыңызды қалдырыңыз, сосын біз сізге мүмкін болғанда хабарласамыз.

Сосын дәл осы сөздер ағылшынша, немісше қайталанды. Рами барлық нәрсенің қамын ойлап қойыпты.

Тарик келесі қорабты ашты да, теріден жасалынған үлкен портфельді алды. Оны ашып, орнатылған бағдарламаларымен, аксессуарларымен, «Dell Latitude D800» жаңа ноутбукті алды. Оның астында бірнеше джинсы, хаки түсті шалбарлар, жеңіл жейделер, шұлықтар, іш киімдер, күртелер, қырынатын станок пен жуынатын заттар — тіс щеткасы, паста, сабын, тырнақ алғыш және т.б. жатты.

Оны үшінші қорабтың ішінен шықтан заттар таңқалдырды. Ең үстінде кішігірім жаңа сандық телерадиоқабылдағыш жатты. Мүмкін, Рами оның жаңалықтарды көріп отырғанын қалаған болар, оны іздеу қалай жүріп жатқанын біліп отыру үшін. Астында Каирдің картасы, қаладағы компьютер компанияларының тізімі, сондай-ақ оның өзі туралы жаңа ойдан шығарған аңызын қолдауға көмектесетін Египеттегі компьютер саласының қандай күйде екені туралы Интернеттен алынған мақалалар бар екен.

Ең астында кілтке жабылған темір қорап жатты, сыртына кілті жабыстырылған екен. Ол кілтті салып, қорабты ашты. Ішінде 45 калибрлі тапанша мен оқтар болды.

22

Тарик Джамиль кіші інісін Бағдатқа жөнелткені үшін кенеттен өзін кінәлі сезіне бастады. Себебі Рами өзін қалай ұстау керектігін біледі, оның үстіне өз ағасын Годдарға немесе басқа біреуге ұстап бермеуші еді. Ол тәни ауруды сезінді. Егер Рами Иракта мерт болса, ол өзіне осыны ешқашан да кешірмейді. Осыдан шығар жолды табу керек, тезірек табу керек.

Ол компьютерді қосты да, Интернетке қосылды. Ол Рэмзидің отбасы туралы жаңа ақпараттарды іздей бастады. Өзі күткендей, еуропалық және египеттік бұқаралық ақпарат құралдары Рафик пен Бригиттаның өлімі туралы және Клодеттің ұрлануы туралы толығырақ айтқан екен. Мүмкін, Каирге келуі арқылы ол қателескен шығар, бірақ өзінде басқа таңдау болмады деп санады.

Ең жаңа оқиға «Le Monde» болды. Ол Монте-Карлодағы кісі өліміне байланысты оқиғаны толығырақ айтты, Клодетте жоғалғаннан кейінгі келесі күні Берлиннен «Ди Эйч Эл» арқылы алынған ақша талап еткен хат туралы хабар берді. Швейцариядағы банк есепшотының нөмірі келтірілді, «егер Рэмзи мырза өз әйелін тірі көргісі келсе», ол осы есепшотқа 24 сағат аралығында 1 млн. еуро аудару керектігі, Рэмзи мырзаның осылай істегені жазылған.

«Бірнеше күннен кейін, — делінген «Le Monde», — Рэмзи «Ди Эйч Эл» арқылы Брюссельден пакет алады. Мұның ішінде видеокассета болады, мұнда Рэмзи ханым, қол-аяғы байланған, бірақ тірі, 10 млн. еуро талап еткен хат, Рэмзи ханымды өлтіреміз де, жазбаны Интернет арқылы көрсетеміз деген қауіпі жазылған. Рэмзи мырза 72 сағат аралығында ақша аударып, сосын Брюссельге келіп, ары қарай нұсқауды күту керек еді».

Ары қарай былай делінген: Рэмзи мырзаның қонақ үйінде әйелінің фотосуреті салынған «конверт» қалдырылған, 25 млн. еуро талап еткен хат, бір аптадан кейін — ақша толығымен төленген жағдайда, Рэмзи ханымды Мадридте қай жерден табуға болатыны жайлы толық нұсқау жазылған.

Мұның бәрі де шындыққа сай болды. Дәл сол себептен де Рафик Рэмзи оны жалдады. Келесі сөздер алаңдатты: «Полицияның санауы бойынша, осы ауыр қылмысқа Ливанда орналасқан күзет фирмасының басшысы Марван Аккад жауапты. Тергеуге қатысы бар адамдар Аккад мырзаның қылмысқа қатысы бар екенін, қылмыс болған жерден қашып кеткенін, әлі табылмағанын айтады. Бейруттегі «Аккад және серіктестер» агенттігіне соққан телефонға ешкім жауап бермейді, алайда Аккад мырзаны іздестіру жалғасуда».

Кенеттен есікті тағы да қақты — бастапқыда ақырын, ал сосын қаттырақ қақты.

Тарик орнында тапжылмай тұрып қалды. Бұл енді FedEx курьері емес. Онда кім?

Ол жылдам тапаншасын оқтап алды да, есікке жақындады. Есік көзінен көрген нәрсесі оны таңқалдырды. Есік алдында жастары жиырманың төңірегіндегі сұлу әйелдер тұрды. Ортада тұрған әйелдің қолында жемістер мен тәтті тағамдар салынған себет бар екен. Түк түсінбестен, ол тапаншасын шалбарының артқы қалтасына тығып, оны жеңіл жейдесімен жауып қойды. Сосын есікті ашыңқырап, былай деді:

— Қайырлы таң.

Оң жақта тұрған қыз күлімсіреді, ал сол жақтағысы ұялыңқырап жымиды. Ортада тұрғаны сөйледі.

— Қайырлы таң, менің есімім Далия — Далия Нұр. Бұлар менің достарым, Дина мен Мерват. Біз сіздің астыңызда тұрамыз, көшіп келгеніңізді естідік.

Тарик қалай әрекет етерін білмеді.

— Сендермен танысқаныма қуаныштымын, Далия, қыздар. Сендер үшін не істей аламын?

— Біз тек сізбен танысқымыз келді, — деді Далия, — әрі осы кішкене сыйлықты қоғамдық комитет тарапынан ұсынғымыз келді.

Сөйтті де, ол себетті оған ұсынды, Тарик оны қуана қабылдады. Далияның өзін арбап алғанын ол байқады — оның өте нәзік бет-жүзі, күлгенінде жарқ ететін отты сүйкімді қара көздері. Ол еуропаша киінген еді, әрі қаражат жағынан шектеулі емес екені анық көрініп тұрды. Оның үстінде жұмсақ қызғылт кашемирден тоқылған свитер болды. Қара джинсы мен туфли Каир немесе Александриядан емес, қайта Лондоннан немесе Парижден сияқты. Басқа қыздарда көптеген сақиналар, білезіктер мен мойыншақтар болды, ал Далияда — тек гауһар тасы бар кішкентай алтын сырға мен қолға тағатын алтын сағат болды — олар Картьеден сияқты.

— Сыпайылығыңыз үшін, рахмет — деді Тарик, Далиядан көз алмастан. — Рахмет.

— Мархабат, — деп жауап берді Далия, сөйтті де, оның көздерінде білінер-білінбес өзгеріс пайда болды.

Мүмкін, өзінің оған көзі түскен сияқты, оның да оған көзі түскен шығар. Әлде оның денесінің қызуы әсер етіп жатыр ма екен? Ол қыздардың кетуге ыңғайланып жатқанын сезді де, өзінің қорқынышты түрі есіне түсті.

— Мен осы дәмді сіздермен бөлісу үшін, сіздерді шәйға шақырған болар едім, — деді ол, осы әңгімені мейлінше ұзаққа созғысы келіп, — бірақ, өкінішке орай, менің пәтерім өзімнен де жаман күйде.

Бұл Далия мен Динаның күлкісін келтірді, ал Мерват тағы да құры жымиды.

— Ештеңе етпейді, — деді Далия, — біз бәрібір қала алмас едік, бірақ біз сізді кешкісін шатырдың үстінде болатын кішігірім кешке шақырайын деп едік. Басталуы — тоғызда, сізден тек сонда келуіңіз ғана талап етіледі, таза көйлек киіп келсеңіз болғаны.

Тарик ұсынысты қабылдағысы келді. Осы әйелде бір нәрсе оны арбап алды. Бірақ ол қыздармен көңіл көтермей, тыныш бой тасалап жатуы керек. Бірақ ол қалайша бас тарта алады? Егер ол бас тартса, онда көршілердің барлығы тәрбие көрмеген жаңа тұрғын туралы өсек айтатын болады, ал артық сөздер оған мүлдем керек емес.

— Қуана келемін, — деді ол. — Әрі сіз үшін таза көйлек табамын.

23

Инспектор Годдар еш нәрсе біле алмады. Бейрутке келіп, «Аккад және серіктестер» фирмасынан ешкімді де таба алмады. Кеңседегі жалғыз хатшы Марванның жоқ екенін, әлі келмегенін, қайда екенін білмейтінін, өкінішке орай, Рамидің Бағдатқа кетіп қалғанын, қашан келетінін білмейтіндігін айтты. Басқа барлық қызметкерлер жұмыс бабымен бүкіл Таяу Шығысты аралап кетіпті. Годдар өзін табуға болатын нөмірді қалдырып, Скелетпен байланысу үшін қонақ үйге оралды.

Ол Лемьеге «Хилтонға», Мароккоға, телефон шалды да, оның жақсы нәтижелерге қол жеткізгеніне қуанды. Әуежайдағы бақылау камералары Джек Карделлдің «Роял Эр Марокко» рейсімен келгенін, көлік жалға алғанын көрсетті. Касабланка полициясы оны іздестірумен айналысуда, бірақ әзірше еш нәтиже жоқ.

Алайда Мароккалық барлау қызметі Марван Аккадтың елде екі рет қана болғанын, екеуінде де Ливанның премьер-министрін күзету тобында, әрі оның Мароккадағы байланыстары туралы еш нәрсе білмейтіндіктерін хабарлады. Сондай-ақ оларда Джек Карделлдің келуі туралы да еш ақпарат болмады. Әзірше Лемье тығырыққа тірелді.

— Марванның Мароккаға келуінің бір себебі болды, — деді Лемье, ойын сыртқа шығара сөйлеп. — Ол біздің ізіне түсетінімізді, ұзаққа Карделл болып қала алмайтынын білді. Өзімен бірге көп ақша болмағанын білеміз. Ол әлдебіреумен кездесуі керек.

— Марсельдегі сақшыға ол қызының үйінде тоқтайтынын айтқан, — деді Годдар ойлана.

— Бұл оның ойдан шығарған аңызының бір бөлігі ғана, — деп жауап берді Лемье.

— Мүмкін, — деді Годдар, — ал егер бұл шын болса ше?

— Марванның соңғы жылдары осында болғаны туралы, қызбен кездескені туралы еш айғақтың жоқ екені туралы айттым ғой, — деді Лемье.

— Ал егер ол қызбен бұрыннан таныс болса ше? — деп берілмеді Годдар, — сөйтіп сол қыз Мароккаға жақын арада көшіп келсе ше?

— Айта беріңіз, — деді қызыға бастаған Лемье біраз үнсіздіктен кейін.

— Марванда өзімен бірге сақина болды ғой, солай емес пе? — деп сұрады Годдар.

— Иә, болды.

— Егер бұл жәй аңыз ғана болған болса, егжей-тегжейлер өте көп емес пе?

Лемье берілгісі келмеді.

— Олар қайда танысуы мүмкін? — деп сұрады француз. — Бейрутте ме?

— Мүмкін, — деді Годдар. — Бірақ, меніңше, соңғы жарты жыл ішінде Марван Париждегі кішігірім кеңсесінен бүкіл Еуро Одағы бойынша жұмысты басқарып отырған.

— Сіздіңше, ол қызбен сонда танысты ма?

— Мүмкін.

— Оның бауырынан сұраңыз, — деп тапсырма берді Лемье.

Годдар мұны неліктен істеуге болмайтынын түсіндірді.

— Сіз келген күні Рами Аккад Бағдатқа кетіп қалды деп айтпақшымысыз? — деп сұрады Лемье.

— Бұл шынымен де түсініксіз, деді Годдар, — бірақ төрт аптаның үшеуінде оның сапарда жүретінін қызметкер әйел айтты.

— Сапар қашан жоспарланған екен? — деп сұрады Лемье.

— Әйел аяқ астынан жол жүру керек болғанын айтты.

— Солай де, — деді Лемье. — Сол әйелге қайтып барыңыз. Марван Аккадтың жеке өмірі туралы не білетінін біліңіз. Сосын бірден менімен байланысыңыз.

24

Тарик соңғы рет кеште қашан болғанын есіне түсіре алмады. Оның өмірінің жұмысқа арналғандығы соншалықты, көбіне өте қауіпті жұмысқа, таныс емес адамдармен қарым-қатынас тұрмақ, демалыс күндері де болмады. Алайда ол кештің түсуін сабырсыздықпен күтетінін өзіне мойындады.

Шомылу қиын болды, себебі жарасы әлі де ауырушы еді. Бірақ антибиотиктер өз жұмысын жасады. Ол өзін жақсы сезінді. Ол тәбетінің ашылып келе жатқанын сезді. Ол Далия әкелген үлкен апельсиндерді жеді.

Далия Нұр.

Айнаның алдында қырынып тұрып, ол оның бет-жүзін есіне алды. Ол кім екен? Оның өмірі қандай екен? Оның қолында сақина болмады. Осындай сұлу қыздың жалғыз болуы мүмкін бе?

Сәлем-сауқат үшін ойша Рамиге алғыс айтып, Тарик киінді де, жеделсатымен шатырдың террасасына көтерілді, мұнда 30 жастар шамасындағы жиырма шақты адам бар екен. Олар әңгімелесіп, мәз-мейрам болып, билеп жүр екен. Үлкен динамиктерден Маро Дийабаның соңғы альбомынан әуендер естіліп жатты. Бірнеше үстелде тағамдар, пахлава, тәтті тағамдар, ал бұрышта сусындарды сатып алуға болатын бар тұрды.

Сусындардың болуы мен иісі оның уайымын басты. Бұлар діни адамдар емес, бұл жақсы, деп ойланды Тарик. Раниямен болған әңгімеден кейін, әрі өзімен болған оқиғалардан кейін ол Құдай туралы ойланғысы да, оқығысы да келмеді, осыны қалайтындардың арасында да болғысы келмеді.

Ол өзіне сыра сатып алды. Ол уайымдарынан ұйқының көмегімен арылуға тырысқан. Ал енді басқа мүмкіндіктерді қолданып көруге болады.

Әлдебіреу оны иығынан түртті.

— Әдемі көйлек, — деді нәзік дауыс.

Ол артына бұрылып, күлімсіреп тұрған Далияны көрді.

— Сіз киім ауыстырыпсыз, — деді ол, ол ашық қырындай бастады, сонымен бірге оның есірткінің әсерінде тұрғаны көрініп тұрды. Ол темекіні тағы бір рет сорып алды да, оған ұсынды. Ол анасының не айтатыны туралы ойланды, бірақ осы ойды қуып жіберді. Бүгін ол барлық ауыр ойлардан азат болуы керек. Өткенді ұмытып, өмірді қайта бастау қажет.

— Рахмет, — деді ол, оның қолынан есірткіні алып, түтетіп жатып. — Мына кеш қандай себеппен болып жатыр?

— Бүгін бейсенбі.

— Болса ше?

— Демалыс уақыты, демалыстан рахат алатын уақыт.

— Сіздер осылай әр бейсенбіде істейсіздер ме?

— Кейбірі осылай істейді.

— Ал сіз ше?

— Мен кейде биге немесе киноға баруды ұнатамын.

— Ал бүгін ше?

— Сіз келесіз бе екен деп қызықтадым?

— Мені келмейді деп ойладыңыз ба?

— Шынымды айтсам, иә.

— Неге?

— Білмеймін, — деді Далия. — Сіз маған адамдармен араласпайтын адамның кейпін көрсеттіңіз.

Тарик берілген сияқты қолдарын көтерді.

— Кінәлімін.

— Шын ба? — ол күлді, сосын қолдарын оның кеудесіне қойып, жабыса түсіп, сұрады: — Сіз тағы не үшін кінәлісіз?

Осы сұрақ оған ол ойлағаннан да қатты тиді.

— Барлық нәрсеге дерлік, — деп ақырын ғана жауап берді Тарик.

— Жүріңіз, — деді ол, — сізге бір нәрсе көрсеткім келеді.

Ол оны қолынан ұстап, тобырдың арасынан бақшаға алып шықты. Осы жерден Гелиополистің және ұшып-қонып жүретін ұшақтардың жарқыраған шамдары анық көрінеді екен.

— Тамаша, — деді ол.

— Иә, деді ол, сосын олар көріністен рахаттанып, жападан жалғыз өздері, біраз үнсіз тұрды.

— Есіміңіз кім болады, балақай? — деп тыныштықты үзіп жіберді Далия.

— Тарик.

— Тарик кім?

— Тарик Джамиль.

— Сіздің тарихыңыз қандай, Тарик Джамиль? — деп сұрады Далия. — Сіз кімсіз, мұнда не істеп жүрсіз?

Егер ол шындығын айтқан болса, оның әдемі көздерінің қалайша өзгеріп кететінін көз алдына елестетіп көрді.

— Мен кеңесшімін, деді ол, сырасын жұтынып алып.

— Не нәрсенің кеңесшісі? — деп қызыға түсті ол.

— Компьютердің.

— Неткен ішті пыстыратын жұмыс.

— Дәл солай.

— Сіз қайдансыз?

— Барлық жақтан, — деп жауап берді ол. — Соңғы бес жылда көбіне Еуропада тұрып жатырмын.

— Шын ба? — деп сұрады ол. — Мысалы, қайда?

— Мадридте, Парижде, Берлинде — әр жерде. Бірақ менің компаниям Брюссельде орналасқан.

— Маған Париж ұнайды, — деді ол, ал Тарик болса оның жұмысы туралы егжей-тегжейлі сұрамағаны үшін оған іштей алғыс айтты, — әсіресе көктемде, ауасы сондай таза, гүлдер де гүлдейді, көшелерде махаббатқа кенелген көптеген жұптар.

— Сіз сонда өстіңіз бе? — деп сұрады Тарик, сырасын ішіп жатып.

— Жоқ, Иорданияда, — деп жауап берді ол. — Бірақ мен «Бритиш Эрвэйз» стюардессасымын, кейде әлдекімнің орнына Париж рейсіне түсемін.

— Жұмысыңыз сізге рахат беретін болар.

— Кейде, — деді ол күрсіне.

— Қалайша…

— Жеке өміріңді құру қиын.

— Сонда қалай?

— Сізді жалдағанда, тек ағылшындар ғана емес, барлық компаниялар, тегін саяхат жасауға, әлемді көруге және т.б. уәде береді. Бірақ, шын мәнінде, тығыз кестемен жұмыс жасайсыз. Үнемі шабаданмен жүресіз. Ұйқыдан оянғаныңызда, қайда екеніңізді бірден түсінбей қаласыз. Нені үй деп атауға болатынын білмейсіз. Серіктестерден басқа адамдармен достасу қиын. Ұшқышты ұнатып қалуыңыз мүмкін, бірақ олардың барлығы үйленгендер немесе стюардессаларды ұнатып қалуыңыз мүмкін, ал олардың барлығы лесбиянкалар… Бірақ шараң қанша, осы мамандық өмір сүру үшін ақша табуға мүмкіндік береді.

Ол темекіні сорды.

— Ал Дина мен Мерват ше? — деп сұрады Тарик. — Сіздер доссыздар ғой?

— Жоқ.

— Қалайша?

— Жоқ, мені дұрыс түсініңіз, — деді Далия,. — Олар тамаша қыздар, әрі мен олар үшін бәрін де істеймін, оларда мен үшін солай етеді. Бірақ біз бір-бірімізді соншалықты жақсы білмейміз. Біз тек бірге пәтер жалдап тұрамыз, себебі жеке дара бұл біз үшін қымбатқа түсер еді. Оның үстіне, олардың екеуі де «Эр Франс»-та жұмыс істейді, біз сирек көрісеміз. Олардың екеуін де Нью-Йоркке ауыстырды. Енді біз мүлдем көріспейміз.

— Иә, өкінішті.

— Өмір осындай, — деп күрсінді Далия. — Өмірде күнәкарларға тыныштық жоқ.

— Неліктен сіз басқа нәрсемен айналыспайсыз? — деп сұрады Тарик.

— Мысалы, немен? — деп сұрады ол. — Компьютерлерді сатумен бе?

— Бұл қаражат табуға мүмкіндік береді.

— Сізге осындай жұмыс ұнайды ма?

— Шыдауға болады, — деді ол. — Өзіңіз айтқандай, мен жалғызбастымын. Бұл маған жарасады. Бірақ сіз сияқты адамға, меніңше, бұдан да көбірек керек шығар деп ойлаймын.

— Сонда қалай?

— Айтайын дегенім, сіз — сұлу, тартымды, өмірді сүйетін қызсыз, әрі сізге ең жақсы нәрселер керек.

Ол басын бір жағына қисайтып, оның көзіне тіке қарады.

— Сіз мені сұлу деп санайсыз ба?

— Мені кешке неге келді деп ойлайсыз?

Тарик еңкейіп, оны сүйіп алды. Ол бірден жауап берді, әрі өзі күтпеген күшпен құшырлана сүйді. Олардың үстінен шуылдап «Боинг-747» ұшағы Каир әуежайына қону үшін ұшып өтті. Ол Далиядан өзі бас тарта алмайтындай ұсыныс естіді де.

— Дина мен Мерват кештен кейін бірден әуежайға кетеді, — деді ақырын ғана ол, Тарик оны тағы да сүйіп алғанда, — бүгін пәтер менің қарамағымда қалады.

Осы мүмкін бе? Тарик тағы да дене қызуының көтеріліп бара жатқанын сезінді.

— Маған қосылғыңыз келе ме? — деп сыбырлады ол, өзі бір кездері естіген, арбап алатын үнмен.

Ол осыны өте қатты қалады, бірақ оны екі нәрсе мазалады — Рания мен иығындағы жарасы. Ол осы ойларды қуып тастады. Раниямен бәрі де бітті, оның өзі осыны ашық айтты. Өмір жалғасуда, ол тағы да өмірден рахат ала алады. Екінші кедергі қиынырақ — қандай да бір жауап ойластыру керек. Бірақ еш нәрсе де сұлу қызбен түнді өткізуге кедергі жасай алмайды.

— Өте қатты қалаймын, — деп сыбырлады ол, сонда ол оның қолына кілтті ұстатты.

— 901 пәтер, — деді ол. — Осында біраз кідіре тұрыңыз, 10 минуттан кейін кездесеміз. Менің бөлмем — сол жақтағы үшінші. Мен есікті ашық қалдырамын.

25

«Аккад және серіктестер» агенттігі Бейруттағы Американдық университетке жақын орналасқан кішігірім орталық кеңседе орналасқан, әрі Годдардың ойынша, өзін негіздеушінің кейпін көрсетіп тұрды: Марван Аккадтың өзі сияқты көзге түспейді, қарапайым, біраз жұмбақты.

Есіктегі жазу тек компанияның атын ғана білдіріп тұрды, мұнда логотипі, сайты, қандай іспен айналысатыны туралы ешбір мағлұмат бермеді. Кеңсе ішіндегі жиһаз жақсы таңдалған, тіпті өте қымбат екен, бірақ мұнда проспекттер, қабырғаларда картиналар болмады — осында миллиардер-клиенттерден ағылып келіп жататын миллиондарға еш нәрсе де меңземеді. Тек оқ өтпейтін терезелер, шығар есіктегі, дәліз бен холлдағы бақылау камералары ғана фирманың бағытын ашып береді.

Бірақ, Марван мен Рами Аккадтардың тапқырлығына қарамастан, ол әлсіз бөлік қалып қойыпты — Жасмин Зейтун.

— Қайырлы таң, Жасмин ханым, — деп күлімсіреді Годдар, холлдағы оның үстеліне отырып жатып. — Сізді тағы да көргеніме қуаныштымын.

Жасмин, университеттің түлегі, Годдар ұзақ айлар немесе жылдар бойына кеңсеге кірген алғашқы еркек сияқты, күлімсіреп, жауап ретінде кірпіктерін қақты.

— Қош келдіңіз, инспектор Годдар, — деді ол. — Мен сіз үшін тағы не істей аламын?

— Мен үйге қайтып бара жатырмын, бірақ Аккад мырзалар немесе олардың серіктестерінің бірі келмеді ме екен деп тағы бір кіріп шығуды ұйғардым.

— Жоқ, өкінішке орай, — деді ол, көмектесе алмайтынына шынайы өкінгендей. — Еш өзгеріс жоқ.

— Жарайды, — деді ол, — мен тағы бір рет тырысып көруім керек болды.

— Мархабат, сізбен қарым-қатынаста болғаныма қуаныштымын, — деді ол.

— Сізде менің нөмірім бар ма?

— Иә, — деп жауап берді ол, үстелінен оның карточкасын іздеп тауып, оған көрсетіп жатып. — Аккадтардан хабар алған сәтте, олар сізбен хабарласады.

— Үлкен рахмет, — деді ол, кетуге ыңғайланып жатып. — Иә, тағы бір нәрсе.

— Тыңдап тұрмын, — деді ол.

— Марванның қызы Парижде, — деді ол, — мен сол қызбен сөйлесуім керек, тергеуге байланысты бірнеше сұрақ қоюуым керек. Оны таба алуым үшін оның телефон нөмірін білмейсіз бе?

— Ранияны айтасыз ба? — деді ол. — Меніңше, Фаваз ханымды оның қызы деп атау дұрыс емес сияқты деп ойлаймын. Бірақ оның оны сүйгені еш сөзсіз.

— Сүйгені? — деп сұрады Годдар, Жасмин ханымнан барлық ақпаратты алып шығуға тырысып.

— Иә, мырза, — деп сыбырлады ол, кеңседе екеуінен басқа ешкім болмаса да. — Өткен жазда ол оған сөз салса керек, ал ол оның сөзін қайтарып, жоғалып кетіпті дейді.

— Жоғалып кетіпті? — деп қайта сұрады Годдар.

— Солай естідім, — деді ол, кенеттен күрсініп. — Бұл жаман болған шығар. Ал енді мынаның барлығы. Мен Аккад мырзаны уайымдаймын. Ол өте жақсы адам.

10 минуттан кейін Годдар әуежайға асығып барып, Скелетке телефон шалды.

— Оның есімі Рания Фаваз, — деді ол бір деммен, Лемьеге телефон шалып. — 24 жаста. Медбике. Осында өскен, бірақ 10 жыл бұрын Парижге көшіп кеткен. Бірақ мамырда Мароккоға көшіп барды.

— Қалжыңдап тұрсыз ба?— деді Лемье.

— Жоқ, — деп жауап берді Годдар.

— Ол — Рабатта ма? — деп сұрады Лемье.

— Осымен Дюваль айналысып жатыр, — деді Годдар. — Жақын арада білетін боламын.

— Сіз жақсы жұмыс жасадыңыз, Годдар, — деді Лемье, бірнеше күннен бері алғаш рет оның даусынан шынайы қуаныш естілді. — Сізден жақсы детектив шығуы мүмкін.

26

— Тарик, ал басқа жүргізуші де қатты жарақаттанды ма?

Тарик сұрақты естіді, бірақ оған жауап бергісі келмеді де, ұйықтап жатқан сияқты болды. Бірақ Далия сұрағын қайталады.

Біраз уақыттан кейін ол бұрылып, ақырын көздерін ашты. Пердеден таңғы күннің сәулесі түсіп тұрды. Далия өзінің ыстық денесімен оған тығыла түсіп, жауап күтті. Ол өтірік айтуға үйреніп кеткен, әдетте бұл оған мәселе емес еді. Бірақ бүгін белгісіз бір себеппен оған осы қызды алдау ұят болды, әрі осыдан қалай шығарын ойластыра алмады.

— Меніңше, қатты, — деді ол бір кезде. — Полиция оның қатты мас болғанын айтты. Ол тойдан шыққан екен, мұқият болмай, міне, не істеді! — мен оны содан кейін көрген емеспін.

Далия тітіркеніп кетті.

— Сенің мерт болуың мүмкін еді.

Тарик үндемеді, сосын біраз уақыттан кейін былай деді:

— Мен бұл туралы ойланғым келмейді.

Ол еденнен көйлегін алып, үстіне киіп алды.

— Өлім туралы ма, әлде, қақтығыс туралы ма? — деп сұрады ол.

— Екеуі туралы да, — деді ол, төсектен тұрып, джинсы киіп жатып.

— Сондықтан сені түнде жаман түстер мазалады ма?

— Жаман түстер? — деп сұрады ол.

Ол басын изеді.

— Есіңде жоқ па?

— Жоқ, — ол тағы да алдады.

Ол не айтты екен? Ол не естіді екен?

— Сағат үш шамасында, — деді ол. — Сен тісіңді қайрадың, аунадың да, бір нәрсені міңгірлей бастадың.

— Нақты не нәрселерді?

Далия көрпені үстіне жапты.

— «Жоқ, тоқтаңыз, мен кінәлі емеспін» деген сөздерді. Мен бәрін естімедім, өзім де ұйықтап бара жаттым.

Құдайға шүкір, — деп ойланды ол, сосын былай деді:

— Сосын не болды?

— Ештеңе. Сен бұрылдың да, қайта ұйықтап кеттің. Еш нәрсе де есіңде жоқ па?

Оның есінде бар. Бірақ оған айта алмайды. Ол тек бір жағдайда ғана тірі қалады — егер екі жақты өмір сүрсе ғана. Ол тағы бір қателік жасай алмайды.

— Жоқ, есімде жоқ, — еңкейіп, оны сүйді де, былай деді: — Қазір менің саған сұрағым бар.

— Қане.

— Сенің келесі рейсің қашан?

— Дүйсенбі күні кешкісін, — деді ол. — Не болды?

— Яғни, сенің демалыс күндерің бос қой?

— Мен Александрияға қонаққа барғым келген.

— Досыңа ма?

— Жоқ, — деп күлімсіреді ол, — дос қызы ма.

— Бармай-ақ қой.

— Неге?

— Осы демалыс күндерді бірге өткізейікші.

— Сонда не істейміз?

— Түсінсем бұйырмасын, — деп жауап берді ол. — Таңғы асқа барайық, сосын бір нәрсе ойластырармыз. Не қалайсың?

— Не қалайсың? — ол оған күмәндана қарады.

— Не қалайсың, — деп қайталады ол, оның келісуін қатты қалап. Ол біреумен тығыз қатынас орнатуы арқылы өзінің тәуекелге бел байлап тұрғанын түсінді, бірақ бәрін де бақылауында ұстайтынына сенімді болды. Ол тағы да өзінің лас та қараңғы пәтерінде болғысы келмеді. Далия сұлу, көңілді, қуанышты, ол оның жанында болғанда, ол Рания туралы ойламайды, Годдар мен Лемье туралы да еш ойламайды.

— Келістік, Тарик Джамиль, — деді Далия. — Саяхаттап жүрген адамдар сияқты болайық.

Далия Каирде бір жылдан астам уақыт болды, бірақ қаланы көрмеген еді. Тарик мұнда жаңа адам еді (ол бірнеше рет Каирде премьер-министрмен бірге болған, бірақ ешқашан да оның өзі үшін жұмсай алатын уақыты болмаған). Сондықтан, жеңіл-желпі жуынып-шайынып, «Шератонда» таңғы астарын ішіп алған соң, олар таксимен Хан Аль-Халиль базарына жүріп кетті, сонда олар жас жұбайлар сияқты уақыт өткізді. Олар иіске толы көшелермен қыдырды, түрлі асыл заттар сатылатын антиквар дүкеніне кірді, «Нагиб Махфуз Кафесінде» түрікше кофе ішті.

— Сен Нагиф Махфуздың романдарын оқыдың ба? — деп сұрады Далия, қабырғалары қызыл матамен қапталған, оңаша тұрған кабинетке орналасқанда. Олар палаткада тығылып қалған сияқты көрінді.

— Біреуін ғана, — деп жауап берді ол, тәтті тоқашты тістеп жатып. — «Жетекші өлген күн».

— Бұл қайғылы роман, — деді Далия.

— Оның романдарының барлығы да қайғылы емес пе? — деп сұрады ол.

— Барлығы емес, — деді ол. — Маған махаббат оқиғалары ұнайды. «Менің сүйіктім қармағын судан алып жатыр. Қармақта ештеңе жоқ, бірақ менің саусағымды қармағымен іліп алады, осы белгі күнге дейін сақталған. Нілдің жағасында, біздің үйіміздің алдында, мен оған былай дедім: сенен еш балықшы шықпайды, бірақ сен мені ұстап алдың, сөйтіп мен қансырап жатырмын».

— Сен мені таңқалдырасың, — деді Тарик.

— Махфузға мені әкем үйретті, — деді ол. — Мен кішкентай кезімде, әкем маған оның романдарын ұйықтар алдында оқып беретін, кем дегенде бір тарауын, кейде, оны көндіре алған сәттерімде, одан да көп. Сөйтіп ержеткенімде, мен оларды өзім оқи бастадым.

— Сен барлығын да оқыдың ба?

— Пьесалардың барлығын оқыған жоқпын, бірақ романдар мен әңгімелерінің барлығын оқығанмын. Олар сиқырлы, сен өз өміріңнен кетіп, басқа өмірге аяқ басасың. Махфузға қанішер адам пышақпен бас салғанға дейін, ұзақ уақыт бойына мен, өскенде, жазушы болатыныма сенімді болдым. Сол туралы естігенімде, өзімнің қайда болғаным есімде.

— Шын ба? — деп таңырқады Тарик. — Бұл бұрын болды ғой, 95 немесе 96 жылдары?

— 14 қазан 1994 жыл, — деді Далия.

— Шынымен де есіңде екен.

Далия өзінің кесесіне қарады.

— Бұл менің туған күнім еді. Мен 13 жасқа толғанмын. Мен келгенімде, мамам айтып берді. Алғашында мен сенген жоқпын да, ағама телефон шалдым, ол мұның шындық екенін растады. Мен өз бөлмеме жүгіріп барып, есікті жауып алдым да, жыладым, содан келесі күні ғана бөлмемнен шықтым. Алғашқы рет маған жақын болған адам қайтыс болды. Мен атамнан немесе тіпті, әкемнен айрылғандай болдым. Бірақ кейінірек мен оның тірі қалғанын естідім, сонда мен өзімді бақытты сезіндім, ауыр жүгімнен азат болғандай жеңілдікті сезіндім де, тағы да жыладым. Достарым мен есі дұрыс емес деп санады, бірақ маған бәрібір еді. Мен Махфуздың тірі екеніне қуандым, жазуын қайта жалғастыра алуы үшін сиындым, кейінірек ол шынымен де жазды. Ал сен осы сияқты сезімдерді сезіндің бе, Тарик? Жақын адамыңның бірін жоғалттың ба немесе жоғалтамын деп қорықтың ба?

Тарик оның жақын болып кетпеуі үшін және Рания істеген сияқты, жүрегін жараламауы үшін, ара қашықтық ұстау үшін түйсікпен тағы да алдау керектігін түсінді. Бірақ жүрегі басқа нәрсені айтып тұрды(иә, олар жақында ғана, кеше ғана танысты), әрі өзі не айтып тұрғанын естіп тұрды:

— Ата-анамнан. 14 жасымда олар мерт болды. Мина қойылған көлік жарылды. Мен бауырыммен бірге осының қалай болғанын көрдік. Біз бірнеше қадам жақында болғанымызда, біз де өлуші едік.

— О, о, — Далия таңқалды. — Мен бұлай істегім келген жоқ… мен білген жоқпын…

— Ештеңе етпейді, — деп жұмсақ айтты ол. — Бұл әлдеқашан болған.

— Өте өкінішті.

Біраз уақыт ыңғайсыздық тыныштық орнады. Сосын Далия былай сұрады:

— Сен өлімді жиі көрдің ғой, солай емес пе, Тарик?

Ол басын иземеді. Ештеңе жауап бермеді. Жауап бергісі келді, бірақ айта алмады.

Далия оның қолынан ұстады. Оның бірінші қалауы қолын тартып алу болды, ол өзін аяғанды ешқашан да қаламаушы еді. Бірақ ол осы қызды да ренжіткісі келмеді. Оның үстіне оның ұстауы жылы, нәзік, тыныштық беретіндей еді, әрі ол ешкімнің де оның ойы мен сезімдері туралы қызығушылық танытқанын білмеуші еді.

— Мүмкін, тағы бір жаққа барармыз, деді ол біраз уақыттан кейін.

— Кеттік, — деп жауап берді Далия.

27

Бір сағаттан кейін олар апанға ұқсас Египет мұражайының залында, қол ұстасып, бірнеше уақыттың ішінде мыңжылдықты сезінуге тырысып келе жатты. Олар сувенир дүңгіршегінен сатып алған саяхатшыларға арналған кітапшаның үзінділерін оқып жүрді.

— Осында экспонаттардың қанша екенін тапшы, — деп сұрады ол, әктен ойылып жасалған Рахотеп патшаның мүсінін қарап, Аменхотеп III қазыналарының жанынан өтіп бара жатқанда.

— Білмеймін, — деп жауап берді Тарик, ол ешқашан да мұражайға қызықпайтын еді, бірақ қазір қызығуға тырысып көрді, себебі Далияға өте қызықты еді.

— Тауып көр.

— Жарайды. Миллион.

— Жоқ, қалжыңсыз, шынымен айтшы, қанша?

— Жарты миллион.

— Өте күлкілі. 120 мың қойылған. Тағы 150 мыңға қоймаларда бар дейді.

— Бар болғаны ма? — деді Тарик. — Осы да мұражай ма? Алдамшылар!

— Сен қылжаңбассың, — деп оны итерді Далия. — Саған сайқымазақ болу керек.

— Шынымен де, — деді ол. — Дүниедегі алғашқы компьютер жөніндегі сайқымазақ-кеңесші. Неліктен осы менің басыма келмеген екен?

— Доғар, — деді ол, оның қалжыңдарына назар аудармай. — Туттың қазыналарын қарайықшы.

Ол баспалдақпен екінші қабатқа көтерілді де, Тутанхамонның галереясына кірді. Алғашында олар қара алтынмен қапталған екі мүсінді көрді, бұлар бір кездері Луксорға жақын жердегі Патшалардың Даласындағы мазарға кірер есікті күзетіп тұрған. Сосын олар алтынмен қапталған ағаш саркофактарды қарады. Көптеген ғасырлар бойына сақталып қалған бұларды 20 жылдары танымал британ археологы Говард Картер тапқан.

— Тамаша, — деді Далия. — Қарашы, мына үлкен саркофактың ішінде кіші біреуі болған, ал оның ішінде одан да кіші біреуі, солай кете береді.

Бірнеше минуттан кейін олар үшінші залға кірді — қолдан жасанды ауа-райымен қамтылған қараңғыланған бөлме.

— Ары қарай, — деп сыбырлады Далия, — солардың ішінде мына саркофак болған, ал оның ішінде — алтындардың ішіндегі ең кішісі, сөйтіп ең соңғысында — осы алтын бетпердеде Тутанхамонның денесі болған.

Олар әйнек жаймасөренің алдында тоқтады, оның жанында күзетшілер тұрды. Мұның ішінде Тарик өмірінде бұрын-соңды көремеген ең тамаша көрме қойылымы жатты.

— Бұл соның өзі ме? — деп сыбырлап сұрады ол. — Бұл шынымен де өзі ме?

— Әрине, — деп жауап берді ол. — Түстеріне, қалай жасалғанына қарашы.

Ол дұрыс айтады. Құйылған алтыннан жасалып, көк, сары, қызыл түстермен безендірілген бетперде бір кездері ел мен халықты басқарып тұрған жас патшаның бет-жүзін жақсы көрсетіп тұрды. Жанындағы жаймасөрелерде Тутанхамонмен бірге жерленген басқа да алтын, күміс бұйымдар болды.

— Бір адамда осыншама байлықтың болғанын көз алдыңа елестетіп көре аласың ба? — деп сұрады Далия, бірнеше миллиард фунтқа бағаланатын құнды заттары бар бөлменің ішін қарап жүріп.

— Білесің бе, болашақ өмірінде қолдана алады деп осының бәрін бір адаммен бірге көмген, — деді Тарик.

— Иә, — деді Далия, — бұл өте қайғылы.

— Бірақ перғауындардың барлығы осылайша ойлаған, — сол үшін де аспандағы өмір үшін қазыналарын сақтау үшін пирамидаларды тұрғызған. Сөйтіп сол қазыналарды қарақшылар мен ұрылар тонап кеткен.

Күзетші олардың ақырын сөйлесулерін өтінді, сөйтіп олар ары қарай аралауды шешті. Олар Тутанхамонның бұйрығы бойынша өзімен бірге жерленген құнды заттар тұрған залдар арқылы жүрді. Бұлар найза, садақ, патша сүйіп ойнайтын ойындар, күн ыстықта оған салқын берген алтын желдеткіштер, тіпті бір кездері өзінің ұлы патшалығын басқарып отырған алтын тақ.

Жарты сағаттан кейін, кірер ақысын төлеп, олар мумийлер бар залға кірді. Бірінші Рамсеса II мумийясы болды, оның денесі Монте-Карлодағы мәйітханада сақталуда. Олар кеуіп кеткен бетіне, сүйекті саусақтарына, көне перғауынның денесін жауып тұрған қоңыр орамалға қарады.

— Далия, — деп сыбырлады ол, жақын арада күзетші жоқ па екен деп айналасына қарап алды.

— Иә, — деп жауап берді ол.

— Сен аспандағы өмірге сенесің бе?

Ол бұрылып, оған таңырқай қарады.

— Әрине, ал сен сенбейсің бе?

— Меніңше, сенетін сияқтымын.

— Сияқтымын?

— Жоқ, сенемін. Жәй… білмеймін… маңызды емес.

Далия кенеттен тік тұрды. Оның бет-жүзі өзгерді де, ол оның құлағына сыбырлады:

— Кешірші мені. Сені осында әкелмеу керек еді. Мен ойланбаппын. Мұның бәрі өлімді тойлау сияқты.

— Жо-жоқ, мұның еш қатысы жоқ, — деді ол. — Бәрі жақсы. Жәй…

— Не?

— Ешнәрсе.

— Жоқ, не болды?

— Біз шығамыз ба?

— Айтшы.

— Шын айтамын, ешнәрсе емес. Қане…

— Сен көлік апаты туралы ойлайсың ба? — деп сұрады ол, оған Далияның көздеріндегі мейірім әсер етті. — Сен өлімге қаншалықты жақын болғаныңды ойлайсың ба?

— Иә, мүмкін, — деді ол, оған бәрін айтып беруді қалайтыны туралы ойланып.

— Білесің бе, Тарик Джамиль, — деп сыбырлады ол, оның қолын қысып жатып. Ол өз маңдайынан оның ыстық демін сезінді. — Сен жақсы адамсың. Ал Құдай жақсы адамдарды аспанға кіргізеді. Сенің білуің керек нәрсе, міне, осы.

Ол Далияның оны жұбатқысы келгенін білді. Ол оның көңілсіз болғанын қаламайды. Бірақ ол қазір оның қандай қорқынышты сезінгенін білмейді. Егер ол айтқан нәрсе шын болса — Құдай жақсы адамдарға аспанда өмір беретін болса, онда оның жолы болмады.

Ол жақсы адам емес. Өте қарапайым, бірақ өте қорқынышты ақиқат осындай. Ол Годдар мен Лемье кінәлап жатқан нәрсе үшін кінәлі емес, әрі сотта айыптайтындай еш нәрсе жасаған жоқ. Бірақ аспан соты ше? Ол алдағаны үшін, есірткі қабылдағаны үшін айыпты емес пе? Өзі үйленбеген әйелдермен болғанына кінәлі емес пе? Ата-анасының ескертулерін ұстанбағаны үшін, әсіресе анасының басқа жолды, басқа өмірді таңдауын өтінгенін орындамағы үшін кінәлі емес пе? Ол осы туралы көбірек ойланған сайын, өзін соғұрлым жаман сезінді.

28

Телефон шылдырлады да, инспектор Годдар бірінші қоңыраудан кейін-ақ тұтқаны көтерді.

— Колетт, өтінемін, Рания Фаваз туралы бір нәрсе таптым деп айтшы, — деді ол, бейруттік әуежайда билетке кезекте тұрып. Ол Мароккоға бүгін ұшып кетуге үміттенді. — Телефон нөмірі, мекен-жайы, неден бастауыма болатын бір нәрсе.

— Мен соның бәрін де таптым, — деді Дюваль.

— Тамаша! — айқайлап жібере жаздады Годдар. — Ол Рабатта ма?

— Жоқ, Касабланкада.

— Солай де! Қайда? — Годдар мекен-жайды қойын дәптеріне жазып алды. — Оның фотосуреті бар ма?

— Осы қазір ғана алдым.

— Оны менің телефоныма дәл қазір жібер.

— Жарайды.

— Жарайсың, Колетт. Сен жақсы жұмыс жасадың. Сен Марокконың полициясымен байланыспадың ба?

— Жоқ, ақпаратты сіз бірінші болып алғыңыз келеді деп ойладым.

— Тамаша. Сен оны қалай таптың?

— Телефон компаниясы арқылы, — деп жауап берді Дюваль. — Ең қиын болғаны іздеуге рұқсат беретін адамды табу болды, әрі өзімнің полиция қызметкері екенімді айту болды, ал қалғандары қиын болған жоқ.

— Жарайсың, — деді тағы да Годдар, осындай сәттілікке сенбей. — Жарайды, мен Скелетке телефон шалайын. Ал әзірше осы Рания туралы барлық білуге болатын нәрселерді білуге тырыс. Соңғы кезде оның кімге телефон шалғанын, қайда жұмыс істейтінін, көршілерінің кім екенін біл, мүмкін, ол біреумен бірге пәтер жалдап тұратын шығар, қандай көлікпен жүретінін біл. Әзірше Марокко полициясын араластырмауға тырысып көрелік. Заң күшінсіз жұмыс істеп көрейік.

* * *

10 минуттан кейін инспектор Лемье Годдармен әңгімесін бітірді де, өз телефонына келіп түскен хабарды оқыды. Яғни, Жан-Клод өзінің сары шашты әйелімен әйтеуір бір нәрсе тауыпты ғой. Бұлай боларын кім білген десейші.

Жағдай жақсарып бара жатыр, деп ойланды Лемье. Марван Фаваздың пәтерінде тығылып жатыр немесе ол оның қайда екенін біледі, оның ізіне түсуге көмектеседі. Қайтсе де ол оған тезірек жетуі керек. «Хилтоннан» жүгіріп шығып, ол көлігіне отырды да, Рабаттан кейін қарай, Касабланкаға, асыға жүріп кетті.

Ол қажетті үйге жеткенде, қараңғы да түскен еді, күзетші үстелінің үстінде мүлгіп жатты. Лемье жеделсатының шуы ешкімді де мазаламауы үшін, баспалдақпен жетінші қабатқа көтерілді.

Ол ентігіп көтерілгенде, қабатта ешкім жоқ, әрі тыныш еді. Тапаншасын қолына алып, оқ дыбысын басатын құралды тапаншаның басына кигізіп, тапаншасын дайындап ұстады. Ол 701 пәтерді тауып, екі рет қақты да, жас әйелдің дауысын естіді:

— Бұл кім?

Бұл Фаваз ба? Марван осында ма? Лемье өзінің дауысын Марванның ешқашан естімегенін білетін. Бірақ өзін кісі өлімі үшін тұтқындауға жол бермей, оның есіктің артында қарулы, әрі тағы да кісі өлтіруге дайын тұрғандығына дайын болу керек.

— Сіз спутник теледидарын орнату туралы сұрап па едіңіз? — деп сұрады ол, соңғы уақыт ішінде өзінің бөлімшесі жинаған ақпараттың шынайы екендігіне үміттеніп, осыны Годдардың адамдарының неліктен істемегені туралы ойланып.

— Иә, — деп жауап берді әйел, — қазір.

Ол құлыптың ашылып жатқанын естіді, міне, енді ол Годдар жіберген фотосуретке сай келетін Рания Фаваздың жүзіне қарап тұр.

Лемье есікті итеріп, Ранияны қолынан ұстап алды да, мойнынан ұстап, тапаншасын оның басына тақады.

— Марван Аккад қайда? — дер сұрады ол. — Тез жауап бер!

— Маған ауыр! — деп айқайлап жіберді Рания. — Менің қолымды сындырасыз!

Лемье бұған назар аудармады.

— Ол менде, Марван! — деп айқайлады ол. — Егер оны тірідей көргіңіз келсе, қаруыңызды тастаңыз да, қолдарыңызды көтеріп, ақырын шығыңыз!

— Ол мұнда жоқ, — деді Рания, аурудан қиналып. — Ол жоқ. Мұнда Марван жоқ.

— Мен сізге сенбеймін, Фаваз ханым. Меніңше, сіз сүйіктіңізді құтқарып қалу үшін өтірік айтып тұрсыз.

— Ол менің сүйіктім емес. Әрі ешқашан да болған емес. Оның үстіне ол мұнда жоқ.

Бұл шынайы естілді, бірақ Лемье тәуекелге бел байламады. Оның басына тапаншасын қаттырақ тақап, ол бөлмелерді бірінен соң бірін аралап, жуынатын бөлме мен дәретхананы тексеріп, оны пәтер ішінде өзімен бірге сүйреп жүрді. Ол Марванның еш жерде өзін тосып тұрмағанына көз жеткізіп, біраз тынышталды.

— Ол мұнда жоқ деп сізге айттым ғой, — деді Рания, олар іздеуді бітіріп, Лемье кірер есікті жапқан кезде.

— Жап аузыңды! — деп айқайлады ол, сосын тапаншасының сабымен оның бетінен соғып жіберді. Ол құлап түсті. Жарылған еріндерінен қан соғалады. — Жақсы, қазір ол осында жоқ, бірақ ол осында болды!

— Сіз кімсіз? — деп сұрады Рания, қорқыныштан дірілдеп. — Сізге не керек?

— Сұрақ қоятын менмін, Фаваз ханым, — деді Лемье, оның үстіне еңкейіп, тапаншасын оған бағыттап. — Тағы да сұраймын, Марван Аккад жақында сіздің үйде болды ма?

— Иә, болды, — деп айтты ол.

— Оған не керек болды?

— Ол осында қалғысы келді, бірақ мен қалдырмадым.

— Неліктен осында? Неліктен қонақ үйде емес?

— Ол жаралы болатын. Оған көмек қажет еді.

— Сіз оған көмектестіңіз бе?

— Мен — медбикемін.

— Ол сізді сүйеді.

Рания үндемеді.

— Ол сізге сөз айтты ма? Мамыр айында — солай ма?

— Иә, солай.

— Яғни, ол сізді сүйеді.

— Меніңше, солай.

— Ал сіз оны сүйген жоқсыз?

— Жоқ.

— Бұл сіздің оны сүймегеніңізді білдірмейді. Себебі ол сізге келді ғой. Көмек сұрауға адамдардың ішінен ол сізді таңдады?

— Иә.

— Мүмкін, ол әлі де сізді оны сүйеді деп ойлаған болар?

— Мүмкін.

— Сөйтіп басына қиыншылық түскенде, ол сізге келді. Оның жарақаты оқтан ба?

— Иә, солай сияқты.

— Ал, сіз оны қуып шықтыңыз.

— Мен оның өміріне араласқым келмеді.

— Кісі өлтірушінің өміріне?

— Мен мұны айтқан жоқпын, — деді Рания ашуланып.

— Мұны айтудың қажеті жоқ.

— Ол кісі өлтіруші емес, — деді ол. — ол жақсы адам.

— Бірақ оған күйеуге шығу үшін жақсы емес.

— Біз бала кезімізден дос болатынбыз. Мен ол үшін бәрін де істеуге даярмын.

— Онда неліктен істемедіңіз?

— Мен… мен оған көмектестім, қолымнан келгенше.

— Бірақ сіз оның қалуына рұқсат бермедіңіз?

— Мен…

— Сіз оған ақша бердіңіз бе?

— Жоқ.

— Сіз оған ұшаққа билет сатып алуға көмектестіңіз бе?

— Жоқ.

— Сіз оны теміржол бекетіне апардыңыз ба?

— Жоқ.

— Бірақ сіз оның қайда екенін білесіз ғой, Фаваз ханым?

Рания еденге жабыса түсті, ол дірілін тоқтата алмады, көздері жасқа толы еді, әрең сөйлей алды.

— Жоқ, — деді ол. — Білмеймін.

— Менің ойымша, сіз алдап тұрсыз.

— Мен бұдан басқа ешнәрсе білмеймін.

Лемье тапаншасын дайындады.

— Өтінемін, маған сеніңізші, оның қайда кеткенін білмеймін.

— Мен үшке дейін санаймын, — деді Лемье. — Егер мен сұраған нәрсеме жауап алмасам, мен сізді өлтіремін.

— Мен білмеймін, — деді ол. — Ант етемін. Егер білген болсам, сізге айтар едім.

— Мүмкін айтпайтын шығарсыз, — деді Лемье. — Мүмкін, сіз шын мәнінде оны сүйетін шығарсыз. Мүмкін, сіз оның құтқарылуы үшін өзіңізді құрбандыққа беруге даяр боларсыз.

— Жоқ, иә, мен оны сүйемін, бірақ мен сізге шынымды айтып тұрмын.

— Бір…

— Өтінемін, мырза, маған сеніңізші.

— Екі…

— Жарайды, жарайды, мен сізге білетінімнің бәрін де айтамын, бірақ мен көп білмеймін. Тек мені өлтірмеңізші.

Лемье ұзақ үнсіз тұрды да, былай деді:

— Жарайды, мен күтіп тұрмын.

— Марван өзінің қайда баратынын білмейтінін айтты, — деп тез айтты ол, — мен оған сеніп қалдым.

— Ол нақты не айтты, Фаваз ханым?

— Ол «мүмкін, Египетке, мүмкін, Таяу Шығыс елдерінің біріне, осы жерден алыс жаққа» деді. Бар білетінім осы.

— Осы ғана ма?

— Иә, — деді ол. — Ол басқа ешнәрсе айтқан жоқ.

— Оның осында болғаны туралы тағы кім біледі?

— Жоқ, тек мен ғана.

— Ал сіздің ата-анаңыз ше?

— Жоқ.

— Досыңыз?

— Жоқ.

— Қабаттағы немесе бірге тұратын көршіңіз?

— Жоқ, — деп алдады Рания, оның Лейла туралы білмеуі үшін, — тек мен ғана. Мен ешнәрсе де айтпаймын. Өтінемін, маған сенуіңіз керек.

Лемье оның сөздеріне сенуге бола ма екендігі туралы ойланып, тағы да үнсіз қалды.

— Жарайды, — деді ол. — Бұл соншалықты қиын болған жоқ қой, солай ма?

Рания жеңіл демалды.

Осы кезде кірер есік жақтын шу шықты. Құлып ашылды. Бөлмеге дүкеннен сатып алған заттары бар Лейла кіріп келді. Ол Лемье мен оның қолындағы тапаншаға қорқынышты жүзбен қарады.

— Рания, не болды? — деп сұрады ол дірілдеген дауысымен. — Бұл Марванға қатысты ма?

Осы сөздер оның тағдырын шешті.

Лемье екі рет атты. Атыстарды ешкім де естімеді. Лейла еденге сырғыды. Сосын ол Ранияға бұрылды да, тағы да екі рет атты.

— III —

29

Годдар Рания Фаваздың үйінің алдында таксиден түсті.

— Неге сонша ұзақ? — деп көңілі толмаған Лемье бұрқ етті.

— Бұл жер Бейруттан алыс, — деп жауап берді Годдар, оның дауыс ырғағына мән берместен. — Марванның ізі бар ма?

— Жоқ, бәрі тыныш.

— Ал қыз ше?

— Бәрі тыныш деп айттым ғой.

— Олардың осында екеніне сенімдісіз бе? — деп сұрады Годдар.

— Дәл қазір мен ешнәрсеге де сенімді емеспін, — деді Лемье. — Бірақ уақытты босқа жібермейік. Кірелік. Біз Марван күтпеген жерден кіреміз деп ойлаймын.

Олар холлға кірді. Бұл жолы күзетші ояу отыр екен. Лемье белгісін көрсетті де, былай деді:

— Біз Рания Фавазды іздеп жүрміз. Біздің білуімізше, ол осында тұрады.

— Фаваз ханым? — деп қайта сұрады портье. — Иә. Өте жақсы қыз. Ол және оның дос қызы Лейла 701 нөмірде тұрады, жетінші қабатта. Сіздерге көрсетейін бе?

— Қажет емес, — деді Лемье, сосын Годдарға бұрылды.

— Баспалдақпен көтеріліңіз. Бәрі де тыныш па, соны тексеріңіз. Жоғарыда кездесеміз.

Ол өзінің қызмет тапаншасын суырып алып, жеделсатыға кірді.

Годдар да қаруын алып, кірген-шыққан адамдарға ешнәрсе айтпауын күзетшіге ескертті. Сосын ол осы ұнамсыз істің бейбіт жолмен аяқталуын тілеп сиынып, баспалдақпен көтерілді. Ол Марванның кісі өлтіруші екеніне сене алмады. Лемьенің айтқан сөзіне оның көңілі толмады. Бірақ абай болуы артық болмайды. Марван Аккад арнайы дайындықтан өткен ғой.

Ол Лемьені 701 пәтердің кірер есігінің алдында кездестірді, олар белгі арқылы әрекеттерін келісіп алды. «Үш» санағаннан кейін Годдар есікті теуіп сындырды да, екеуі де қаруларын дайындап пәтерге кірді. Олар Рания мен оның дос қызының өлі денелерін тапты.

— Оларды өлтірген Марван Аккад, — деп Лемье бірден айтты. — Біз кешігіп қалдық.

Годдар көрген нәрсесіне таңырқап қалды.

— Бірақ бұлай істеудің оған керегі не еді?

— Мәселе мұнда емес, — деді Лемье. — Бастысы — Марван тағы біреуді өлтірмей тұрғанда, оны табу керек. Пәтерден саусақтардың іздерін тексеру керек. Ең алдымен, Марванның фотосуретін Марокконың барлық полиция бөлімшелеріне, теледидарға, автобус пен теміржол бекеттеріне, әуежай мен теңіз кемежайларына жөнелту керек. Оның әлі де осында болуы мүмкін, біз оның қашып кетуіне жол бермеуіміз керек.

30

Сенбі күні таңертеңгісін Тариктің телефоны шылдырлады. Бірақ ол назар аудармады. Ол Далияға төсекке тамақ берумен қолы бос емес еді. Бір сағаттан кейін қоңырау тағы да қайталанды, бірақ Тарик шомылып жатып, естімеді. Тағы да бір сағаттан кейін қоңырау тағы да соғылды, бірақ бұл жолы бос пәтерде, Тарик пен Далия тағы да бір күнді бірге өткізу үшін далаға шығып кетті. Рами осылайша маңызды хабарды айта алмады.

Қыс та келіп қалып еді, бірақ Тарик Джамиль мен Далия Нұрдың бірге жүргендеріне көп болмаған еді. Дүйсенбінің осы салқын таңында, таңғы астан кейін, олар 185 метр биіктікке Каир бағанасына көтерілді. Қол ұстасып, олар төменде созылып жатқан қалаға қарады, көрікті жерлерді кімнің көбірек тани алатыны туралы жарысты. Олар Египет мұражайын, Цитадельді, Рафик Али мен Ибн Тулунның мешіттерін тез тауып алды. Басқалары — көптеген қонақ үйлер, көп пәтерлі үйлер мен кеңсе орталықтары — шаңды түтінде әрең табылды.

— Сен пирамидада болдың ба? — деп сұрады Далия.

— Мұны мойындау маған ұятты, — деп жауап берді ол, — болған жоқпын.

— Мен де болған жоқпын! — деп қуана айқайлап жіберді Далия. — Қане, сонда барайықшы! Мен оларды жақыннан көргім келеді, шөл далада түйеге мініп шапқым келеді!

— Түйеге мінгің келе ме? — деп қайталап сұрады Тарик.

— Жоқ, шапқым келеді! — деді ол көздері жайнап.

Тарик оның қуаты мен өмірге деген еркіндігіне таңданды. Бұл оны жаңартты, жаулап алды. Ол иықтарын көтеріп, былай деді:

— Несі бар, шапсақ шабайық.

Олар такси ұстады да, Гизаға тартып кетті. Сонда олар Хеопстың пирамидасына түсті. Мазардың ішінде тұрып, осында бір кездері қандай қазыналардың жасырынып жатқаны туралы ойланды. Сосын олар екі жолсерікті екі түйесімен бірге жалға алып, шөл далаға жүріп кетті. Олар енді Нагиб Махфуздың өлімге жақын болғаны туралы, Тариктің ата-анасының өлімі туралы, көлік апаты туралы, оның жарақаты туралы еш нәрсе сөйлеспеді. Годдар, Лемье, Монте-Карло мен Рафик Рэмзи туралы еске алудың да керегі болмады. Сот, тергеу, абай болу туралы ойлар алыстады. Олар бірін-бірі сүйген жұп сияқты өмірден рахат алды, әрі бұл Тарик үшін шөлдегеннен кейін ішкен салқын су сияқты болды.

— Сфинкске мен бірінші жетем, бәсекелесесің бе! — деп айқайлады Далия. — Ұтылған кешкі асты төлейді!

Сөйтті де, түйесін сабап жіберіп, оны артында қалдырып, шаба жөнелді.

Одан қалғысы келмей, Тарик оның соңынан шаба жөнелді, ал қобалжыған әрі көңілі толмаған жолсерігі олардың соңынан айқайлап қалды. Далия өмір бойына түйеге мініп жүрген сияқты жақсы шапты. Оның қара шаштары артынан желбіреп жүрді. Ол қырық-елу қадам оның алдында болды. Бірақ ол күрессіз берілгісі келмеді. Түйені қаттырақ теуіп, ол жылдамдығын күшейте бастады.

Олар бір төбешікке шығып, оның арғы бетінен төмен қарай түсті, сосын бірінен соң бірін келесі төбешіктерден асты, сөйтіп Далия соңғы төбешіктің арғы жағына өтіп, көзге көрінбей кетті. Бірақ тек бір аз уақытқа ғана, себебі Тарик оны қуып жетіп қалып еді.

Далия оған бір нәрсені айқайлап айтып, күліп жатыр, ал бұл оған жеңіске жетуге деген ұмтылыс берді. Ол үш жасар түйені қанша тепкілеп шапса да, бұдан нәтиже шықпады. Одан озып кетіп, Далия сфинкстің жанында жүрген саяхатшыларды шошыта олармен теңесті. Сосын ол шөл далаға қайта бұрылды.

Ол көзінен жасы шыққанша күлді. Тарик те күлді, кенеттен Раниядан басқа ешкімге сезінбейтін сезім оның жүрегін жаулап алды.

— Маған бір нәрсе сатып алып берші! — деді Далия, олар құшақтасқанда.

— Бір нәрсе сатып алып берейін бе? — деп қайта сұрады ол, түсінбегендіктен. Мысалы, не?

— Білмеймін, — деп күлді ол, қаттырақ құшақтап, мойнынан сүйіп жатып. — Бір ерекше, ғажайып нәрсе, сен кетіп, мен сені ешқашан көрмейтін кезде, сені еске алатын нәрсе.

— Сен не туралы айтып тұрсың? — деп сұрады ол. — Неге сен бұлай ойлайсың?

— Өйткені еркектер осылай істейді ғой, — деді ол, өздеріне керекті нәрсені алады да, сосын күтпеген жерден тастап кетеді.

Көздері ойнап тұрды, бірақ сөздері — олар қаншалықты қалжың ретінде айтылса да — көздегеніне жетті. Тарик отпен ойнап жатқанын түсінді. Әлдебіреу осы қызды өте қатты ренжіткен, ал енді өзі де оған тағы да ауыртпашылық әкелуге жақын тұр. Иә, ол оныкі, бірақ ол өзімен ойнағанды қаламайды. Бірақ оның осы мәселемен айналысуға дәл қазір уақыты да, қалауы да болмады.

Ол оған қатысты қандай сезімде болса да, онымен бірге ұзаққа қала алмайды. Бұл мүмкін емес. Бірнеше күннен кейін немесе аптадан, айдан кейін Рами оған телефон шалады да, оның ізімен келе жатқанын айтып, оның жасырынуы керектігін айтады. Сөйтіп ол оны «күтпеген жерден тастап кетеді».

Егер ол онымен бір түнді немесе демалыс күндерді өткізуді қалаған болса, бәрі де жеңіл болған болар еді. Бірақ, өзі де таңырқап, сезімдерінің өзі үшін маңызды екенін ол түсінді. Бұл қыздың бойында өзіне ұнаған бір нәрсе бар, сондықтан ол оның жанын ауыртқысы келмеді.

— Кейбір еркектер, мүмкін, осылай істейтін шығар, — деді Тарик, оны өзіне тартып, нәзік сүйіп жатып. — Тек мен емес.

31

Тақырыпты өзгертуге тырысып, Тарик Далияны дүкендер мен саяхатшыларға толы көшемен алып жүрді. Сөйтіп олар каирлік танымал шеберханалардың біріне келді.

— Жарайды, — деп сыбырлады ол, дүкенге кіргенде. — Осында қалаған нәрсеңді сатып алып беремін.

Далияның көздері жайнап кетті.

— Қалағанымды ма? — деп сұрады ол қуана.

— Қалағаныңды, — деп растады ол, — тек не керектігін айт.

Ол оның қолын қысып, жан-жағына қарады. Дүкенннің қабырғаларына тамаша түрлі-түсті суреттер салынған папирустың жапырақтары ілінген екен.

— Сіздерге көмек керек пе? — деп сұрады сатушы. — Мен сіздерге жақсы бағамен беремін.

— Бізге шеберхананы көрсете аласың ба? — деп сұрады Тарик, Далия да басын изеді.

— Қуана көрсетемін, мырза, — деді жиырма жасар жас жігіт.

Ол оларды артқы бөлмеге кіргізіп, папирустың сабақтары жұқалап тілініп, олардың құрамындағы қанттың еруі үшін суға салынатынын, қысылып, нығыздалатынын, содан кейін мықты қағаз шығуы үшін ұзақ уақыт бойына кептірілетінін көрсетті. Сол қағазға шебер суретшілер көне аңыздарға негізделген жарқын көріністерді салады.

— Мынау туралы айтыңызшы, — деп сұрады Далия ол сөзін аяқтағанда, адамдар, аңдар мен иероглифтер жазылған үлкен бір суретті көрсетіп жатып.

— «Соңғы сот», — деді сатушы, — бұл өте танымал. Бір кездері осы суреттің көшірмелері Египеттің барлық үйлерінде, мазарлары мен ғибадатханаларында болған.

— Неліктен? — деп сұрады Тарик. — Бұл нені білдіреді?

— Көне мысырлықтар адам өлгенде, оны соңғы сот күтіп тұрады да, ол Құдай алдында өмірде істегендерінің бәріне жауап береді деп сенген. Сол жақта тұрған адамды көресіз бе, ол суреттің үстіңгі жағында тұрған бейнелердің алдында тізерлеп тұр.

— Иә.

— Бұл — болашақ өмірдегі адам. Ол он төрт төрешілердің алдында өзінің кінәлі емес екені туралы ант беріп тұр. Ол оларға құрбандық беріп, жұмаққа кіргізулерін сұрап жатыр.

— Ал ана жақта ше? — деп сұрады Тарик. — Бұл да сол адам ба?

— Сол жақта төменде тұрған ба?

— Иә.

— Иә, бұл да сол адам. Оны әділет соты ғимаратына алып барады, сонда оның жақсы немесе жаман екені, кінәлі немесе кінәлі емес екені шешіледі. Оның алдында тұрған үлкен таразыны көрдіңіз бе?

— Иә.

— Өлген адамның жүрегін сол жағына қояды, ал әділдіктің қаламын — оң жағына. Егер жүрек қаламнан ауырырақ болса, бұл оның күнәға толы екенін білдіреді. Яғни, адам жұмаққа бару үшін жақсы адам емес, ол тозаққа кетеді. Егер оның жүрегі жеңіл болса, онда ол жақсы адам, ол жұмаққа барады. Суреттегі адам таза, мәңгілік өмірге апаратын кілтті ұстаған сол бір бейне оны аспан тағы тұрған бөлмеге жетелейді. Сізге сурет ұнайма?

— Жоқ, — деп жауап берді Далия, өзін ыңғайсыз сезініп тұрғаны көрініп тұрды. — Маған басқа біреуін көрсетіңізші.

Ол ағашта отырған екі кептер салынған суретке назар аударды. Бірақ Тарик «Соңғы сотты» қарауды жалғастырды.

— Қалай анықтауға болады? — деп сұрады ол.

— Нені анықтау? — деп түсінбеді сатушы.

— Жүректің жеткілікті түрде таза екенін қалайша анықтауға болады. Тозаққа емес, жұмаққа баратыныңды?

Бірақ сатушы бұл сұраққа жауап бермеді. Тарик сияқты оның да жауапты білмейтіні түсінікті еді. Кенеттен Тарик қорқынышты сезінді. Ол өзіне осы сұрақты қайта-қайта қоя бастады. Ол өз тағдыры шешілместен бұрын, осы сұраққа жауап табуы керек.

Ол Далияға суретті сатып алып берді — әрине басқасын, қайықта Ніл бойымен жүзіп бара жатқан екі ғашықты бейнелеген суретті сатып алып берді, бірақ өзі «Соңғы сот» әсер еткен уайымнан арыла алмады. Өмірінде қабылдаған барлық өзімшілдік, ақымақтық шешімдерін, өмірін өзгертіп, әлі де мүмкіндік барда жаңа өмірді бастауын өтінген анасының жылаған дауысын естігендей болды.

Бірақ неден бастауға болады? Кімнен көмек сұрау керек? Ол бір нәрсе өзгертуге дайын. Оның өмірі дұрыс бағытта кетіп бара жатқан жоқ. Оның бағатын қалайша өзгертуге болады?

Олар Далияның пәтеріне оралды, жуынып-шайынып, киімдерін ауыстырып, әуежайдың жанындағы «Мовенпик» қонақ үйіне барды. Оның Лондонға баратын кешкі рейсінің алдында ол шам жағылған кешкі асты жасады. Далия шынайы бақытты еді. Ол өзін мүлдем бақытсыз сезінді.

— Кеше кешкісін Дина мен Мерват маған электрондық пошта арқылы хат жазды, — деді Далия, — саған айтуға ұмытып кетіппін.

— Аха, — деді ол, еш тамаққа қол тимеген тостағанына қарап отырып.

— Олар әлі Нью-Йоркте екен, әрі өздеріне пәтер тауыпты. Дина олардың келесі аптада заттарын алып кету үшін келетіндерін айтыпты.

Біраз тоқтап, сөзін жалғастырды:

— Олардың кетіп бара жатқаны сенгісіз. Меніңше, маған жаңа көршілер іздеу керек. Осы пәтерді өзім төлей алмаймын.

— Иә, — деді ол, сиыр етін шұқылап отырып.

— Тарик, бәрі дұрыс па? — деп сұрады ол.

— Иә, бәрі жақсы, — деді ол, өзіне үшінші стакан шарапты құйып жатып.

— Меніңше, сен алыс жақта жүрген сияқтысың. Сен таңертеңгідей емессің. Осы демалыс күндері болған сияқты емессің.

— Жоқ, — деді ол, — жәй…

Ол үндемеді.

— Жәй не? — деп сұрады ол.

Ол оны алдағысы келмеді. Ол өз жүрегінің одан сайын ауырлағанын қаламады. Осы туралы ой оны бұрын-соңды болмағандай мазалады. Оның үстіне, өмірі толығымен алдау болған жоқ па? Ол Тарик Джамиль емес. Ол Брюсселден келген компьютер кеңесшісі емес. Ол Каирде филиал ашуды жоспарлап жүрген жоқ, тығыз қарым-қатынас орнатуды қаламайды, Далияның ол туралы білетінінің барлығы шындық емес.

— Жәй, сені сағынатын боламын, — деді ол оған қарап. — Біз бірге болған осы күндері мен өзімді өте жақсы сезіндім.

— Мен де, — деді ол, оның қолынан ұстап.

— Сен — керемет қызсың.

Далия күлді, бірақ оның сұрағы кекету сияқты қойылды:

— Кереметсің дегенің «Сенімен көп уақыт өткізгім келеді» деген бе, әлде «Көңілді болды, бірақ біз енді көріспейміз» деген бе?

— Кереметсің дегенім «Мен сенімен бұдан көп уақыт бірге өткізгім келеді», — деді ол, оның екі қолын ұстап. — Сен ертең қай уақытта ораласың?

— Мен түске таман оралуым керек.

— Жақсы. Мен сені күтетін боламын.

— Уәде бересің бе? — деп сұрады ол, оның қолдарын қысып тұрып.

— Уәде беремін.

32

Тарик түнді Далияның пәтерінде өткізді. Оның пәтерінің иесі жалдаған жұмысшылар күні бойы жұмыс істеді, бірақ олардың жұмыстарының нәтижелері мүлдем көрінбеді. Әлі көп жұмыс жасау керек болды. Оның үстіне Далияның пәтері кішірек, жылырақ (мұнда жылытқыш қосылып тұратын).

Терезелерде перделер ілулі тұрды, ал ас бөлмедегі жарқын вазаларда — гүлдер тұрды. Төсекте таза көрпелер, үлкен қалың көрпешелер, жұмсақ жастықтар жатты. Барлық жерде Далия болған көптеген елдерден әкелінген майда-шүйде заттар болды. Ең бастысы, ыдыс-аяқтар жуылған еді, мұздатқыш пен қоймада тамақ болды, ал плита жұмыс істеп тұрды, егер осында қалу туралы сұрақ туса, мұның бәрі осында қалудың пайдасына шешілетін еді.

Тарик өзіне кофе жасап, буфетте тапқан печеньеден ауыз тиді. Сосын ол Далия туралы көбірек білу үшін оның заттарын ақтара бастады. Музыкалық центрдің жанындағы сөрелерден ол мысырлық, еуропалық, американдық DVD фильмдері мен әндерді көрді. Бәрі де алфавит бойынша қойылған екен. Гардеробта жаңа киімдер ілініп тұрды, жаңа туфлилер, бархатты қораптар асыл тастарға толы екен. Ол мода журналдарының бумасын тапты: «Vogue» мен «Cosmopolitan». Ол су астымен жүзетін киімді көрді. Сөрелерде курорттардың проспектері тұрды — Жерорта теңізінен Кариб теңіздеріне дейін, сонымен қатар Нагиб Махфуздың барлық романдары. Сондай-ақ, ол марихуана жасырылған құпия орынды тапты да, біреуін тұтатып шеге бастады.

Оған көбірек ақпарат беретін ешбір күнделікті, отбасы суреттерін таппағаны оны таңқалдырды. Далия Нұр қандай адам екен? Ол қайдан екен? Ол неге ұмтылады? Ол оны өзіне баурап алды, бірақ ол Далия туралы өте аз білетіндігін түсінді.

Ол оның Иордания жақта өскенін білетін, бірақ қай жақтан екенін білмеді. Оның 18 жасында үйінен кеткенін, бірақ неліктен кеткенін білмеді. Оның Францияда бір кол-леджді бітіргенін, бірақ қандай екенін және не оқығанын білмеді. Оның әлемді аралап, тегін саяхаттау мүмкіндігі үшін «Бритиш Эрвейзге» жұмысқа тұрғанын білді. Оның 23 елде болғанын, өзінің үшінші демалыс уақытын Австралияда өткізуді жоспарлап жүргенін білді. Осыдан басқа ол Далия туралы еш нәрсе білмеді. Далия ол үшін өзінің оған құпия болғаны сияқты, құпия болып қала берді.

Осыған жауапты іздеп жүріп, Тарик төсектің жанындағы сандықты ашты да, Шарм-Эль-Шейх демалыс орындарында 2–3 күндік демалыс күнді ұсынатын жарнама қағаздарды тапты. Далия шынымен де саяхаттармен айналысады екен. Ал ол өзінің соңғы рет қайда демалғанын есіне түсіре алмады. Бірақ Далия әлемді көріп, өмірді толығымен сезіну туралы ойымен жауланып алған сияқты. Ол бір орнында отыра алмайды. Бірнеше бос күндері пайда болса, ол бір экзотикалық жерлерге кетіп қалады екен. Неліктен? Ол неден қашып жүр?

Тарик бумаларды қарай бастады. Мұнда «Хильон» мен «Риц-Карлтонның», сонымен қатар «Фор Сизонз», «Марриотта» мен «Мовенпик Джоли Виллдің» жарнама қағаздары болды. Олардың астынан «Бритиш Эрвэйз» логотипі бар қойын дәптерді тапты, Далия мұнда өз қолымен үш адамдық нөмірдің бағасын, түрлі курорттардың жақсы жақтары мен жаман жақтарын жазыпты.

Ол бәрін орнына қойып, осы құпия қыз туралы ақпаратты іздеуді жалғастырғалы жатқанында, оның назарына мына нәрсе ілікті: сапарға шығар күндер, кейінірек сызылып тасталған, жақын арадағы күндерге арналған екен — Милад күні мен Жаңа Жыл аралығындағы күндер екен. Ол Далияның сапарды неліктен кейінге қалдырғанын түсінді — Дина мен Мерват көшіп кетті, сөйтіп ол енді ШармЭль-Шейх демалыс орындарында демалу туралы айтпағанда, пәтердің ақысын да төлей алмайды. Сонда Тарик ойланды:

«Егер…».

Далияның келесі күні оралғанына дейін жоспарлар құрылды, билеттер сатылып алынды, заттар жиналып қойылды, бәрі де — су асты жүзетін заттарға дейін — таксидің жүк салатын орнына салынып қойылды. Тарик Далияны кірер есіктің алдында бір шоқ гүл ұстап күтіп тұрды. Далияның барлық сезімдері оның көздерінен көрінеді. Ол өз көзіне сене алмады. Олар екеуі де Шармға бара ма? Бәрі де төленіп қойылған ба? Бірақ ол қайдан білді? Мұның бәрін ол қалайша тез ұйымдастыра алды? Осындай адамға ғашық болған, оның қалайша жолы болды десеңші!

Олар Синай рейсіне отырып жатқанда, Тарик оның барлық сұрақтарына жауап берді. Далияның таңырқауы мен қуанышы оған қуаныш берді. Өмірінде ешқашан да Тарик аяқ астынан пайда болған сезімге берілмейтін, бірақ ол өзін жақсы сезінді, әрі мұның тек басы екенін ғана білді. Каирден кету — бірнеше себептерге байланысты жақсы. Шыжыған күн, құм мен теңіз жағасы — өзінің мәселелерінен арылу үшін оған керегі дәл осы еді. Оның үстіне ол Далиямен мейлінше көп уақыт өткізгісі келеді.

— Сен өте жомартсың, — деді Далия. — Бірақ мен сенің неліктен осының бәрін істегеніңді, бәрібір түсінбеймін.

— Мен сені сағындым, — деді ол. Ұшақ қонуға ыңғайланды.

Оның қолын қысып, Далия оған жабысты.

— Шын ба? — деп сұрады ол күлімсіреп.

— Шын, — деп жауап берді ол. — Каирдегі пәтерің жақсы, бірақ сенсіз онда жалғыздықты сезінеді екенсің. Мен сенің күнтізбеңді тауып алдым да, жақын арада бірнеше күн демалыс уақыттарыңның болатынын көрдім. Мен шыдап тұра алмадым. Осының бәрін бір өзімнің жоспарлауымда әдепсіздік жоқ шығар деп ойлаймын.

— Әрине бар, — деп жауап берді ол. — Мен өте қуаныштымын.

33

Олар «Риц Карлтон» қонақ үйінде тоқтады да, екі күнді жас жұбайлар сияқты өткізді. Олар кеш оянып, төсекте тамақтанды, бассейнде жатып, күнге қыздырынды. Күндіз Қызыл теңізде жүзді, ал кешкісін қымбат мейрамханаларға барды. Бөлмеге оралғанда, олар махаббатқа берілді.

Күндіз ауа температурасы 30 жақын болып, солтүстіктен самал жел тұрды. Түнде ол 15 төмен түспеді. Ешбір бұлт, жаңбыр, шаң-тозаң, телефон қоңыраулары, электрондық пошта арқылы келетін хаттар жоқ. Бұдан жақсы нәрсе болмайды, әрі Тарик те осының ешқашан да бітпегенін қалады.

Үшінші күні ол ертерек тұрып, таңғы жүгіріске кетті. Ол Монте-Карлода алған жарақатынан жазылды. Күш-қуаты да қалпына келді.Ол күле алды. Душта ән салатын болды. Ол махаббатқа мас болды — өзінің жақсы күйде жүргендігінің себебін ол басқаша түсіндіре алмады.

Тарик осы сияқты нәрсені бұрын-соңды ешкіммен де сезінбеген — тіпті Ранияға да сезінбеген. Ранияға байланысты ерекше сезімдері қалды, әрі оларды мәңгі сақтаймын деп ойлады. Бірақ Рания оның сезімдеріне ешқашан да Далия сияқты жауап бермеген. Далия оны қалады. Ол Далияға қажет еді. Онымен бірге ол өзін ерекше сезінді. Ол оны сүйді, бәрі де өте тез болды.

4 шақырым жүгіріп, Тарик «Риц» қонақ үйіне оралды да, мейлінше ақырын басып, бөлмеге кірді. Далия әлі ұйықтап жатты. Ол періште сияқты еді — ол өте сұлу, әрі бейқам еді. Мүмкін, осының бәрі тек оның түсі шығар.

Ол шомылып, киініп алды. Бүгін көрнекті жерлерді көріп немесе дүкендерді аралауға болады. Мүмкін, олар велосипед теуіп немесе пара-сейлингпен айналысатын шығар. Оған бәрібір. Олар Далия қалаған нәрсенің барлығын істейді — тек бірге болса болғаны.

— Қайырлы таң, — деді нәзік үнмен Далия, ол шомылып шыққанда.

— Қайырлы таң, — деп жауап берді ол, оны сүйіп жатып. — Халің қалай?

— Тамаша, — деді ол, — тамақ жегім келіп тұр.

— Менің де, — деді ол. — Шомылып ал, сосын біз таңғы асқа барамыз да, бүгін немен айналысатынымыз туралы ойланамыз.

— Жақсы, — деді ол, сосын жуынатын бөлменің есігін жауып алғанша тағы бір рет сүюін талап етті.

Далия жуынып жатқанда, Тарик бөлмені жинап шықты. Ол Далияның балконда кеуіп тұрған киімдерін жинады. Төсектің астынан оның кілттері мен ұялы телефонын тауып алды. Соларды оның сөмкесіне салғалы жатқанында, сөмкесінен бірнеше хаттар түсіп қалды. Бұлардың көбі төленбеген есепшоттар еді. Бірақ хаттардың бірі оның назарын аударды.

Бұл иордандық марка жапсырылған, бір апта бұрын жіберілген хат еді. Ол ашық болды да, оны оқымай шыдап тұра алмады. Оқыған нәрсесі оның төбесінен соққандай болды.

Менің қымбатты Далиям.

Сенің жазған хатың үшін рахмет.

Қалиммен енді жүрмейтіндерің үшін мен және анаңның қаншалықты қуанышты екенін айтып жеткізе алмаспын. Білесің бе, біз оның өмір сүру салтын құптамадық — есірткілер, арақ-шарап, түнгі кештер. Осындай адамға күйеуге шығуың үшін біз сені өсірмедік.

Ол мәсіхші емес, тіпті мейірімді де немесе салмақты да адам емес. Сенің онымен қарым-қатынасыңды тоқтатып, жаңа өмірді бастағаныңа қуаныштымыз.

Сені сүйетін, өмір бойына қамқорлайтын адамды саған тауып беруге дайынсың ба? Жүсіп туралы не ойлайсың? Білесің бе, бір ай бұрын мен оны өзіме бағушының көмекшісі етіп алдым. Ол қауымда жақсы қызмет етеді — балаларға арналған киелікітаптық сабақтарды жүргізеді, жексенбілік мектеп пен жастар тобын жетелейді. Меніңше, ол сені әлі де ұнататын сияқты. Сенің телефон нөміріңді оған берейін бе, ол саған телефон шалсын ба? Біз анаң екеуіміз қуанған болар едік.

Сен үйге қашан келесің? Сені көргіміз келеді. Сен де Жүсіппен көрісе алар едің. Сенің барлық туысқан аға-әпкелерің сені көргілері келеді. Мен де.

Өтінемін, хат жазшы.

Сені сүйетін әкең.

Хат «Петра Байбл Черч» қауымының қағазында жазылған екен, мұнда Иорданияның оңтүстігіндегі кішігірім қаланың пошталық мекен-жайы көрсетілген екен.

Тарик таңқалды. Бұл нені білдіреді? Далия — мәсіхші ме? Ал әкесі — бағушы болғаны ма? Қалайша? Түсініксіз. Далия ішімдіктерді ішеді. Есірткілерді шегеді. Олар үйленбеген болса да, онымен ұйықтайды. Ол айқыш ағашты алқа тақпайды. Оның Киелі кітабы жоқ. Оның ойынша, Далия да өзі сияқты адасқан жан. Тарик үшін дін ешқашан да маңызды болмаған. Бірақ ол мәсіхші отбасында тәрбиеленбеген. Неліктен Далия осындай маңызды нәрсені одан жасырып қалды? Әрі Қалим деген кім? Жүсіп деген кім? Не болып жатыр? Далия одан тағы не жасырып жүр?

Бірақ оның өзі де одан ешнәрсе жасырып жүрген жоқ па?

34

Спутник телефоны қоңырау соққанда, Тарик хатты оқып жатты. Ол селк етті де, нөмірге қарады, — соғып тұрған бауыры екен.

— Сәлем, Рами, — деді ол.

— Марван, сен қайдасың? — деп ашуланды Рами. — Мен саған бірнеше күн бойы телефон соғып жатырмын. Сен енді тірі қалмаған шығарсың деп қорқып кеттім. Менде бәрі де жақсы, — деп сабырлы дауыспен айтты Тарик. — Жәй… мен… қолым бос болмады. Не болды? Бір нәрсе болып қалды ма?

— Қолым бос болмады? — деп сұрады Рами. — Неге бос болмады?

— Бұл сенің шаруаң емес.

— Сен не, Марван, есіңнен адасайын дедің бе? — деп сұрады Рами. — Сенің тірі қалуың үшін мен өмірімді тәуекелге тігіп жүрмін, ал сен болсаң бірнеше күнге жоғалып кетесің, сөйтіп шаруаң болмасын деп дөрекі айтасың?!

— Дұрыс айтасың, — деді Тарик, өзінің ақталып жатпағанын білдіру үшін ақырын сөйлеуге тырысты. — Кешір.

— Шын айтып тұрсың деп ойлаймын, — деп жауап берді Рами. Ол өте ашулы еді, бірақ өзін ұстауға тырысты. — Сен жоғалып кеткеннен бері көп нәрсе болды. Жақын арадағы рейспен мен Бағдаттан Бейрутке ораламын. Монте-Карлоның прокуроры менің инспектор Годдармен кездесуге келуіме шақыру қағаз жазыпты.

Ұзақ үнсіздік орнады, әрі Тарик те жаңалықтың осы ғана емес екенін түсінді.

Ақырында Рами былай деп сұрады:

— Рамияның Касабланкаға көшіп кеткенін неге маған айтпадың?

Тарик таңқалды, бұл оған қайдан белгілі?

— Түсінбеймін…

— Доғар, Марван. Сенің сонда болғаныңды білемін. Неліктен болғаныңды білгім келеді? Жасырынамын деп айтқансың — еш достарың, ешбір таныс жерлерге бармаймын дегенсің. Уәде бергенсің.

— Қайда барарымды білмедім, — деп мойындады ол. — Маған оның көмегі қажет болды.

— Неге? — деп жауапты талап етті Рами.

— Себебі мені оқпен жарақаттады. Міне, сондықтан. Көңілің толды ма? Мені кісі өлтірушілердің бірі Монте-Карлода жарақаттады, ал мен сол жақта да, Францияда да ауруханаға бара алмадым. Мені кімнің аңдып жүргенін білмедім. Кімге сенім арта аларымды да білмедім. Мен Ранияға барудан басқа нәрсе ойлап таба алмадым. Сөйтіп, мен оған бардым. Ол маған көмек көрсетті, сосын көзімді жоғалтуымды сұрады да, міне, мен осында келдім.

— Бұл қате болды, Марван, — деді Рами.

— Мүмкін, сен дұрыс айтарсың, — деп келісті ол, — бірақ бәрі тыныш па?

— Жоқ.

— Бұл не деген сөз?

— Рания мерт болды.

Тарик маңдайына соққы тигендей өзін сезінді.

— Не… Қалайша…? — Ол ойлана алмады. Дем ала алмады. Бұл қалайша болды.

— Полиция оның өлі денесін Касабланкадағы оның пәтерінен тауыпты. Бірге пәтер жалдап тұратын дос қызының да өлі денесі сонда екен, — деп түсіндірді Рами. — Екеуіне де бірнеше рет оқ атқан.

Бұл мүмкін емес. Ол жақында ғана сол жақта болған. Рания оны құшақтаған еді.

— Инспектор Годдар менің кеңсемдегі телефоныма хабар қалдырыпты, — деді Рами. — Міне, мен осылайша білдім. Қылмыс болған жерде сенің саусағыңның іздері табылыпты дейді. Диван үстіндегі жастықтан сенің шашыңды тауыпты. Көрші дүкеннің иесі сені таныпты, ол сені жақыннан көрген екен. Сенің көлігіңді сол жерден бірнеше шақырым жерден тапқан. Егер сен өзіңнің кінәлі емес екеніңді түсіндіре алатын болсаң, сенің полицияға келіп, берілуіңді, әйтпесе ешкімнің де саған көмектесе алмайтынын Годдар айтады.

Тарик ешнәрсе естігісі келмеді. Ол өзін жаман сезінді. Ол бірде күмән, бірде ашу сезінді, әрі телефон тұтқасын қабырғаға соғып жіберуге де дайын болды.

Осы кезде Рами былай деді:

— Өкінішке орай, бұл әлі біткен жоқ. Бұдан да жаман хабар бар.

— Не…? — деп әрең айтты Тарик. — Бұдан жаман не болуы мүмкін?

— Лемье мен Годдар сенің Мысырда екеніңді біледі.

— Не!

— Қайдан білгендерін менен сұрама, — деді Рами. — Годдар маған айтқысы келмеді. Олар Лемье екеуі сол жақта. Сенің фотосуретің Каир сақшысының әрбірінде бар, егер сен тыныш берілмесең, олар оқ атуға бұйрық алды.

— Бірақ мен Ранияны өлтірген жоқпын ғой, — деді Тарик. — Саған ант етемін.

— Білемін, — деді Рами.

— Әрі оның дос қызын да мен өлтірген жоқпын, — деп сөзін жалғастырды Тарик. — Мұны Клодеттің адамдары істеген шығар.

— Мен де солай ойлаймын, мен жаңа ғана Бразилияға тағы да адамдарды жібердім. Меніңше, ол Сан-Паулудан кетіп қалған сияқты. Ол тауда болуы мүмкін. Бірақ біз оны, әрі оның кіммен істес екенін табамыз. Саған уәде беремін. Бірақ бұған уақыт керек, ал сенде уақыт жоқ. Сен тез арада жасырынуың керек.

Тарик бірнеше күн бойы өмір сүріп келген түстен оянды. Құбыжықтар оралды. Ол тағы да қашуы керек.

Мұнымен келісу қаншалықты қиын болса да, Рами дұрыс айтады. Егер Клодетт Рэмзи жіберген кісі өлтірушілер Ранияны Мароккодан тауып алған болса, олар Египеттен де оны табады. Олар өзі істемеген кісі өліміне оны кінәлі етіп қойды. Олар Еуропа мен Солтүстік Африканың барлық полициясын оған қарсы қойды. Ол тіпті осы Каир сияқты үлкен қалада да жасырына алмайды. Бірақ ол Далияны да тастап кете алмайды. Ол оған ғашық болмау керектігін білген, бірақ тым кеш болды. Ол қарсы тұра алмады. Әрі Далиямен бірдеңе болса, ол өзін ешқашан да кешіре алмайды.

35

Далия ашық көк көйлекпен және сол түстегі туфлимен ваннадан шықты. Әдеттегідей, ол сұлу көрінді, бірақ Тарик басқа нәрсе туралы ойланып отырды. Оны Далияның әкесінің хаты мазалаған еді, ал енді Рамидің қоңырауы мазалады. Не істеу керек? Қайда бару керек?

Бір сәтте ол бәрін де Далияға айтып беруге дайын болды — өзінің кім екенін, немен айналысатынын, неліктен жасырынып жүргенін, кімнің оның соңынан аңдып жүргенін. Осылай істеу адал болған болар еді. Бірақ бұл жақсы болған болар ма еді?

Ол осы ойынан мүлдем бас тартты. Далия аз білген сайын, жақсырақ болады — қауіпсіздірек болады — деп шешті ол. Егер ол Далияны шынымен де сүйетін болса, онда оны мергендер туралы, мина қойылған көлік туралы, кез келген сәтте қиылыстан кісі өлтірушінің шыға келуі мүмкін екені туралы әңгімемен қорқытудың еш керегі жоқ. Мүмкін, бұл адал болатын шығар, бірақ әділетсіз болар еді, деп ойлады ол.

Тарик сағатына қарады. Оған әрекеттің жоспарын құру керек еді, тезірек. Бірақ ол бір нәрсе айтып үлгергенше, Далия оның қолындағы хатты көрді.

— Бұл не? — деп ол жауапты күтті. — Сен мұны қайдан алдың?

Тарик бір нәрсе айтуға тырысты, бірақ ол сөзін бөліп жіберді:

— Бұл — әкемнен келген хат па? Сен оны менің сөмкемнен алдың ба? Алуға қалайша дәтің барды?

Тарик осындай сөзді естігендіктен не айтарын білмей қалды да, түсіндіруге тырысты:

— Мен бөлмені жиыстырып жаттым, сонда осы хат менің қолыма түсті. Мұның не екенін білмедім.

Далия оның қолынан хатты жұлып алды. Ол ешқашан оны мұндай күйде көрмеген еді. Далия қызарып кетті, қолдары дірілдеп тұрды.

— Сен оқыдың ба? — деп сұрады ол. — Хатты оқымадым деп ант берші.

— Айттым ғой, — деп міңгірледі ол, — мұның не екенін білмедім. Ал, сен шынымен де мәсіхшісің бе? Сенің әкең шынымен де бағушы ма?

— Бұл сенің шаруаң емес! — деп айқайлап жіберді ол, хатты мыжыды да, ваннаға жүгіріп барып, есікті жауып алды.

— Не болды? — деп сұрады ол, оқиғаның осылай өрбігеніне таңқалып. — Не болды? Мен сенің әкеңнен келген хатты оқыдым. Мұнда тұрған не бар?

— Сенің хатты оқуға құқығың жоқ еді! — деп айқайлады Далия есіктің арғы жағынан. Енді ол жылап жатты. — Сен менің заттарымды ақтаруға құқығың жоқ, Тарик Джамиль! Мені айыптауға да құқығың жоқ! Естимісің мені? Құқығың жоқ.

— Сен не туралы айтып тұрсың? — деп сұрады ол, есікке жақындап, бірақ есік ішінен жабық еді. — Мен ақтарған жоқпын, әрі сені айыптамаймын да. Сені неліктен айыптауым керек? Маған тек қызықты болды, сол ғана. Жарайды, Далия, қой енді, есікті аш.

— Жоқ, — деп айқайлады ол. — Кет!

— Кетпеймін, — деп жауап берді Тарик, мейлінше салмақты да сабырлы дауыспен. — Мен сені сүйемін, әрі сен туралы бәрін де білгім келеді. Сенің ата-анаң туралы білгім келеді. Сенің сенімің қандай болмасын, сенімің туралы білгім келеді. Өзің жүріп жүрген жігітің туралы, әрі неліктен ажырасқандарыңды білгім келеді. Бәрін де білгім келеді.

Тарик оның жылауын қойғанын естіді. Ол есікті тартып көрді, бірақ есік жабық екен. Сөйтіп, ол өзі үшін сондай маңызды болған қызға не болғанын түсінбестен, еденге отыра кетті.

— Далия, өтінемін, кешірші мені, — деді ол, жағдай туралы ойланып. — Мен шынымен де өкінемін. Мен хатты кездейсоқ тауып алдым, ант етемін, бірақ сен дұрыс айтасың, оқымауым керек еді. Бірақ сені ренжіткім келмеді. Мұның сені ренжітетінін білмедім. Бұның қарым-қатынасымызды бұзуына жол бермейік.

Ол өтініп сұрады — бұл ол үшін үйреншікті нәрсе емес еді. Бірақ, ол көздеген мақсатына жетті — Далия енді жылаған жоқ, тек мұрнын тартып, еркін демалып отырды.

— Не істеуім керек? — деп сұрады Тарик. — Тек айтсаң болғаны, мен соны істеймін.

Бірнеше минуттан кейін есік ашылды.

— Маған қарама, — деді ол, мұрнын тартуын жалғастырып. — Көзіңді жап. Менің түрім жаман.

— Қарамай тұра алмаймын, — деді ол, сонда да көзін жапты. Ол есіктің ашылғанын естіді.

— Айтқан нәрселеріңнің бәрі шын ба? — деп сұрады Далия үнсіздіктен кейін.

— Иә, бәрі де, — деп жауап берді ол.

— Әрі сен шынымен де мені сүйесің бе?

— Иә, өте қатты сүйемін. Әйтпесе, неліктен сені алып қашып кетіп, осы жұмаққа әкелген болар едім?

Тарик өзінің осыны айтып жатқанына өзі сенбеді. Далия оны тіпті білмейді де. Тарик өзіне тығыз қарым-қатынасты жасауға жол бере алмайды. Бірақ ол өзі төтеп бере алмайтын нәрсе Далияның бойында болды, әрі осы нәрсе Далияны жоғалтып алуына мүмкіндік бермеді.

— Білмеймін, — деп ақырын айтты Далия. — Мен осыны түсінгім келеді.

— Яғни, мені кешіресің ғой? — деп сұрады ол.

Далия үндемеді.

— Осы туралы да түсінгім келеді.

Ол оның жанына суық кафельді еденге отыра кетті де, оның көздерінен сүйді. Ақырында өзіне қарауға мүмкіндік берді. Оның көздері жасаурап кетіпті, көз бояуы жағылып кеткен. Бірақ Тарик үшін ол бұрынғыдан да сұлу болып кетті. Тарик әлі де оның неліктен осылай әрекет еткенін түсінбеді. Бірақ бұның керегі не? Егер оған бір нәрсе істеу керек болса, ол көп ұзамай соны істейді. Оның уақыты жоқ. Ол Лемье мен Годдар және Мысыр полициясы оның соңына түсіп, артқа шегінер жолды жауып тастағанға дейін Шармнан кетуі керек. Бірақ мұны қалай істеуге болады?

36

Далия есірткіні тұтатып, шекті де, біреуін Тарикке ұсынды.

— Бұл мәселені шешудің жолы ма? — деп сұрады ол, осы жағдайдан қалай шығуға болатыны туралы ойланып.

Далия басын изеді де, темекіні сорды. Ол Далия ұсынған бейбіт келісімді қабылдады да, өзі де темекіні сорды. Олар түтін арасында бірнеше минут отырды да, Тарик былай деп сұрады:

— Сенен сұрауға бола ма?

— Болады деп ойлаймын.

— Неліктен сен ашуландың?

Далия иықтарын көтеріп, көзін алып кетті.

— Білмеймін.

— Жоқ, білесің, — деді ол.

Далия тағы бір рет сорды.

— Меніңше, маған ыңғайсыз болған сияқты.

— Неліктен? — деп сұрады Тарик.

— Сен мені мәсіхші деп ойлап қаларсың, ал бұл олай емес. Менің отбасым — мәсіхші, ал мен мәсіхші емеспін. Кішкентай кезімде мен тек мәсіхшінің рөлін ойнағанмын. Мен ата-анам сенген нәрселерге ешқашан да сенбегенмін. Менің олардан кеткен себебімнің бірі, осы.

— Бұл қашан болып еді?

— Баяғыда, — деді ол. — Мүмкін, мен колледжге оқуға барғанда шығар.

— Содан бері үйге қайтпадың ба?

— Иә.

— Сен отбасыңды, достарыңды, қаланы сағынасың ба?

— Жалпы, сағынамын, — деп жауап берді ол ойлана.

— Олай болса, неліктен саған сонда бармасқа?

Далия күрсінді.

— Себебі менің әкем — тиран.

— Тиран?

— Ол діни ережелерді қатты ұстанады, бұл оның өмір сүру салты. Мен солай өмір сүре алмайтынымды шештім де, артыма бұрылмастан, кетіп қалдым.

— Бұл неткен ережелер?

— Бәрібір емес пе? — деді де, Далия тез орнынан тұрып, жататын бөлмеге барып, төсегіне құлай кетті. — Кездесуге баруға болмайды, ішімдік ішуге, есірткілерді тартуға болмайды, былай істеуге болмайды, былай істеу керек…

— Ал сен қалай ойладың? — деп сұрады Тарик. Ол да төсекке жатты да, жоғарыда ілулі тұрған желдеткішке қарады. — Ол — әке. Әкелер өз балаларын қорғауы керек қой?

— Ей, — деді Далия. — Сен кімді жақтайсың?

— Тыңдашы, сенің қызың болғанда, сен не, оған ішімдік ішуге, темекі тартуға, мен сияқты жігіттермен кездесуге рұқсат бересің бе?

Далия оған қарай бұрылып, күлімсіреді:

— Мүмкін, сен сияқты жігіттермен кездесуге рұқсат бермеспін.

Тарик та күлді. Оның басында жоспар құрылып жатты.

— Яғни, сенің әкең — дін қызметкері ғой? — деп сұрады ол.

— Иә, ол бағушы, — деп жауап берді ол.

— Қандай айырмашылығы бар?

— Жалпы, айырмашылығы жоқ.

— Ол қауымды басқарады, адамдарға Иса туралы айтады, кедейлерді қаморлайды, тағы сол сияқты істермен айналысады ма?

Далия қалаусыз басын изеді.

— Иә.

— Ал «Петра Байбл Черч» деген не?

— Бұл мен өскен қауым. Мен туылмай жатып, әкем сонда бағушы болған.

— Қауым үлкен бе?

Далия иықтарын көтерді.

— Ол өсіп жатыр. Кішкентай кезімде, онда 30-40 адам болатын, балалар болмайтын. Ал қазір, білуімше, онда 150 адам бар, негізінде бұлар отбасылар, жас жұбайлар мен көптеген балалар.

— Сол Қалиммен сен сонда таныстың ба?

— Жоқ, — деп басын шайқады ол.

— Онда қайда?

— Колледжде, екінші курста. Біз достарымызбен бірге демалыс күндері Парижге барғанбыз. Біз онымен кафеде таныстық.

— Сосын?

— Сосын не? Мен оған ұнап қалдым, ол да маған ұнады. Біз кездесе бастадық, бірақ бұдан ешнәрсе шықпады. Бос сөз.

— Бірақ сенің әкең үшін бұл бос сөз болған жоқ, — деді Тарик.

— Әкем оны жеккөретін, — деп жауап берді ол. Ойланып барып, былай деп қосты, — жеккөрген жоқ. Менің әкем ешкімді де жеккөре алмайды. Бірақ ол оны қолдамайтын.

— Неліктен?

— Себебі Қалим мәсіхші емес. Жалпы, ол ешкім емес. Оны дін қызықтырмайды. Бірақ әкеме бұл жараспайды. Мен әлі кішкентай кезімде, менің тек мәсіхшіге күйеуге шығуым керектігін айтатын.

— Неліктен сен Қалиммен кездесіп жүрдің?

— Әкемнің айтқанын тыңдаймын ба! — деп жауап берді Далия. — Мен қалаған адамыма күйеуге шығамын, бұл әкеме ұнай ма, ұнамай ма, өзім шешемін. Бұл — менің өмірім, оныкі емес. Кімге күйеуге шығатыным оған қатысты емес. Әрі оның ережелерімен өмір сүрмегенім үшін оның мені айыптағанын қаламаймын… Тыңдашы, біз менің әкем немесе бұрынғы жігітім туралы әңгімеден басқа да қызықты әңгімелер туралы сөйлесе аламыз ба?

— Иә, — деп жауап берді Тарик, ойластырған жоспарының жүзеге асуы мүмкін екені туралы ойланып. — Тамақ жегің келе ме?

— Аштан өліп бара жатырмын, — деді ол.

— Бұл жақсы, менің де қарным ашты, — деді ол. — Жүр, төменге түсіп, таңғы асымызды ішейік. Оның үстіне, саған дайындап қойған сыйлығым бар.

Далияның көздері жайнап кетті.

— Шын ба? — деп сұрады ол. — Қандай?

— Көресің, — деп жауап берді Тарик. — Өз уақытында көресің.

37

Мароккодағы жұмыс біткен еді. Каирге келіп, Лемье мен Годдар әуежай қауіпсіздік қызметінің бастығымен кездесті.

Бірнеше сағат бойына олар бақылау камераларының жазбаларын қарап шықты, келіп-кеткен жолаушылардың компьютерлік мағлұматтарын тексерді, Марван Аккадтың шынымен де Каирде болғаны туралы растауды табуға тырысты. Марван Джек Карделл есімімен жүрмеуі ізденісті қиындатты. Онда қандай есіммен жүр екен? Егер ол Мысырға келген болса, ол әлі де осында ма?

Лемье өз адамдарын Александрияға, Абу-Даби мен Эль-Кувейтке жөнелтті. Марванның Каирге келгеніне ол сенді, сондықтан ізденісті алдымен осы жерден бастау керек.

Годдардың телефоны қоңырау соқты. Бұл Дюваль еді, ол бірден тұтқаны көтерді.

— Колетт, бір нәрсе таптың ба?

— Меніңше, таптым, мырза, — деді Дюваль. — Бұл маңызды болуы мүмкін.

— Сен Марванды таптың ба?

— Өкінішке орай, жоқ.

— Онда не? — деп оны асықтырды Годдар.

— Рафик Рэмзидің пәтеріндегі камералардың жазбалары есіңізде ме?

— Иә.

— Есіңізде ме, Марван Рэмзиге үлкен конверттен алған бір нәрсені көрсетіп жатты?

— Есімде, — деді Годдар. — Әлдебір фотосуретті ме?

— Дәл солай.

— Сонымен?

— Біздің мамандар әйтеуір сол кадрды үлкейте алды. Не тапқанын табыңызшы.

— Сонымен, — Годдар оны асықтырды. Бір сағаттан кейін ол Рами Аккадпен сөйлесу үшін Бейрутке ұшып кетеді. Жұмбақтарды шешіп жатуға оның уақыты жоқ.

— Бұл Клодетт Рэмзидің фотосуреті, — деді Дюваль. — Сурет Бразилияда, Сан-Паулудағы банкінің бақылау камерасы арқылы түсірілген.

Годдар таңқалды. Ол сөйлеу қабілетінен айырылды. Кешірім сұрап, ол бөлмеден шығып кетті, — оған осы ақпаратты Лемьенің араласуынсыз қорыту керек болды да, әңгімені дәлізде жалғастырды.

— Клодетт Рэмзи? — деп сұрады ол, жалғыз қалғанда. — Бұл нақты ма?

— Нақты, — деді Дюваль. — Фотода уақыты мен күні көрсетілген, Рэмзи ханымның иығының үстінде тұрған банк қабырғасындағы логотип түсірілген. Мен толығырақ ақпаратты сізге электронды поштамен жібергем.

Годдар әлі де сенбей тұрды. Бұл шынымен де маңызды, бірақ бұл нені білдіреді? Ол түк түсінбестен, осы сұрақты Дювальға қойды, ал оның ойлануға көп уақыты болған еді.

— Білмеймін, мырза, — деп мойындады ол. — Мен де сіз сияқты таңқалып тұрмын.

— Сонда да, сенің ойыңша, бұл нені білдіреді, — деп сұрады Годдар. — Сенде қандай да бір ойлар бар ма?

— Бұл Марванның Рэмзи ханымның қайда білетінін дәлелдейді, яғни Рафик Рэмзиден ақша талап етуге оның қатысы бар екенін білдіреді. Әйтпесе, неліктен Аккад мырзада осы фото болды дейсіз?

— Несі бар, мүмкін, — деді Годдар, ақпарат туралы ойланып жатып. — Бірақ осы ойдың келіспейтін бір жағы бар.

— Қандай? — деп сұрады Дюваль.

— Қандай? — деп ойланды Годдар. — Иә, қандай? — Ол әуежайдың залына шықты. Оған ойланып, инспектор Лемьенің жанынан мейлінше алысырақ тұру керек болды. Бұл із еді, әрі маңызды із болды — әрі Годдар оны зерттеп, мұның мәнін түсінгісі келді, мұның бәрін Скелет біліп, араласқанға дейін істегісі келді.

Газет киоcкісінің алдына тоқтап, ол газеттердің тақырыптарын қарай бастады. Таңертең ерте осы газеттердің бірінші беттерінде Марван Аккадтың суреті тұратын болады, сонымен қатар Монакодан Мароккоға дейін созылған қанды жолдың ізі де жазылады, орталығы қазір Каир болып тұрған халықаралық тергеу туралы әңгіме жарық көреді. 24 сағаттан кейін Мысырда осы туралы әркім білетін болады, сонда Марван ешқайда да қаша алмайды.

Годдар өзіне бір кесе кофе тапсырыс берді де, залды адымдап өлшей бастады.

— Колетт, — деді ол, — Егер Марван Аккад Клодеттің ұрлануына шынымен де қатысты болса, ол неліктен Рафик Рэмзиге барып, оның пәтерінде жеке кездесті? Неліктен өзін және бүкіл операцияны тәуекелге қойды? Тіпті Марван араб әлеміндегі ең бай әрі құдіретті адамдардың бірімен күресуге соншалықты ақымақ болғанның өзінде де (ал ол соншалықты ақымақ адамға ұқсамайды), оның көз алдында Рафиктің өлтірілуіне қалайша жол берді? Мұны қалай түсіндіресің?

Ұзақ үнсіздіктен кейін Дюваль былай деді:

— Мүмкін, өзін ақтайтын куәлік қамтамасыз ету үшін шығар?

— Мүмкін, — деп келісті Годдар, — ал мина қойылған көлік ше? Ол мерт болуға сәл қалды. Әрі оны Монте-Карлодағы «Меридьенде» кімнің өлтіргісі келді? Егер Марван шынымен де ұрлыққа, ақша талап етуге, кісі өліміне қатысты болса, онда мұның барлығына түсінік жоқ

— Дұрыс айтасыз мырза, — деп келісті Дюваль. — Онда неліктен Марванда Рэмзи ханымның осы фотосуреті болды? Ал, ол Касабланкада өлтірген сол екі әйел ше?

— Өлтірген деп күдіктенеді, — деп нақтылады Годдар.

— Бірақ, мырза, оның саусақтарының ізі Рания Фаваздың бүкіл пәтерінен табылды емес пе, — деді Дюваль. — Ол сөзсіз сонда болған. Дәлелдер жеткілікті. Оның үстіне, пәтерде басқа адамның болғаны туралы ақпарат жоқ. Мұны қалай түсіндіресіз? Осы екі кісі өліміне Марван Аккад кінәлі дегеннен басқа қандай қорытынды шығаруға болады.

38

«Риц Карлтон» қонақ үйінің дәлізінен Қызыл Теңізге көрініс ашылды. Екі адамға арналған үстелдің алдында, пальмалардың көлеңкесінде Марван Аккад (немесе Тарик Джамиль) отырды. Оған кафетерияда кезекте тұрған Далия Нұр келіп қосылу керек. Үстелдің үстінде омлет, жемістер, апельсин шырыны мен қара кофе тұрды, бірақ ол тамақ туралы ойлана алмады.

Оның ойлары ретсіз болды. Жүрегі қатты соғып тұрды. Егер ойластырғаны жүзеге аспаса (жоспарының сәтті болуының мүмкіндігі әуел бастан аз еді), оның басқа жолды қарастыратын уақыты мен жасайтын әрекетіне уақыт тым аз қалады. Ол бір тілім қарбызды іліп алды, бірақ оны жеу үшін мүлдем мазасы кетіп отыр еді.

— Мырза, — ол қызметшіні шақырды, — маған мынаның орнына кофеинсіз кофе әкеліп бере аласыз ба?

— Әрине, мырза, — деп жауап берді ол, Тариктің кесесін алып, оған басқа сусынды әкеліп берді. — Мінекейіңіз.

Тарик қаймақ пен қант қосты. Далия келді. Ол құлпынай мен қаймақ қосылған вафли әкелді. Ол түрегеліп, орындықты ұсынды да, оның сырт келбеті мен тағамдарды таңдағанына мақтау айтты. Ол мұны шынайы айтты, бірақ уақытты созып жатқанын есінен шығармады. Бірақ ол қаншалықты күйгелектенсе де, кейінге қалдыру мүмкін емес еді.

Ол өз орнына қайтап отырмады, қайта, оның алдында тізерлеп отырып, оның қолынан ұстады.

— Тарик, сен не істеп жатырсың? — деп сұрады ол, ыңғайсызданып. — Кел, таңғы асыңды іш. Сенің қарның ашты деп ойласам.

— Иә, деді ол, — бірақ мынау тамақтан да маңызды.

Далия қалжыңдап жауап беруге ыңғайланып еді, бірақ оның қолындағы кішкене қорабты көрді. Оның ішінде ең тамаша және өзі бұрын-соңды көрмеген қымбат гауһар тасты жүзік болды. Оның бет-жүзінен таңырқау мен қуаныш сезілді — бұл Тариктің күткені еді. Бірнеше ай бұрын ол мұны Ранияның бет-жүзінен көруге үміттенген еді, бірақ сол кезде оның күткені орындалмады. Олар енді қазір орындалуы керек.

— Далия, — деп ол ақырын дауыспен сөйлей бастады, — көп уақыт өтпегенін мен білемін. Бірақ мен сені қатты сүйемін, өмірімде ешкімді бұлай сүйген емеспін. Мен осылайша біреуді сүйе аламын деп ойлаған емеспін. Мұның өте тез болып жатқанын білемін. Бұл шынында да солай шығар. Бірақ сенің бір нәрсеге сенімді болғаныңда, бұл маңызды болмайды, ал мен бүкіл қалған өмірімді сенімен өткізуге сенімдімін. Мен сені өмірдегі ең бақытты әйел еткім келеді. Егер сен менің әйелім болуға келіссең, сен де мені ең бақытты адам ететініңді білемін. Далия Нұр, маған күйеуге шығасың ба?

Далия таңғы күннің көзінде шағылысқан гауһар тасқа қарады.

— Тарик, мен… не айтарымды білмеймін, — деді ол әрең сөйлеп. — Бұл шынымен де тез. Осы жаңа ғана мен сенімен қатал болдым, менің отбасым туралы сұрағаныңда, саған бас салдым. Неліктен сен мен сияқты әйелге үйленгің келеді?

— Себебі сен — менің тағдырымсың, — деп нәзік айтты ол, — әрі дәл сенімен болуым керектігі менің маңдайыма жазылған.

Ол жүзіктен көздерін алып, оның көздеріне қарап, жылап жіберді.

— Бұл маған бұрын-соңды айтқан сөздердің ішіндегі ең тамашасы, Тарик, — деді ол жылап жатып. — Иә, мен саған күйеуге шығамын, Тарик Джамиль. Бұл мен үшін құрмет.

Далия оны сүйгісі келіп еді, бірақ ол оны тоқтатты.

— Менің тағы бір шартым бар, — деді ол, тағы да оны таңқалдырып.

— Шарт? — деп сұрады ол, түсінбей. — Қандай шарт?

Ауа жұтынып алып, Тарик былай жауап берді:

— Сен мені өзіңмен бірге Иорданияға алып барасың да, ата-анаңмен таныстырып, олармен татуласуға тырысып көресің.

Далия қатайып кетті.

— Меніңше, бұл жақсы ой емес.

— Біз осылай істеуіміз керек.

Енді Далия ауыр жұтынып алып, басын шайқады.

— Саған айттым ғой, менің әкем — тиран, — деп түсіндіре бастады ол, — сенің мәсіхшісің бе, жоқ па, соны білгісі келеді. Егер болмасаң, ол сені үйінен қуып шығады. Егер иә деп айтсаң, ол сені ұзақ уақыт бойына алдап жатпағаныңды тексеру үшін сұрақтың астына алады. Сен менің ата-анамды білмейсің, Тарик, әрі оларды білуіңнің керегі жоқ, маған сен.

— Кешірші мені, Далия, бірақ осы шарт талқылауға жатпайды.

— Талқылауға жатпайды?

— Иә, — деп сөзін растады ол. — Мен саған құпия үйленгім келмейді, мұның бір жаман немесе ұят нәрсе болғанын қаламаймын. Мен сенің әкеңнің батасын алғым келеді. Бүкіл отбасыңның батасын алғым келеді.

Тақырыпты жауып тастап жатқандай Далия күлді.

— Сәттілік тілеймін, Тарик, бірақ сен оны ешқашан да алмайсың.

— Маған сен, — деді ол, — мен сенің әкеңмен келісім табамын.

— Бұл саған неге керек?

— Себебі, Далия, отбасынан маңызды нәрсе жоқ, деп жауап берді ол, оны бетінен сипап жатып. — Ата-анамды қайтару үшін бәрін де берген болар едім. Бұл мен үшін мүмкін емес. Бірақ сен үшін мүмкін.

— Сен не үшін күресіп жатқаныңды білмейсің, Тарик, — деп ескертті ол. — Білмейсің.

Мүмкін, ол дұрыс шығар, деп ойлады ол. Бірақ Далия да не нәрсеге келісім беріп отырғанын білмейді. Бір кездері ол оған барлық шындықты айтуы керек болады. Бірақ қазір емес. Әзірше оған оның келісімі керек — оған күйеуге шығып, Иорданияға, Петрге кетіп қалуы керек. Тек сонда ғана, сол жақта ғана, Лемье мен Годдардан, Клодетт Рэмзидің баскесерлерінен алысырақта, кішкентай қауіпсіз қалада, Далияға шындықты айту туралы ойлана алады. Бұдан ертерек емес.

— Бұл сен үшін шынымен де маңызды ма? — деп сұрады ол.

Ол оның көздеріне қарады да, басын изеді.

— Иә.

— Жарайды, — деді ол, ақырында. — Сен қашан барғың келеді? Жаңа Жылдың алдында менің демалысым болады.

— Жоқ, өте ұзақ күтеміз, — деді ол. — Қазір барамыз.

— Сен ақылыңнан адастың ба! — деп таңырқады ол. — Біз қазір бара алмаймыз!

— Неге? — деп сұрады ол. — Біз сенің ата-анаңа сыйлық жасаймыз. Шабуылға шығамыз — сенші маған, осылай жақсы. Олар бізді көргеніне таңырқап, қуанатын болады, ал мен сені әкелгенім үшін мақтау алатын боламын.

— Білмеймін, — деп екіойлы болды Далия. — Осы аптаның аяғында және содан кейін апта бойына менің рейсім бар.

— Күйеуге шығатыныңды айтасың, — деді Тарик. — Осы үшін саған демалыс беріледі ғой? Соны қолданасың.

— Бірақ түсінбеймін, — деді Далия. — Неліктен осынша асығыстық? Мен ата-анаммен бес не алты жыл көріспедім. Мен дайын болуым үшін тағы бірнеше апта күте тұруға болмай ма?

— Жоқ, — деп айтқанынан қайтпады Тарик. — Саған айттым ғой. Мен сені сүйемін, сенсіз өмір сүре алмаймын. Біз заттарымызды жинап, бүгін барамыз. Табалдырық алдында тұрған сені көргендегі ата-анаңның бет-жүзін көз алдыңа елестетіп көрші, әрі сенің саусағыңда мына нәрсе тұрады…

Ол қорабтағы жүзікті алып, оның саусағына кигізді. Ол тамаша көрінді. Далия да тамаша көрінді. Сосын ол беріліп, «иә» деді.

39

Тарик пен оның қалыңдығы «Риц» қонақ үйінен шығып, Мысырдың солтүстігіндегі Нувейба қалашығына таксимен жүріп кетті. Олар түскі астарын ішіп алып, Далияның туыстарына сыйлықтар сатып алды. Сосын олар Иорданияның оңтүстігіндегі Акаб кемежайына дейін паромға билет сатып алды. Су асты қанаттарға орналасқан қайық сағат төрт шамасында жүзіп кетті. Сапар бір сағатқа созылды. Тағы біраз уақыт өтті де, олар Петрге келді, сосын Далияның балалық шағы өткен көп пәтерлі үйге келіп жетті.

— Бәрібір, бұл жақсы ой емес, Тарик, — деді Далия, асқазанының ауруы мен құсқысы келгеніне шағымданып.

— Бәрі де жақсы болады, қымбаттым, маған сен, — деді Тарик, оның қолдарын нәзік қысып, жүктерді алып жатып. Ол өзінің дұрыс істеп жатқанына үміттенді.

Олар үйге кіріп, бесінші қабатқа көтерілді де, қажетті есіктің алдына келіп тоқтады. Далияның қолдары дірілдеп тұрды. Тарик қалтасынан таза орамалын алып, оның беті мен жоғарғы ернінің үстінен аққан терді сүртті.

— Мен сені сүйемін, — деп сыбырлады ол.

Далия оның көздеріне қарады, — оларда өзіне жетпеген сенімділік бар еді.

— Мен де сені сүйемін, — деп сыбырлады ол.

Тарик күлімсіреп, ауыр дем алып алып, есікті қақты.

— Надим, — есіктің арғы жағынан әйел дауысы шықты, — біреу есік қағып тұр. Сен біреуді күтіп отырсың ба?

— Жоқ, күтіп отырғаным жоқ. Мен телефонмен сөйлесіп жатырмын, қымбаттым, сен ашасың ба?

— Жарайды. Қазір ашамын.

— Бұл менің анам, — деп ақырын ғана айтты Далия, — Рима.

— Ал әкеңнің есімі Надим?

— Иә.

Далия Тариктің қолын қаттырақ қысты. Ол өзі сыйлаған жүзікті оның шешкенін байқады. Ол бір нәрсе айтқысы келіп еді, бірақ бұған уақыт болмады. Оның үстіне, ол дұрыс істеген шығар. Ата-анасын осы хабармен таңырқатуға әлі ерте сияқты. Бұған дейін әлі көп нәрсені істеу керек (аз дегенде, тірі қалу керек).

Есік ашылды да, Рима Нұр бірнеше жыл бойына көріспеген қызымен бетпе-бет келді. Ол елуден асқан, шаштары ағара бастаған, сәл толысқан, бірақ әлі де көз тартарлық сұлу әйел екен. Тарик олардың көздерінің бірдей екенін байқады.

Өз қызын көрген Нұр ханым қатты таңырқап қалды. Ол әруақ көргендей қолын аузына басып, таңқалғаннан сөйлей алмай қалды. Бірақ бір сәтте ол күш жинап алып, былай деп сұрады:

— Далия, бұл шынымен де сенбісің?

— Иә, апа. Мен сені сағындым.

— Қызым менің, мен де сені сағындым, — деп айқайлап жіберді Нұр ханым. — Мен сені сондай қатты сағындым.

— Мен сені сүйемін, апа.

— Мен сені сүйемін, қызым. Мен де сені сүйемін.

Ол Далияны құшақтап алды. Олар сүйісіп, бірге жылады. Тарик оларға кедергі жасамауы үшін, артқа шегінді. Олардың бір-біріне деген сүйіспеншіліктері оған қатты әсер етті. Ол өз ата-анасын қалай сағынғанын түсінді, әсіресе анасын.

Кеудесіндегі жүрегі қатты соғып тұрды, ол кенеттен өзін мұнда жат, күтпеген адам сияқты сезінді. Нұр ханым өзіне келгенде, оған қалай қарайды? Ол оны көрді ме екен? Мүмкін, ол оны таксист немесе жүк тасушы деп ойлап қалды ма екен? Тарик өзінің кім екенін және не үшін келгенін айтқанда, ол не айтады екен? Ал Нұр мырза не айтады екен? Ол шынымен де Далия суреттегендей тиран ба? Тарик мұны білмеді. Ол Далияның ата-аналарын айтпағанда, оның өзін де көп білмеді. Бірақ болжаудың мәні жоқ еді. Ол жақын арада осы сұрақтарына жауап алатын болады.

— Апа, — деді Далия бір кезде, Тариктің орамалымен анасының көз жасын сүртіп жатып.

— Иә, қызым.

— Апа, сені біреумен таныстырғым келеді.

Тарик күлімсіреді. Нұр ханым қорқып кетті.

— О, — деді ол, — мен білмедім…. Мен ойладым…

— Апа, бәрі жақсы, — деді Далия, Тариктің қолын алып. — Бұл Тарик Джамиль. Үйге келіп, сіздермен көрісуіме ол мені көндірді.

— Шын ба? — деді Нұр ханым. — Сіз Тарик Джамильсіз — менің дұғаларымның жауабы. Өтінемін, кіріңіздер. Мен шәй жасап жіберейін.

— Рахмет, Нұр ханым, — деді Тарик күлімсіреп. — Сіз өте мейірімдісіз. Енді мен Далияның кімге тартқанын білемін.

Олар пәтерге кіріп, аяқ киімдерін шешіп жатқанда, Далияның әкесі шықты.

— Рима, бұл неғылған шу? Мен…

Ол Далияны көріп үндемей қалды. Ол таңырқағаннан аузын ашып қалды. Оның көздері жасқа толды. Басқа еш сөз айтпастан, Далияға қолдарын созды. Далия оның құшағына еніп кетті. Олар бірге жылады.

— Менің қызым үйге оралды, — деді ол. — Менің Далиям әйтеуір келді ғой. Рахмет Саған, Иса. Рахмет Саған. Сен дұғаларды естіп, жауап бересің. Сенің атың мадақталсын!

Тарик тамағына өксіктің келіп қалғанын сезінді. Тағы кішкенеден кейін — оның өзі де өкіріп қоя беретін еді. Ол осы үйде бір минут та болған жоқ, бірақ өзі өмірінде ешқашан да сезінбеген сүйіспеншілікті көрді.

Бағушы Нұр қызын сүйіп, аймалауды тоқтатпады. Исаны да мадақтауын тоқтатпады. Олардың қыздары о дүниеден қайтып келгендей болды, әрі Тарик ойлағандай, қандай да бір мағынада бұл дәл солай еді.

— Далия, — деді анасы біраз уақыттан кейін.

— Иә, апа, — деді Далия, жақсырақ көруі үшін көздерін сүртіп жатып.

Нұр ханым Тарикке қарап, қастарын сұрақ қойғандай көтерді.

— Иә, — деді Далия, әкесіне бұрылып, жастан суланып кеткен орамалымен әкесінің бетін сүртіп жатып. — Әке, сені мен үшін ерекше адаммен таныстырғым келеді. Бұл Тарик Джамиль. Менің үйге келіп, сіздермен көрісуімді қатты қалаған сол еді. Мен қаладым… бірақ мен… қорыққан шығармын. Сіздердің мені қалай қарсы алатындарыңызды білмедім, әлі де маған ренжіп жүрген шығар деп ойладым. Бірақ Тарик отбасынан басқа артық нәрсе жоқ екенін айтты. Ол менімен бірге баруды ұсынды.

Бағушы Нұр Тариктің көздеріне қарады. Ол ашу, күмән немесе айыптау көрермін деп күтті. Ол осыған күні бойы дайындалған. Бірақ шексіз әкелік алғысты көрді.

— Мен әзірше сізді танымаймын, жас жігіт, — деді бағушы, — бірақ сіз маған үлкен сыйлық жасадыңыз. Сіз ұзақ уақыттан кейін маған қызымды әкеліп бердіңіз, сол үшін сізге шексіз алғысымды білдіремін. Құдай сізді жарылқасын, балам. Өтінемін, бізбен бірге кешкі тамақ ішіңіз. Біздің үйіміз — сіздің үйіңіз. Сіз осында қадірлі қонақсыз.

Тарик өзіне көрсетілген жылы қарсы алудан таңқалды (немесе, нақтырақ айтсақ, сөз сөйлеу қабілетінен айырылды). Бірақ ол әлі алдағы күтіп тұрған қиыншылықтарды, ізіне түскендерді еске алып, жеңіл демала алмады.

40

Инспектор Годдар Рами Аккадтың қарсы алдында Бейрут полиция басқармасының тергеу бөлмесінде отырды.

Ол темекі тұтатты, бірақ Рамиге ұсынбады. Ол ыстық кофе ішті, бірақ Рамиге ұсынбады. Ол өтірік сөзді анықтайтын аппараттың қосылуын, Марван Аккад туралы қажетті ақпаратты алуды шыдамсыздана күтті. Техника жұмысын аяқтағанда, Годдар магнитофонды қосты.

— Бәрі анық болу үшін қайталайық: өзіңіздің анттың астында екеніңізді түсінесіз бе? — деп бастады ол.

Рами иықтарын көтерді.

— Тек «иә» немесе «жоқ» деп жауап беріңіз, әрі жауаптарыңыздың жақсы жазылуы үшін анығырақ айтыңыз.

— Жақсы: иә, мен ант астында тұрмын.

— Өте жақсы, — деді Годдар, — бастайық. Сіздің есіміңіз Рами Аккад па?

— Сіз мұны білесіз.

— «Иә» немесе «жоқ».

— Яғни, иә.

— Сіз — «Аккад және серіктестер» фирмасының иесісіз бе?

— Әрине.

— «Иә» немесе «Жоқ» деп жауап беріңіз, Аккад мырза.

— Иә.

— Бұл — күзет агенттігі ме?

— Сұлулық салоны емес қой.

— Мүмкін, сіз жағдайдың маңызды екенін түсінбейтін шығарсыз, Аккад мырза. Менің сұрақтарыма жауап беруден бас тартқаныңыз үшін сізді түрмеге қабата аламын. Әрі жалған айтқаныңыз үшін түрмеге жаба аламын. Сондықтан бұлтартпай, анық жауап беріңіз, түсінікті ме?

Рами тағы да иықтарын көтерді.

— Сонымен, сіздің агенттігіз Таяу Шығыста қызмет атқаратын фирмалардың жетекшілерін қорғаумен айналысады ғой?

— Иә.

— Сіздің серіктесіңіз, сіздің ағаңыз — Марван Аккад па?

— Иә.

— Сіздің ағаңызды Рафик Рэмзи қызының өлімі мен әйелінің жоғалып кетуін тергеу үшін жалдады ма?

— Иә.

— Осы жұмыс үшін сіздің фирмаңыз 500 мың еуро мен соған қосы шығар шығындардың ақысын алдын ала алды ма?

Рами таңқалды:

— Қалайша…

— «Иә» немесе «жоқ», Аккад мырза, әрі мен сіздің ант астында тұрғаныңызды есіңізге саламын.

— Иә, — деді Рами.

— Марванның осы әйелдердің өліміне немесе ұрлануына қатысы бар ма?

— Жоқ.

— Рэмзидің отбасынан ақша талап етуге тырысты ма?

— Жоқ.

— Қазіргі уақытта ол Рэмзидің отбасынан ақша талап етіп жүр ме?

— Жоқ.

— Шын ба? — деп сұрады Годдар, бөлмеде ары-бері жүріп. — Егер бұл солай болса, сізге мынадай сұрақ қоюыма рұқсат етіңіз. Рафик Рэмзидің өлтірілетін күні сіздің ағаңыз Клодетт Рэмзидің қай елде жүргенін білді ме?

Рами маңдайын тыржитты. Бірнеше секунд өтті, бірақ ол жауап бермеді. Ол көздерін жұмды.

— Сонымен, мырза, — деді Годдар, — білді ме?

Рами еш жауап бермеді.

— Менімен ойнамаңыз, Аккад мырза. Сіз бізбен серіктес боласыз немесе түрмеге жабыласыз, әрі фирмаңыздың қаржыларын тұтқынға аламыз. Тағы да сізден сұраймын: Рэмзи мырза өлген күні Рэмзи ханымның қай елде екенін ағаңыз білді ме?

— Иә.

— Бұл ел — Бразилия ма?

Рами тағы да Годдарда бар ақпаратқа таңқалды.

— Иә, — деді ол сенімсіздеу.

— Оның қолында Рэмзи ханымның Сан-Паулу банкісінде түсірілген фотосуреті болды ма?

— Иә.

— Рэмзи ханым қолданып жүрген есепшот нөмірі Марванға белгілі ме еді?

— Сол кезде білген, бірақ…

— Иә немесе жоқ, Аккад мырза.

— Яғни, иә.

— Осы кезде «Аккад және серіктестер» фирмасының оннан астам агенттері Сан-Паулу тауының ауданында, Бразилияда, жұмыс істеп жүр ме?

Рами еш жауап бермеді, бірақ Годдар оны тығырыққа тірегенін білді. Оның қайнар көздерінен алынған ақпараттары шынайы болды. Әрі ол Рамиді жаңғақ шаққандай ашып алады.

— Сонымен, Аккад мырза, жұмыс істеп жүр ме?

— Иә, жұмыс істеп жүр.

— Сол адамдар қаруланған ба?

— Иә.

— Олар бүгін телефон шалып, Рэмзи ханыммен не істегіңіз келетінін сізден сұрады ма?

Годдарға Рамидің бет-жүзінен таңырқағандықты көру ұнады.

— Сіз түсінбейсіз, мен…

— «Онымен не істеу керектігін» сізден сұрады ма?

— Сіз менің телефонымды тыңдадыңыз ба?

— Иә. Сонымен, олар сізге осы сұрақты қойды ма?

— Иә.

— Сіз былай деп жауап бердіңіз: «Әзірше ештеңе. Бұл оңай емес. Мен жақын арада сіздермен байланысамын»?

— Иә.

— Аккад мырза, сіз немесе сіздің ағаңыз Клодетт Рэмзиді ұрладыңыздар ма?

— Жоқ, — деп жауап берді Рами.

— Сіз өзіңіз ұйымдастырдыңыз ба?

— Жоқ.

— Шын ба? Бірақ сіз оның қайда екенін білесіз ғой?

— Иә.

— Сіздің адамдарыңыз ол тұрған үйінен шығуына мүмкіндік бермейді ғой?

— Иә.

— Сіз және сіздің ағаңыз осының барлығында кінәлі емес екендіктеріңізге мен сенуім керек қой?

— Сөзсіз.

— Бірақ бұл соншалықты оңай емес, Аккад мырза. Сізге мынадай сұрақ қоямын: сіздің ағаңыз өткен аптада Касабланкада, Мароккода, болды ма?

— Иә.

— Сөйтіп ол Рания Фаваз атты қыздың үйіне барды, бір кездері сол қыз оған күйеуге шығудан бас тартқан?

— Иә.

— Ал қазір Фаваз ханым мен оның көршісі мерт болды ғой?

— Иә, бірақ Марван мұны істеген жоқ, сіздер басқа адамды іздеп жүрсіздер…

— Аузыңызды жабыңыз! — деп айқайлады Годдар. Тергеудің барысының бұзылғанын ол қаламады. — Сіз менің сұрақтарыма жауап беріп, ережелерімді ұстанасыз, әлде түрмеде түнейсіз, түсінікті ме?

Рами қолдарын кеудесіне жинап алды.

— Сіздің ағаңыз әлі Мысырда ма? — деп сұрады Годдар.

Рами үндемеді.

— Сіздің ағаңыз Каирде ме? — деп қайталап сұрады Годдар.

Рами тағы да ештеңе жауап бермеді.

— Сіздің ағаңыз Мысырдан басқа елге кетіп қалды ма? — деп сұрады Годдар.

Рами жауап беруден мүлдем бас тартты, ал Годдар ашулана бастады.

— Сіздің жалғыз ағаңыз кісі өлімі үшін іздестірілуде. Әрі біз оны табамыз. Ал оны тапқанымызда, біз оған оқ атпаймыз деп уәде бере алмаймын. Егер сіз ағаңызды тірі көргіңіз келсе, бізбен серіктес болуға кеңес беремін. Ал, әзірше сіз түрмеге қамаласыз.

41

Надим Нұр үлкен адам, көздері де үлкен, үлкен қолдары мен қатты күлетін адам еді. Ол енді жыламады, қайта күлді, сөйтіп Тарик те аз қобалжи бастады.

Нұр ханым тамақ әзірлеумен қолы босамай жүргенде, Нұр мырза Тарикке өздерінің кішігірім пәтерін көрсетті. Бұл үш ұйықтайтын бөлмесі, ас бөлмесі, бірақ ас бөлмемен бірігіп кеткен, 15–20 адамға арналған орындықтар мен дивандар тұрған үлкен қонақ бөлмесі бар қарапайым пәтер еді. Қабырға бойындағы сөрелердегі кітаптың көптігі соншалықты, Тарик мұндай көп кітапты тек университеттің кітапханасынан ғана көрген еді. Әр жерде отбасылық және қауымдық оқиғалардың фотосуреттері ілулі тұрды.

Бағушы Нұр Далияның бала кезінен мектепті бітіргенге дейінгі фотоальбомын алып шықты. Сосын Далияның ағасының, Элиастың, суретін көрсетті, оқуды бітірген соң ол әуе жолында қызмет етуге Иорданияға кеткен. Қазір ол истребитель ұшқышы, ағылшын Әуе Күштерінде дайындықтан өтіп жатыр. Ол мүлдем есейіп кеткен — жауынгер, капитан, Далия осының бәрін білмеген. Ол өзінің соншама ұзаққа кеткені үшін, хаттарға жауап бермегені үшін кешірім сұрауын тоқтатпады, бірақ әкесі ешнәрсе естігі келмеді.

Мұның бәрі енді артта қалды, — деді бағушы Нұр өз қызына, әрі оның сөздері оның сезімдерін білдірді. Ол қызының жанында, үлкен қолдарымен оны құшақтап отырды. — Иса сені кешіреді. Ал, мен қалайша дәл солай істей алмаймын? Есіңде ме, Киелі кітапта былай делінген:

«Аспан жерден қанша жоғары болса, Жаратқанның Өзiн сыйлағандарға Жаудыратын рақымы сонша мол да! Шығыс батыстан қашық болғаны сияқты, Күнәмізді бiзден шексiз қашықтатты. Әкенiң сәбиiне жаны ашығанындай, Иемiз де Өзiн қастерлегендерге Дәл сондай жанашырлық танытады»¹.

— Рахмет, әке, — деп жауап берді Далия. — Саған деген ризашылығымды айтып жеткізе алмаймын.

Олар тағы да құшақтасты. Ас бөлмеден Нұр ханым шықты, кофе әкеліп, жемістер мен жаңғақтар салынған вазаны қойды. Ас бөлмеден мұрынды жарып бара жатқан хош иіс шықты.

— Ммм, — деді Тарик, — мынау таджин емес пе?

— Иә, шынымен де, — деді ол. — Сізге ұнайды деп үміттенемін.

— Өте ұнайды, — деді ол. — Бұл…

Тарик өзінің сөзін үзіп тастады. Ол қозының етінен жасалған марокколық рагудың Ранияның ең сүйікті тамағы екенін айтудан аз қалды. Бұл оның тарапынан өте ақымақтық болған болар еді.

— Бұл не болған болар еді? — деп сұрады бағушы Нұр.

— Бұл… Бір кездері Марракеште менің клиентім болған, — деп алдай салды ол, өзінің абайсыз ісінен кейін өзіне келіп. — Мен сол жақта болған әр кезде, ол мені үйіне шақыратын, оның әйелі тамаша мрузию жасайтын. Әлі күнге дейін менің сілекейін ағады.

Ол осыны айтқанда, оны айып сезімі жаулап алды. Ол жақсы адамның үйінде, Құдайдың адамының үйінде отырып алдады. Тағы да оның басынан өткен өмірінің барлығы жалған болған деген ой келді.

— Өзіңіз де білетін шығарсыз, Тарик, мрузия — Далияның сүйікті тағамы, деді Нұр ханым. Оның көздері тағы да жасқа толды. — Біз осы тағамды ол кеткелі бері даярлаған жоқпыз…

Өз сезімдерін басқара алмай, ол кешірім сұрады да, алжапқышымен көздерін сүртіп, ас бөлмеге шығып кетті. Далияның ұзақ уақыт бойы үйге келмеуі қаншалықты терең жара салғанын, әрі Далия туралы көп нәрсені білмейтінін түсінді. Ол оның қандай тамақты жақсы көретінін білмейді, қандай әнді, фильмдерді, телебағдарламаларды ұнататын білмейді. Оның қандай мейрамдарды ұнататынын, қандай тіс пастасын ұнататын білмейді. Оның Нагиб Махфуздың романдарын ұнататынын, әрі саяхаттауды жақсы көретінін біледі. Сондай-ақ оның өзін сүйетінін біледі. Міне, оның білетіні осы ғана.

Өздерінің қарым-қатынастары туралы айтпау керектігі кенеттен есіне түсті. Нұрлар олардың атасқаны туралы білуге дайын емес еді. Бұл өте тез болған болар еді. Атаанасы олардың қалай танысқандары туралы білгісі келеді. Ол мұның кеште болғаны туралы, олардың есірткі шеккендері туралы, сосын бірге жатқаны туралы айта алмайды. Олардың қанша уақыттан бері таныс екендіктері туралы білгілері келеді, ал олардың таныстығы жылдар немесе айлармен емес, сағатпен саналады. Олар оның болашаққа арналған жоспары туралы естігілері келеді. Ал, ол бұл туралы оларға былай айта алмайды: «өлтіріліп қалмауға, түрмеге отырып қалмауға тырысу керектігі туралы».

Тарик осы сұрақтарға, басқа да сұрақтарға жауап бере алмады. Ол айта алатын нәрсенің бәрі жалған болады, әрі осы туралы ойланған сайын, бұл адамдарды алдағысы келмеді — ең болмағанда, олардың және өзінің өмірін сақтап қалу үшін ғана өтірік айтса болғаны.

— Тарик, немен айналысатыныңызды бізге айтып беріңізші, — деді бағушы Нұр, қызын ұзақ уақыт көрмеген әйелінің көңілінің босағанынан назар аударуға тырысып. Сізді бүкіл әлемді шарлауға мәжбүрлейтін — Еуропаға, Мароккоға, Мысыр мен Ливанға — неғылған клиенттер?

Тарик жеңіл күрсінді. Осы туралы ол сағат бойына айта алады. Өзінің аңызын ол түп-тұрығымен білетін.

— Мен компьютер жағынан кеңесшімін, мырза, — деп сөзін бастады ол. — Мен банктерге, сақтандыру компанияларына, көпұлтты корпорацияларға қауіпсіздік жүйелерін орнатуға көмектесемін.

Далияның әкесі күлді.

— Құдай сізге жар болсын, Тарик. Осының бәрі нені білдіретіні туралы еш нәрсе білмеймін. Бірақ бұл өмір сүруге мүмкіндік беретін сияқты ғой.

— Иә, мырза, жеткілікті.

Міне, бар болғаны осы. Оның немен айналысатыны туралы әңгіме тез басталып, дәл солай тез аяқталды. Бағушы Нұр ары қарай әңгімені жалғастырды да, Тарик уайымға түсе бастады.

— Сіз ливандық акцентпен сөйлейсіз, — деді бағушы, кофе жұтынып алып, креслода шалқая түсіп. — Сіз Бейрутта туылдыңыз ба?

Тарик іштей түршігіп кетті. Оның өткен өмірі туралы әңгіме бастау үлкен қате болған болар еді. Ал, өтірік айту алдында айтқан нәрселерінің бәрін есте сақтауды талап ететін, әйтпесе қателесіп қалуы мүмкін. Өткен өмірі туралы аңызы дайын емес еді — ол бұрын керек емес еді. Далия оған көп сұрақ қоймайтын (ол тек ата-анасының өлімі туралы ғана сұраған), себебі өзінің өткен өмірі туралы әңгіме айтқысы келмеген. Егер ол абай болмаса, бағушы Нұр түні бойы оның өткен өмірі туралы сұрастыра береді. Оған Нұр ханым, Далия да қосылуы мүмкін. Ол өзін ұстауға мүмкіндік бере алмайды.

Бірақ не істеу керек? Ол осы үйде, кем дегенде, бірнеше күн қалғысы келеді. Оған бір нәрсе туралы әңгімелесіп отыру керек.

Мәселеден қашудың ең жалғыз жолы, бұл өзінің шабуылға көшуі. Сұрақтарды өзі қою керек. Әңгімеге ол бағыт беретін болады. Тақырыпты таңдап алып, соны ұстанып отыру керек. Осы адамды қандай тақырып қызықтырады екен, оның назарын ұстап тұрады екен? Өткен өмір туралы және Далиямен қарым-қатынас туралы әңгімеден ауысып, қандай тақырыпта олар ұзақ уақыт бойына әңгімелесе алады екен?

42

— Иә, мырза, — деп сөзін бастады Тарик. — Мен Бейрутта өстім. 70-жылдар бала үшін қорқынышты уақыт еді, азаматтық соғысы жүріп жатты, тағы сол сияқты нәрселер, түсінесіз ғой. Барлығы да: мәсіхшілер де, мұсылмандар да өз діні үшін бір-бірін өлтіріп жатты, әркім өз Құдайын жақтап, Сол үшін соғысып жатырмыз деп санады. Дін қанмен, соғыспен, өліммен араласып кетті. Осының барлығы мені дінге қарсы қойды деп айтсам, ренжімейтін шығарсыз. Менің өмірімде өздерін мәсіхшілерміз деп атаған адамдар жарылыстар ұйымдастырып, бәрін жойып, құртып отырды. Тек олар ғана емес, әрине, бірақ осының барлығы менде ұнамсыздық сезімді туғызды. Мен Құдайдан кетіп қалдым.

Мен мәсіхшілер отбасынан шыққандықтан, қауымға барып, мәсіхшілер жақта болуым керек еді. Менің соғысқым келмеді, себебі мәсіхшілер де мұсылмандар жасаған нәрсені жасады — басқа сенімді ұстанғандарды өлтіріп жатты. Бәрі де бірдей болды, мәсіхшілер мен мұсылмандардың арасында ешқандай айырмашылық болмады. Фанатизм, ашу-ыза, жеккөрушілік адамдарды соқыр етті. Сондықтан мен қауым мен мәсіхшілерден алыс болдым. Олар басқалардан еш жақсы емес… Мұның бәрі қорқынышты еді!

— Сондықтан сіз компьютерлермен айналыстыңыз ба, оларда тәртіп пен нақтылық бар, бұл ғылыми, әрі мұны басқаруға болады, — деді Надим Нұр.

— Солай деуге де болады, — деп келісті Тарик.

Бағушы алдына қарай еңкейіп, сыбырлады:

— Сізге бір құпияны ашып беруге рұқсат па, Тарик?

— Әрине, мырза.

— Сіздің білуіңіз үшін, — әрең естілетіндей айтты Надим, — мен өзімді мәсіхшімін деп санамаймын.

Бұл сөз Тарикті таңқалдырды.

— Сізді түсінбедім, мырза, — деді ол. — Сіз бағушы емессіз бе?

— Иә, мен бағушымын, — деп жауап берді Надим, — бірақ мен өзімді мәсіхшімін деп атамаймын.

— Ал сіз өзіңізді қалай атайсыз?

— Исаның соңынан еруші.

— Бұл бір нәрсе емес пе?

— Осының бір нәрсе болғанын қалаймын, — деді Надим. — бірақ мен бізде көптеген адамдардың өздерін мәсіхшіміз деп санайтынын көрдім. Олар мұсылман да емес, еврей де емес екендіктерін айтқысы келеді. Бірақ олар өздерінің Иса Мәсіхтің шынайы соңынан ерушілер екенін білмейді.

— Бірақ олар қауымға барады ғой?

— Әрине, бірақ қауымға бару арқылы адам мәсіхші болмайды, дәл сол сияқты мейрамханаға келуі арқылы адам тағамға айналмайды ғой. Шынайы мәсіхшілік этникалық топқа немесе нәсілге жатпайды. Бұл клуб емес. Ол туу туралы куәлікке немесе төлқұжатқа жазылмайды. Ол саналы, өз еркіңмен қабылданған шешімге негізделеді.

— Сонда осы шешімнің мәні қандай?

— Бұл — Құдайдың сіздің сүйетініне және Киелі кітапта айтылғандай, сіздің өміріңізге арналған Оның ерекше жоспарының бар екеніне сенуге шешім қабылдау. Сонда Құдай сіздің неліктен туылғандығыңыздың себептері мен мақсаттарын аша бастайды.

Бағушы Надим Тарикке мұқият қарап, былай деп сұрады:

— Құдайдың бар екеніне сенесіз ғой?

Бұл күтпеген сұрақ еді, бірақ Тарик тез жауап берді:

— Әрине, Құдай бар. Бар болуы керек.

— Бұл дұрыс. Құдай бар болуы керек. Әйтпесе, біздің әлемді, ондағының барлығын кім жаратты? Жерді, Аспанды, Галактиканы? Ал жануарларды, өсімдіктерді, адамды ше? Тек Құдайдың ғана осыларды жаратуға құдіреті жетеді — өте күрделі, әрі тамаша.

Далия үстелді жая бастады, ал Нұр ханым әңгімеге араласты:

Ол — біздің Жаратушымыз. Өзінің өмір сүріп жатқаны үшін әркім де Оған шүкіршілік білдіруі керек. Құдайдың бар екендігінің куәлігі — адам, біздің ар-ұжданымыз, мәңгілікті сезінуіміз. Сүлеймен патша былай деген: «Ол бәрін де өз уақытында тамаша етіп жараты… Құдай істеген нәрселердің барлығының да мәңгілік қала беретінін түсіндім… Құдай мұны Өзінің даңқы үшін істейді»².

Құдайдың бар екеніне сенбеу мүмкін емес, — деп сөзін жалғастырды бағушы Нұр. — Ешбір саналы адам мұны теріске шығара алмайды. Дәуіт пайғамбар былай деген: «Ақылсыздар iштей «Құдай жоқ!» деп ойлайды, Әбден бұзылған олар жексұрындық жасайды, Жақсылық жасайтын ешқайсылары болмайды»³.

— Мырза, мен ақымақ емеспін, бірақ соншама ұлы Құдайдың мені сүйетініне сену қиын.

— Әрине, Құдай сізді сүйеді, әрі бізге деген Өз сүйіспеншілігін үнемі растап отырады.

— Өз сүйіспеншілігін растайды? Қалайша?

— Таңның атысымен, күннің батысымен, таулар мен жазықтармен, ағаштар мен гүлдермен, жануарлардың айқайы мен құстардың әнімен, жүрегіңіздің қағысымен және демалуыңызбен. Сіздің мұқтаждықтарыңызбен қамтамасыз етуі арқылы, сізді сақтауы арқылы. Киелі кітап Оның сүйіспеншілігін Оның сөздері арқылы жариялайды: «Жаратқан Ие бізге ежелде аян беріп былай деген еді: Сендерге деген сүйіспеншілігім мәңгілік, берік мейіріміммен сендерді Өзіме баурап келемін»⁴.

— Бұл шын ба?

— Иә, әрі Оның сіздің өміріңізге арналған тамаша жоспары бар. Мәсіх былай деген: «Ұры ұрлап, сойып, құрту үшiн келедi. Ал Мен адамдар шынайы өмiрге ие болсын және өмiрi рухани игiлiкке толы ағыл-тегiл мол болсын деп келдiм»⁵.

— Бұл біз туралы ма?

— Иә, бірақ біз күнәнің салдарынан осы сүйіспеншілік пен осы жоспардың игіліктерімен рахаттана алмаймыз.

— Міне, мәселе қайда жатыр деңіз.

— Адам — күнәһар, ол Құдайдан ажыраған. Адамзат осы сүйіспеншілік пен жоспардан алыстап кеткен.

— Өкінішті-ақ екен.

— Өзіңіз білетіндей, Құдай Адам Атаны рухани жағынан Өзіне ұқсас етіп, таза да мінсіз етіп жаратты, бірақ Адам ата Құдайға мойынсұнбай, Оған қарсы шықты. Адам ата мен Хауа ана тыйым салынған жемісті жеді де, Құдайдың жазасы мен айыптауынан зардап шекті. Күнәнің құны — өлім. Өлімді Құдай жаратқан жоқ, өлімді күнә алып келді — тек тәни өлім ғана емес, сонымен қатар рухани өлім, яғни Құдайдан ажырау. Күнәһар Адам ата киелі Құдаймен қарым-қатынаста қалуы мүмкін болмады, сондықтан ол Едем бағынан осы әлемге қуылды да, күнә енді онымен бірге қалып, барлық ұрпақтарға беріледі, бірақ…

— Бірақ не?

— Бірақ Құдай тек шексіз әділетті ғана емес, сонымен қатар шексіз мейірімді. Ол күнәні жазалаусыз қалдыра алмайды, бірақ Ол сонымен қатар сүйіспеншілік, кешірім мен мейірім көрсете алады. Өзінің қайырымдылығы мен сүйіспеншілігінің арқасында, Ол адам үшін құтқарылу мен өзі әуел баста жаратылған болмысты және Онымен қарым-қатынасты қалпына келтірді.

— Яғни, Құдай барлық күнәларды кешірді.

— Ал әділдік ше? Күнә әлі де өлім жазасына кесіледі.

— Иә, осында қиындық бар…

— Құдай Өзі әділдіктің қанағттануының шешімін, жолын ұсынды. Ол күнәның құнын төлеуді Иса Мәсіх арқылы жасады. Адам Атада бәрі өлгендей, Мәсіхте бәрі тіріледі.

— Бұл нені білдіреді? «Өйткенi Құдай адамзатты сондай қатты сүйгендiктен, Өзiнiң жалғыз рухани Ұлын құрбандыққа бердi. Ендi Оған сенушi әркiм жаны тозаққа түспей, мәңгiлiк өмiрге ие болады»⁶.

Иса Мәсіх — адамзаттың құтқарушысы екеніне, бізді күнәдан азат ету үшін Оның айқыш ағашта өлгеніне, әрі бізге мәңгілік өмір беру үшін өлімнен қайта тірілгеніне сену керек. Ол — аспандағы мәңгілік өмірге апаратын жалғыз ғана жол.

Тарик терең ойланып, былай деп сұрады:

— Неліктен бұл Иса Мәсіх болуы керек еді?

— Жақсы сұрақ. Неліктен дәл Иса Мәсіх? Құдай жазаны белгіледі, енді тек Ол ғана жазадан азат ете алады. Жазадан азат ету үшін, күнәның құны төлену керек. Мұны кім істей алады? Тарик, сіз білесіз бе, қандай құн төлену керек?

— Иә. Күнәнің жемісі — өлім.

— Әлдекім өлуі керек. Бұл адам бола алмайды, себебі Құдай оған мейірім көрсетеді, әрі оның өлгенін қаламайды. Басқа таңдау — Құдай, бірақ Құдай өле алмайды. Орынбасар керек — адамның да, Құдайдың да болмысы бар. Ол киелі болуы керек — еш күнәсіз, яғни, ол Адам Атаның ұрпағынан бола алмайды. Осындай тек Иса Мәсіх қана болды. Құдай адам тәнін қабылдап, адамның орнына өлуі үшін, күнә үшін жазалануы үшін, сөйтіп құтқарылуды мүмкін ету үшін, өлімнен қайта тірілуі үшін дүниеге келді.

Бөлмеде тыныштық орнады, мұны бағушы Нұр бұзып жіберді:

— Мәсіхтің соңынан ерудің мағынасы, міне, осы. Мен өзіме осы шешімді 32 жыл бұрын жасағанмын, әрі осы шешім менің өмірімді толығымен өзгертті.

Оның сөздері сенімділікті, тыныштық пен қуанышты білдірді.

— Бірақ, Тарик, көптеген адамдар өмір бойына қауымға барып, басқаларға, өзіне де өздерінің мәсіхші екенін айтады, бірақ олар Мәсіхтің шынайы соңынан ерушілері емес екенін өз тәжірибеме сүйеніп айта аламын. Олар дұға етеді, ораза ұстайды, кедейлерге көмектеседі, бірақ олар Мәсіхке үміт артып, Оның соңынан еруге шешім қабылдамаған, нәтижесінде олар, өкінішке орай, Құдайдың сүйіспеншілігін сезінбейді, өмірлеріне арналған Құдайдың жоспарын түсінбейді. Оның үстіне, өздерін мәсіхшіміз деп атайтын көптеген адамдар Иса үйреткен нәрселерді аяқ асты етіп таптайды. Олар өтірік айтады. Арақ-шарапқа, есірткіге құмар болады. Некеге дейін жыныстық қарым-қатынасқа түседі, некеден тыс байланыстарға түседі.

Тарик Далияның бетіне қарағысы келді, бірақ батылды бармады. Ол Далияның бүрісіп отырғанын көз алдына елестетті, оған әкесінің Исаға деген сүйіспеншілігін есту ыңғайсыз болар, өздерін тек мәсіхшіміз деп санайтындардың қатарына әкесі өзін де жатқызатынын түсінетін шығар. Алайда, Тарик әңгіменің осылай ауысқанына қуанды. Далияның әкесі мәсіхшілік туралы түні бойы әңгіме айта алатынына сенімді еді, әрі Тариктің өткен өмірі мен Далиямен қарым-қатынасы туралы қиын тақырыптардан қашуға мүмкін болады.

Ол сұрақ қоюға ыңғайланып еді, бірақ бағушы оның алдын орады.

— Қалай ойлайсыз, Тарик, сіздіңше, Иса Мәсіх Кім?

Тарик осы туралы шынайы ойланбағанын өзіне мойындады.

— Мен Исаның соңынан еруші емеспін, мырза. Бірақ мен айтқан болар едім, Ол ұлы діни қызметкер болған.

Бағушы басын изеді.

— Мен бұнымен келісемін, жігітім. Сөз жоқ, Иса Мәсіх ұлы діни қызметкер болған, Оның өмірі мен тәлімі тарих барысын өзгерткен. Бірақ Ол тек жақсы адам немесе ұлы ұстаз ғана болған жоқ. Жаңа Келісім Ол туралы Құдай деп айтады.

— Нұр бағушы, маған ашық айтуға бола ма?

— Әрине, өтінемін, Тарик, сіз — достарыңыздың арасындасыз.

— Олай болса, түсінемін: Жаңа Келісімді жазған мәсіхшілер Иса — Құдай деп ойлауы мүмкін. Олар, мүмкін, Исаның Құдай болғанын қалаған шығар. Бірақ Исаның Өзі, әрине, осылай айтпаған.

— Шындығында, Тарик, айтқан.

43

Нұр ханым бәрін тамаққа шақырды. Нағыз той күтіп тұр еді, әрі Тарик те мұны сабырсыздықпен күтті. Бірақ, диваннан тұрып жатып, ол Далияның жүзінен таңырқағандық кейпін көрді.

Далия мұны әкесін немесе күйеу жігітін ренжітіп алмау үшін дауыстап айтпаса да, әңгіме оған ұнамаған айдан-анық. Бірақ Тарик тақырыпты ауыстыруға асықпады.

— Неліктен сен маған әкеңнің сондай қызық адам екенін айтпадың? — деп қалжыңдады ол, үстелге отырып жатып.

Далия көздерін сығырайтты. Ол оған ренжігенін ата-анасына көрсеткісі келмеді, бірақ егер көзқараспен өлтіруге болатын болса, Марван Аккад (немесе Тарик Джамиль) енді өлген болар еді.

— Дін туралы сөйлесу саған қызықты болады деп ойламаппын, — деді ол.

— Иә, бұл саясат туралы сөйлесуден шынымен қызық, — деп қуанышпен жауап берді Тарик, оның көңілкүйін көтеруге тырысып. Мұның осылай істеуі Далияның әкесінің басқа қауіпті тақырыпқа ауысуына мүмкіндік бермеді.

— Далия, дұға етесің бе? — деп сұрады бағушы Нұр, олар орындарына отырғанда.

— Одан да өзің бізге құрмет көрсетші, — деп жауап берді ол.

— Жарайды, — деп келісті ол, алайда Тарик байқағандай, көңілі түсіп қалды.

Бағушы, оның әйелі мен Далия қолдарын жайып, бастарын иді де, көздерін жұмды. Тарик асығыс олардың соңынан қайталады.

— Қымбатты Әке, біз Сенің сүйіспеншілігің мен мейірімің үшін, бізді сүйіп, мәңгілік өмірге ие болуымыз үшін, айқыш ағашта біз үшін өмірін құрбан ету үшін, Өз рухани Ұлың Иса Мәсіхті жерге жібергенің үшін алғыс айтамыз. Сен — біздің дұғаларымызды еститін Құдай екендігің үшін Саған алғыс айтамыз, әрі Далияны аман-есен үйге алып келгенің үшін шын жүректен алғыс білдіреміз. Далияны және оның досы Тарикті молынан жарылқашы, олар өздерін осында сүйікті де қадірлі қонақтар екенін сезінулері үшін оларды жарылқашы деп сұраймыз. Осы үй өмір қиыншылықтарынан паналайтын жер болсыншы. Осы тағам үшін және бірге болуымызға мүмкіндік бергенің үшін Саған алғыс айтамыз. Исаның атымен дұға етеміз. Аумин.

Бағушының соңынан бәрі қайталап «аумин» деді, Тарик те осылай істеді. Ол бұрын ешқашан да мәсіхшілік дұғаға қатыспаған. Дұға оны қызықтырып алды. Дұға оған шынайы, қарапайым, әрі жеке даралық сияқты көрінді — бала кезінен есінде қалған үлкендердің дұғасы сияқты емес. Бағушы шынымен де өздерімен бірге бөлмеде отырған Құдайға айтып жатқан сияқты. Тарик ғажап тыныштықты сезінді. Мүмкін, осы сезім жаңа ғана дайындалған тағамнан әсер еткен шығар, — ол өзінің соңғы рет қашан үй тағамын жегенін есіне түсіре алмады.

— Тарик, сіз Жаңа Келісімді оқып па едіңіз? — деп сұрады бағушы Нұр, Тарик сиыр еті мен көкөністерді мақтауын доғарғанда.

— Жоқ, мырза, — деп басын шайқады Тарик, — ешқашан.

— Оқыңыз. Меніңше, сізге қызықты болатын сияқты. Мен сізге бір данасын сыйға беремін.

— Үлкен рахмет, бірақ мен мұндай сыйлықты қабылдай алмаймын.

— Мен мұны қуана істеймін. Себебі мен бағушымын ғой.

Тарик күлді. Бұл шын.

— Жарайды, рахмет. Мен Жаңа Келісімді оқығым келеді.

Онда сіздің өзіңіздің кітабыңыз болу керек. Меніңше, оның мені баулап алғаны сияқты, сізді де баулап алады деп ойлаймын. Мысалы, Иса Өзі мен Құдайдың бір екені туралы бірнеше рет айтады. Мысалы, Жохан жазған Ізгі хабарда Иса былай дейді: «Әкем Екеуiмiз бiртұтаспыз»⁷, және «Сонда олар: — Әкең қайда? — деп сұрады. Иса оларға: — Сендер Менi де, Әкемдi де бiлмейсiңдер. Егер Менi бiлсеңдер, онда Әкемдi де бiлер едiңдер, — дедi»⁸, сонымен қатар «Менi көрген кiсi Менi Жiбергендi де көредi»⁹.

Марта есімді әйелге Иса былай дейді: «Ал Иса оған: — Қайта тiрiлу мен шынайы өмiр — Менмiн. Маған сенетiн адам өлсе де, шынайы өмiр сүретiн болады. Осылай өмiр сүрiп, Маған сенген әрбiр адам ешқашан да рухани өлмейдi. Бұған сенесiң бе? — дедi. Марта: — Иә, Ием, Сiздiң пайғамбарлар дүниеге келедi деп алдын ала айтқан Мәсiх, Құдайдың рухани Ұлы, екенiңiзге сенемiн, — дедi»¹⁰.

— Иса шынымен де осылай айтты ма?

Иә, Ол шынымен де осылай айтты, әрі бұл өте батыл іс еді! Жохан жазған Ізгі хабардан біз сол заманғы діни басшылардың Исаға ашуланғаны соншалықты, олар Оны таспен атып өлтіргілері келді. «Сонда дiндар яһудилер Оны тас лақтырып өлтiру үшiн тағы да жерден тас алды. Иса оларға: — Көз алдарыңда Әкем тапсырған көп игi iстер iстедiм. Солардың қайсысына бола Менi тас лақтырып өлтiрмексiңдер? — деп сұрақ қойды. Дiндар яһудилер: — Сенi игi iсiң үшiн емес, Құдайды қорлағаның үшiн тас лақтырып өлтiрмекпiз. Сен адам бола тұра, Өзiңнен Құдай жасағың келедi! — дедi»¹¹.

Ақыр соңында олар Оны өлім жазасына кескенде, Оған тағылған ресми айып Құдайға тіл тигізу болды, яғни, Оны Өзін Құдаймын деп айтқаны, мұны діни қызметкерлер теріске шығарды.

Әйтпесе, неліктен Ол туралы хабар бүкіл Таяу Шығысқа тарап кетті дейсің? Матай жазған Ізгі хабарда былай делінген: «Бұдан кейiн Иса бүкiл Ғалилея аймағын аралап жүрiп, мәжiлiсханаларында тәлiм бердi. Құдай Патшалығы туралы Iзгi хабарды уағыздап, адамдарды барлық ауру-сырқауларынан сауықтырды. Иса туралы хабар бүкiл Сирия өлкесiне де тарап, жұрт Оған түрлi дерттерi бар қиналып науқастанғандардың бәрiн де, жын соққандарды, ұстамалы-қояншықтар мен сал болғандарды алып келiп жатты, ал Иса оларды сауықтырды. Ғалилея, Онқала және Яһудея аймақтарынан, Иерусалим қаласынан әрi Иорданның шығыс бетiнен көптеген халық Оның соңынан iлестi»¹².

Құдайдың сүйіспеншілігі мен адам өміріне қатысты Оның жоспары туралы Ізгі хабарды жеткізу үшін Исаның Ливанға келгені туралы да айтылады.

— Ливанға? — Тарик шанышқысын қойды. — Нақты қайда?

—Сұр мен Сайдке.

Тарик өзінің таңырқағандығын білдірмеуге тырысты.

— Осының қайда жазылғанын маған көрсетесіз бе? — деп сұрады ол. — Мен өзім көрсем деп едім. Мен осы туралы ешқашан да естімеп едім.

— Әрине, — деді бағушы Нұр. — Аузын орамалмен сүртіп, орнына тұрды да, өз Киелі кітабын алды. Ол Матай жазған Ізгі хабарды ашты.

— Міне, — деді ол.

Тарик Киелі Жазбаны алды да, оқи бастады: «Иса сол жерден кетiп, Тир мен Сидон аймағына барды»¹³.

Иса шынымен де оның туған қаласында, Сайдте болыпты? Тарик аяттарды қайталап оқып жатып өзіне сұрақ қойды. Неліктен ол осы туралы білмейді? Неліктен оған мұны ешкім де айтпаған?

44

Годдардың телефоны соқты. Ол кімнің шақырып жатқанын көрді, бірақ бәрібір жауап берді.

— Нәтиже бар ма? — Скелеттің білгісі келді.

— Біраз, — деді Годдар.

— Аккадтың бауыры берілді ме? — деп сұрады Лемье.

— Жоқ.

— Марванның қайда екенін айтпады ма? — деп сұрады Лемье.

— Жоқ.

— Ол бір нәрсе айтты ма?

— Ештеңе. Мен оны түрмеге жөнелттім.

— Немене?!

— Басқа не істей алар едім? — деп тісін қайрады Годдар.

— Марванды ұстап беруге күштей алар едіңіз, — деп жауап берді Лемье.

— Дәл осы үшін мен оны түрмеге қамадым. Рами Аккад сияқты адам ұзақ уақытқа Бейрут түрмесінде отыра алмайды. Маған сеніңіз.

— Түсінбеймін, — деді Лемье. — Сіз нәтиже бар деп едіңіз ғой.

— Иә, бар.

— Қандай?

— Біз Рамидің спутник телефонын тыңдадық.

— Сонымен…

— Сөйтсек, ол оншақты қарулы адамды Сан-Паулуға жіберіпті. Солардың сол жақта кімді ұстап тұрғанын табыңызшы.

Екінші жақта тыныштық орнады.

— Инспектор, сіз мені естідіңіз бе? — деп сұрады Годдар.

Бірақ Лемье жауап бермеді. Қатты таңқалғандықтан сөйлей алмай қалған сияқты, Годдардың не айтқысы келіп тұрғанын білетіндей.

— Олардың қолында Рэмзи ханым бар, — деді Годдар. Ол «бомба» тастады да, оның қалай әрекет ететінін күтті.

Бірақ еш әрекет болмады. Үнсіздік жалғасты.

— Мен барлығын тұтқындап, Рэмзи ханымды азат ету үшін өз адамдарымды жібердім, — деп сөзін жалғастырды Годдар. — Олар Бразилия әкімшілігімен бірігіп әрекет етеді.

Годдар бір нәрсе естуге үміттенді, бірақ ешнәрсе естімеді.

— Сіз мені естіп тұрсыз ба, инспектор? — деп сұрады ол.

— Иә, естіп тұрмын.

— Неліктен үндемейсіз? Бұл — маңызды жаңалықтар. Сіз риза болады деп ойладым. 24 сағаттан кейін Рэмзи ханым Монте-Карлода қауіпсіздікте болады, сонда мен оған барлық нәрсе туралы ақпаратты бере аламын. Сіз де осыған қатысқыңыз келе ме?

— Мен әлі сізбен байланысамын, — деді Лемье, оның дауысынан қуаныш емес, қайта тығырыққа тірілген адамның қиналысы сезілді. Әрі Годдар мұның себебін түсінбеді.

45

Түскі астарын бітіріп, бәрі пахлава мен түрікше кофе өздерін күтіп тұрған қонақ бөлмеге кетті.

— Надимнің айтайын дегені, — деді Нұр ханым, — Иса Өзінің Құдайлық болмысы туралы ашық айтқан. Ол мұны айғақ ретінде растаған. Оның үстіне бәрі де, сонымен қатар жаулары да, Оның не айтып тұрғанын білді. Иә, бұл оларға ұнамады, бүгін де көптеген адамдарға ұнамайды. Бірақ, бұл құпия болған жоқ.

— Мүмкін, солай шығар, Нұр ханым, — деді Тарик, — бірақ бұл мен үшін жаңалық.

— Біз мұны түсінеміз, — деп жауап берді ол. — Біз үйленгенімізде, біз екеуіміз де Исаның Өзін Құдаймын деп айтқаны туралы ешнәрсе білмедік. Себебі ешқайсымыз да Мәсіхтің соңынан ерген отбасында өспедік. Надим да, өзім де ешқашан да Киелі кітапты оқымағанбыз. Бір күні бір жас жұбайлар біздің ойлануымызға түрткі болды. Дәл қазір сіз отырған жерде отырған күйеуі былай деді: «Жаңа Келісімді оқып, Исаның Өз Құдайлық болмысын растағанын көрмеу — бұл көшеде ашық күн астында тұрып, күнді көріп тұрған жоқпын деумен бірдей». Киелі кітапты оқымағандығыма ыңғайсыздансам да, шынымды айтсам, бұл маған қатты тиді. Надим де осыны сезінді. Жаңа Келісімнің бір данасын алып, біз сол кеште оны оқи бастадық. Біз көбірек оқыған сайын, достарымыздың айтқаны дұрыс екеніне соғұрлым көзіміз жетті.

— Ары қарай не болды? — деп сұрады Тарик, сосын кенеттен ойланды: ол тек өз өмірі туралы әңгімеден қашқысы келе ме, әлде, оған шынымен де қызықты ма?

— Біздің өміріміз қиындап кетті, — деді бағушы Нұр.

— Қалайша?

— Ойлап қараңызшы, — деп түсіндіре бастады ол, Далия кешірім сұрап, ыдыс-аяқты жууды сылтауратып ас бөлмеге шығып кеткенде. — Иса Өзін Құдаймын деп айтқан болса, онда Ол жәй ғана ар-ұжданы жоғары адам немесе дана пайғамбар ғана бола алмайды. Ол — әлде Құдай, не Құдай емес. Ол шындығын айтты немесе алдады. Үшінші жауап болмайды. Өзінің Құдайлық болмысын Ол түрлі жолдармен растады. Әрі Оның айтқандарын біз қабылдауымыз керек, не бас тартуымыз керек, сенуіміз керек немесе келіспеуіміз керек. Бейтарап қалуға болмайды. Жаңа Келісімді оқып шыққаныңыздан кейін, Ол айтқан нәрсенің барлығын (Өзінің Құдайлық болмысын растағанын қоса) ақиқат деп мойындауыңыз керек немесе Оны алдамшы деп санауыңыз керек.

Ақиқаттың игілігін уағыздаған адам, ақиқатқа сай келмейтін сөздерді айта ала ма — шәкірттерін, бүкіл әлемді, бізді алдай ала ма? Егер Оның айтқандары — жалған болса, онда қалайша Ол айқыш ағашқа керіліп өле алды? Кім жалған үшін өле алады?

Тарик, балам менің, Мәсіх — Құдай. Ол мұны Өзі туралы ашық айтты, әрі Ол айтқан сөздердің барлығы Киелі кітапта нақты, әрі шынайы жазылған. Сондықтан өзім және миллиондаған сенушілер осыны ақиқат ретінде қабылдаймыз.

— Тарик, — Нұр ханым әңгімеге қосылды, — бұл шынымен де ақиқат. Әрі, Құдай Сөзі болып табылатын Киелі кітапты оқу арқылы сіз осыған дәлел табасыз.

— Шынымен бе? — деп таңырқады Тарик.

— Жохан жазған Ізгі хабар былай басталады: «Сөз адамға айналып, арамызда өмiр сүрдi.¹⁴ Сонда бiз Әкенiң жалғыз рухани Ұлының асқан ұлылығын көрдiк: Ол рақымдылық пен шындыққа толы едi»¹⁵. — Мәсіх біздің арамызда өмір сүрді.

— Осы сияқты үзінділер көп, — деп сөзін жалғастырды бағушы Надим. — Жаңа Келісімде Исаның Құдай екендігі 11 рет айтылған, 50 рет — Оның Құдайдың рухани Ұлы екендігі айтылған.

— Рухани Ұлы…? — түсінбегендіктен, қайта сұрады Тарик. — Бұл түсініксіз.

— Себебі, — деп күлімсіреді Надим, — сіз Оған адамдық көзқараспен қарап тұрсыз. Тәни мағынадағы ұл емес: Құдай — Рух, әрі Ол балалы бола алмайды. Мәсіх — рухани мағынадағы Ұл. Рухани Ұл Құдайға тең. Ол Құдайдың болмысы.

Бір сөзбен айтқанда, Иса, міне, осындай. Егер сұрақтарыңыз болса, біз қуана жауап береміз.

— Жаңа Келісімді оқығаныңызда, — деді Нұр ханым, — өзіңіз де мұны көресіз. Исаның — Ұстаз екенін білетін боласыз, мұны Оның достары да, сонымен қатар жаулары да айтқан. Иса — Құдайдың рухани Ұлы деген Оның куәлігінің бірін қабылдамайынша, Оны ұстаз деп санауға бола ма? Жақсы ұстаз алдай ала ма және өзі туралы жалған айта ма?

— Меніңше, айтпайды.

Ашуы келіп жүрген Далия үстелдің үстін жиыстыруды жалғастырды. Бағушы Нұр былай деп қосты:

— Мен Мәсіхтің өмірін зерттегенімде, Тарик, мені ерекше таңқалдырған айғақ мынадай: өзім білген немесе оқыған адамдар Мәсіхтің соңынан еруге шешім қабылдағанда, олардың өмірлері жақсара бастады. Олар Мәсіхке ұқсас бола бастады, мейірімдірек, адалырақ бола бастады. Олар қиналғандар мен кедейлерді сүю және көмектесу қабілетіне ие бола бастады. Мені таңқалдырғаны, Исаны жариялаған жерлерде бүкіл халықтың тағдыры өзгеріп отырды. Егер Мәсіх адам жүрегі мен өмірін өзгертетін күшке ие болмаса, бұл мұмкін бе еді? Тек Құдай ғана мұны істей алады.

Ойланып, Тарик басын изеді.

— Бұл шындық.

46

Далияның бауырының бөлмесіне кіріп, есікті ішінен жауып, Тарик төсекке жатты да, өмірінде алғаш рет Жаңа Келісімді оқи бастады.

Ол бірінші кітапты ашты — Матай жазған Ізгі хабар — сосын тоқтамастан, бірнеше сағат бойына оқыды. Ол сонымен қатар Марқа, Лұқа және Жохан жазған Ізгі хабарларды оқып шықты. Осы бірнеше сағат ішінде ол Иса Мәсіх туралы көп нәрсені білді. Пәк қыз Мәриямнан туылғанын, Назареттен шыққан ағаш ұстасының зағиптардың көздерін ашқаны туралы, құлақтары естімейтіндерді — еститін еткені, мүгедектер мен сал болып қалғандарды — жүре алатын, тіпті секіре алатын еткені туралы білді. Ол жындарды қуып, өлгендерді өмірге қайта оралтты — олардың бірінің бейітте жатқанына төрт күн болған екен. Бірақ Тарикті бәрінен де Исаның айтқан сөздері, астарлы әңгімелері мен тәлімі қызықтырды. Осы сияқты сөздерді ол бұрын ешқашан да естімеген. Ол Матай жазған Ізгі хабардағы Таудағы Уағыз туралы ойланды. Иса былай дейді: «Ежелгi адамдарға: «Кiсi өлтiрме! Кiсi өлтiрген әркiм сотталуға тиiс» деп бұйырылғанын естiдiңдер. Ал Мен сендерге былай деймiн: кiмде-кiм бауырласына кәрiн төксе, соны Құдай соттайды. Бауырласына «Сенен еш пайда жоқ!» деп балағаттайтын әркiм Жоғарғы кеңес алдында жауап бермек, ал «Құдайсыз ақымақ!» деп жамандайтындар тозақ отына түседi»¹⁶.

Ол ешқашан да адамдармен қарым-қатынасқа осылай қарамаған. Ол оқуын жалғастырды: «Сендер «Маңайыңдағы кiсiнi жақсы көрiп, жауыңды жек көр!» дегендi де естiдiңдер. Ал Мен сендерге айтамын: жауларыңды жақсы көрiңдер! Өздерiңдi қудалағандар үшiн Тәңiр Иеге сиынып мiнажат етiңдер! Осылайша көктегi Әкелерiңнiң рухани балалары боласыңдар: Ол жамандарға да, жақсыларға да күн сәулесiн бiрдей түсiрiп, әдiлдерге де, әдiлетсiздерге де жаңбырды бiрдей жауғызады. Ал егер өздерiңдi жақсы көретiндердi ғана жақсы көрсеңдер, онда сендерге қандай сый берiлмек? Тiптi күнәкар салықшылар да солай етпей ме?»¹⁷.

Мұның мағынасы бар, бірақ кім жақынына осылай қарай алады?

«Сонымен көктегi Әкелерiң қандай мүлтiксiз болса, сендер де сондай мiнсiз болыңдар!»¹⁸.

Оқығанының бәрі оны таңқалдырды. Қарапайым адам осы сияқты нәрселерді айта алмайды. Осы Иса неткен ерекше тұлға еді!

Оны ұят сезімі жаулап алды және өзінің қуыс кеуде екенін сезінді. Көбіне басқа адамдарға, тіпті бауырына, бағытталған ашумен не істеу керек? Тарик өзінің ашуының айыптауға жататынын түсінді.

Ал жауларыңды сүйіңдер деген шақыру ше? Оған достарының өзін сүю жеңіл болмағанда, ол жауларын сүйе ала ма? Ол Лемьені, Годдар мен Клодетт Рэмзиді сүйе ала ма?

Исаның өмірінің тарихын оқып отырып, Оның шынымен де Өзінің айтқандарына сай келетінін көрді. Ол жауларынан Тарик сияқты қашқан жоқ. Ол тұтқынға түспеу үшін алдаған жоқ. Жаулары Оған бақшада бас салғанда, Ол қарсылық көрсетпеді, ал Петір Оған көмектесуге ұмтылып, дін қызметкерінің қызметшісінің құлағын шауып түсіргенде, Иса оған жекіп тастап, қылышын қынабына салуын сұрайды. Қылыш ұстағандардың барлығының қылыштан өлетінін айтты.

Тарик тоқтамастан оқыды. Ол мүмкіндігінше Иса туралы көбірек білуді қалады. Осыншама жыл өмір сүріп, Иса туралы білмегені қалай?

Жохан жазған Ізгі хабардың 19 тарауына дейін оқып шығып, ол қатты таңқалды:

«Осыдан кейiн Пилат Исаға дүре соқтырды. Бiр топ жасақшы тiкендi бұтақшалардан тәж өрiп, оны Исаның басына кигiзiп, бiр қан қызыл шапанды үстiне желбегей жапты. Олар Исаның алдына тұра қалып: «Яһудилердiң Патшасы жасасын!» — деп, шапалақпен бетiнен ұра бердi»¹⁹.

Өмірінде алғаш рет ол Исаның жазасы туралы толықтай білді.

«Сонда Пилат олардың дегенiне көнiп, Исаны айқышқа шегелеп өлтiруге бұйырды. Мәсiхтiң айқышқа шегеленiп, жанын құрбан етуi.

Сонымен жасақшылар Исаны ұстап алып кеттi. Ол айқыш ағашын Өзi арқалап, қаладан шықты да, Маңдайтөбе деп аталатын жерге қарай бет алды; мұның жергiлiктi аты Ғолғота. Жасақшылар Исаны басқа екi адаммен бiрге, бiреуiн оң, екiншiсiн сол жағына, ал орталарына Исаны қойып, үш айқыш ағашқа керiп шегелеп, көтерiп қойды»²⁰.

Ары қарай жазылған сөздер оны қобалжытты.

«Иса шегеленген айқыштың қасында Оның шешесi, нағашы әпкесi, Клеопаның әйелi Мәриям және мағдалалық Мәриям тұр едi. Иса шешесiн және оның қасында тұрған Өзiнiң жақсы көретiн шәкiртiн көргенде шешесiне: «Апа, ендi мынау — сiздiң ұлыңыз!» — дедi. Содан кейiн шәкiртiне: «Ендi осы кiсi — сенiң анаң!» — дедi. Сол сәттен бастап шәкiртi Исаның шешесiн қамқорлығына алды. Тиiстi нәрселердiң бәрiнiң түгел орындалғанын бiлген Иса бұдан кейiн: «Мен шөлдеп тұрмын», — дедi. Забурда алдын ала жазып қалдырылған бұл сөз де осылай iске асты. Сол жерде сiрке суына толы құмыра тұрған едi. Жасақшылар бiр сорғышты сiрке суына батырып алып, үсоп бұтағына бекiтiп, Исаның аузына тосты. Иса сiрке суын сорғаннан кейiн: «Ендi түгел орындалды!» — дедi де, басын иiп, жан тапсырды»²¹.

Ол Исаны соққаны туралы, жәбірлеп, айқыш ағашқа кергені туралы оқыған кезде, жүрегі қиналды. Ол көз алдында өліп бара жатқан ұлын көрген Мәриямның қандай азапты басынан өткізгені туралы ойланды. Иса кінәсіз еді, әділетсіз айыпталды, еш қылмыс жасамаса да, өлімге кесілді. Ол Өзінің қиналып тұрған анасын көріп, Өз азаптарынан да оның уайымдарына қиналды. Ол анасын Өзінің сенімді шәкіртіне тапсырды:

«Исаны айқышқа шегелеп өлтiрген жердiң маңында бiр бақ болатын, сонда әлi ешкiм қойылмаған бос қабiр бар едi. Яһуди мейрамының қарсаңы болғандықтан және қабiр жақын тұрған соң, олар Исаның сүйегiн соның iшiне апарып қойды. Жексенбi күнi әлi қараңғы болған кезде мағдалалық Мәриям (жартастан үңгiп жасалған) қабiрге келiп, оның аузын бекiткен қақпақ тастың орнынан алынып қалғанын көрдi. Мәриям Шимон Петiрге және Исаның жақсы көрген шәкiртiне жүгiрiп барып, оларға: «Иемiздi қабiрден алып кетiптi! Оны қай жерге қойғанын бiлмеймiз! — дедi»²².

Тарик түні бойы оқыды. Ол шындықты білуді қалап, өзін мазалаған сұрақтарға жауап тапқысы келді. Көп оқыған сайын, соғұрлым ол осы тамаша кітаптан жауаптарды тапты.

«Петiр мен әлгi шәкiрт дереу қаладан шығып, қабiрге қарай беттедi. Екеуi бiрге жүгiре жөнелдi, бiрақ сол шәкiрт Петiрден жылдамырақ болғандықтан қабiрге алдымен жеттi. Ол еңкейiп, бәтес орауыштың жатқанын көрдi, бiрақ iшiне кiрмедi. Сол сәтте оның соңын ала Шимон Петiр де келiп, қабiрге кiрдi. Ол да бәтес орауыш пен Исаның бетi бүркелген сүлгiнiң жатқанын көрдi. Сүлгi бәтес орауышпен бiрге емес, бүктелген күйi бөлек жатыр екен»²³.

«Сол жексенбi күнiнiң кешiнде Исаның шәкiрттерi жиналып, яһуди басшыларынан қорыққаннан есiктердi бекiтiп алған едi. Кенеттен кiрiп келген Иса орталарына тұра қалып: «Сендерге амандық пен тыныштық болсын!» — деп батасын бердi. Осыны айтқаннан кейiн Иса оларға екi қолы мен бүйiрiн көрсеттi. Шәкiрттерi Иелерi Мәсiхтi көрiп қатты қуанды»²⁴.

«Иса шәкiрттерiнiң көз алдында осы кiтапта жазылмаған басқа да көптеген кереметтер iстедi. Ал жазылғандары Исаның Құтқарушы Мәсiх, Құдайдың рухани Ұлы екендiгiне сендер сенiп, сенiмдерiң арқылы Онымен тығыз байланыста тұрып, шынайы өмiрге ие болсын деген мақсатпен жазылған»²⁵.

Түн білдіртпей өте шықты. Петірді қоршап тұрған таулардың үстінде күн шықты. Бір түн ішінде ол әрбір сөзді ойланып, Жаңа Келісімді оқып шықты. Оқыған нәрсесі оны баулап алды, таңқалдырды.

Ол Жохан жазған Ізгі хабармен жауланып алынды. Жохан Исаға ерекше жақын еді. Ол өзін «Исаның сүйікті шәкірті» деп атады. Оның Ізгі хабары — бұл Исаның өмірі туралы, Оның сөздері туралы, кереметтері, өлімі мен қайта тірілуі туралы шынайы, мықты, әрі нақты баяндама. Ол мұны Мәсіхке деген толық сеніммен жазды. Ол Оған деген сүйіспеншілігін, Оның мінез-құлқы мен тәлімін түсінгендігін көрсетті — себебі ол үнемі Оның жанында болды, басқа адамдардан да жақын болды.

Тарик Исаның қызметінің алғашқы күнінен Оның айқыш ағаштағы өліміне дейін Онымен бірге болған, Оның ең басты шәкірттерінің бірі, Петірдің, сөзін естіді:

«Бiз сендерге Иемiз Иса Мәсiхтiң құдiретiн және қайта оралуын хабарлағанда, қулықпен қиыстырылған аңыз-ертегiлерге сүйенген жоқпыз. Керiсiнше, Иемiз Иса Мәсiхтiң салтанатты ұлылығын өз көзiмiзбен көрген куәгерлер болдық»²⁶.

Бұл Иса Мәсіхтің ұлылығының шынайы куәгері болған және өз хаттарында Оның бүкіл әлемге жариялаған шәкірттің сөздері еді. Тарикті Петірдің өмірінде орын алған өзгерістер таңқалдырды. Иса балық аулайтын ауларын жөндеп жатқан балықшыны, адамдарды аулайтын аулаушы етіп шақырады. Иса Петірдің Өзінен үш рет бас тартатынын алдын-ала айтады, сөйтіп Иса сот алдында тұрып, азаптарға ұшырағанда, Петір дәл солай істейді. Бірақ сосын бір нәрсе болады да , қорқақ адам батыл да ержүрек адамға айналады. Иерусалимде ол үлкен қауымға арнап сөз сөйлеп, былай жарялайды:

«Сондықтан бүкiл Исраил елi мынаны анық бiлсiн: Құдай сендер айқышқа шегелеткен осы Исаны «Иемiз» және «Мәсiх» етiп тағайындады!»²⁷

Ол қарсылықтарға, қуғындарға, өлімге де қарамастан Иса туралы әр жерде уағыздады, себебі өзі Оны естіді, көрді. Ол әлемге куәгер болды, ақиқаттың куәгері болды, ал ақиқатты кейінге қалдырмастан тез әрі батыл жариялау керек. Мәсіхтің өлімі мен қайта тірілуі туралы ақиқатты ол жасырып қала алар ма еді?

Оның үстіне Петір өмірі өзгерген жалғыз адам емес еді. Бұның басқа бір мысалы Тома еді. Ол Исаның қайта тірілгендігінің куәгерлері болған басқа шәкірттерге сенбейді де, Оның қолындағы шегелердің орнын көрмейінше, Оның бүйіріндегі жарақатқа қолын тигізбейінше, еш сенбейтіндігін айтады. Ал Иса оған көрініп, Өзінің қолдары мен бүйірін көрсеткенде, ол сеніммен айқайлап жібереді: «Тома Оған: — Ием менiң, Құдайым менiң! — дедi»²⁸

Тома сенімге ие болады, күмәннан арылады да, Иса Мәсіхтің Құдай екенін жариялайды, Ол — құтқарылуға апаратын жалғыз ғана жол екенін, әрі Оған сенім артқан әркім көктегі мәңгілік өмірге ие болатынын айтады.

Бағушы Надим Томаның Ирак пен Үндістанда Ізгі хабарды уағыздағанын, әрі Мәсіхке деген сенімі үшін жазаға тартылғанын айтқан еді. Ол да ақиқаттың куәгері болды.

Тарик сенім үшін азапты өліммен өлтірілген Петір, Тома туралы және басқа да шәкірттер мен елшілер туралы ойланды. Олардың барлығы өтірік үшін осылардың барлығынан өте алар ма еді?

Тарик Жаңа Келісімде оқығандарына сенді. Осы адамдар туралы айтылғандардың барлығы шынайы екеніне сенімді болды.

47

Ұйықтай алмайтынын біліп, Тарик жүгіріп қайтуды ұйғарды. Киімін киіп, ол ешкімді оятып алмауға тырысып, мейлінше ақырындап пәтерден шықты. Шығып бара жатып, ол таңғы жүгірістен келіп, даладан ішке кіріп келе жатқан Далияны кездестіріп, таңқалды.

— Қайырлы таң, — деді ол күлімсіреп.

— Сәлем, — деді ол көңілсіз.

Тарик оны сүюге тырысқанда, ол кейін шегінді.

— Не болып қалды? — деп сұрады ол.

— Мұнда емес, — деп жауап берді ол сыбырлап, ұйқылы отырған портьеның әңгімені естігенін қаламай. Ол ымдап оны өзімен бірге шақырды да, көше бойымен жүгіре жөнелді. Оны қуып жетіп, Тарик былай деп сұрады:

— Не болды? Сен маған өкпелеп жүрсің бе?

— Сен не, кекетіп тұрсың ба? — деп сұрады ол.

— Солай де, сен маған ренжіп жүрсің, себебі мен сенің әкеңмен оның сенімі туралы сөйлестім ғой?

— Сен шынымен де түсінбейсің бе?

— Мүмкін, түсінбеймін, — деді Тарик. — Сонымен, не болды?

— Әкеммен Иса туралы жәй сөйлесуге болмайды, Тарик, — деп жауап берді ол. — Ол мүлдем айтқанынан қайтпайтын кісі. Ол сенің мәсіхші болғаныңды талап етеді, әйтпесе ол саған менімен көрісуге рұқсат бермейді. Үйлену тойы туралы ұмытсаң да болады. Сен мені сүйеді деп ойлаған едім.

— Мен сені сүйемін.

— Олай болса, Киелі кітап туралы әңгімені тоқтат. Олар еш жақсылыққа апармайды.

— Бірақ маған қызықты.

— Қойшы, — деді Далия. — Сен қалжыңдап тұрсың ғой.

— Мен шынымен айтып тұрмын, — деді Тарик.

Сен осылайша әкемнің жылы қарауына ие болғың келеді ғой. Бұдан ештеңе шықпайды, бірақ тек шынымен де мәсіхші болмасаң.

— Исаның соңынан еруші, — деп оны түзеді Тарик, бағушы Нұрдың сөзін қолданып.

— Қандай айырмашылығы бар, — деп жауап берді Далия, оның сөзінен қалжыңды байқамағандықтан.

— Тыңдашы, — деп сөйлей бастады Тарик, — бастапқыда мен сыпайылық танытып, әкеңмен достасуға тырысқанмын. Әрине, мен оған ұнауға тырысамын. Әйтпесе, ол сені өзінің көмекшісі сияқты Жүсіп сияқты біреуге күйеуге беріп жіберіп жүрер.

— Доғар, — деді Далия, көздерін алартып. — Бұлай ешқашан да болмайды.

— Бұл жақсы, — деді Тарик. Ол Петірдің көшесімен жүгіруін жалғастырды. — Бірақ әкең көбірек айтқан сайын, соғұрлым мені қызықтыра түсті.

— Шын ба? — бұған сену Далияға қиын болды.

— Иә, бұл шын, — деп жауап берді Тарик. — Өзімнің түнімен ұйықтамай, әкең маған берген Жаңа Келісімді оқып шыққаным да шындық.

— Толығымен бе? — деп таңқалды Далия.

— Толығымен, — деді Тарик.

— Неліктен?

— Маған қызықты болды, — деп жауап берді Тарик. — Ал сен білесің бе, бір күні Иса қайтып келеді?

— Мүмкін, — деді ол. Оның сөздерінде кекету болды.

— Сен Исаның қайтып келетініне сенбейсің бе?

— Білмеймін, — деп жауап берді ол, сөйтті де, бірден бұрылып, Тарикті қаттырақ жүгіруге мәжбүрледі.

— Білмеймін дегенің не? — деп сұрады ол, тағы да онымен теңесіп.

— Білмейміін, неге сенетінімді білмеймін, әрі бұл туралы сөйлескім де келмейді.

Ол тағы да тез жүгіре бастады, сонда Тарик оның соңынан былай деп айқайлады:

— Тыңдашы, сен неден қорқасың?

48

Годдар ерте оянып, ірімшік қосылған бутербродпен тамақтанып, кофе ішіп алды да, алты көшеден кейін тұрған Бейрут полициясының орталық бөлімшесіне кетті. Ол әбден шаршаған — түні бойы ұйықтай алмады. Ол өзіне өзі жауап бере алмайтын сұрақтарды қойды, беті ашылмай жатқан іс туралы ойлар мазалады.

Ал егер Марван Аккад Рафик Рэмзиден ақша талап етпеген болса ше? — деп ойланды ол. — Егер Марван бауыры екеуі шынымен де Клодетт Рэмзиді ұрламаған болса ше, қайта өздері айтқандай, оны табуға тырысқан болса ше? Егер Клодетт Рэмзиді ешкім де ұрламаған болса ше? Егер осының бәрін Клодеттің өзі ойластырып, қазір Бразилияда жасырынып жатса ше? Егер Марван осының дәлелі мен бай күйеуіне қарсы зұлым жоспарын біліп, Рафик Рэмзиге көмектескен болса ше? Егер Клодетт пен оның сыбайластары осы туралы біліп қойып, бірінші болып соққы беруді шешкен болса ше?

Осындай сценарий Рэмзидің өлімін, сондай-ақ көліктің жарылысы мен «Меридьендегі» атысты түсіндірген болар еді. Бірақ неліктен Марван жасырынып жүр, неліктен полицияға көмектеспейді? Ал Рания Фаваз бен оның көршісінің өлімін қалай түсіндіруге болады?

Годдар бөлімшеге келді де, төлқұжатын көрсетіп, тұтқынмен кездесуді күтті. Ол ойлануын жалғаастырды, сөйтіп оның басында екі түсіндірме пайда болды: Лемье айтқандай, Марван кінәлі, сондықтан полициядан тығылып жүр немесе Марван Аккад кінәлі емес, тек куәгер болып табылады, бірақ қандай да бір себептермен полицияға сенім арта алмайды. Қандай себептер?

Телефон соқты. Бұл Лемье еді.

— Алло.

— Мен ізге түстім, — деді Скелет. — Марокколық қызметтер Марванның Каирге ұшатын ұшаққа отырып жатқанын жазып алған бейне жазбаны тауыпты.

— Неге олар осынша ұзақ іздеді? — деп сұрады Годдар.

— Мен де осыны білгім келеді, — деді Лемье. — Бірақ істің мәні мұнда емес. Дәл қазір бұл маңызды емес. Бастысы, ол «Тарик Джамиль» есімін қолданып жүргенінде. Мысыр полициясы оның келгенін растады. Өзіңіз білетіндей, бұқаралық ақпарат құралдары оның фотосуретін берген еді, сонда бізден Гелиополисте тұратын бір адам байланысты. Ол пәтерін Тарик Джамильге жалға беріпті, бірақ осы Тарик жақын арада Далия Нұр есімді қызбен кетіп қалыпты. Біз олардың қайда кеткенін білмейміз, бірақ оларды іздестірумен айналысып жатырмыз. Бұл көп уақытты алмауы керек.

— Мен қалайша көмектесе аламын? — деп сұрады Годдар.

— Тағы да Рамимен сөйлесіңіз, оған не нәрсенің белгілі екенін біліңіз, — дәл қазір! Бүгінгі күннің соңына дейін маған Марванның басы ыдысқа салынып әкелінуі керек!

Годдар түсінгендігін айтып, байланысты ажыратты. Сол сәтте оған Дювальдан хат келді. Годдар оқыған нәрсесіне сенбеді. Ол бәрін де дұрыс түсінгендігін тексеру үшін хатты тағы қайталап оқыды, сонда оған бәрі де ашылды. Дәл маңдай төбесінен соққы алғандай, ойы оны қатты таңқалдырды. Бәрі де өз орнына келді. Қалайша ол бұрын көрмеген? Қалайша түсінбеген? Әрі ең жаманы, оның мүлдем уақыты қалмады.

Алдын ала тергеу камерасына кірердің алдында Годдар сержанттың үстеліне қаруы мен телефонын қалдырды, төлқұжатын көрсетті де, қол қойды. Камераға кірген бойда ол Рамиді сұрақтың астына алды.

— Сіздің ағаңыз Тарика Джамильдің құжаттарын қолданып жүр ғой, солай ма?

Рамидің бет-жүзінің көрінісі оның сөздерін растады.

— Ол Гелиополисте пәтер жалдап тұрды, бұл Каирге жақын жер, әуежайдың қасы, солай ма?

Ойланып тұрып, Рами басын изеді.

— Сіздің ағаңыз осы тергеуді жүргізіп жүргендердің бірі оны сатып жүр деп ойлайды?

Рами тағы да абайлап басын изеді.

— Сөйтіп, сіз өз адамдарыңызды Бразилияға Клодетт Рэмзиді табу үшін жібердіңіз, себебі сіз Марван екеуіңіз ол өз күйеуінен ақша талап етіп жүр деп ойладыңыздар, солай ма?

— Солай.

— Сөйтіп, сіз Рэмзи ханымды және кімнің оны өлтіргісі келгенін таппағаныңызша, Марван тығылып жүретін болады ғой?

— Дәл солай, — деп растады Рами.

— Бірақ мәселенің мәні мынада, сіздің адамдарыңыз Рэмзи ханымды тапқанда, сіз оны кімге беруді шешуді білмедіңіз, сондықтан оларға күтуді бұйырдыңыз?

— Иә, мырза.

— Ал, қазір сіз тұтқындасыз да, ал инспектор Лемье қазір ағаңызды іздеп тапқалы жатыр, егер оны алдымен өлтіріп қоймаса, кем дегенде түрмеге жабады, солай ма?

— Сіз маған неліктен осыны айтып жатырсыз, инспектор? — деп сұрады Рами. — Сіз не ұсынасыз?

— Аккад мырза, — деп жауап берді Годдар, — қазір ағаңыздың кінәлі емес екеніне менің көзім жетіп тұр.

— Мен мұны әуел бастан сізге айттым ғой.

— Сонымен, қазір сізге сенемін. Әрі осы тергеуде кімнің «крот» екенін білемін.

Рами көздерін айқара ашты.

— Кім?

— Марсель Лемье.

Рами дем шығарды.

— Басты тергеуші ме? Сіз сенімдісіз бе?

— Енді сенімдімін, — деді Годдар.

Ол Рамиге оның телефондарын тыңдауға рұқсат алғанда, ол оның электронды поштасын тексеруге де рұқсат алған екен, сөйтіп Колетт Дюваль поштадан француз барлау қызметінің жоғары лауазымды адамынан келген хатты табады.

— Бұл Пьер, біз көп жылдан бері таныспыз, — деді Рами. — Ол таза. Мен тек не нәрсе білуге болатынын сұрадым.

— Иә, білемін, — деді Годдар. — Бірақ сіз Бағдатта болғаныңызда, бірнеше күн бұрын ол жіберген хат есіңізде ме?

— Лемье Марванда да бар құжаттардың көшірмелерін француз барлау қызметінен сұрағаны туралы хат па?

— Иә, — деп растады Годдар.

— Сонымен? — деп сұрады Рами, дым түсінбей. — Менің ағам Рафик Рэмзи өлген күннен бастап Лемьенің басты күдікті адамы болды. Марванға қатысты нәрсенің барлығын іздеп жатқаны таңқаларлық нәрсе ме?

— Әрине, — деп келісті Годдар. — Бірақ Дюваль осы хатты оқып, Лемьенің осы ақпаратты қашан сұрағаны туралы француз барлау қызметінен сұрайды. Сөйтсе, ол мұны Марванның Монте-Карлода Рэмзимен кездескеніне дейін үш күн бұрын жасаған екен.

— Өлтірілгенінен үш күн бұрын? — деп сұрады Рами. — Бұл қалайша?

— Неліктен Лемьеге алдын ала сіздің ағаңыз туралы ақпараттың керек болғаны туралы тек бір ғана түсінік бар, — деді Годдар. — Ол Рэмзидің құпия түрде Марванды жалдағанын, ал оның Рэмзи ханымның өз күйеуінен ақша талап етіп жүргенін анықтағаны білді. Осы үш күн ішінде Лемье Рэмзи мырза мен сіздің ағаңызды өлтіруді жоспарлайды да, Рэмзи ханымның Сан-Паулудан тез кетіп, тауда жасырынуын ескертеді. Айтпақшы, сіздің адамдарыңыз қоршап алған, Рэмзи ханым жасырынып отырған үйдің кімнің үйі екенін білесіз бе?

Рами басын шайқады.

— Лемьенің ағасыныкі.

Рами таңқалды.

— Қалжыңыңыз ба?

— Жоқ. Мұны Дюваль тапты. Мен жаңа ғана одан хабар алдым.

— Тоқтаңыз, — деді Рами, — Рафик Рэмзидің өлімін тергеумен айналысатын басты тергеуші — осы кісі өлімін ұйымдастырушылардың бірі болғаны ма?

— Өкінішке орай, солай.

— Оның үстіне менің ағамды іздеп жүрген адам, оны тұтқындамайды, қайта өлтіргісі келе ме?

— Дәл солай.

— Лемье Марванға қаншалықты жақын барды? — деп сұрады Рами, оның бет-жүзінен оның қобалжығаны көрініп тұрды.

— Өте жақын, Рами, — деп мойындады Годдар, — сондықтан маған сіздің көмегіңіз керек. Оның қайда екенін айтыңыз, сонда мені оны ұстаймын да, мен Лемьеге қарсы айып тағып, оны тұтқынға алмайынша, ол менің қорғауымда болады. Бұл оңай емес, (Еуропаның құқық қорғау күштері үшін Лемье — батыр), бірақ сіздің көмегіңізбен мен осыны істей аламын.

— Мен сізге көмектесер едім, Годдар мырза, — деді Рами, — бірақ мен ағамның қазір қайда екенін білмеймін. Мен оны тек спутникті телефон арқылы ғана таба аламын, ол тек сол телефон бойынша ғана қоңырауларға жауап береді. Мені тұтқындағаннан кейін оның қайда кеткенін білмеймін.

— Сіздің телефоныңыз — менің қонақ үйімде, — деді Годдар. — Сіздің ағаңыз телефон шалар деп аңдып жүрдім. Жүріңіз.

Годдар Рамиді босату үшін қажет қағаздарды толтырып, қол қойды да, өз қаруы мен телефонын алды. Олар полиция ғимаратынан шығып, такси ұстады да, қонақ үйге қарай асығыс жүріп кетті.

49

Тарик жуынып-шайынып, киініп алды да, таңғы ас басында отырған Нұрдың отбасына қосылды.

— Біз бүгін не істейміз? — деп сұрады Далия. — Бір нәрсемен айналысайықшы, мысалы, қаланы аралайық.

(Мұның «Иса туралы сөйлеспейікші» дегенді білдіреді, деп ойланды Тарик).

— Надим, сен бүгін демалыс алшы, біз Тарик пен Далияны Набатейлардың үңгірі мен Перғауындардың Қазыналарына апарайық, — деп ұсыныс жасады Нұр ханым, бәріне кофе құйып жатып.

— Тамаша ой, апа, — деді Далия. — Меніңше, бұл Тарикке қызықты болады.

— Сіз сонда болып па едіңіз? — деп сұрады бағушы Нұр.

— Жоқ, мырза, — деп жауап берді Тарик, — бірақ мен сол жерлер туралы көп естігенмін.

— Мұның бәрі шындық, — деді бағушы. — Көне қала — бұл шынымен де көз тартарлық көрініс. Қала таудан қашалып жасалынған. Петра Набатей патшалығының астанасы болған, өркендеп бара жатқан сауда орталығы, набатейлік қазыналардың қоймасы еді. Далия дұрыс айтады, сізге қызықты болады.

— Сол жақта қазір біреу тұра ма?

— Жоқ, қала бос. Ол жақта тек саяхатшылар мен сувенир мен салқын сусындар сатушыларды ғана кездестіруге болады. Бірақ мәсіхшілердің көпшілігі — менің өзім де — Құдай осы жерді елші Жохан Аян кітабында жазған пана болуға арнаған деп санайды²⁹.

— Әке, — деді Далия, — Киелі кітап туралы әр сәтте айтпастан таңғы асымызды іше аламыз ба?

— Қымбаттым менің, біз осы киелікітаптық оқиғалар орын алған Таяу Шығыста, Иорданияда тұрамыз. Дәл осында Құдай Өзін Иса Мәсіх арқылы әлемге көрсетуді қалады. Біз осында киелікітаптық жерде тұрамыз. Осы жерге күрек салып, біз Киелі кітаптың ақиқаттығының жаңа куәліктерін табамыз.

Далия жауап беруге ыңғайланып еді, бірақ Тарик бірінші болып сөйлеп кетті.

— Иә, бағушы Надим, сіз кеше айтқан нәрселер туралы көп ойландым, сөйтіп біраз сұрақтар пайда болды. Сіздің уақытыңыз бар ма?

— Әрине, Тарик.

— Міне, басталды, — деді Далия, кофе ішіп, көздерін алартып.

— Кешірші, Далия, — деп ақырын айтты Тарик, — бірақ бұл маған қызықты. Әрі бұл көп уақытты алмайды.

Бірақ бұл көп уақытты алды.

Тарик пен бағушы Нұр таңғы ас үстінде Киелі кітап туралы әңгімелесті. Олар небетейлік қалаға барар жолда да сөйлесті, тіпті көне Петірдің орталығына жүріп бара жатқан да әңгіме құрды. Далия әңгімеге араласудан қашқақтады. Ол анасымен балалық шағы туралы сөйлескісі келді, бірақ анасы еркектердің әңгімесіне құлақ салды.

— Бірақ Жаңа Келісім Исадан кейін көп уақыт өткеннен кейін жазылған ғой, яғни ол Исаның сөздерін нақты келтіре алмайды, — деді Тарик, мәсіхшілікті «мықтап» сынап жатып.

— Иә, кейбір сыншылар Жаңа Келісімнің Исадан кейін жүз жылдан кейін жазылған деп дәлелдеуге тырысқан, — деп жауап берді Далияның әкесі. — Шын мәнінде ол толығымен ертерек жазылған — Мәсіхтің өліп, қайта тірілгенінен кейін он шақты жылдың ішінде. Архелогтар Інжілдің біздің заманымыздың 50 мен 60 жылдардың аралығында жазылғанын тапқан.

Тарик таңқалды:

— Яғни, Исаны көзімен көргендердің әлі тірі кезінде ме?

— Дәл солай. Әрі осы жазылған нәрсенің нақты екеніне кепілдік береді. Егер жаңакелісімдік баяндамалар оқиғаларды бұрмаласа, онда оқиғаны өз көздерімен көргендер үндемей қалмай, бір нәрсе істеген болар еді. Петр Исаның кереметтері туралы айта отырып, Құдайдың Иса туралы кереметтер мен белгілер арқылы куәлік бергенін және өздері білген нәрселер туралы куәлік берулеріне шақырады³⁰. Адам көрген нәрсесін өзгерте ала ма?

— Жоқ, өзгерте алмайды, — деп растады Тарик.

— Сізге Уильям Олбрайт есімі таныс па?

— Жоқ, мен ол туралы ешқашан да естіген емеспін, — деді Тарик.

— Бұл өте танымал киелікітаптық археологтардың бірі, деді бағушы Надим, сөйтіп рюкзагын ақтарып, оның ішінен «Ол Кім еді?» кітабын алып шықты да, оны ашып, Тарикке ұсынды.

— Мына жерінен бастап оқыңыз.

Тарик Далияның әкесінің жолға Иса туралы кітапты алып жүретініне таңқалды.

— Сөмкеңізде тағы не бар? — деп күлді ол. — Өлі Теңіз орамалары ма?

— Жоқ, тек Киелі кітап, су мен жемістер, — деп күліп жауап берді Надим. — Жемістер жейсіз бе?

— Жоқ, мырза, рахмет. Мен әзірше мына кітапты оқып шығайын.

Тарик басын шайқаған Далияға қарады да, оқи бастады:

«Уильям Олбрайт — есімі дүние жүзіне танымал Киелі кітаптағы деректерді зерттеуші археолог — былай дейді: Біз қазірде мына жағдайды толық сеніммен айта аламыз: Інжілдің бірде-бір кітабы біздің заманымыздың 80жылынан соң жазылмаған. Демек, ол қазіргі сыншылардың кейбіреулері айтқан мезгілден (яғни, біздің заманымыздың 130–150 жылдарынан) екі ұрпақ өмір сүретін уақыт бұрын жазылған». Ол бұл пікірін «Бүгінгі мәсіхшілер Үмбеті» (ағылшынша: Крисчиенити Тудей) атты журналға берген сұхбатында тағы да қайталаған:

— Мен Інжілдегі барлық кітаптарды біздің заманымыздың 40–80 жылдарында Исаға сенген яһудилер жазған деп есептеймін (ең ықтимал уақыты біздің заманымыздың 50–77 жылдарының аралары)».³¹

Ол тоқтап, бағушы Нұрға қарады.

— Сонда тағы бір үзінді бар, — деді Надим. — Уильям Рэмзи мырза, тағы бір танымал археолог, ол да дәл осылай айтады. Егер қаласаңыз, Жаңа Келісім оқиғаны көрген адамдар арқылы жазылғанын, сондықтан сенім артуға лайықты екенін растайтын оншақты кітаптарды ұсына аламын. Оларды кімнің жазғанын айтыңызшы?

— Исаның шәкірттері мен соңынан ерушілері, дұрыс па? — деп жауап берді Тарик.

— Дұрыс. Туындыгерлер Исаның шәкірттері мен соңынан ерушілері болды. Олар куәгерлер болды! Міне, сондықтан да Киелі кітап шынайы. Олар Мәсіхпен бірге өмір сүрді, Оның тыңдады, Оны көрді, Онымен бірге жүрді. Інжілді, үш хатты және Аян кітабын жазған елші Жохан былай деген:

«Әуел баста Ол бар болатын. Бiз Оны естiп, көзiмiзбен көрiп, анықтап қарап, қол тигiздiк. Ол — шынайы өмiр сыйлайтын «Сөз». Сендерге Сол туралы айтып беремiз, себебi Өмiр бiзге келдi; осы мәңгiлiк өмiрдi көрдiк те, ендi Оған куә болып, сендерге таныстырамыз. Ол Әкемен бiрге болатын, көктен жерге түсiп, бiзге көрiндi. Сендер бiзбен байланыста болсын деп, өзiмiз көрiп, естiгенiмiз туралы хабар берiп отырмыз. Осылай бәрiмiз Әкемен және Оның рухани Ұлы Иса Мәсiхпен байланыстамыз»³².

— Сонымен, Жохан кім еді?

— Ол куәгер болған деп айтар едім.

— Тағы да, — деп сөзін жалғастырды бағушы, — Құдайдан аян алған елші Пауыл былай дейді: «Киелi жазбалардың бәрi Құдай Рухының жетелеуiмен жазылып, тәлiм беру, әшкерелеу, түзету әрi әдiлдiкке тәрбиелеу үшiн тиiмдi»³³, ал елші Петір былай дейді: «Себебi бұл пайғамбарлық сөздер ешқашан адам баласының қалауымен пайда болған емес, қайта, Құдайға бағышталған қасиеттi адамдарға Оның хабарларын айтуға Құдайдың Киелi Рухы қозғау салып отырды»³⁴.

— Қызық екен, — деді Тарик.

— Тек қызық қана ма?

Тарик осы сұраққа не деп жауап берерін білмеді.

— Өте қызық, — деп қосты ол, кітапты қайтарып беріп жатып.

— Қызық, бірақ сіз әлі аяғына дейін сенген жоқсыз ғой, солай ма? — деп сұрады бағушы Нұр.

Тарик иықтарын көтерді. Өзінің басы мен жан дүниесінде қандай ретсіздіктің болып жатқанын Нұрлардың білулері қажет емес. Ең алдымен, оның өзі бәрін де түсінуі керек.

50

— Бізде бір мәселе бар, — деді Рами. Годдар қонақ үйінің бөлмесінен ол Бейруттың орталығына қарап тұрды.

— Қандай?

— Марван жауап бермейді.

— Тағы да соғып көріңіз, — деді Годдар, бөлмеде ары-бері жүріп.

— Мен төрт рет соқтым.

— Сонымен бұл нені білдіреді?

— Бұл телефон сөндірулі дегенді, әлде оны өзімен бірге алмағанын білдіреді, немесе…

Рами аяғына дейін айтпады, бірақ мұның қажет жоқ еді. Годдар оның не айтқысы келгенін түсінді. Марван Аккадты ұстап немесе өлтіріп қою мүмкін.

— Уайымдамаңыз, — деді Годдар. — Біз оны табамыз. Бәрі де жақсы болады.

Оның осыған сенгісі келді.

Кенеттен телефон соғылды. Бұл Дюваль еді. Годдар тұтқаны көтерді.

— Сізде не бар, Колетт?

— Сіз қайда болдыңыз? — деп сұрады ол. — Мен сізге телефон соғып ала алмадым?

— Мен бөлімшеде болдым, — деп түсіндірді Годдар, — ол жақта телефонды қолдануға болмайды. Не болды?

— Сіз менің хабарымды алмадыңыз ба?

— Жоқ.

— Лемье сізге екі рет телефон соқты, — деді Дюваль. — Телефон соғып ала алмағандықтан, ол қатты ашуланып, менің сізді табуымды талап етті.

— Лемьеге не керек еді?

Рами Годдарға бұрылды.

— Ол мысырлық қызметтің Тарик Джамильді және қызды Шар-Эль-Шейх қонақ үйіне дейін іздеп барғанын айтты.

— Жақсы. Маған жедел түрде ұшаққа билетке тапсырыс беріңіз.

— Бұл әлі біткен жоқ, — деп сөзін жалғастырды Дюваль. — Олар қонақ үйдан шығып, таксимен Нувейбуге жетіп, ал сол жақтан Акабқа қайықпен жүзіп кетіпті.

— Иорданияға ма? — деп сұрады Годдар. — Неге Иорданияға?

— Қыздың туған жері сол жақтан екен.

— Оның есімі кім?

— Далия Нұр.

— Күте тұрыңыз, Колетт, — деді Годдар. Ол Рамиге бұрылып, оған Далия Нұр деген есімнің таныс па екенін сұрады.

— Жоқ, — деп жауап берді Рами. — Бірақ бірнеше күн бұрын мен ағамның Каирден кетуі керектігін ескерткенмін. Мүмкін, елден шығып кету үшін сол қызды қолданған болар.

Годдар телефонмен әңгімені жалғастырды:

— Ол қыз қай қаладан?

— Петрадан, — деп жауап берді Дюваль, — менде мекен-жайы бар. Мекен-жай Лемьеде де бар. Ол өз адамдарымен сол жаққа кетіп қалды.

Годдардың іші езіліп кетті.

— Олар өздерінің сапарлары туралы Иордания әкімшілігіне ескертті ме?

— Жоқ, мырза.

— Олар өздерімен бірге мысыр полициясынан әлдекімді алды ма?

— Жоқ, мырза.

Годдар ойларын жинақтау үшін біраз үндемей тұрды.

— Колетт, білесіз бе, менің Лемье туралы не ойлайтынымды?

— Сіз «крот» соның өзі деп ойлайсыз. Ол Рэмзи ханыммен бірге істес.

— Ал, сіз қалай ойлайсыз?

— Соңғы бірнеше сағат ішінде білген нәрселерімізге негізделсек, мен де солай ойлаймын.

— Біз осыны дәлелдей аламыз ба?

— Әзірше жоқ, мырза, — деді Дюваль. — Бізге көп уақыт керек.

— Біздің бұдан артық уақытымыз жоқ. Егер Лемье Марван Аккадты тауып алса, ол оны өлтіреді.

— Иордания полициясына Лемьені тұтқындауды хабарлаймыз ба?

— Жоқ, — деді Годдар. — Қазір бізде бар дәлелдерден көп дәлелдер алмайынша, олар ештеңе істемейді.

— Олай болса, не істеуді ойлайсыз, мырза?

— Қолымнан келетін жалғыз нәрсе, Колетт, маған Петраға тікұшақ дайындаңыз. Мен әуежайға барамын. Жүріңіз Рами. Сіз менімен бірге барасыз.

51

Олар төртеуі тау жарларында ғимараттар мен шіркеулерді қашап жасаған шеберлердің өнерін тамашалап, көне Набатеи астанасының көшесімен келе жатты. Нұр ханым жолсеріктен оқыды:

«Петра — әлемдегі тамаша орындардың бірі. Осында бір кездері өркендеп тұрған қаланың тастан қашалып жасалынған шіркеулері сақталынған. Осында көне заманнан бері халықтар тұрған, бірақ набатейлердің келгеніне дейін Петра шөл даладағы құдық қана еді. Біздің заманымыздың III ғасыры мен біздің заманымыздың I ғасырының аралығында осында тамаша қала салынған, осы қала патшалықтың сауда орталығы болған. Біздің заманымыздың 106 жылы Петра Рим патшалығының құрамына кіреді. Қала IV ғасырда мәсіхшілік қала болады, ал VII ғасырда мұсылмандық болады, сөйтіп XII ғасырда қысқа уақытқа мұнда мәсіхші жауынгерлер келеді. 1812 жылы Петра швейцарлық зерттеуші Якоб Буркхардт арқылы қайта ашылды».

Оларды үлкен Аль-Хазне қазына сақтау ғимараты таңқалдырды. Баспалдақ арқылы олар Эль-Деир шіркеуіне көтерілді. Патшалардың бейітінен өтіп, бағаналар тұрған көшені кесіп, олар Петрадағы ең маңызды ғимарат КасрЭль-Бинтке келді. Ақыр соңында олар Петраның Қауымына да жетті — Иорданиядағы ең көне діни қызмет өтетін жер. Жолсеріктің айтуына сай, деді Нұр ханым, осында табылған 152 орама хаттар Петраның күнделікті өмірін ашады.

Олар Мәсіхтің соңынан ерушілердің осы көне паналарын аралап жүргенде, Тарик киелікітаптық әңгімелердің шынайылығы тақырыбына, Иса мен Оның шәкірттерінің не айтып, не істегендеріне қайта оралды. Ол тағы да сұрақтар қоя бастады.

Бірақ бағушы оған былай деп сұрақ қойды:

— Білесіз бе, Жаңа Келісімнің қолжазбалары басқа көне қолжазбалардан қарағанда көп?

— Сонымен не айтқыңыз келеді? — деп түсінбеді Тарик.

— Археологтар Жаңа Келісімнің 24 мың көне қолжазбасын тапқан, олардың тақырыптары бір-біріне сай келеді, — деп түсіндірді Нұр.

— Ал бұл нені дәлелдейді?

— Бұл бізде бар Жаңа Келісімнің көшіріліп жазылып, біздің заманымызға дейін еш өзгеріссіз жеткенін дәлелдейді. Салыстырма үшін: қолжазбалардың саны жағынан екінші орында Гомердің «Илиадасы» келеді, бізде оның 643 қолжазбалары бар. Айтпақшы, көне заман әдебиетінің көптеген шығармалары өңделген деп саналады, ал олардың қолжазбалары өте аз қалған. Мысалы, Цезарь «Записки о галльской войне» шығармасын шамамен біздің заманымызға дейінгі 58–50 жылдары жазған. Бірақ әлемде 9 немесе 10 қолжазба даналары ғана сақталған, ал олардың барлығы оның өлімінен кейін мыңдаған жылдардан кейін немесе одан көп жылдардан кейін жазылған. Аристотель өзінің «Поэтикасын» біздің заманымызға дейінгі 343 жылы жазған. Бірақ оның ең көне қолжазбасы біздің заманымыздың 1100 жылы жазылған, яғни 1400 жылдан кейін жасалынған, ал осы шығарманың тек 49 көшірмесі ғана бар. Менің айтайын дегенім, Исаның шәкірттері жазған көшірмелердің нақтылығына деген күмән кез келген басқа да көне заманғы тарихи құжаттарға қарағанда аз болу керек.

— Мүмкін, бірақ, — деп қарсылық білдірді Тарик, — осының бәрі Исаның шәкірттері, Иса айтқан сөздерді дәл жазды дегенді білдірмейді. Шәкірттер жаңа дінді негіздеу үшін Иса — Құдай деген Оның сөздерін ойдан шығармағанына кім кепілдеме бере алады?

— Олардың алдауына қандай себеп болды? — деп сұрады бағушы Нұр. Ұзақ жүрістен шаршап, бір кездері 7 мың көрермендер сиған көне театрға кірді де, жардан қашалып салынған орындықтарға отырды.

— Әке, қойшы, түрлі себептер болуы мүмкін, — деді Кенеттен Далия, бәрін таңқалдырып. — Кез келген нәрсе. Рим патшалығы мәсіхшілерге көшкен жоқ па? Олар Иса — Құдай деп, ал өздері — жер бетіндегі Оның өкілдеріміз деп байлық пен билікке қол жеткізген жоқ па?

— Сен қалжыңдап тұрсың ба, қымбаттым менің? — деп сұрады әкесі, бірақ мұны Тарик күткеннен де жұмсақ айтты.

— Жоқ, мен шынымен де айтып тұрмын, — деп жауап берді ол.

Тарик түксиіп қалды. Далия не істеп жатыр? Әкесі мен оның арасындағы бәсеке қазір мүлдем қажет емес.

— Меніңше, сен бір нәрсені шатастырып алған сияқтысың.

— Рим патшасы Константин мәсіхші болып, қауымға үлкен байлық пен билік бермеді ме? — деп сұрады Далия, өз ойын қорғап.

— Әрине, жоқ. Иә, ол патша болды, бірақ, Далия, бұл Исадан кейін 300 жылдан кейін болған. Мәсіхтің алғашқы шәкірттері кедейлер, сауатсыз балықшылар мен Рим аймағына қарасты Палестинадағы салық жинаушылар еді. Олар әлемге Исаның өлімі мен қайта тірілуін айтулары арқылы байлық пен билікке ие боламыз деп еш ойламаған. Керісінше, мұны сен білесің, Құдайға сенбейтін үлкен патшалықта алғашқы мәсіхшілер аз ғана болды. Олармен келіспеді, оларды қатты қуғындады, елшілердің он бірі — Иса Өзінің соңынан еруге таңдаған шәкірттер — азапты өліммен өлтірілді. Олар Мәсіхтің қайта тірілгендігінің куәгерлері болғаны үшін, Иса — Құдай деп жариялағаны үшін жазаланды. Олар мәсіхші болғандықтан, оларды ұрып-соғып, қинап, ең азапты жолдармен өлтіріп отырды. Олардың алтауын айқыш ағашқа керді, ал Петірді басынан төмен қаратып керді. Екі елшіні қылышпен өлтірді, Жақыпты таспен атты, Томаны найзамен шаншыды. Жохан, он екінші елші, сенімі мен уағыздағаны үшін Патмос аралына қуылды да, ол сол жақты өлді. Он екі елшінің ешқайсысы да Исаның соңынан ергені үшін ешбір материалды немесе саяси игіліктерге ие болмады. Бірақ олардың ешқайсысы да Исадан бас тартпады.

— Мүмкін солай шығар, — деп жауап берді Далия, — бірақ бұл ешнәрсені дәлелдемейді, тарихта, әке, көптеген адамдар өтірік үшін өмірлерін қиған.

Әңгімеге Нұр ханым араласты.

— Иә, көптеген адамдар жалған үшін өлді, Далия, бірақ олар ақиқатты ұстанғандарына сенімді болды. Исаның шәкірттері Өзінің Құдайлық болмысы туралы айтқан сөздерін байлық пен билік алу үшін елшілер ойлап тапты деп ойлайсың ба. Бірақ бұл айғақтарға келіспейді. Егер Иса үшінші күні өлімнен қайта тіріліп, Өзінің Құдайлық болмысы туралы айтып, дәлелдемеген болса, онда елшілер мұның өтірік екенін білген. Сенің ойың бойынша, өтірік үшін жауапкершілік олардың мойнында жатады. Бірақ ойланып қарашы: бұл олардың өз өмірлерін тек жалған үшін қиған жоқ, сонымен қатар саяси да, материалдық та пайда бермеген өтірік үшін өлген болады. Осыдан қандай да бір мағына көріп тұрсың ба?

52

Далия ойланып қалды. Біраз уақыттан кейін ол келісті:

— Шынымен де, мұның еш мағынасы жоқ. Әрі ешкім де мұнан мағына таппас еді.

— Ал Исаның денесі ше? — деп сұрады әкесі. — Иса өлімнен қайта тірілді деген сөзді жоққа шығару үшін, осылайша басынан бастап мәсіхшілікті жоямыз дегенде, қарсыластарға тек Исаның денесін көрсету ғана жеткілікті болушы еді. Бірақ олар мұны істей алмады.

— Неліктен? — деп сұрады Тарик.

— Себебі Оның денесін ешкім де таба алмады, — деп жауап берді бағушы Нұр. — Біреулер денені елшілер ұрлап кетті деп айтты. Бірақ біз Мәсіх тірілгенге дейінгі олардың өмірін көбірек зерттеген сайын, мұның мүмкін емес екендігіне сенеміз. Олардың ешқайсысы да осы үшін жеткілікті түрде батылды болмады. Оның үстіне, бейітті римдік жауынгерлер күзетті, ал олар тұтқынды жоғалту, тіпті өлі болса да, олар үшін өлім жазасын білдірді. Бірақ бәрібір де Исаның денесі жоғалып кетті. Иерусалимдегі барлық адамдар, тіпті Исаның жаулары да, дененің жоғалып кеткенін білді.

— Ал денені басқа біреудің ұрлап кетуі мүмкін емес пе? — деп сұрады Тарик.

— Рим жауынгерлерінің жанынан ешкім де өте алмас еді, — деп жауап берді бағушы. — Әрі бұл кімге қажет еді? Еврей жетекшілері үшін адамдардың Иса қайта тірілді деп ойлаулары керек емес еді. Иса үшінші күні қайта тірілемін деп айтқандықтан олар римдіктерден бейітті қорғауды сұрайды.

— Сіз осы туралы көп ойланған сияқтысыз, мырза, — деді Тарик.

Иә, мен ұзақ уақыт бойына тарихи және археологиялық құжаттарды зерттегенмін. Дәл осы себептен мен Исаның соңынан еруші болдым, мен куәліктерді оқып-зерттедім де, өзім үшін қорытынды жасадым. Иса тек жақсы адам ғана болып қойған жоқ. Ол тек ағаш ұстасы ғана болған жоқ. Ол Өзін қалай атаған болса, Соның Өзі болды: «Иса оған: — Жол, шындық және шынайы өмiр Менмiн. Мен арқылы болмаса, ешкiм де Әкеге бара алмайды»³⁵.

— Иса — күнәларды кешірудің жалғыз жолы дегенге сенесіз бе?

— Иә, мен бұған сенемін.

— Әрі көкке апаратын жалғыз жол ма?

— Иә, дәл солай.

Тарик ойланып қалды. Оның алдында көне Петра қаласы жайылып жатты. Оны өзі жасаған күнәлар азаптады. Олардың тізімі ұзарып бара жатты. Олардың ең бастысы — өтірік айту болды, бірақ басқалары да көп болды.

Ол «Соңғы сот» деп аталған папируста салынған суретті есіне түсірді. Оның жүрегі қанаттан жеңіл емес. Яғни, егер ол бұгін өлсе (Құдай бұған жол бермесін!), көкке апаратын жол ол үшін жабық. Ол тікелей тозаққа кетеді. Осы ой оған қорқыныш әкелді.

Құтқарылу — Исада ма? Ол — Жол, Ақиқат, әрі Өмір ме? Ол — көкке апаратын жалғыз жол ма? Бағушы Нұр Иса — Ақиқат дейді, әрі Ол айтқан нәрсенің бәрі — ақиқат, Ол өмір мен адамды өгерте алады дейді. Сонда да…?

Өзі байқамастан, ол осы сұрақты дауыстап айтты. Нұр бағушы оған бұрылып, былай деп сұрады:

— Сонда да не? Сіз не туралы ойланып отырсыз, Тарик?

— Егер Киелі кітап, Жаңа Келісім, кейінірек өзгертілген болса ше?

Сұрақ Нұр ханымды таңқалдырды:

— Киелі кітап? Өзгертілген?

— Себебі көп адамдар осылай дейді ғой.

— Тіпті мың рет айтса да, — деп жауап берді бағушы Нұр, — бұл шындық болмайды. Осылай айтатындар — Мәсіх пен мәсіхшіліктің қарсыластары. Жауап беріңізші маған, Тарик, қашан және кім?

— Қашан?

— Иә. Ол қашан өгертіле алды?

— Қашан болса да.

— Жоқ. Киелі кітап қолжазба ретінде өте көне заманнан бері бар, әрі осы қолжазбаларды кез келген адам көре алады. Жаңа Келісім туралы сөйлесейікші. Ол бірінші ғасырдан бастап бар.

— Иә.

— Сол кезде оны өзгерту мүмкін емес еді, себебі Исаны көзімен көрген адамдар әлі тірі еді, әрі олар өздері куә болған оқиғалардың өзгертілуіне жол бермес еді. Осыдан кейін қолжазбалар таралды, ал өзгертулерді олардың бәрін қайта жинап алып қала жасау мүмкін еді. Ал бұл мүмкін емес, себебі қолжазбалар өте көп болды.

— Түсінікті.

— Ал енді екінші сұраққа көшейік: Кім өзгертті? Мәтінді кімнің өзгертуі мүмкін? Еврейлер ме, әлде мәсіхшілер ме? Еврейлер Мәсіхті қабылдамады. Олар Одан және Оның барлық айтқан сөздерінен бас тартты. Олар Жаңа Келісімді осы қазіргідей — Мәсіх пен мәсіхшілікті мадақтайтындай — ешқашан да өзгертпес еді.

Ойланып, Тарик олардың әңгімесіне құлақ салып отырған Далия мен оның анасына көз тастады да, былай деді:

— Онда мұны мәсіхшілер істеуі мүмкін. Олар Жаңа Келісімді өз пайдалары үшін өзгертуі мүмкін.

— Егер олар мұны істеуге тырысса да, еврейлер шу шығарған болар еді. Олар бұған ешқашан да жол бермес еді. Қалай ойлайсыз?

— Дұрыс айтасыз, — деп келісті Тарик. — Бұл мүмкін емес еді.

Құдайға шүкір, — деді бағушы Нұр күлімсіреп. — Яғни, бұл — Құдай Сөзі, ал Құдай Өзінің қасиетті Киелі кітабын адамның өгертуінен қорғай алады. «Ал кiмде-кiм Құдайдың хабары жазылған осы кiтаптың сөздерiнен бiр нәрсенi алып тастаса, Құдай осы кiтапта бейнеленген өмiр ағашының жемiсi мен қасиеттi қаладан иемденетiн оның үлесiн де алып тастайды»³⁶, — делінген.

Оны өзгертуге кімнің батылы барар еді? Иса былай деген: «Аспан мен жер жойылатын болады, бiрақ Менiң сөздерiм еш жойылмайды»³⁷.

Нұр бағушы оны иығынан құшақтап, оның жанында отырды.

— Сіз осылар туралы шынымен де ойланып жүр екенсіз ғой, балам?

— Иә, мырза.

Біраз үнсіз отырып, бағушы Нұр былай деді:

— Сіз Мәсіхтің соңынан еріп, барлық күнәларыңыздың кешірілгеніне толық сенімді болып, көкте Құдаймен бірге мәңгілікте болуды қалар ма едіңіз?

Тариктің жүрегі қаттырақ соғып кетті. Ол Рамидің не айтатынын, Далияның не айтатынын білмеді, бірақ Иса оны Құдайдың отбасына шақырып тұрғанын білді.

— Иә, мырза. Мен осыны өте қалаймын. Бірақ мұны қалай істеуге болады?

— Иса былай дейді: «Мiне, Мен есiк алдына келiп, қағып тұрмын. Кiмде-кiм даусымды естiп, есiк ашса, Мен оның жан дүниесiне енiп, онымен бiрге «дастарқандас» боламын; ол да рухани нәр алып, Менiмен тығыз байланыста болады»³⁸.

— Бұл шынымен де солай ма? — деп сұрады Тарик.

— Иә, солай, — деді Нұр. — Сіз дәл қазір Иса Мәсіхті өзіңіздің жеке Құтқарушыңыз, әрі Тәңіріңіз деп қабылдай аласыз.

— Менің өмірімнен Оның орын алуын қалай сұрауға болады?

— Сеніммен дұға ету арқылы. Дұға — бұл Құдаймен сөйлесу. Құдай сіздің жүрегіңізді, әрі онда не жатқанын біледі. Оған сөз маңызды емес, қайта жүрегіңіздің қалауы маңызды. Мен Исаның соңынан еруші болғанымда, мен Оған былай деп дұға еткенмін: «Иса Тәңірім, Сен маған керексің. Менің күнәларым үшін айқыш ағашта құрбан болғаныңа алғыс айтамын. Мен жүрегімнің есігін ашып, Сені өзімнің Құтқарушым әрі Тәңірім ретінде қабылдаймын. Менің күнәларымды кешіріп, маған мәңгілік өмірді бергенің үшін алғыс айтамын. Менің өмірімді басқаршы. Мені Өз қалауың бойынша өзгертші».

— Осы сияқты дұға сіздің сезіміңізді білдіреді ме, Тарик?

— Иә, мырза, — деп жауапи берді Тарик, Далияның көзімен кездеспеуге тырысып.

Ол Далияның не ойлатыны туралы білмеді. Оның нақты білген нәрсесі — бұл олардың қарым-қатынастарын түбегейлі өзгеретіні. Ол оған және оның отбасына өзі туралы және оның неден қашып жүргені туралы барлық шындықты айтып береді. Ал, осыдан кейін Далия ол туралы ойлап, оны сүйіп, өздері жоспарлағандай, оған күйеуге шыға ала ма? Мәсіхтің соңынан еруге қабылдаған шешімі үшін өз махаббатын құрбан етпей ме? Мүмкін, деп ойланды ол. Осындай құнды төлеуге ол дайын ба? Иса бұдан да үлкен құнды төлеген: Ол Тарикке құтқарылуды беру үшін өлген. Иса — әлемді Жаратушы Құдай. Ол әлемді, Тарикті және Оған сенім артқан әркімді мәңгі қарғыстан құтқару үшін көкті тастап, жерге келді. Қазір Иса оның жүрегінің есігін қағып тұр. Тарик Оған алғыспен жауап беріп, шешім қабылдауы керек. Иса оны шақырып тұр, әрі оның төлейтін құнына қарамастан Өзінің соңынан ергенін қалайды. Әрі ол осылай істейді де.

— Сіз осы шешімнің маңызды екеніні түсінесіз бе? — деп сұрады бағушы Нұр. — Оны жеңіл-желпі қабылдауға болмайды. Құдай сізді кешіреді, құтқарады, сізге жаңа, таза жүрек пен жаңа өмір береді. Шынайы болу керек. Өзіңіздің бұрынғы діни көзқарастарыңыздан бас тартып, өзіңізді Мәсіхтің соңынан ілесуге арнауыңыз керек.

— Иә, мырза, мен мұны түсінемін.

— Сіз Иса Мәсіхтің айқыш ағашта өлгеніне сенесіз бе?

— Сенемін.

— Киелі Жазбадағы алдын ала айтылған пайғамбарлық сөздерге сай, Оның өлімнен үшінші күні қайта тірілгеніне сенесіз бе?

— Сенемін.

— Исаның — Тәңір екенін, Ол — сіздің өміріңіздің иесі екенін мойындайсыз ба? Оны әрдайым сүюге, әрі Оған шын жүрегіңізбен, ақыл-санаңызбен, бүкіл күшіңізбен қызмет етуге дайынсыз ба?

— Иә, мырза. Мен дайынмын. Әрі маған Құдайдың көмегі қажет, мен өз күшіммен Исаға ұнамды өмірді сүре алмаймын. Бірақ егер Ол мені қабылдаса, мен Оның соңынан ілескім келеді.

Тарик осыны бәрінен де артық қалайтынын сезінді.

Кенеттен ол Далияның былай дегенін естіп, таңқалды:

— Менің де Исаның соңынан ергім келеді, әке, бұл жолы шынымен де ергім келеді.

53

Сөйтіп Далия жылап жіберді. Ол жылап қана қойған жоқ — ол Құдайдан және ата-анасынан Исаға сүйіспеншілікпен және алғыспен қызмет етуді қаламай, өмірінің иесі өзі болғаны үшін кешірім сұрады.

Бағушы Нұр мен оның әйелінің көздері де жасқа толды. Тариктің де жан-дүниесі сезімге толды. Ол ата-анасы қайтыс болған күннен бастап жыламаған еді, бірақ егер қазір бәрі де дұға етуді бастамаса, оларға қосылып өзінің де жылап жіберетінін түсінді.

Төртеуі де тізелерін бүкті де, бағушы Нұр кезінде өзі Мәсіхті қабылдағанда дұға еткендей дұға етті. Сосын ол Далия мен Тарикті қатты құшақтады да, оларды ұзақ уақыт бойын құшағынан шығармады.

Бәрі де көз жастарын сүртті де, бағушы енді олардың Құдайдың отбасына кіргендерін, әрі құтқаруларын ешқашан да жоғалтпайтынын айтты. Ол оларға есімдерінің Өмір Кітабына жазылғанын Киелі кітаптан көрсетіп, олар өлгенде, Құдаймен бірге мәңгілікте болу үшін көкке аттанатындарын айтты.

— Иса былай деген: «Ақша жанды болмай өмiр сүрiп, қолдағы барды қанағат тұтыңдар! Құдай: «Мен сенен бас тартпаймын, Ешқашан жалғыз қалдырмаймын, — деген»³⁹.

Исаның соңынан қалай еруге болатынына үйрену керек. Бірақ уайымдамаңдар — тек біртіндеп қадам басыңдар. Киелі кітапты оқыңдар. Күн сайын Құдайға сиыныңдар. Сіздерді үйретіп, сенімде нығаюларыңызға көмек беретін тәжірибелі сенушілермен қарым-қатынас жасаңдар. Әрі кез келген жағдайда өздеріңізге мынадай сұрақ қойыңыздар: «Менің орнымда Иса не істеген болар еді?».

Тарик жөтеліп алды да, былай деп сұрады:

— Сонда менің күнәларым кешіріліп, ұмытылды ма?

— Иә, — деді бағушы Нұр. — Киелі кітап былай дейді: «Шығыс батыстан қашық болғаны сияқты, Күнәмызды бiзден шексiз қашықтатты»⁴⁰.

Тәңір былай дейді: «Енді достар мен ағайындар бір-бірін: «Жаратақан Иенің жақынна танып біл!» деп үйрететін болмайды. Өйткені үлкенді-кішілі барлығы да Мені жақыннан танып білетін болады. Себебі Мен олардың әділетсіз істерін кешіріп, жасаған күнәларын бұдан былай есіме алмаймын».⁴¹

— Сөйтіп, Құдайдың көз алдында мен тазамын ба?

— Иә, балам. Киелі Жазбаның уәдесі бойынша, сіз жуылдыңыз, қардан да аппақсыз. Әрі сіздің жүрегіңіз қанаттан да жеңіл.

— Ол мені толығымен, менің қателерімнің кейбірін ғана емес, қайта барлығын кешірді ме?

Иә, Тарик, — деп сөзін растады бағушы.

— «Егерде күнәларымызды мойындасақ, Құдай сенiмдi де әдiлеттi болғандықтан оларды кешiрiп, бiздi барлық әдiлетсiздiгiмiзден тазартады»⁴².

Егер Құдай бір нәрсеге уәде берсе, Ол Өз сөзінде тұрады.

— Неткен жақсы, — деді Тарик, өз жеңіл сезініп, сосын әңгімені жалғастыруға ыңғайланды. — Мен сіздерге бір нәрсе айтуым керек.

Құдай алдында өз күнәларын мойындап, өзіне сүйіспеншілік көрсеткен осы отбасына шындығын айтудың керектгін түсінді. Бірақ мұны қалай істеу керек?

Өзінің есімінің Тарик Джамиль емес екенін, өзінің компьютер жөніндегі кеңесші емес екенін, өзін бірнеше елдің полициялары іздеп жүргенін, Далияның сүйетінін, әрі оған үйленіп, өмірін онымен бірге өткізіп, оны бақытты еткісі келетінін қалай айтады. Өзінің көп шындық емес нәрселерді айтқаны үшін, алдамшы екеніне, тек тірі қалу үшін және Далияны қорғау үшін алдағанына олар ренжіп қалатын шығар?

Осыған үміт артуға болмас, бірақ бәрібір де бәрін айту керек. Ол Исаның Өзі істемеген қылмыс үшін жазаланғаны туралы ойланды, сөйтіп өзінің басқа таңдауы жоқ екенін түсінді.

— Не болды, Тарик? — деп сұрады Далия, оның көздерінде қобалжуды байқап.

— Неден бастарымды білмеймін, — деп жауап берді ол.

— Бәрі де жақсы, біз — сенің достарыңбыз.

— Білемін. Сондықтан бәрін айту маған қиын.

— Неліктен?

— Сіздер мені жеккөріп кетесіздер?

— Олай деме.

— Айтуға аузым бармайтын нәрсені істедім.

— Біз бәріміз де осындай нәрсені істегенбіз, Тарик, — деді бағушы Нұр. — Бірақ, мен жаңа ғана айтқанымдай, осының барлығы енді артта қалды.

— Мен Тарик емеспін. Мен Марван Аккадпын. Мен сіздерге ұзақ әңгіме айтып беруім керек, әрі оның немен бітерін білмеймін…

Бірақ ол сөзін жалғастырғанша, сайда оқ атылды да, Марван Аккад тиген оқтан ауырсынып, жерге құлап түсті.

Далия айқайлап жіберді. Бағушы Нұр оқтың қай жақтан атылғанын қарау үшін бұрылды да, өз денесімен әйелі мен қызын қалқалауға тырысты.

Тағы бір рет оқ атылды. Бұл жолы оқ тас орындыққа тиді. Тас сынықтары мен шаң бұрқ етті.

— Тығылыңыздар! — деп айқайлады Марван. — Бағаналардың артына!

Бар күшін жинап, ол Далияны ұстап алды да, төмен қарай — бір кездері сахна немесе оркестр орны болған жаққа қарай — сүйрей жөнелді. Нұр бағушы мен оның әйелі де осында еді. Оларға оқ тимеді, бірақ оқтар оларға жақын атылған еді. Марван өзі күткен ең жаман ойларының орын алғанын түсінді. Енді тек өзінің өмірі ғана қауіпке төніп тұрған жоқ — ол осы тамаша отбасын да қауіпке тікті.

Оларды қазір тас қауқалап тұр еді. Нұр ханым жылап, ал күйеуі оны құшақтып отырды. Далия айқайлауын тоқтатып, енді қорқыныштан дірілдеп отырды. Марван оны жұбатқысы келді, бірақ ол оқтың қай жақтан атылып жатқанын көруі керек. Ол ақырындап жылжыды, бірақ Далия оны қолынан ұстап алды.

— Сен қайда барасың? Кетпеші!

— Мен кетпеймін, — деді ол. — Мен олардың нешеу екенін көруім керек.

— Олар бірнеше ме?

— Меніңше, солай.

— Олар кімдер?

— Бұл ұзақ әңгіме, — деді ол, тастардың арасынан қарап жатып. — Бірақ оларға керек сендер емессіңдер. Оларға мен керекпін.

— Неліктен, Тарик? Сен не істеп қойдың?

— Менің есімім Марван, Далия, — Марван Аккад. Әрі саған ант етемін, мен еш жамандық істеген жоқпын. Мені алдап кетті…

Жақын араға оқ атылды. Далия айқайлап жіберді, сонда Марван оны өз денесімен жапты.

Оған бұл жерде қалуға болмайды. Ол Нұрларды осында қалдырып, Годдар мен Лемьені өзімен бірге алып кетуі керек. Бірақ ол әрең қозғала алады. Ол сол аяғындағы ауырып тұрған жарақатты сезінді. Джинсы қанға сіңіп кетті. Ол Далияның жарақатқа қарап, есінен танып қалуға шақ тұрғанын көрді.

— Ешетеңе етпейді, — деді ол, оны құшақтап жатып. — Бәрі де жақсы болады. Тыңдашы. Сен мені тыңдап тұрсың ба?

Оның бет-жүзі бор сияқты аппақ болып кетті. Далия сіресіп қатып қалуға дайын екен.

54

— Далия, мені естимісің? — деп тағы да сыбырлады ол, қалтасынан орамалын алып, аяғын таңып жатып.

Ол оның қорыққан көздеріне қарады. Далия оның жарақатынан көзін алып, оған қарады да, басын изеді.

— Жақсы, мені мұқият тыңдашы, — деп тез айтты ол. — Олар мен үшін келді, сен және сенің ата-анаң оларға керек емессіңдер. Бірақ сен мені қорғау үшін бір нәрсе істесең, олар еш ойланбастан сені өлтіреді. Олар кісі өлтірушілер. Олар әйелдер мен балаларды өлтірген, олардың қанды іздері Монте-Карлодан Касабланкаға дейін созылып келеді. Мен олардың жоспарын біліп алдым да, оларға кедергі жасауға тырыстым, ал енді олар менің көзімді құрту үшін осында келді. Сен мені тыңдап тұрмысың?

Қорқыныштан дірілдеп, ол тағы да басын изеді.

— Қалғанын мен саған кейін айтып беремін, ал қазір менің қашуым керек. Оларды сендерден алып кету керек, немесе…

— Жоқ, — ол оның қолынан одан да қаттырақ қысып ұстап алды. — Біз әкем екеуіміз…

Оның сөздерін автомат атысы бөліп жіберді.

Әңгімелесіп жататын уақыт болмады. Қазір әлде ешқашан. Далияны өзіне қарай тартып, Марван оны сүйіп алды да, өзіне оқтарды шақырып, Далия мен оның анасының айқайын шақырып, сол жақтағы шығар есікке қарай еңбектей жөнелді.

Ол Құдайдан Нұрларды қорғауын сұрап, қысқаша дұға етті де, бұрылып барып, тасты баспалдақтармен жүгіріп кетті. Ол кішігірім моланың үңгіріне сүңгіп кетті. Жан-жақтан атылған оқтардан Марван төменде кем дегенде төрт атқыштардың бар екенін анықтады, бірақ олар бұдан да көп болуы мүмкін, оларға көмекке келуі мүмкін.

Бейіттің іші қараңғы еді, әрі ол жоғарырақ тұр еді, бұл оның атыс болып жатқан жерді көруіне мүмкіндік берді. Ол Нұрлардың оң жақтағы шығар есікке қарай қозғалып бара жатқандарын көрді, көп ұзамай олар қауіпсіздікте болады деп үміттенді. Алайда олар өзінен кейін оларды да өлтіретінін жақсы білді. Куәгерлерді болдырмау үшін Лемье мен Годдардың Ранияны өлтіргені сияқты.

Осы кезде ол автомат асынған бірнеше адамның театрға қарай жүгіріп келе жатқанын көрді. Қысқа оқ атып, олар оның жатқан жерінде қалуына мәжбүрледі. Олар өте тез жақындап келе жатты.

Марван шығар жол іздеп жан-жағына қарады. Сол жаққа бастайтын жол жабық еді. Ал оң жақтан ол жарық түсіп тұрған бір кішігірім үңгірді көрді. Аяғы барған сайын қаттырақ ауырып бара жатты, ол жарыққа қарай жылжып барып, басқа үңгірлерге апаратын кішкентай жолды көрді.

Жақындап келе жатқан аяқ дыбыстарын естіп, ол мейлінше тезірек, тыныш қозғала бастады. Бір ыңғайсыз әрекет жасасаса болғаны, ол 20 метрлік биіктіктен төмен қарай құлайды. Екі мың жыл бойына құмды борандар жолдың үстін жылтыратып тастапты.

Бірақ Марван келесі үңгірге жетті де, демалып, сабыр сақтау үшін еденге отырды. Оның қараңғылық оны жасырып тұрды, әрі өзіне жақындап келе жатқандарды көре алатыны жақсы болды. Ол төменде болып жатқан нәрселерді көре алды, сайдың қарама-қарсы жағында тұрған үш адамды байқады. Бір жаман жері, ол өзінің әлі қаншалықты жүре алатынын білмеді.

— Марван Аккад, сіз қоршауға алындыңыз! — деген айқай көне қалада жаңғырып шықты.

— Сіз кісі өлімі үшін айыптысыз! Қолдарыңызды көтеріп, ақырындап шығыңыз, сонда сізге еш зиян келтірмейді!

Ол осы дауысты таныды. Бұл Лемье. Монте-Карлодағы өлімнен кейін франция полициясының осы танымал инспекторы түрлі теледидар каналдарына интервью берген, әрі оның жоғарыдан, көкіректеніп сөйлейтін дауысы Марванның есінде қалған еді. Бірақ ол Лемьеге берілуді қаламайды. Осылай істеу оның өлімін білдіреді, осыған оның еш күмәні болмады.

Қараңғыда отырып, ол қалтасынан телефонын іздей бастады. Мүмкін, ол Рамиге телефон соға алатын шығар. Бауыры еш көмек бере алмайтын шығар, бірақ қазір не болатынын оған айта алады. Бірақ телефоны жоқ болып шықты, сонда Марван оны Нұрлардың пәтерінде сөмкесінде қалдырып кеткенін түсінді. Қалайша осыншама ақымақ едім? — деп өзін сөкті.

Телефонның орнына ол бірнеше есірткі темекісі мен сіріңке тапты. Ол басын шайқады — соларды көргенінің өзі оны жиіркендірді. Исаның оның өмірін осылайша өзгертіп жіберетінін ол біле алды ма? Ол мұны түсіндіре алмайды, бірақ қазір мұның еш мағынасы жоқ, деп ойланды ол. Жақын арада ол Исамен бетпе-бет кездеседі, сонда бәрін де Одан сұрайды.

Марван темекілерді лақтырып тастады да, сіріңкені жағып, абайлап үңгірге тереңірек жылжи бастады. Ол пепси-коланың бос бөтелкесін, кәмпиттердің қағаздарын көрді. Мүмкін, балалар осы үңгірді ойын үшін қолданған шығар. Сіріңке өшті де, оның саусақтарын күйдірді.

— Марван Аккад, бұл соңғы ескерту! — тағы да айқайлады Лемье. Бірақ осы жолы оның дауысы жақынырақ шықты. Француз төменде, театрда емес, бейіттердің бірінде болды. — Тез шығыңыз, әйтпесе сіз өлтірілесіз. Сіздің шығар жолыңыз жоқ. Сізге он секунд беремін.

Марван қауіпке назар аудармады.

— Он… тоғыз… сегіз…

Марван тағы бір сіріңкені жақты да, үңгірді зерттеуін жалғастырды.

— Жеті… алты…

Лемье дұрыс айтады. Шығар жол жоқ. Әрі уақыты да жоқ.

— Бес… төрт…

Марван сіріңкені өшірді де, үңгірге кіре берістегі үлкен тастың артына отыра кетті де, ауырсынғаннан тісін қашады. Ол қазір болуы керек нәрсе туралы қиялға батпады. Бірақ ол күреспей берілмеуді шешті.

55

— Үш… екі… бір… Сонымен, Марван Аккад, сіздің мүмкіндігіңіз болды…

Лемьенің адамдарының екеуі автоматтардан оқ атып, үңгірге бас салып кірді. Үңгір түтінге толып кетті, ал үңгірдің артқы қабырғасын оқтар тесіп кетті. Марван жерге жабысты да, соңын күтті. Бірақ соңы келмеді.

— Ол қайда? — деп сұрады оқ атқандардың бірі, келесі магазинін қойып жатып.

— Түсінсем бұйырмасын, — деп жауап берді басқасы, өз автоматынан магазинін алып жатып.

Марванда бір мүмкіндік болды, әрі ол осыны пайдаланды. Біріншісі тастың жанынан өтіп бара жатқанда, ол оны аяғынан ұстап алды да, бірден тартып қалды. Тепе-теңдігін жоғалтып, әлгі адам құлап түсті.

Өзіне келуге мүмкіндік берместен, Марван оның АК-47 автоматын оның қолынан жұлып алды да, бетінен соғып жіберді. Аунап барып, ол екінші адамға қаруын оқтауына мүмкіндік бермей, екі рет атып жіберді.

Бірнеше секундтың ішінде ол қаруды да, басшылықты да жаулап алды. Ол жанында жатқан адамның жүрек қағысын тексерді. Оның беті мен басы қанға боялыпты. Марван қараңғыда оның мұрнының сынғанын, миының шайқалғанын байқады, бірақ ол демалып жатты, яғни ол тірі.

Марван екінші адамға қарай жылжыды. Ол ауырсынып, бүктеліп жатты. Кешегі күні Марван оны атып тастаушы еді. Ал қазір осы ойдың өзі оның денесін түршіктірді. Егер қолынан келсе, Марван оған дәрігерлік көмек көрсетер еді. Ол жаралы адамның дыбыс шығармауын ескертті. Ескерту әсер етті.

Ал енді не істеу керек? — деп ойланды Марван.

Лемьені қосқанда, әлі үшеуі не төртеуі қалды.

— Не болды? — деп айқайлады Лемье. — Ол өлді ме?

— Жоқ! — деп айқайлап жауап берді Марван.

Еш ойланбастан, ол автоматын мойнына асынып, үңгірден атып шығып, қолынан келгенше тезірек басып, жоғарыға бастайтын баспалдақтарға қарай өтіп кетті.

Атыс басталды. Жүрегі кеудесінен шыққалы тұр, әрбір соғысы басына беріліп тұрды. Тізесінен төмен қарай оқ тиген сол аяғы өртеніп бара жатты. Бірақ ол өз мақсатын нақты білді. Ол Лемье мен оның қарақшыларын Далия мен оның отбасынан мейлінше алысырақ әкетуі керек. Әрі бұл үшін қандай құн төлесе де, ол соны істейді.

Марван бірде оңға, бірде солға қарай секіріп жүріп, баспалдақпен жоғары қарай көтерілді. Атыс тоқтамады. Ол жоғарыға жеткенде, ол сол жақ иығының ауырсынғанын сезінді. Соққының күшті болғаны соншалықты, ол екі аяғында тұра алмады. Ол етбетінен құлады да, оның бар күші кетті.

Демалуға тырысып, ауырсынып жатып, Марван жарақатын ұстап көрді. Сол қолы сол сәтте қанға боялып кетті. Ол жасырыну үшін жақын арада үйіліп жатқан тастарға қарай еңбектей жөнелді. Бірақ ол өзіне жақындап қалған дыбыстарды естіді.

Ол соңғы сәтте аунап түсіп, автоматын түзеп, үш рет қысқа-қысқа атып жіберді де, екі қуғыншыларды етбетінен түсірді. Біріншісі артқа қарай құлап, жоғарыдан төмен қарай құлағанын Марван естіді. Ал екіншісі Марванның дәл алдына құлап түсті. Ол үнсіз жатты, қозғалмады. Марванның құсқысы келді. Ол ешкімді де өлтіргісі келмеді. Ол ешкімге де зиян келтіргісі келмеді. Бірақ бұл қорғаныс қой? Адам өзін кісі өлтірушілерден қорғау керек қой?

Көп ұзамай осында басқалары да келеді. Бар күшін жинап, ол үйіліп жатқан тастарға жетті де, солардың артына жасырынды. Күтіп жатты. Төмен жақтан бір дауыстар естіліп жатты. Ол тіпті алыстан шыққан сиреналардың да дауысын естіді. Бірақ дауыстар қаттырақ шықпады. Олар барған сайын ақырындай берді. Ал оның көздері жұмыла бастады. Көз алды қарауытып кетті. Ол есінен тануға жақын еді, бірақ ол ешнәрсе істей алмады.

Кенеттен қараңғылық орнады. Ол есінен танып қалды. Қанша уақыт ессіз жатқанын білмеді. Міне, қайта өзіне келіп, көздерін ашты. Ол тағы да күреске дайын болды. Осы сәтте ол аңырап тұрып қалды — одан үш қадам жерде Лемье тұрды, оның қолында басына дыбыс шығармайтын құрал киілген тапанша бар да, ол тапаншасын оның басына көздеп тұр.

Ойланбастан, Марван автоматын ыңғайлап, атып жіберді. Бірақ ешнәрсе болмады. Ол тағы да тартып қалды, тағы да ешнәрсе болмады. Автомат атпай қалды, әлде магазині бос. Бірақ, бәрібір, оның біткен жері осы еді. Аяқтары мен иығынан қан сорғалап ағып жатты. Ол әрең демалып жатты, әрі есінен танайын деп тұр. Ол мүлдем әлсіз — оның дәл алдында өзін өлтірейін деп жатқан адам тұр.

— Біздің алдымызда жатқан атақты Марван Аккадтың өзі ме? — деді Лемье.

Марван ешнәрсе жауап бермеді, ал Лемье сөзін жалғастырды.

— Мүмкін, басыңызға еш жаман ой келмеуі үшін автоматыңызды қоярсыз?

Марван мойынсұнды.

— Міне, осылай жақсы, енді біз сөйлесе аламыз, — деді Лемье.

— Сөйлесеміз? Сөйлескіңіз келе ме? — деп таңқалды Марван. — Жарайды. Неліктен сіз осылай істедіңіз, инспектор? Рафик Рэмзиді, оның жалғыз қызын және жолыңызда тұрғандардың барлығын өлтіру үшін сіз Клодеттпен қалайша біріктіңіз? Сіз қылмыскерлермен серіктес болуға емес, қайта оларды ұстауға ант бермеп пе едіңіз?

— Сіз сияқты адамдардың алдында есеп береді деп ойлайсыз ба, Аккад мырза, — деп күлді Лемье.

— Мені не нәрседен өтуге мәжбүрлегеніңізден кейін, — деп қарсылық білдірді Марван, — мені өлтірместен бұрын шындықты білуге құқығым бар.

Лемье мырс етті.

— Мен мәжбүрледім бе? — деп сұрады ол. — Сіз қалжыңдап тұрсыз ба! Сіз ақымақтық жасадыңыз, Марван Аккад, — менің жолымды бөгемеуіңіз керек еді. Менің тамаша жоспарым мен қорғаушыларым болған еді. Қылмысты тергеп жүрген адамнан кім күдіктенеді. Ешкім де. Бірақ осыған сіздің араласуыңыз керек болды!

— Сізді ұстайды, Лемье, — деді Марван.

— Көрерміз, — деп жауап берді Лемье.

Ол осыны айтқанда, жоғарыға оның тағы екі адамы көтерілді де, Марванға қаруларын бағыттады.

56

— Маған белгілі нәрсенің бәрі менің бауырыма белгілі, — деді Марван. — Қазір, біз сізбен әңгімелесіп жатқанымызда, оның адамдары Бразилияда Клодетт Рэмзиді іздеп жүр. Олар оны тапқанда, сіздің ісіңіз бітеді.

— Бауырыңыз түрмеде, — деді Лемье. — Ал Клодетт мықты жасырынған. Шын мәнінде, Аккад мырза, сіздің ісіңіз бітті.

— Меніңше…

— Аузыңызды жабыңыз! Жетер! Мен сізді жеткілікті тыңдадым, Марван Аккад. Ал қазір — басыңызды төмен түсіріңіз де, қолдарыңызды арқаңызға салыңыз!

— Жоқ! — деді Марван.

— Орындаңыз! — деп бұйырды Лемье.

— Сонда мені шүйкемнен атасыз ба? Жоқ, инспектор.

Ашуланған Лемье, өзінің адамдарының біріне басын шұлғыды. Әлгі адам Марванды ішінен және басынан бірнеше рет теуіп жіберді де, оның бетімен жерге қаратып жатқызды. Марван қатты ауырсынып ыңырсыды. Ол әрең демалып жатты. Оның дұға еткісі келді. Ол өзінің ісінің біткенін білді, бірақ еш сөйлей алмады.

Лемье жақындады да, оның үстінен қарап тұрып, тапаншасын оның шүйкесіне бағыттады.

— Қош болыңыз, Марван Аккад, — деді ол. — Тозақта кездескенше.

Марван басын бұрды. Ол Лемьенің қазір атып жіберетінін көрді.

Бірақ осы сәтте ол үлкен шуды естіді де, күшті тұрған жел шаң-тозаңды көтерді. Бәрі де артқа қарай бұрылып қарады — жартастың үстінде Годдар мен Рами отырған тікұшақ қалқып тұрды.

— Қаруыңызды тастаңыз, инспектор Лемье! — деп айқайлады Годдар дауыс шығаратынға сөйлеп. — Барлығыңыз да қаруларыңызды тастаңыздар! Маған бәрі де белгілі, инспектор. Менің адамдарым Сан-Паулуда Клодетт Рэмзиді ұстады, ол бәрін де мойындады. Бізге сіздің кісі өлімі мен ақша талап етудегі рөліңіз белгілі, әрі Марван Аккадты жалған жала жауып, қуғындағаныңыз да белгілі. Баллистикалық сараптаманың нәтижелері Касабланкада Рания Фаваз бен оның көршісін өлтірген сіз екеніңізді көрсетті. Бәрі де бітті, инспектор. Қаруыңызды тастаңыз, сонда ешкім де зардап шекпейді.

Лемьенің адамдары қаруларын тастап, қолдарын көтерді. Бірақ Лемье мойынсұнбады. Ол көздерін шаңнан қорғауға тырысты, ал Годдар оның қаруды тастауын талап еткенде, ол тікұшаққа қарай оқ ата бастады.

Ұшқыш солға, оңға қарай бұрылып, сосын оқтан қаша жоғары көтеріліп кетті. Бірақ Лемье тапаншасының оқтары біткенше атуын жалғастырды. Оқтардың бірі тікұшақтың алдыңғы әйнегіне тиді де, тікұшақ жоғарыдан төмен қарай құлай бастады. Ұшқыш тікұшақты меңгере алды да, ол қайтадан жоғарыға көтеріле бастады. Лемье тапаншасын қайта оқтай бастады.

Тағы да Марванның мүмкіндігі пайда болды. Ол өзінің ауырып тұрған денесін ұмытып кетті. Ол Далия туралы, оның отбасы, өзіне көмекке келген бауыры туралы ойлады.

Ұшып тұрып, Марван Лемьеге бас салды. Әлгінің қолынан тапаншасы түсіп кетті де, тастарға соғылып, жардан төмен қарай ұшты. Марван Лемьенің ішінен, бетінен соқты, бірақ Лемье күшін жинап, оны аяғымен тізесінен теуіп жіберді. Қатты ауырсынып, Марван құлап түсті. Сол сәтте Лемье оның үстіне секіріп мініп, тамағына шап беріп, тұншықтыра бастады. Марван әрбір секунд сайын өзінен өмірдің кетіп бара жатқанын сезінді.

Лемьенің адамдарының бірі тапаншаға қолын соза берген еді, бірақ үш рет оқ атылды да, ол жерге жантая кетті. Атылған оққа таңқалған Лемье кімнің атқанын көру үшін артына бұрылып қарады. Марван да қарады. Оқ атқан тікұшақта отырған Годдар екен, ал енді ол өзінің бес атар мылтығынан Лемьенің басынан көздеп тұрды.

Лемьенің ойланып қалғанын пайдаланып, Марван французды екі аяғының арасынан теуіп жіберді де, оның қолынан босап шықты. Жағдай өзгерді. Марван Лемьені бетімен төмен қаратып, Ливандағы әскери мектепте өзін үйреткендей, арқасын тізесімен басып тұрды. Лемье еш қозғала алмай қалды. Енді ол Марванның қолына түсті, әрі осы қолдар оның мойнын қысып жатты.

Марван қысуын босатпады. Лемье демалуға тырысып еді, бірақ демала алмады. Оның бет-жүзі қызарып, сосын көгеріп кетті, бірақ Марван оны жібермеді.

— Марван, керек емес, өтінемін!

Ол таңқалды. Бұл Далия еді.

Ол ақырындап оған қарай жүріп келе жатты, көздері жасаурап тұрды.

— Марван, өтінемін, бұл дұрыс емес, — деді ол.

Тікұшақ қонды. Рами бірінші болып секіріп түсті де, оларға қарай жүгіріп кетті. Бірнеше уақыттан кейін оның жанында бағушы Нұр мен Нұр ханым да тұрды.

Годдар сол екі арада Лемьенің адамының қолына кісен салды да, оны тікұшаққа отырғызды. Сөйтіп ол Марванға жақындады.

— Осы адам өмірінің қалған күнін түрмеде өткізетін болады деп сізге уәде беремін, Аккад мырза, — деді Годдар. — Тек осы ісі үшін ғана емес, сонымен қатар өзі жасаған қылмыстардың барлығы үшін де. Мен осыған қол жеткіземін, сізге сөз беремін.

Марванның жүрегі кеудесінен шыққалы тұр. Оның қолдары әлі де Лемьенің мойнын қысып тұрды, ал әлгі болса есінен танып қалды. Марван өзінің бауырына, Нұрларға, ал сосын Далияның көздеріне көз тастады. Ол үндемеді, бірақ оның көздері оның дұрыс жасауын өтініп тұрды.

Ол дәл солай істеді.

Ол қолдарын ажыратты да, түрегеліп, Лемьені Годдарға берді.

Сонда Далия Марванның құшағына атылды.

Оған көп нәрсеге үйреніп, көп нәрсені тастау керек болады. Далияға, оның ата-анасына, Рамиге көп нәрсе айтып беруі керек, әрі оларда да оған айтатын нәрселер бар. Ең бастысы, бағушы Нұрдың дұрыс айтқанын Марван түсінді. Енді ол жаңа адам, оның жаңа өмірі бар, әрі ол біртіндеп қадам жасайтын болады. Ол қорқынышты өлімдердің куәгері болды. Ал енді ол — ұлы сүйіспеншіліктің, өзінің Құтқарушысы және Тәңірі Иса Мәсіхтің сүйіспеншілігінің куәгері.

Марван Аккад өзін болашақта не күтіп тұрғанын білмейді. Ол Исаның соңынан қалайша дұрыс еру керектігін, Далияны қалай сүю керектігін білмейді. Бірақ бір нәрсені ол нақты біледі: ол мұны дәл қазірден бастап істейтін болады.

Ескерту

[←1]

Забур жырлары 102:11–13.

[←2]

Уағыздаушы 3:11,14.

[←3]

Забур жырлары 13:1; 52:2.

[←4]

Еремия 31:3.

[←5]

Жохан 10:10.

[←6]

Жохан 3:16.

[←7]

Жохан 10:30.

[←8]

Жохан 8:19.

[←9]

Жохан 12:45.

[←10]

Жохан 11:25–27.

[←11]

Жохан 10:31–33.

[←12]

Матай 4:23–25.

[←13]

Матай 15:21.

[←14]

Жохан 1:1.

[←15]

Жохан 1:14.

[←16]

Матай 5:21–22.

[←17]

Матай 5:43-46.

[←18]

Матай 5:48.

[←19]

Жохан 19:1–3.

[←20]

Жохан 19:16–18.

[←21]

Жохан 19:25–30.

[←22]

Жохан 19:41 — 20:2.

[←23]

Жохан 20:3–7.

[←24]

Жохан 20:19–20.

[←25]

Жохан 20:30–31.

[←26]

2 Петір. 1:16.

[←27]

Елшілердің істері 2:36.

[←28]

Жохан 20:28.

[←29]

Аян 12:6,14.

[←30]

Елшілердің істері 2:22.

[←31]

Джош Мак-Дауэлл. Ол Кім еді? — М.: «Жаңа өмір» Баспасы, 1993–2002. — 25 б.

[←32]

1 Жохан 1:1–3.

[←33]

2 Тімоте 3:16.

[←34]

2 Петір. 1:21.

[←35]

Жохан 14:6.

[←36]

Аян 22:19.

[←37]

Матай 24:35.

[←38]

Аян 3:20.

[←39]

Еврей 13:5.

[←40]

Забур жырлары 102:12.

[←41]

Еремия 31:34.

[←42]

1 Жохан 1:9.