Jon Makartur

Bagtlylygyň parzlary

Bagtly bolmaklygyň ýeke-täk ýoly
Mazmuny

Giriş
Birinji bap. Özüňizi barlaň
Ikinji bap. «…Bagtlydyr» (Matta 5:1–2)
Üçünji bap. «Ruhy garyplar bagtlydyr…» (Matta 5:3)
Dördünji bap. «Ýaslylar bagtlydyr…» (Matta 5:4)
Bäşinji bap. «Ýumşak adamlar bagtlydyr…» (Matta 5:5)
Altynjy bap. «Dogrulyga ajygyp- suwsanlar bagtlydyr…» (Matta 5:6)
Ýedinji bap. «Rehimliler bagtlydyr…» (Matta 5:7)
Sekizinji bap. «Ýüregi päkler bagtlydyr…» (Matta 5:8)
Dokuzynjy bap. «Parahatlyk döredýänler bagtlydyr…» (Matta 5:9)
Onunjy bap. «Yzarlananlar bagtlydyr…» (Matta 5:10–12)  1-nji bölüm
On birinji bap. «Yzarlananlar bagtlydyr…» (Matta 5:10–12)  2-nji bölüm
On ikinji bap. Jemleýji söz
Goşmaça
Meniň wepaly we söýgüli «sürim» bolan «Merhemet» ýygnagyna bagyşlanýar.

Giriş

Meniň bagtlylyk parzlary hakynda wagyz edip başlanyma bireýýäm ýigrimi ýyldan hem kän wagt geçdi. Bu meniň öz hyzmatymda we ýygnagymyzyň durmuşynda ullakan waka boldy. Bu aýatlaryň täsin güýji edil biziň bütin jemagatymyzy oýaryp, Hudaýyň bizi çagyrýan Öz yzyna eýermekligine täzeden we çynlakaý seretmeklige mejbur eden ýaly boldy. Mesihiniň beýik aýratyn hukuklaryny, ýagny Gökleriň Şalygynyň rahatlary bolmaklygy ýatlatmaklygy bilen, bu aýatlar meniň öz ýüregimi hem haýran galdyrdy. Şol bir wagtyň özünde, birligiň ruhy bilen doly bolan biziň jemagatymyzy öňler nätanyş bolan diri şatlyk eýeledi we biziň bagtymyza, bu şu günlere çenli hem biziň aramyzda bolup gelýändir.
Esasynda, şatlyk — bu bagtlylyk parzlarynyň merkezi mowzugydyr. Bagtly sözüniň özi çuňňur we hiç haçan hem geçmejek şatlygyň ýagdaýyny aňladýandyr. Şeýle ýagdaýy, Isanyň sözlerine laýyklykda, bagtlylyk parzlarynda agzalan häsiýetlere eýe bolanlar başlaryndan geçirýändirler.
Mukaddes Ýazgynyň bu täsin bölegini okanymda, meniň ýüregim her gezek tolgunýandyr. Bu aýatlar hiç haçan hem könelýän däldir, olara öwrenişip bolýan däldir. Bu biziň dirilik suwlaryny içmeklik üçin öwrüm-öwrüm edip gaýdyp gelýän guýularymyzyň biridir.
Bagtlylyk parzlary baradaky wagyzlarymyň ilkibaşdaky toplumy meniň soňky ýigrimi ýylyň içindäki hyzmatymy kesgitländigini bellemeklik wajypdyr. Galyberse-de, özümiň sansyz-sajaksyz kitaplarymda seredip geçýän «hakyky ynamyň asly», «Mesihiň beýikligi», «Wagzyň wajyplygy», «Mukaddes Ýazgynyň dogrulygy we hakykylygy» ýaly soraglar men tarapdan şu wagyzlarda agzalyp geçildi. Bu soraglar bilen gyzyklanma mende bagtlylyk parzlaryny we Dagdaky wagzy çuňňur öwrenmeklik pursatynda peýda boldy. Şeýlelik bilen, meniň ähli kitaplarym göni we üznüksiz şu mowzuk bilen baglydyr.
Isanyň wajyp wagzynyň başlanýan bagtlylyk parzlarynda Onuň Şalygynyň düýp esaslary gurnalandyr. Olarda bu Şalyga degişli bolanlaryň özlerini alyp baryşlaryny kesgitleýän ahlak we ruhy kadalar berlendir. Bu häsiýetlere pata bermekligi bilen, Isa olaryň hakyky bagta bolan ýeke-täk ýolduklaryny aýtdy.
Häzirki ençeme mesihileriň göz öňüne getirmelerinde Hudaýyň Şalygy — bu käbir ýakymly, öz-özünden bize ýakynlaşýan we biziň hysyrdyly biderek durmuşymyza hiç hili gatnaşygy bolmadyk zat ýalydyr. Köp mesihileriň şeýle gaýgyly ruhy ýagdaýlary bir tarapdan Mukaddes Kitap sapaklarynyň derejesiniň pesligi bilen düşündirilýändir. Mysal üçin, käbirleri Dagdaky wagyz geljege, ýagny Hudaýyň Şalygynyň gurnaljak wagtyna degişli diýip hasap edýärler. Netije iş ýüzünde görnüp durandyr. Isanyň Dagdaky wagzyny biziň döwrümiz üçin gyzykly we peýdaly däl diýip yglan etmeklik, bu Rebbimiziň öz saýlan halky üçin niýetlän taglymatynyň özenini aýryp taşlamaklygy aňladýandyr. Bu wagyzda beýan edilen esaslar öz Şasynyň huzuryna barýan ähli wepaly raýatlar üçin hakyky gollanmadyr.
Bagtlylyk parzlary Isanyň Dagdaky beýan eden bütin wagzynyň hem başdaky nokady, hem-de esasy hökmünde aýratyn wajypdyr. Kesgitli manyda, bagtlylyk parzlary bütin mesihi hakykatynyň esasy bolup hyzmat edýändir. Mysal üçin, olar bize hakyky ynamyň tebigatyna düşünmeklige kömek edýändir, çünki «bagtly» adamy suratlandyrmaklygy bilen, biziň Rebbimiz iş ýüzünde hakyky ynanýan adamyň suratyny çenýändir.
Bagtlylyk parzlary şeýle-de Mesihiň Şalygyndaky bagtlylyk ýolunyň bu dünýäniň biziň üçin goýýan ýoly bilen gabat gelmeýändigini görkezýändir. Gökleriň şatlygy we batglylyk hiç haçan hem aýratyn hukuklar, şadyýanlyk, kanagatlanma, kynçylyklaryň bolmazlygy we aladasyz durmuş ýaly düşünjeler bilen hiç-de bagly däldir. Şeýle-de, gökleriň ýagşylygynyň kabul edilýän ruhy häsiýetleriň bu dünýäniň baýlyklary bilen hiç hili umumylygy ýokdur.
Şonuň üçin hem Hudaýyň Şalygynyň rahatlary bolan biz özümizi bu dünýäde öýde kimin duýmaly däldiris, çünki biz Gökleriň Şalygyna degişlidiris we Öz Patyşamyzyň ilkileri hökmünde bu dünýäde wagtlaýyn ýaşaýjylardyrys. Eger bu şeýle bolýan bolsa, onda biz Gökleriň Şalygynyň ýokary talaplaryna laýyklykda ýaşamalydyrys — şonda biz onuň raýatlary hökmünde aýratyn hukuklara eýe bolýandyrys.
Iki on ýyllygyň içinde şu kitaby çap etmäge gatnaşýanlygy üçin men «Moody Press» çaphanasyna örän minnetdardyryn. Soňunda goşmaça ýerleşdirilen bu täze çap edilen neşire men gaty begenýärin. Bu goşmaçada kitapda gürrüň edilýän mowzuk hakynda ýumuşlar we soraglar bardyr. Gadyrly okyjy, men siziň hakyky bagta bolan ýeke-täk ýoluň artykmaçlyklaryny tapyp, şu wagta çenli başyňyzdan geçirmedik şatlyga eýe bolmaklygyňyz üçin dileg edýärin.
Birinji bap

Özüňizi barlaň
Isa — bagtyň ýeke-täk çeşmesidir.
Hemmeleriň muňa düşünmeýändikleri ýa-da ynanmaýandyklary gaty gaýgylydyr.
Iş ýüzünde köp mesihiler hiç-de özlerini hakykatdan hem bagtly hasaplamaýarlar. Özüniň ilkinji wagzynda Isa mydama bu tolgundyryjy mowzuk hakynda gürrüň edýär, bu mowzuk — bagt. Bu täze, nätanyş bolan hakykat dünýäni haýran galdyrýandyr.
Dagdaky wagzyň sözleri ilkinji diňleýjileri haýran galdyrdy, çünki olar özleriniň Hudaýyň öňündäki mertebeleriniň Isanyň gaty berk talaplary boýunça bahalanmagyny islemediler. Hut şeýle islegsizlik biziň günlerimizde hem özlerini mesihiler diýip atlandyrýanlaryň arasynda kän duş gelýändir. Şu gün «gulak asmazsyzlykdaky ynam» diýen ýagdaý giňden ýaýrady. Bu ýagdaý adamlaryň Hoş Habara duş bolanlarynda olaryň ilkinji şatlygy başlaryndan geçirmeklerine rugsat berýändir, emma Mesihiň parzlaryny ýerine ýetirmeklikde peýda bolýan çuňňur we üýtgemeýän şatlygy duýmaklyga mümkinçilik berýän däldir.
Ynama şeýle gatnaşygyň neneň howpy özünde saklaýandygyna Rebbimiz düşünýärdi. Bu barada Ýahýa 8:30–31-de aýdylýandyr: «Bulary aýdanda köp adamlar Oňa iman etdiler. Onsoň, Isa Özüne iman eden ýehudylara şeýle diýdi: «Meniň sözümi tutsaňyz, hakykatdan hem Meniň şägirtlerim bolarsyňyz…» Gulak asmazsyzlykdaky ynamyň mümkin däldigini Isa belläp geçýär.
Ynamyň gulak asmaklygy talap etmeýändigi baradaky pikir halas bolmaklyk we oňa ynamly bolmak hakyndaky täze äht taglymatyna gaty gapma-garşy gelýändir. Hakyky mesihiniň durmuşy hiç haçan hem öz höwesleri üçin ýaşamaklyk bilen beýan edilýän däldir. Ynanýan adam gulak asmaklykdan doly bolan durmuşa çagyrylandyr we bu durmuşda ynam hereketler we işler bilen tassyklanylýandyr. Şeýle durmuş biziň Mesih bilen gürrüňdeşligimiziň netijesidir we Taňry agşamynda Oňa bolan wepalylygyň bütin çuňlugy beýan edilýändir.
Taňry agşamy — Isanyň gany bilen ýuwlan Ýygnagyna Hudaý tarapyndan berlen iň täsin, mukaddes we ajaýyp seždäniň görnüşidir. Bu Haç hakynda mukaddes ýatlama we öz-özüňi barlamaklyk pursatydyr.
Çörek Mesihiň teniniň, şerap bolsa Onuň ganynyň nyşanydyr we bular bilelikde Onuň öldürilen ýeri bolan haçy görkezýändir.
Şeýle-de, bu ýerde diri Mesih bilen birleşmeklik bolup geçýändir. Isa şeýle diýdi: «…muny… berjaý ediň…» (Luka 22:19). Diýmek, bu biziň üçin mukaddes gulak asmaklyk bolup durýandyr. Men çörek bilen şeraba ýakynlaşyp, iň adaty iýmiti iýýändirin we bu meniň üçin Isa Mesihiň teniniň we ganynyň nyşany bolup hyzmat edýändir.
Käbir mesihileriň suwa çümdürilmeýändikleri ýaly, käbirleri gaty seýrek, hatda hiç haçan hem Taňry agşamyna gatnaşmaýarlar. Käwagtlar bu bilimsizlikden bolýandyr: adamlar Hudaýyň parzlary bolan Taňry agşamynyň we suwa çümdürilme syrynyň wajyplygyna düşünmeýärler. Käwagtlar bolsa, iş ýöne ten höwesleri boýunça gezýän mesihileriň gulak asmazlygyndadyr. Emma suwa çümdürilip, Taňry agşamyna gatnaşmaklygy islemeýänleriň hiç-de mesihiler bolmandyklary hem mümkindir. Belki-de, olar özlerini mesihiler diýip hasaplaýandyrlar, emma iş ýüzünde bolsa olar beýle däldirler.
Taňry agşamyna gatnaşmazlykdan başga nämäniň has erbet bolýandygyny siz bilýärsiňizmi? Özüň mynasyp bolmadyk täriňde bu Taňry agşamyna gatnaşmaklyk has-da erbet bolup bilýändir. Şeýle etmeklik, diýmek, mynasyp bolmadyk tärde iýip-içip, «Onuň teni we gany babatda ýazykly bolmaklygy» aňladýandyr (1 Korintoslylar 11:27 seret). «Adam özüni synap görensoň, bu çörekden iýmeli, bu käseden hem içmelidir. Çünki kim Rebbiň tenini saýgarman, gelşiksiz tärde iýse, içse, özüne garşy höküm iýýändir we içýändir» (1 Korintoslylar 11:28–29).
Mesihi tobasyz we dogrulykdyr mukaddeslige bolan islegsiz Taňry agşamyna gatnaşmaklygy bilen, öz üstüne agyr jogapkärçiligi alýandyr. Has erbedi bolsa — bu aslynda mesihi bolman durup, Taňry agşamyna gatnaşmaklykdyr. Özüňiziň bireýýäm ençeme ýyllap mesihi bolýandygyňyz sebäpli, bularyň barynyň özüňize hiç hili degişli däldigini özüňize, maňa we Hudaýa aýdyp, bu kitaby çetde goýmaklyga howlukmaň. Bagtlylyk parzlary öz-özüňi çynlakaý barlamaklyga çagyrýandyr. Hut şeýle barlaga bizi resul Pawlus hem çagyrýandyr: «Imandadygyňyzy özüňiz barlap görüň…» (2 Korintoslylar 13:5). Öz ynamyňyzy subut ediň diýip, resul ýüzlenýär. Eger geçen tejribäňi edil subutnama hökmünde ulanyp bolýan bolsa, onda näme üçin resul Pawlus biziň özümizi barlamaklygymyzy teklip edýär? Ýok, bary şeýle aňsat däldir.
Siz: «Emma men dogrudan hem mesihidirin. Men ynanýaryn. Men Mesihe iman etdim» diýip bilýänsiňiz. Köp adamlar özleriniň geçmişine halas bolandyklarynyň subutnamasy hökmünde seredýändirler, emma Mukaddes Kitabyň şeýle zatlar hakynda hiç-de gürrüň etmeýändigini bilýärsiňizmi? Mukaddes Kitap hiç haçan hem yzyna bakýan däldir. Ol mydama hakyky halas bolmanyň subutnamasyny siziň häzirki durmuşyňyz bilen bagly edýändir.
Siz: «Men nädip özümi barlaýyn we öz halas bolmama göz ýetirip bileýin?» diýip sorarsyňyz. Geliň, Mattanyň Hoş Habarynyň 5-nji babyna syn edeliň. Haçanda Isa dünýä geleninde, dogruçyl durmuşyň nämedigini ýehudylar bireýýäm kesgitläpdiler. Olar bireýýäm özleriniň ahlak kada-kanunlaryny düzüpdiler we mukaddesligi kesgitlemäniň talaplaryny oýlap tapypdylar. Emma bularyň bary öz işleriňe esaslanan ikiýüzlülik we öz-özüňden kanagatlanarly bolmaklykdy.
DURMUŞYŇ TÄZE TALABY — DOGRULYK
Isa: «Men size durmuşyň täze talabyny berýärin we ol arkaly siz özüňiziň halas bolup-bolmandygyňyzy anyklap bilersiňiz» diýip, ýehudylaryň oýlap tapan talaplaryny esasyna çenli ýumurdy. Ol Şalygyň rahatynyň nähili ýaşamalydygyny adamlara düşündirdi.
Özüňiz muňa göz ýetirmek isleýärsiňizmi? Onda, goý, Hudaýyň Ruhy siziň halas bolmagyňyzy Dagdaky wagzyň talaplary boýunça barlasyn. Dagdaky wagyzda täze talap berlendir we bu talap dogruçyllyk sözünden ybarat bolan ähli zadyň açarydyr. Isa şeýle diýdi: «Eger siz Hudaýyň perzentleri bolsaňyz, onda siziň durmuşyňyzyň aýratyn tarapy dogruçyllyk bolýandyr».
Bir gezek bir aýal maňa ýygnagyndaky başga bir aýalyň özüni mesihi diýip tassyklandygyny gürrüň berdi. Ýöne özüni mesihi hasaplaýan ol aýal özi üçin är bolmadyk bir erkek bilen ýaşaýan eken. Onda ol aýal mesihimi? Biderek sorag. Azgynlaryň Hudaýyň Şalygyna barmajaklary hakynda Korintoslylara ýazylan birinji hatda aýdylýandyr. Näme üçin? Çünki azgynlyk — dogruçyllyk däldir, toba etmekligiň hakyky nyşany bolsa — dogruçyllykdyr. Mesihiler zyna edip bilýändirler, emma şeýle bolanynda, olar mesihi dällerden hiç hili hem tapawutlanýan däldirler. Şonuň üçin hem ol aýalyň halas bolandygyny şübhe astyna salmaklyk üçin ähli esaslar bardyr.
Isanyň wagzynyň esasy aýady şeýle diýýär: «Çünki Men size aýdýaryn: dogrulygyňyz kanunçylaryňky bilen fariseýleriňkiden artyk bolmasa, Gökleriň Patyşalygyna asla girmersiňiz» (Matta 5:20). Bu ýehudylar her gün ybadathana gatnaýardylar, ondan bir sadakasyny berýärdiler, oraza tutýardylar we dileg edýärdiler. Olar dini janypkeşdiler!
Emma muňa seretmezden, Isa şeýle diýýär: «Dogrulygyňyz olaryň dogrulygyndan artyk bolmasa, Meniň Patyşalygyma asla girmersiňiz». Dogrulyk — ine, Gökleriň Patyşalygyna bolan açar. Hut dogrulyk bizi, toba edenleri beýlekilerden tapawutlandyrýandyr. Dogry bolmaklyk — ýöne dogry ýaşamaklygy, Onuň talaplaryna we kesgitlemelerine laýyklykda ýaşamaklygy aňladýandyr. Şeýle bolmasa, onda biziň halas bolmamyzyň hakykylygy hem beýlekiler, hem-de özümiz üçin hem açyk sorag bolup galýandyr (adatça bu ynamsyzlykda we goragsyzlyk duýgusynda beýan bolýandyr).
Her gezek men özlerini mesihiler diýip atlandyrýan, emma mesihi talaplary boýunça ýaşamaýan adamlara duş gelenimde, ýadyma Ýewreýlere ýazylan hatyň şu sözleri düşýär: «… Mukaddes bolman, hiç kim Rebbi görüp bilmez» (Ýewreýlere 12:14). Timoteosa ýazylan hatyň ikinjisinde Hudaýyň Özüniňkileri bilýändigi hakynda ýazylandyr. Olar kimler? Olar Mesihiň adyny yglan edip, ýalandan gaça durýanlardyrlar.
Titusa ýazylan hatda şeýle okaýarys: «Olar Hudaýy tanaýandyklaryny sözläp, edýän işleri bilen Ony inkär edýär. Olar ýigrenji, söze gulak asmaz bolup, hiç bir oňat işe ýararly däldir» (Titus 1:16). Eger gulak asmaklyk, dogrulyk, mukaddeslik, günäden ýüz öwürmeklik bolmasa, onda edýän işiňiň hem hiç hili manysy ýokdur.
Bir gezek men bir ýygnagyň çopanynyň şeýle wagyz edendigini eşitdim: «Hiç hili içki we daşky özgermäni başdan geçirmän, Isa Mesihe gelip bilýändigiňiz gaty täsin dälmi ahyryn?» Bu tassyklama dogrumyka? Elbetde, ýok. Özgermeler hökman bolup geçmelidir. Elbetde, biz öz bolşumyz kimin Mesihe gelip bilýändiris, emma toba edenimizden soň hem öňkimiz ýaly galýan bolsak, onda bu neneň toba bolar? Biziň bu pikirlerimizi Korintoslylara ýazylan ikinji hat gaty gowy jemleýär: «Şonuň üçin kim Mesihe bagly bolsa, ol täze mahlukdyr. Köne zatlar geçdi, indi ählisi täze bolandyr» (2 Korintoslylar 5:17).
Dogry bolmaklyk — bu hiç haçan hem günä etmezligi aňladýan däldir. Ýahýanyň birinji hatynda (1:9) mesihileriň mydama öz günälerini boýun alýandyklary hakynda ýazylandyr. Elbetde, bu biziň hiç haçan hem günä etmän bilmeýändigimiz hakynda gürrüň berýändir. Emma biz öz günämizi boýun alýandyrys, biz ondan ýüz öwürýändiris, biz toba edýändiris, biz ony ýigrenip, ondan gaça durýandyrys. «…Biri dünýäni söýýän bolsa, onda Atanyň söýgüsi ýokdur» (1 Ýahýa 2:15). Ine, Ýakup bu hakynda näme diýýär: «Eý zynahorlar, dünýä dostlugynyň Hudaýa duşmançylykdygyny bilmeýärsiňizmi? Dünýäniň dosty bolmak isleýän adam özüni Hudaýa duşman edýändir» (Ýakup 4:4).
RUHY AÇLYK WE DOGRULYGY KÜÝSEMEKLIK
Gürrüň durmuşa bolan has täze usul barada gidýändir. Biz günä edýändiris, emma onuň öz durmuşymyza aralaşany dessine, edil resul Pawlus ýaly, biz hem ony ýigrenýändiris (Rimliler 7 seret). Biz ruhy açlykdan we dogrulygy küýsemeklikden ejir çekýändiris; biz gulak asmaklyga ymtylýandyrys, öz doganlarymyzy söýüp, dünýäni ýigrenmäge synanyşýandyrys. Eger biz hakyky halas bolma eýe bolýan bolsak, onda hut şeýle hem bolup geçýändir.
Köne ýoda bilen ýeňil we şadyýan gezmekligiňi dowam etdirmegiň bilen, özüňiň mesihidigiňe hiç kimi hem ynandyrmak mümkin däldir. Toba etmeklik, ýygnaga gelmeklik, jemagatyň agzasy bolmaklyk üçin gürrüňdeşlikden geçmeklik ýa-da hoş habar baradaky kitapçalary okamaklyk — bularyň bary özüňiň halas bolandygyň barada şaýatlyk etmek üçin ýeterli däldir. Mukaddes Kitabyň halas bolmaklyk baradaky talaby — bu seniň hut şu wagt nähili ýaşaýandygyňdyr. Eger siz hakyky ynanýan adamyň ýaşamalysy ýaly ýaşamaýan bolsaňyz, onda siz ýa-da «teni» mesihisiňiz, ýa-da asla mesihi dälsiňiz. Iş ýüzünde siziň kimdigiňizi diňe Hudaý bilýändir, çünki siz aldanyp bilýänsiňiz.
Özümiň çopan bolup hyzmat edýän ýygnagymda heniz mesihi bolmadyk adamlaryň ençemeleriniň bardygyny men ýüregimdäki agyry bilen boýun alýaryn. Şu kitabyň on bir baplaryndan biljekdigimize görä, eger Mesihe gelýän adam içki özgermeleri başyndan geçirip, öz günälidigini aňlamaýan bolsa, eger onda diňe dogrulyga bolan küýseg bolmasa, onda şeýle adam asla mesihi däldir.
Bu talaplar bize Hudaý tarapyndan berlendir. Ilki bilen, Onuň aýdyşy ýaly, Patyşalyga girip bilmelidiris. Hut şundan hem Onuň Dagdaky wagzy başlanýandyr.
Köp adamlar Isa gelýärler, çünki olaryň pikirleriçe, özlerinde bar bolan ähli zatlar Onuň üçin gyzyklydyr. Emma bu dogry däldir we biz: «Eger şeýle adam mesihi bolan bolsady, onda neneň oňat bolardy! Hudaý ony ulanyp bilerdi…» diýip, bu ýalanyň ýaýramagyna goldaw berýändiris. Hudaýa bu gerek däldir. Näme üçin biz Onuň güýjünden artyk özümiziň hem ukyplarymyz we başarjaňlyklarymyz Oňa gerek diýip hasap edýändiris? Ýok, eger siz Mesihe Onuň şertleri bilen gelmeseňiz, onda hiç haçan hem Oňa gelmersiňiz. Onuň şertleri bolsa şeýledir: ýüregiň ýumşaklygy, mähirlilik, tabyn bolmaklyk, ruhy açlyk we dogrulygy küýsemeklik.
Gökleriň Patyşalygynyň raýatlary mähribandyrlar, ýürekleri sapdyr, parahatlyk söýüjidirler, kowulýandyrlar we dogrulyk üçin masgaralanýandyrlar. Belki-de, siz birnäçe ýyl mundan ozal toba edensiňiz, emma eger ýokarda agzalan häsiýetlere eýe bolmasaňyz, onda halas bolmaklygy alan dälsiňiz. Belki-de, siz ençeme ýyllardan soň günäňize ökünip, Hudaýa dolanyp gelensiňiz. Hut şol pursat siziň halas bolmaňyz hakyky boldy we siz Hudaýyň Patyşalygyna girdiňiz.
MESIH HAKYNDAKY ŞAÝATLYK — 
HUDAÝA ÝAKYMLY BOLAN OŇAT IŞDIR
Eger siz hakykatdan hem mesihi bolsaňyz, onda diňe bir Gökleriň Patyşalygyna girmän, eýsem Mesih hakynda şaýatlyk hem edýänsiňiz. Mattanyň Hoş Habarynyň 5-nji babynyň 13-nji aýadynda Mesih bizi ýeriň duzy diýip atlandyrýar, 14-nji aýatda bolsa dünýäniň yşygy diýýärEger siz dogrudan hem mesihi bolsaňyz, onda siziň şaýatlygyňyz dünýäniň şaýatlygyndan düýpgöter tapawutlanýandyr.
Gürrüň şundadyr, ýagny dünýäni çüýreýän et bilen deňeşdirip bolýandyr, duz bolsa onuň çüýremegini saklaýan serişdedir. Şu sebäpden hem uly muşakgat döwri gaty el henç boljakdyr; ýygnap ýerden alnanynda, duz hem ýok bolýandyr. Biz ösüşiň aşak düşmezligine ýol bermeýän dargamaklygyň öňüni alýan serişdeler kimindiris. Biz dagyň depesinde ýakylyp, hemmelere görünýän yşyk bolmalydyrys.
Biz nämä şaýatlyk edýäris? Biziň hemmeler ýaly däldigimiz hemmeler üçin aýdyňmy? Ýa-da biz hem edil hemmeleriň edýänlerini edýändirismi? Biz mesih bolanymyzdan soň durmuşymyz özgerdimi?
Biziň Hudaýymyz Öz kanunlaryny tanap, olary ýerine ýetirmäge küýseg bildirýän halas bolan perzentleriniň tapawutly häsiýetiniň gulak asmaklykdygyny aýdýar (Matta 5:17–19 seret). Dogrudanam, meniň howpsuzlygym özümiň boýun bolmaklyga bolan taýýarlygyma göni baglydyr. Gulak asmazlyk bilen, men özümiň halas bolandygyma bolan ynamlylygymdan mahrum bolýandyryn.
Halas bolandygyňa ynamly bolmaklyk — bu boýun bolmadyk mesihilere berilmeýän Hudaýyň sylagydyr. Resul Petrusyň bu babatda aýdýandygyna gulak asalyň: «Şonuň üçin bütin gaýraty sarp edip, imanyňyzda artyklygy, artyklykda bilimi, bilimde nebsiňize buýurmagy, nebsiňize buýurmakda sabry, sabyrda takwalygy, takwalykda dogan söýgüsini, dogan söýgüsinde hem Hudaýyň söýgüsini köpeldiň» (2 Petrus 1:5–7).
Oňat durmuşyň maksady näme we hakyky ynanýan adam nämä ymtylmalydyr?
Şu zatlar sizde bar bolsa, köpelse, sizi Rebbimiz Isa Mesihi tanamakda bikär hem miwesiz goýmaz. Kimde bu zatlar ýok bolsa, ol kördür, uzagy görýän däldir, öňki günälerinden tämizlenendigini unudandyr. Şonuň üçin, eý doganlar, çagyrylmagyňyzy, saýlanmagyňyzy berkitmek üçin, köpräk gaýrat ediň. Şeýle etseňiz, asla büdremersiňiz…
2 Petrus 1:8–10
Gürrüň halas bolmaklyga eýe bolmak hakynda ýa-da hatda ony saklamaklyk hakynda hem gidýän däldir. Bularyň bary Gudratygüýçli Hudaýyň ygtyýarlygyndadyr. Biziň howpsuzlygy, ynamlylygy we goraglylygy duýmaklykdan keýplenip bilýändigimizi Petrus tassyklaýar. Bularyň bary Patyşalyga girmekligimizde biziň bilen bile bolýandyr.
Gulak asmazlyk bizi halas bolanymyza ynamlylykdan mahrum edýändir. Munuň yzysüre, meniň halas bolmam, meniň şaýatlygym we meniň şatlygym bagtlylyk parzlarynda agzalan häsiýetleriň öz durmuşymda näçe doly we mydama peýda bolýandygyna bütinleý baglydyr.
Rimlilere ýazan hatynyň 7-nji babynda resul Pawlus özüni günäniň näçe üznüksiz yzarlandygyna seretmezden, Hudaýyň kanuny ýerine ýetirmekligi neneň küýsändigi, bu‑ kanuny neneň söýendigi hakynda gürrüň berýär. Dogrudan-da siz halas bolduňyzmy? Siz öz günäleriňiz üçin aglap, özüňiziň nädogry ýüregiňiz hakynda gaýgylanyp, Hudaýyň ýanyna geldiňizmi? Bu dünýäniň işlerinden eliňizi çekendigiňiz aýdyňmy? Siz Hudaýa gulak asyjymy? Ýüregiňizde Onuň erkini ýerine ýetirmeklige güýçli isleg barmy?
Eger siz hakyky tobany başyňyzdan geçiren bolsaňyz, onda siziň pikirleriňiz özgerer. Siz täze ýürek alarsyňyz. Hezekiýel pygamber arkaly Hudaý halas edeninde, adamlaryň boýnyýogynlykdan doly bolan daş ýüreklerini alyp, onuň deregine täze ýürek berjekdigi hakynda aýdýar (Hezekiýel 36:26 seret). Isa ýehudylara ýigrenç bilen höwesiň adam öldürmeklik bilen zynadan hiç hili tapawutlanmaýandygy hakynda aýdypdy. Şonuň bilen Ol ähli zadyň ýürekden çykýandygyny aýdypdy (Matta 5:21–32 seret).
Haçan biri maňa özüniň mesihidigini aýdanynda, şol bir wagtyň özünde bolsa onuň zyna edip, gomoseksualizm ýa-da beýleki günälerden elini aýyrmaýandygyny bilenimde, men Korintoslylara ýazylan birinji hatyň 6-njy babyna ýüz tutýaryn. Ol ýerde käbir adamlaryň Gökleriň Patyşalygyny miras almajakdyklary hakynda ýazylandyr. Olar Mesihe Onuň şertleri bilen ylalaşyp gelmediler, olar öz şertlerini goýýarlar we şonuň üçin hem olar hiç zady hem başarmaýarlar.
DOGRY SÖZLER, DOGRY SEŽDE ETMEKLIK, 
DOGRY GATNAŞYKLAR
Mesih şeýle diýdi, ýagny eger siz hakykatdan hem Patyşalygyň perzentleri bolsaňyz, onda sizde dogry sözler bolar, çünki agyz ýüregiňi doldurýan duýgularyň artyklygy zerarly gepleýändir. Eger siziň ýüregiňiz dogrulygy küýseg bilen agtarýan bolsa, onda hökman gulak asmaklyga geljekdigiňizi Isa aýtdy. Hudaýa gulak asyjy bolmaklyk — dogry pikirlere eýe bolmaklykdyr we şonda siziň agzyňyzdan dogry sözler çykar. Bu bolsa siziň dogry işleri etmekligiňize getirýändir. Siz hiç kimden hem ar almak islemersiňiz, siz ýagşylygy serpikdirýänsiňiz. Eger kimdir biri sizden bir zat dilese, siz oňa iki esse edip berýänsiňiz. Siz diňe bir öz ýakynyňyzy däl-de, eýsem duşmanyňyzy, hatda salgyt ýygnaýjyny hem söýersiňiz!
Iň esasy zat — Hudaýa meňzeş bolmaklykdygyny Isa aýtdy (Matta 5:48 seret). Diňe bäş ýyl mundan ozal ýygnaga gelendigiňiz ýa-da ýygnaga gelenleriň soragnamasyny doldurandygyňyz sebäpli mesihi diýilmekligiňizden eliňizi çekiň. Özüňiziň dileg otagynda bolandygyňyz ýa-da maslahatçy bilen gürrüň edendigiňiz üçin mesihidigiňize Hudaýy ynandyrjak bolmaň. Hatda bir mesihi hyzmatkäriň sizi mesihi diýip atlandyrany üçin hem özüňizi mesihi diýmeklige synanyşmaň, çünki ol hyzmatkäriň özi hem şol wagt hakykaty bilip bilmeýärdi ahyryn.
Muňa ynamlylygy diňe Mukaddes Ruh berýändir. Ol muny içki şaýatlyk (Rimliler 8 seret), anyk işler we hereketler arkaly berýändir. Ynam işsiz ölüdir diýip, Ýakup aýdýar. Ine, Isa bu hakda näme diýdi: «Meniň sözümi tutsaňyz, hakykatdan hem Meniň şägirtlerim bolarsyňyz» (Ýahýa 8:31). Ol sizde dogry pikirleriň boljakdygyny, siziň gulak asyjy boljakdygyňyzy, dogry sözleri aýtjakdygyňyzy we dogry işleri etjekdigiňizi göz öňünde tutdy.
Şeýle-de, Isa Patyşalygyň perzentleriniň Hudaýa dogry sežde etjekdikleri hakynda aýdýar. Özleriniň hudaýhonlyklaryny göz etmäge synanyşyp, dileg edýän, sadaka berýän we oraza tutýan ikiýüzlülerden tapawutlylykda, siz Hudaýa bolmalysy kimin sežde edersiňiz (Matta 6:1–18 seret).
Hakyky mesihide pula we dünýä bolan dogry gatnaşyk bolýandyr. Ol ýüregini maddy baýlyklara bagly edýän däldir. Özlerini Hudaýyň hyzmatkärleri diýip atlandyryp, bütin ömürlerini baýlyk ýygnamaga sarp edýän adamlardan tapawutlylykda, Hudaýyň adamlarynyň ýerde hazyna toplamaýandyklary hakynda Mattanyň Hoş Habarynda (6:19) aýdylýandyr. Hem Hudaýa, hem-de baýlyga hyzmat edip bolýan däldir. Şol bir wagtyň özünde hem Hudaýa, hem-de dünýä dost bolmaklyga synanyşmaklyk biderekdir. Eger siz dünýäni söýýän bolsaňyz, onda sizde Atanyň söýgüsi ýokdur diýip, Mukaddes Kitap gürrüň berýär.
Gökleriň Patyşalygynyň raýatlarynyň maddy mätäçliklere bolan gatnaşygynyň dogrudygy hakynda Isa aýdýar (Matta 6:25–34 seret). Olar özleri hakynda Hudaýyň alada edýändigini bilýändirler. 31-nji aýatda Isa öz şägirtlerini ynandyrýar: «Şoňa görä, “Näme iýeris”, “Näme içeris?”, “Näme geýeris?” diýip, gaýgy etmäň. Bütin bu zatlary başga milletler agtarýarlar…»
Şeýle-de, Patyşalygyň hakyky perzendi adamlara dogry gatnaşyk edýändir. Şeýle adamyň hususy durmuşynda kynçylyklaryň bolanynda, ol özüni hudaýhon adam ýaly edip görkezmeýändigi hakynda Mattanyň Hoş Habarynyň 7-nji babynda aýdylýandyr.
«Ine, saňa gerek bolsa! — diýip, siz aýdarsyňyz. — Diýmek, men Hudaýyň ýanyna öz günälidigim üçin gaýgylanyp gelýärin we Ol meni bada-bat özgerdip, maňa täze ýürek berýär. Onsoň men duz we beýik ýerde ýanyp duran yşyk bolaryn. Meniň hemmeler ýaly däldigimi dünýä görer. Men dogrulygy küýsärin we netijede mende dogry pikirlenme, dogry sözler peýda bolar, men dogry hereketleri ederin, Hudaýa dogry sežde ederin we pula, zatlara, bu dünýäniň gymmatbaha zatlaryna dogry gatnaşyk ederin. Bä! Kim beýle ýaşap bilýändir?!»
Gaty oňat. Siziň şeýle netijä gelendigiňize men gaty şatdyryn, çünki şeýle ýaşamaklyk aslynda mümkin däldir. Hiç kime-de başardýan däldir. Bu mümkin zat däldir. Isa baý ýigide özüniň ähli zatlaryny satyp, garyplara paýlap, onsoň Öz yzyna eýermekligi tabşyrypdy, ýöne baý ýigit öz pullaryny Isadan hem artyk söýüpdi we şonuň üçin hem ol Isanyň ýanyndan aýrylyp gidipdi. Baý adamyň Hudaýyň Patyşalygyna girmekligi ýeňildir — diýip, ýehudylar ynanýardylar. Çünki baýlar kän gurbanlyk satyn alyp bilýärdiler, kän möçberde gurbanlyk berip bilýärdiler we garyplara kän sadakalar berip bilýärdiler. Isa Özüniň hakykatyny aýan etmekligi üçin baýlyk mowzugyny galdyrypdy. Ol şägirtlerine şeýle diýdi: «Size dogrusyny aýdýaryn, barly adam Gögüň Patyşalygyna çetinlik bilen girer. Size ýene aýdýaryn, bir düýäniň iňňäniň gözünden geçmegi barly adamyň Hudaýyň Patyşalygyna girmeginden aňsatdyr» (Matta 19:23–24).
Düýe iňňäniň deşiginden geçip bilermi? Siz: «Isa Iňňe derwezelerini göz öňünde tutan bolmaly» diýip aýdarsyňyz (gürrüň şol döwürlerde düýeleriň geçip bilmedik kiçijik derwezeleri hakynda gürrüň giden bolmagy mümkindir).
Ýok, Reb bu ýerde ol hakynda gürrüň etmeýändir! Ol düýäniň iňňäniň deşiginden geçmegi baýyň halas bolmaklygyndan aňsatdyr diýýär. «Bu mümkin däl» diýip, Isa tassyklaýar. Diýmek, bu hut şeýle hem bolýandyr.
25-nji aýatda şeýle diýilýändir: «Muny eşidenlerinde şägirtleri: “Onda kim halas bolup biler?” diýip, çakdanaşa geňirgenişdiler». Eger Isa Iňňe derwezeleri hakynda gürrüň eden bolsa, onda şägirtleri beýle geň galmazdylar.
«Onda kim halas bolup biler?» diýip, Ondan soradylar. Isa şägirtlerine seredip, şeýle jogap berdi: «Ynsanlar üçin bu mümkin däl, ýöne Hudaý üçin ähli zat mümkin».
Hiç kim, hiç haçan hem öz işleri bilen halas bolup bilýän däldir. Bu diňe Hudaý bilen mümkindir. Munuň üçin bizde güýç ýokdur; biz muňa ukyply däldiris. Ine, näme üçin biz bütinleý Hudaýyň rehimdarlygyna bil baglamalydyrys. Baý adam «ýeňijileriň hataryna» öz maddy ýükleri bilen girmekligi isleýändir, emma bu ýük oňa kömek edýän däldir, çünki pata deregine ol nälet getirýändir.
Hudaýyň Patyşalygyna bolan ýeke-täk ýol özüňiň gowşaklygyňa düşünmeklik, özüňiň ýalaňaçdygyňy boýun almaklyk arkaly geçýändir. Şeýle-de, Mattanyň Hoş Habaryna (5:3) laýyklykda, bu ýol özüňi ruhy garyp duýup, bütin ýüregiň bilen dogrulygy küýsemeklik arkaly geçýändir. Bu dogrulyga adamyň özi eýe bolup bilýän däldir.
Adamlaryň köpüsi bu şertleri ýerine ýetirmekligi isleýän däldirler. Olar Gökleriň Patyşalygyna özleriniň hususy ýollary bilen barmak isleýärler. Olar gökleriň otlusyna böküp münüp, oňa özleriniň adat bolşy ýaly, dört haltadan ybarat bolan ýüklerini hem ýükleýändirler: bitertiplik, günäler, şeýtan we hususy «men». Olar şeýle gygyrýarlar: «Isa, men Seniň wada beren bagtyňy isleýärin. Men döwzaha gitmek islemeýärin. Ine, men!» Ýöne şunuň bilen birlikde, olar özleriniň haltalarynyň hiç birlerinden hem ellerini üzmek islemeýärler.
Emma olar üçin ýol bar ahyryn. Mattanyň Hoş Habaryna dolanyp geleliň (7:13). Isany diňläp duran beýleki adamlar bilen bilelikde şägirtleri hem hökman şeýle pikir eden bolsalar gerek: «Beýle talaplara kim laýyk gelip biler?», emma Ol şeýle diýdi: «Dar gapydan giriň, çünki heläkçilige getirýän gapy giň, ýol inli, ol gapydan girýänler köpdür».
Näme üçin? Bu ýol gaty giň we siz oňa ähli ýüküňiz bilen düşüp bilersiňiz. Bu ýoluň derwezeleri hem gaty giňdir. Siz islän zatlaryňyzy: öz işleriňizi, özüňiziň kanagatlanmaňyzy, özüňiziň özbaşdaklygyňyzy we özüňiziň «Men Isa bilen bolmak isleýärin, emma bularyň bary bilen hoşlaşmak islemeýärin» atly şygaryňyzy hem öz ýanyňyz bilen alyp bilersiňiz. 14-nji aýatda ýaşaýşa alyp barýan ýoluň dar we kyndygy, ony diňe käbirleriň tapýandyklary hakynda gürrüň berilýändir.
Siz haçan-da bolsa bir wagt dört çemedany bilelikde turniketden geçirmäge synanyşyp gördüňizmi? Siziň özüňiz geçmekligiňiz üçin eliňizdäki ähli ýüküňizi taşlamaly bolarsyňyz. Siz boş elleriňiz bilen geçmeli bolarsyňyz. Ölüme eltýän derwezelerde «Döwzaha» diýip ýazylan duýduryş ýokdur, tersine, onda özüne çekiji «Göklere» atly ýazgy asylgydyr. Köpler aldanyp, bu ýola düşýändirler. Bu ýol gaty inli we onda öz ýükleriň bilen hoşlaşmagyň hiç-de geregi ýokdur: öz ýaşaýşyňy, pikirleriňi üýtgetmekligiň hiç-de geregi ýokdur. Hiç zat hem talap edilýän däldir! Gerek bolan zatlaryň bary, ine, şeýle diýmeklikdir: «Men toba etdim», ýa-da «Men suwa çümdürildim», ýa-da «Men ýygnaga gatnadym», ýa-da «Men ýygnaga gelen adamlar üçin niýetlenen soragnama jogap berdim», ýa-da «Men heniz kiçi çagakam, meni ýygnaga getirdiler». Nähili bolsa-da, bu gerekli ýol däldir, çünki ol ölüme eltýändir. Iň gaýgyly ýeri hem şundadyr, ýagny adamlar özleriniň ýalňyş saýlaw edendiklerini boýun alman, bu ýol boýunça gidýändirler.
Toba etmeklikde we suwa çümdürilmeklikde hiç bir ýaman zat ýokdur, tersine, bu gaty oňatdyr, emma bar gürrüň bu hereketleriň diňe däp boýunça edilmegindedir. Şeýle ýagdaýda çyn ýürekden toba etmeklik bolup geçýän däldir. Giň ýol boýunça ýöreýän bu «köpler» bir gezek Isanyň şu sözlerini eşiderler: «Eý betkärler, Men sizi asla tanamaýaryn, ýanymdan aýrylyň!» (Matta 7:23 we 25:41 seret).
Käbirleri «karar kabul etdiler», toba etdiler, emma özlerini dünýä bilen birleşdirýän göbegi hiç-de kesmediler; olar hiç-de özleriniň günäli durmuşlaryndan ellerini üzmediler; özleriniň eden kararlarynyň ýa-da dini tejribeleriniň ýeterlidigine olar öňküleri ýaly bil baglaýarlar. Şol giň ýolda galyp, olar haçan-da bolsa bir wagt Patyşalygyň daşynda galarlar we Jon Benýanyň aýdyşy ýaly, göklere bolan girelgäniň ýanynda döwzaha hem girelgäniň bardygyny görerler. Bu ýol, ýagny döwzahyň ýoly gaty ýeňildir we köpler ol ugra tarap biletleri satyp, girdeji edýändirler.
Ýalan pygamberlerden ägä bolup. Isa şeýle diýdi:
Maňa: «Ýa Reb, Ýa Reb» diýen her adam Gökleriň Patyşalygyna girmez, diňe Göklerdäki Atamyň islegini berjaý eden girer. Şol günde köpleri Maňa: «Ýa Reb, ýa Reb, biz Seniň adyň bilen welilik etmedikmi? Seniň adyň bilen jynlary kowmadykmy? Seniň adyň bilen köp mugjyzalar etmedikmi?» diýerler. Şonda Men olara: «Eý betkärler, Men sizi asla tanamaýaryn, ýanymdan aýrylyň!» diýip, açyk aýdaryn.
Matta 7:21–23
Özüňizi hüwdülemäň. Söýgüli doganlar, özüňizi barlaň, dogry ýoldamysyňyz. Muňa ynamly boluň. Hudaýyň şertleri şeýledir. Isaak Uotts şeýle ýazýar:
Seniň ýaradanyň neneň ejiz, neneň bigünädir ol
Öz ýüküni bilmeýär ol
Özgermedik ýürek direlip bilmez o
Bagta, Hudaýa ýetmez ol
Bozuk isleg, kör höwesler, 
Ölüm ýoldan eltýändirler
Zaýalanan akyl tapyp bilme
Howpsuz we dar bolan ýoly. 
Ejiz bolan meniň özüm
Nädip kesirligim ýeňjek
Ýok, diňe Sen, Gudratygüýçli Taňrym
Maňa täze ýürek berjek
Üýtget biziň ýürekleri
Göklerden durmuş beräý Sen
Höweslerdir güýçlerimi
Seniňki bolsun, eý Taňrymyz.

Dar ýoldan gitmekligiň deregine, giň ýoldan gitmekligiň höküm edilmeklikdigini Reb iki öýüň mysalynda gaty oňat suratlandyrdy. Bu öýleriň ikisine daşdan seredeniňde, edil bir ýaly bolup görünýändir, emma olaryň esaslary dürlüdir. Şonuň üçin hem bir öý berk saklanyp galdy, beýlekisi bolsa ýykyldy. Giň ýoldan ýöreýänleriň köpleri öz öýlerini burç daşy bolan Isa Mesihsiz gurýarlar. Olaryň işleri — ine, olaryň esaslary. Olaryň beýle esaslary çäge kimin erär (Matta 7:24–27 seret).
ENTEK WAGT BAR: HUDAÝYŇ SABYRLYLYGY
Entek bizde wagt bar, emma ol gutaryp bilýändir. «Siz muny nireden bilýärsiňiz?» diýip, siziň soramagyňyz mümkindir. Ýahýanyň Hoş Habaryny (12:32–34) okaň:
«Ýerden ýokary göterilenimde, Men ähli ynsanlary Özüme çekerin». Isa muny nähili ölüm bilen öljegine yşarat edip aýtdy. Indi: «Biz Mesihiň ebedi galjagyny Mukaddes Kanundan eşitdik, Sen nähili “Ynsan Ogly ýokary göterilmelidir” diýýärsiň? Bu Ynsan Ogly diýýäniň kim?» diýip, halaýyk Ondan sorady.
Olar Mesihiň baky ýaşajakdygy hakynda eşidipdiler.
Isa olara şeýle diýdi: «Ýene bir az wagtlap nur siziň araňyzda bolar. Nur barka geziň, üstüňizi tümlük basaýmasyn, çünki tümlükde gezýän özüniň nirä barýanyny bilýän däldir. Nuruň ogullary bolmak üçin nuruňyz barka nura iman ediň». Isa bulary aýdansoň, olaryň ýanyndan gidip gizlendi.
Ýahýa 12:35–36
Neneň oňat suratlandyrma! Ol heniz ynanyp bilmeklige mümkinçilik barka, ynanmalydygy hakynda aýtdy. Muny subut etmeklik maksady bilen Ol olardan gizlendi we Özüniň bolmanynda, olara nämäniň garaşjakdygyny görkezmek isledi.
Ýahýanyň Hoş Habarynyň 12-nji aýadyndan başlap, Isa bu hakda azyndan üç gezek aýdýar: «Isa ýene-de halka ýüzlenip şeýle diýdi: “Men dünýäniň nurudyryn. Meniň yzyma eýeren garaňkylykda gezmez, onda ýaşaýyş nury bolar”».
Soň Ol şeýle diýdi: «Men barýaryn, siz Meni agtararsyňyz, günäňiziň içinde ölersiňiz, ýöne Meniň barýan ýerime baryp bilmersiňiz» (Ýahýa 8:21). Bu eýýäm ikinji duýduryş: eger heniz nuruň elýeter bolanynda, adamlar oňa tarap ýüzlenmeseler, onda şeýle günler geler welin, nur olar üçin elýetmez bolýandyr.
Üçünji gezek Ol olara şeýle diýdi: «Munuň üçin Men size “günäli ölersiňiz” diýdim, çünki Meniň Biribardygyma iman etmeseňiz, günäli ölersiňiz» (Ýahýa 8:24).
Isa mydama sahylyk bilen Öz söýgüsini berýärdi, emma Ol munuň çäginiň bardygyny elmydam duýdurýardy. Wagt dolar we Hudaýyň adamlaryň günälerine bolan sabyrlygynyň we mähirliliginiň ahyry geler (Gelip çykyş 6:3 seret).
Işaýa pygamberiň kitabynda (63-nji bap) Hudaýyň gahary Onuň rehimdarlygy bilen bilelikde görkezilýär. Ine, pygamber 7-nji aýatda näme diýýär: «Rebbiň bize eden ähli zatlaryna görä Rebbiň rehimlerini, alkyşlaryny we mähriniň köplügine, rehimlerine görä Onuň Ysraýyl öýüne eden uly ýagşylygyny agzaýyn». Neneň ajaýyp sözler! Olar Hudaýyň rehimli söýgüsi hakynda şaýatlyk edýändir.
«Ol diýdi: “Elbetde, olar Meniň halkym, aldamaýan ogullar”. Şeýle, Ol olaryň Halasgäri boldy» (8-nji aýat). Hudaýyň neneň täsin suraty! Ol şeýle rehimdar we mähriban boldy.
«Olaryň ähli muşakgatlaryna gynandy, huzuryndaky perişde olary gutardy; söýgi hem rehim bilen olary azat etdi; bütin gadym günlerde olary galdyryp göterdi» (9-njy aýat).
Emma 10-njy aýat täsin suraty bozup, gök asmanyň arasyndaky gürrüldi kimin eşidilýändir: «Emma olar pitne turzup, Onuň Mukaddes Ruhuny ynjatdylar. Ol-da olaryň duşmanyna dönüp, garşylaryna söweşdi» (10-njy aýat).
HAKYKY DOGRULYGYŇ TALAPLARY 
HAKYNDAKY TAGLYMAT
Indiki baplarda biz bagtlylygyň parzlaryny jikme-jik, sözme-söz gözden geçireris. Käwagtlar biz bir sözlemi derňemeklige birnäçe sahypa bagyşlamaly bolarys. Edil beýleki ençeme barlagçylar kimin, biz hem beýik ruhy we durmuşy hakykata duş geleris. Bu hakykaty açmaklyga bize bu täsin we oňat tanyş bolan setirler kömek eder. Ýöne bu kitabyň maksady bagtlylyk parzlary üçin ýene bir düşündiriş kitabyny ýazmaklyk däldir. Bu kitaba biz öz durmuşymyza dogry baha berip bilmeklige çakylyk kimin seretmelidiris. Biziň durmuşymyz bagtlylyk parzlarynda jemlenen hakyky dogrulygyň talaplaryna neneň laýyk gelýändir.
Belki-de, siz öz durmuşyňyzyň köp derejede Isanyň goýan talaplaryna laýyk gelýändigini aýan edersiňiz. Şeýle bolanynda, siziň halas bolandygyňyza ynamyňyz has-da berk bolar.
Emma siz şeýle-de ýakymsyz halda geň galyp, bu güýçli sözler tarapyndan gaýgylanmagyňyz hem mümkindir. Siziň titreme ýaly ýagdaýy hem başyňyzdan geçirmegiňiz mümkindir; siz öz üstüňize abanan lapykeçlikden we ynamsyzlykdan özüňizi ruhy taýdan ýenjilen kimin hem duýmagyňyz mümkindir. Eger bu siziň biriňiz bilen bolup geçäýse, onda Mukaddes Ruha öz ýürekleriňize geplemeklige rusgat berip, sizi hakyky bagtyň ýoluna çykarmagyna razyçylyk berersiňiz diýip, çyn ýürekden umyt edýärin. Şeýle bagt diňe öz durmuşyňyzyň Isanyň görkezen ugry boýunça gidýändigini bileniňizde gelýändir.
Özlerini mesihiler diýip atlandyrýan ençeme adamlar ynamlaryna gapma-garşylykda ýaşaýandyrlar. Käbirleri bolsa özlerini halas bolanlar diýip hasaplap, çuňňur aldanýandyrlar. Bu gaty gaýgyly ýagdaýdyr. Olaryň daş-keşpleriniň oňat görünýändiklerine seretmezden, ýürekleri we aňlary hakykaty kabul etmeýändir. Olaryň hiç birleri hem Mukaddes Kitabyň aşakdaky duýduryşyna biperwaý seretmeli däldir:
Çünki bir adam hiçkä özüni bir zatdyr öýtse, öz-özüni aldaýandyr. Her kişi öz işini derňesin. Onsoň onuň başga biri hakda däl-de, özi hakda magtanjy bolar. Sebäbi her kim öz ýüküni özi götermelidir. Hudaýyň sözüni öwrenen öwreden bilen ähli ýagşylyklary paýlaşsyn. Aldanmaň, Hudaý Özüni ýaňsyladýan däldir! Adam näme ekse, şony orar. Çünki öz günäli teninde ekin eken tenden çüýreme orar, Ruhda eken bolsa Ruhdan ebedi ýaşaýyş orar.
Galatýalylar 6:3–8
Hudaý sabyrlydyr, Hudaý oňatdyr, Hudaý mähirlidir. Ol rehimdardyr, ýumşakdyr we ýagşydyr. Ol kimdir biriniň ölmegini isleýän däldir. Emma Hudaýyň sabyrlylygynyň çägi bardyr. Siz entek öz durmuşyňyzy Mesihe bagyş edip, Onuň şertleri bilen Onuň Patyşalygyna girmediňizmi? Heniz mümkinçilik barka, muny hökman ediň. Heniz elýeterkä, yşyga geliň. Heniň ýüzi nur saçyp durka, Ogla geliň.
Ikinji bap

«…Bagtlydyr»
(Matta 5:1–2)
Bagtlylyk parzlarynda Isa bagtlydyrlar sözüni dokuz gezek ulanýar. «Bagtly» diýmeklik içki şatlykdan doly bolan şatlygy aňladýandyr. Biziň syn edýän bölegimizde her gezek bu söz duş geleninde, diňe şu manyda oňa düşünmelidiris. Isa bagtlylyga bolan ýeke-täk ýol hakynda gürrüň berýär.
Şu kitapda syn ediljek bütin bölegi getirmeklige maňa rugsat beriň:
Isa märekäni görüp, daga çykdy, oturanynda şägirtleri Onuň ýanyna geldiler. Ol söze başlady, olara sapak berip, şeýle diýdi: «Ruhy garyplar bagtlydyr, çünki Gögüň Patyşalygy olaryňkydyr. Ýaslylar bagtlydyr, çünki olara göwünlik berler. Ýumşak adamlar bagtlydyr, çünki olar ýeri miras alarlar. Dogrulyga ajygyp-suwsanlar bagtlydyr, çünki olar doýup-ganarlar. Rehimliler bagtlydyr, çünki olara rehim ediler. Ýüregi päkler bagtlydyr, çünki olar Hudaýy görerler. Parahatlyk döredýänler bagtlydyr, çünki olara Hudaýyň ogullary diýler. Dogrulyk ugrunda yzarlananlar bagtlydyr, çünki Gögüň Patyşalygy olaryňkydyr. Men zerarly sögülen, yzarlanan, nähak ýere her hili gybatyňyz edilen mahaly siz bagtlysyňyz! Şat boluň, begeniň, Gökde aljak sylagyňyz uludyr, çünki sizden öňki pygamberler-de şeýle yzarlandylar».
Matta 5:1–12
Şeýlelikde, bu hakykatlaryň bary çäksiz şatlyga alyp barmalydyr. Emma bu size geň ýaly bolup görünýär dälmi? Mattanyň Hoş Habarynyň şu böleginde köpleriň umytlaryny aklamaýan Patyşalyk görkezilendir. Siziň görşüňiz ýaly, Isanyň şu ýerde gürrüňini edýän bagty siziň göz öňüňize getireniňize hiç hem meňzeş däldir.
Bu ýerde ruhy garyp, aglaýan, ýuwaş, açlyga we suwsuzlyga çydaýan, rehimli, ýüregi päk, parahatlyk döredýän adamlar bagtlydyr diýilýändir, şeýle adamlary yzarlaýandyrlar we olara ejir berýändirler. «Garaşyň! Özüme şeýle bagtyň gerekdigine men ynamly däldirin! Bu başga ada eýe bolan ejir çekmeklige meňzeýändir! Siz degişýän bolaýmaň!» diýip, siz seslenersiňiz. Emma nähili bolýandygyna seretmezden, kynçylyklar bagta iň göni gatnaşyga eýedirler.
Başga ýol ýokdur. Kynçylyklar bagta bolan ýoldur.
Adamlaryň aglabasy üçin bu samsyklyk ýalydyr. Bir awtor şeýle diýýär, ýagny «Isa edil durmuşyň dükanyna girip, ähli bahalary çalşany ýalydyr. Bary tersine bolýandyr». Bagt kynçylykdan gelýändirmi?
Dünýä şeýle diýýändir: «Ýolunda duş gelenleri itekläp, özüne ýoly arassalap öňe gidýän adam bagtlydyr. Islän zadyna islän wagty we islän ýerinde eýe bolýan adam baglydyr. Bagt — bu gazanyp, eýe bolmaklyk mümkinçiligidir. Bagt — bu isläniňi edip, isläniňi almaklykdyr. Baý, tanymal, meşhur we ady belli bolan adamlar bagtlydyrlar».
Emma bu beýle däldir. Patyşanyň sözi bu surata laýyk gelýän däldir, bu bolsa Onuň wagzynyň diňe girişidir ahyryn!
Her bir oňat wagyzçy kimin, Isa ilki bilen Öz maksadyny anyk kesgitledi. Dagdaky wagzyň başynda bize bu wagzyň maksady aýan bolýandyr: biz hakyky şatlygyň, hakyky batgyň we hakyty sylagyň nämedigini bilmelidiris. Soňra (Matta 5–7 seret) şeýle bagta eýe bolmaklyk üçin nähili ýaşamalydygy hakynda gürrüňe başlaýar.
Ähli wagyzlaryň iň beýigi bolan bu wagza düşünmeklik üçin biz onuň esasynda nämäniň ýatandygyny bilmelidiris. Biz bu wagzyň aýdylan ýagdaýyna, wagtyna syn ederis, Wagyzçynyň şahsyýeti, diňleýjiler we taglymatyň özi hakynda gürrüň ederis, emma ilki bilen biz kontekstlere — mukaddes kitap, dünýewi, syýasy we dini kontekstlere düşünmelidiris.
MUKADDES KITAP KONTEKSTI
Ilki bilen Mattanyň Hoş Habarynyň bäşinji babyna ýakynlaşanymyzda, biz Mukaddes Kitabyň gözýetimi boýunça nirede ýerleşýändiris? Hudaýyň adamzada açan hakykatynda biziň ornumyz nirede? Şeýle, gaýgyly özgermeler döwründe biz özümiz üçin has täze bolan ýerde durýandyrys.
Geliň, Köne Ähtiň iň soňy bolan Malaky pygamberiň kitabyna üns bereliň: «Men gelip, dünýäni heläkçilige sezawar etmez ýaly, ol atalaryň ýüregini ogullara tarap, ogullaryň ýüregini bolsa atalara tarap öwrer» (Malaky 4:6).
Gaty gyzykly. Köne Äht nälet bilen gutarýandyr; Täze Äht bolsa patadan başlaýandyr. Neneň täsin özgerme! Köne Äht — Kanun, Sinaý, gök gürrüldi we ýyldyrym, höküm, nälet; Täze Äht bolsa — Sion, merhemet, parahatlyk, pata.
Bagtly sözi — grek dilindäki karios sözüniň terjimesidir. Bu sypat makar kökünden düzülendir we bagtly ýa-da şatlykly bolmaklyk manysyna eýedir. Emma bagt oňat ýagdaýlaryň ýa-da şertleriň netijesinde seredilişi ýaly mana eýe däldir. Mysal üçin, Gomer bu sözi grek hudaýlaryny beýan etmeklikde ulanypdyr. Ol hudaýlar öz-özlerinde bagtlydylar, ýagny olar dünýäniň gowşak, kämil bolmadyk, garyplyga we ölüme berlen adamlardan bagly däldiler. Hut şeýle manyda bagtly sözi Täze Ähtde ulanylýandyr.
Grekler Kipr adasyny «bagtly ada» diýip atlandyrypdylar. Olar bu adanyň şeýle bir ajaýypdygyna ynamlydylar welin, hatda oňat durmuşyň gözleginde hiç bir adam hem bu adany taşlap gitmez diýip hasaplaýardylar. Makarios sözi adamzat ýüreginiň her bir isleginiň ýerine ýetmegini ugrukdyrýan içki şatlygy aňladýandyr.
Uilýam Barklaý şeýle diýýär: «Adamzat bagty tötänlige we durmuşyň üýtgemelerine bagly bolan bir zatdyr. Ol ykbal tarapyndan sowgat edilip, ol tarapyndan hem ýogaldylyp bilinýändir. Mesihi bagt — käbir el degrilmez we dargadylmaz zatdyr».
Bagt — bu bizden hiç kimiň alyp bilmejek şatlykdygyny Isa aýdypdy (Ýahýa 16:22 seret). Bu içki parahatlyk, içki bagtlylyk, içki şatlykdyr. Şeýle şatlyk daşarky ýagdaýlaryň täsiri netijesinde peýda bolup bilýän däldir. Galyberse-de, bagtlysözi adamy häsiýetlendirýändir we onuň ýaşaýşynyň esasyny kesgitleýändir. Men muny bu sözüň Hudaý hakynda gürrüň edileninde ulanylýandygy sebäpli aýdýandyryn. Mukaddes Kitapda biz ençeme gezek «Mübärek Hudaý» jümlesine duş gelýändiris (Zebur 68:35; 72:18; 119:12; 1 Timoteos 1:11 seret).
Bu ýagdaýyň nähili bolýandygyna seretmezden, ol Hudaýdandyr, çünki ýüregiň her bir bagtly ýagdaýy Hudaýdan we Isa Mesihdendir (1 Timoteos 6:15 seret). Bu ýagdaýy bütin dolulygynda başyndan geçirmekligi Hudaýa we Mesihe şärik bolanlaryň başlaryndan geçirip bilýändiklerini aýtmalydyrys. Bagtlylyga bolan Mukaddes Kitabyň düşünjesi şeýledir we başga düşünje Mukaddes Kitapda ýokdur.
Reb Isa Mesihe iman edenleriň «Hudaýlyk tebigata şärik bolýandyklary» hakynda resul Petrus gürrüň berýär (2 Petrus 1:4). Biz hem Hudaýyň Özüne we Reb Isa Mesihe tanyş bolan şol içki kanagatlanmany, şol çuňňur bagtlylygy başymyzdan geçirip bilýändiris. Bu neneň täsin!
Barklaý şeýle netijä gelýär:
Dünýä öz şatlyklaryny ýeňillik bilen döredip, ýeňillik bilen hem olary ýitirýändir. Betbagtlyklar, gowşaklyk, meýilnamalaryň puja çykmaklygy, lapykeçlik we amala aşmadyk arzuwlar, hatda howanyň üýtgemekligi hem dünýäniň sowgat berip biljek ýukajyk şatlygyny ýeňillik bilen bizden aýryp bilýändir. Isa Mesihde gezmeklikden we Onuň elmydam barlygyndan gelýän rahat we üýtgemeýän şatlygy diňe mesihi adam duýup bilýändir.
Bagtlylyk parzlarynyň beýikligi käbir ajaýyp geljege bolan ümürli yşaratlarda ýa-da hatda daşda şöhlelenip duran şöhratyň owadan keşbinde däldir. Olaryň beýikligi dünýäde hiç kimiň we hiç zadyň aýryp bilmeýän baky şatlygy yglan etmeklikdedir.
Isa Mesihe ynamy bolmadyklara ilkibaşda Dagdaky wagyz hiç zat hem teklip edip bilýän däldir. Emma Ony bilip, Ony söýýänler üçin, ynam boýunça «Hudaýlyk tebigata şärik bolanlar» üçin bu şatlykdyr, kanagatlanmadyr, bu bagt we pataly bolmaklykdyr. Diýmek, biz bagt ýa-da bagtlylyk hakynda gürrüň edenimizde, biz bu sözlere Mukaddes Kitabyň manysyny goýýandyrys we olaryň düşündirişine ýüzleý seredýän däldiris.
Eger Köne Äht nälet bilen gutarýan bolsa, onda Täze Äht wada bilen başlanýandyr. Bu wada laýyklykda, her bir ynanan adam Hudaýa meňzeş bolýandyr. Köne Äht — Adam atanyň kitaby we bu gaty gaýgyly taryhdyr. Adam ata ýerdäki ilkinji patyşady we Hudaý oňa ýere agalyk etmekligi ynanypdy. Ol ilkinji hökümdardy we ol ýykyldy. Şonuň üçin hem Köne Äht nälet gorkusy bilen gutarmalydy.
Emma Täze Ähtde täze Patyşa bardyr. Matta howlukmaçlyk bilen bize ikinji Adam atany görkezýändir. Ol soňky Adam atadyr we Ol Adam atadan hem has beýikdir. Ol Patyşadyr we hiç haçan hem ýykylyp, Özünden soň nälet galdyrjak däldir. Ol baky şalyk sürüp, bagt bermeklik üçin geldi. Täze Äht wada bilen gutarýandyr (Ylham 22:20 seret).
Täze Patyşanyň gelmekligi bilen adamzadyň taryhynda täze, täsin era başlaýandyr. Adam atanyň näletini aýryp bilýän Biri geldi. Mattanyň Hoş Habarynda Patyşanyň doly nesil şejeresi, Onuň peýda bolmaklygynyň pygamberler tarapyndan aýdylyşy beýan edilýändir, Patyşanyň öňünde geljek habarçy (Ýahýa suwa çündüriji) hakynda, Patyşanyň gelşi, Oňa sežde edilişi we Onuň işleri hakynda gürrüň berilýändir. Şu wagt bolsa biz Hökümdaryň Özüniň ýörişine ýakyn geldik.
Dagdaky wagyz Patyşanyň beýik beýannamasyny göz öňünde tutýandyr. Onda bu Patyşa bagtlylygy gözleýänlere nälet deregine bagtlylygy berýändir. Bu wagzyň Mukaddes Kitap konteksti şeýledir: täze era, täze Patyşa, täze hakykat.
DÜNÝEWI KONTEKSTI
Isanyň sözleri ähli dünýewi galalary ýykýandyr. Ýüregiň boşlugyny daşky zatlar bilen dolduryp bolýan däldir, emma hut şuňa hem dünýä eýe bolmaklyk isleýändir. Isa bagt agajynyň näletli ýerde ösmeýändigini yglan etmeklik üçin geldi. Emma köpler ony hut şol ýerden gözlemeklerini dowam etdirýärler.
Süleýman ýer ýüzünde ýaşan patyşalaryň iň beýigidi. Eger dünýewi düşünjeler boýunça kimdir biri bagtly bolup bilýän bolsa, onda bu hökman Süleýman bolaýmalydyr. Ol Dawut patyşanyň ogly bolandygy üçin gaty beýik adamdy. Hut Dawudyň neslinden Halasgär gelmelidi. Hudaýyň şäheri bolan Iýerusalimde ýerleşen Süleýmanyň köşgi bütin dünýä üçin nusgady. Onuň baýlyklary sanardan köpdi we hazynalary şeýle bir uludy welin, hatda Köne Ähtiň şaýatlyk etmegine görä, kümüş adaty ýönekeý daşa barabar bolupdyr. Süleýman täsin naz-nygmatlardan keýplenýärdi, onuň ullakan at ýataklary müňlerçe owadan atlardan doludy. Onuň ygtyýarlygynda köşkler, hyzmatkärler, üzümçilikler, balykly howdanlardyr baglar bardy. Şeýle-de, ýüzlerçe aýallar! Ol ýer ýüzünde ýaşan adamlaryň iň akyllysydy. Ol ähli zada eýedi.
Bu dünýäniň ölçeglerine görä, Süleýman iň bagtly adam bolupdyr, emma bu zatlaryň bary hakynda hut onuň özi şeýle diýipdi: «…puçlaryň pujy, ähli zat puç!» (Wagyzçy 1:2). «Puç» diýmeklik boşlugy aňladýandyr. Täze Ähtde adamyň durmuşynyň onuň eýe bolan zatlaryna bagly däldigi hakynda aýdylýandyr (Luka 12:15 seret). Eger siz bagty bu dünýäniň ýagşylyklarynda agtarýan bolsaňyz, onda siz ony agtarmaly ýerinde agtarmaýarsyňyz. Öz ýüregiňiň boşlugyny bu dünýäniň ujypsyz hazynalary bilen doldurmaklyk samsyklyk dälmidir?
Maddy baýlyklar ýüregiňi tolgundyrýan däldir. Bu gaty ýönekeýdir, emma geliň, bu hakynda oýlanalyň. Ruhy talaplary nähilidir bir maddy baýlyk ýa-da maddy zat bilen kanagatlandyrmak mümkin däldir. Ýöne adamlar şeýle etmäge synanyşýandyrlar, mysal üçin, nikada betbagt bolanlarynda, täze maşyn ýa-da täze geýim satyn alýandyrlar. Bu bir samsyklykdyr.
Tersine etmeklik hem mümkin däldir, çünki aç adamy merhemet hakyndaky gürrüňi diňlemäge çagyrmaklyk bidereklikdir, ol iýmit hakynda aladalanýandyr. Suwsuzlykdan ölüp barýan adam bolsa Hudaýyň täsin rehimdarlygy hakyndaky sözlere biperwaý garaýandyr, çünki onuň isleýän ýeke-täk zady — içer ýaly suwdur. Bu edil ruhy küýsegi maddy zat bilen kanagatlandyrmak ýaly samsyklykdyr.
Şawul patyşa gaýgylananynda, onuň täjindäki ähli gymmatbaha daşlar hem ony köşeşdirip bilmedi. Daniýel pygamberiň kitabynda Belşazar patyşa hakynda gürrüň berilýär. Ol hem beýleki patyşalar ýaly, meýlisler gurap, serhoş bolmaklygy halaýan eken. Bir gezek ol ybadathanadan alnan altyn gaplardan şerap içýärdi we birden diwarda adam eli peýda bolup, patyşa terezide çekildi we ýeňil bolup çykdy diýip ýazýar (Danyýel 5-nji baba seret). Onuň ýüzüniň bolşynyň üýtgändigi hakynda Mukaddes Kitap gürrüň berýär. Onuň agzyndaky şerap ajy boldy, iýmit bolsa edil daş kimin aşgazanynda oturdy.
Beýik puritan wagyzçysy Tomas Uotson şeýle ýazýar: «Bu dünýäniň baýlyklary bizi öz ruhy kesellerimizden edil kazygyň okdan goraýşy ýaly goraýandyr. Dünýewi kanagatlanmalar gaty ujypsyzdyr…». Baýlyk bagt getirmekligiň deregine zyýan ýetirýändir (Wagyzçy 5:12 seret). Dünýä gelmekligi bilen, Isa adamlara bu dünýäden hiç zat hem teklip etmedi.
Biziň döwrümizde özlerini mesihiler diýip atlandyrýan adamlaryň ençemesi bardyr, emma teselli deregine olar dünýäniň baýlyklaryny teklip edýändirler. Olar maddy ösüşi, üstünligi we tanymallygy wada berýändirler. Isa beýle zatlaryň hiç birini hem teklip etmedi we Dagdaky wagyzda siz bularyň hiç birine hem duş gelýän dälsiňiz. Ruhy garyplar bagtlydyrlar diýip, hoş habarçy Luka ýazýar (Luka 6:20 seret).
Özüniň bagt baradaky täsin we hiç zat bilen deňeşdirip bolmaýan wagzynda, ine, Reb näme diýýär: siz hiç haçan hem bu dünýäde bagt tapmarsyňyz. Hiç haçan. Bu barada bilmeklik siziň üçin peýdalydyr. Bu dirini ölüleriň arasyndan gözleýän ýalydyr. Siz başga, has beýik derejä galmalysyňyz.
Dagdaky wagyz sizi bu derejä galdyrar. Siz muňa taýynmy? Ol sizi bu dünýäden we ondaky ähli zatlardan daşlaşdyrar. Ol siziň telewideniýede, reklamalarda, gazetdir žurnallarda görýänleriňize garşy çykýandyr. Ol size durmuşyň gaty başga talaplaryny açar. Bu talaplar dünýäniň teklip edýänlerine gapma-garşydyr.
Eger siz bu özge durmuşyň manysyna düşünmeýän bolsaňyz, onda bu ýoldan ýöremeklik siziň üçin ýeňil bolmaz, çünki siziň täze durmuşyňyz bu dünýäniň oklary üçin hökman nyşan bolýandyr.
SYÝASY KONTEKST
Ýehudylar Mesihe garaşdylar, emma ony syýasy şahsyýet hökmünde göz öňüne getirýärdiler. Olar Onuň atyň üstünde Iýerusalime girip, şu wagta çenli hiç kimin görmedik ýagdaýynda rimlileri ýeriň ýüzünden süpürip taşlajakdygyna umyt baglaýardylar. Mesihiň gelmekligi bilen, olar hakyky özgermeleriň şemalyna garaşýardylar.
Isa Öz hyzmatyna başlany dessine, Ony Jelilede patyşa etmäge synanyşdylar, çünki özbaşdak, gülläp ösýän döwlet hakynda arzuw edýärdiler. Isa müňlerçe açlary doýurdy we şonuň ertesi güni mugt nahar üçin öňküsinden hem kän adamlar geldiler. Bu Adam özlerini elmydama iýmitlendirip, özlerine baky parahatlygy getirjekdigine olar ynanýardylar. Ýehudylar ýerdäki, hemişelik syýasy şalygyň gurnalmagyna garaşýardylar, emma Isa olara muňa meňzeş hiç zat hem teklip etmedi. Öz üstünden adamlar tarapyndan gurnalan masgaralaýjy höküm etmeklikde Isa Pilatusa şeýle diýipdi: «…Meniň patyşalygym bu dünýäden däl…» (Ýahýa 18:36).
Isa hiç haçan hem syýasat bilen gyzyklanmady. Jemgyýetiň gurluşy ony her bir aýratyn adamyň içki dünýäsinden kän gyzyklandyrmaýardy. Bu hakynda Ol Özüniň birinji wagzynda aýdypdy. Onuň ünsi ýolbaşçylykda ýa-da ygtyýarlykda däl-de, ýaradylyşda jemlenendir. Ony adamlaryň edýän işleri däl-de, olaryň nähilidikleri aladalandyrýandyr, çünki ikinji birinjini kesgitleýändir.
Dagdaky wagzyň ýokary maksatlary ýolbaşçylyk etmekligiň we şalygyň görnüşleriniň adamzat göz öňüne getirmelerinden düýpgöter üýtgeşikdir. Şeýle-de, Mesihiň Patyşalygynyň iň tanymal we görnükli adamlary bu dünýäniň göz alnynda ujypsyzjadyrlar. Şol wagtyň iň beýik adamynyň kim bolandygyny bilýärsiňizmi? Dünýä üçin ol bary-ýogy çölde ýaşaýan dini janypkeşdi. Ol hatda şol wagtda bar bolan hiç bir dini toparlara-da degişli däldi, ýöne Isa Ýahýa suwa çümdürijini ýerde ýaşan adamlaryň iň ulusy diýip atlandyrdy (Matta 11:11 seret).
Soňra Ol şeýle diýdi: «Emma ondan hem uly bolan bardyr. Onuň kimdigini bilmek isleýärsiňizmi? Ol — Meniň Patyşalygymda iň kiçi bolandyr». Isa bu kiçi bolanlaryň kimdiklerini düşündirýär: olar — ruhy garyplar, aglaýanlar, ýumşaklar, dogrulygy ajygyp suwsanlar, özleriniň içki boşluklaryny duýýanlar, rehimdarlar we päk ýürekliler, parahatlyga ymtylýanlar, yzarlanýanlar, kowalanýanlar we nähak masgaralananlar.
Bu agzalan adamlar iň soňky şowsuzlaryň ýygyndysyna meňzeýän dälmidir? Bu dünýäniň ölçeglerine görä, bu hut şeýledir. Dünýä bize şeýle diýýär: «Özüňkini ýet, öz hukuklaryňy gora, beýlekileri ýigren, özüňi ýokary tut». Emma Mesihde bolsa has başga Patyşalyk bardyr. Ol her bir ar almakdan eliňi üzüp, kowýanlara tabyn bolmaklygy goldaýandyr we şeýle hereket edýänleriň baryna pata berýändir. Şeýlelik bilen, syýasy tarapdan bu wagyz lapykeçlikden başga hiç zat hem getirmedi, ol ýehudylaryň göz öňlerine getirmekleri boýunça, Mesihiň aýtmalylaryna gaty garşy gelýändir. Mesihde syýasat tarapdan hiç zat hem ýokdy.
DINI KONTEKST
Isa däpliligiň tarapdarlary bolan dini adamlaryň bütin jemgyýetine garşy çykdy. Iudaizmiň dini gurluşy esasy dört topary öz içine alýardy: fariseýler, saddukeýler, ýesseler we watançylar. Bu toparlaryň her birini gysgaça derňäp geçeliň.

• Bagt — däpleri saklamaklykda we kanunyň harplaryna eýermeklikde diýip, fariseýler hasaplaýardylar. Olar erjellik bilen geçmişe ýapyşýardylar. Olaryň ynamlary boýunça, hakyky bagtyň açary, atalaryň däplerini berk ýerine ýetirmeklikdedir.
• Saddukeýler bolsa, bagt häzirki wagtda, modernizmde we liberalizmde diýip hasaplaýardylar. «Biz şu ýerde we şu wagt ýaşaýarys — diýip, olar aýdýardylar. — Biz köne düşünjeleri we göz öňüne tutmalary häzirki döwrüň kada-kanunlaryna laýyklykda seretmeýäris». «Köne zatlara — ýok!» atly şygary astyna saddukeýler dini ýaşaýşyň täze şertlerine uýgunlaşdyrýardylar. (Käbir soraglarda fariseýler bilen saddukeýler dogrudylar. Hakyky din geçmiş bilen gatnaşygy saklap, şol bir wagtyň özünde häzirki wagtda hereketjeň bolmalydyr).
• Ýesseler şeýle diýýärdiler: «Ýok. Bagt dünýäden aýry bolmaklykdadyr». Oňat eşidilýär, şeýle dälmi? Emma olar geografik taýdan aýrylmaklyk hakynda gürrüň edýärdiler. Olar ýöne şäherleri taşlap, çöle gidýärdiler.
• Watançylar ýigrenç bilen rimlileri ýok etmäge synanyşyp, syýasy özgermelerde bagty gözleýärdiler.

Şeýlelikde, fariseýler geçmişiň ýaşy üçin göreşýärdiler; saddukeýler öňe gitmeklige yrýardylar; ýesseler dünýäden gitmekligi wagyz edýärdiler; watançylar bolsa ellere ýarag almaklyga çagyrýardylar.
Fariseýler küýsemeklikden ejir çekýärdiler, saddukeýler bolsa modernistlerdiler, ýesseler izolýasionistlerdiler, watançylar bolsa jemgyýetiň hereketjeň adamlarydylar. Neneň garym-gatymlyk! Edil biziň günlerimizdäkisi ýaly.
Isa bolsa şeýle diýdi: «Siziň baryňyz ýalňyşýarsyňyz. Hemmäňiz». Ol fariseýlere şeýle diýdi: «Din — däp-dessurlary we adatlary ýöne ýerine ýetirmeklik däldir». Saddukeýlere bolsa: «Din — durmuşyň täze şertlerine uýgunlaşmaklyk üçin oýlanyp tapylan adamzat filosofiýasy däldir» diýdi. Ýesselere Ol şeýle diýdi: «Ynanaýyň, din — geografik taýdan özüňi çetleşdirmeklik däldir» diýdi. Watançylara bolsa: «Din — jemgyýetçilik işi däldir» diýdi.
Isa şeýle diýmek isledi: «Meniň Patyşalygym adamyň ýüregindedir». Ine, Onuň dünýä bolan hatynyň esasy manysy. Ine, Onuň hut şu aýdanlary Dagdaky wagzyň esasydyr. Bu Patyşalyk biziň daşymyzda däl-de, içimizdedir; ol däpdessurlarda, filosofiýada, kesgitli bir ýerde we jemgyýetçilik işde däldir. Bu ýerde Isa Täze Ähtiň gapylaryny giňden açýandyr. Bu hakynda Ýeremiýa pygamber pygamberlik edip, Hudaýyň Öz kanunlaryny adamlaryň ýüreklerinde ýazjakdygy hakynda aýdypdy (Ýeremiýa 31:33 seret).
Isa muny şeýle sözler bilen jemläpdi: «…dogrulygyňyz kanunçylaryňky bilen fariseýleriňkiden artyk bolmasa, Gögüň Patyşalygyna asla girmersiňiz» (Matta 5:20). Başga sözler bilen aýdanymyzda, eger siz öz ýüregiňize ýüzlenmeseňiz, eger daşky gabykdan eliňizi üzmeseňiz, onda size Meniň Patyşalygymda ýer bolmaz.
Bu sözler şu gün hem ýerlikli eşidilýändir. Biz däp bolan taglymatlardan doly bolan köne sandygyň üstünde oturyp, kanagatlanma tapyp bilmeýändiris; Mukaddes Kitaba laýyklykda, Hudaýyň Sözi bolmadyk liberallaryň oýlap tapan täze (esasynda ol gaty könedir) taglymatynda hem kanagatlanma tapmarys. Adam monastyra gidip, ähli dünýewi bolan zatlardan aýralykda Hudaýa syn edip hem rahatlyk tapyp bilýän däldir. Ol özüni jemgyýet işgäri diýip atlandyryp, durmuş kynçylyklaryny çözmeklige synanyşyklarynda eýläk-beýläk ylgamaklygy bilen hem teselli tapyp bilýän däldir.
Isa muňa çagyrýan däldir. Ýöne bularyň barynyň hem oňat manydan mahrum däldigini boýun almalydyrys. Çünki biziň jemgyýetçilik işlerine gatnaşýandygymyz oňatdyr ahyryn, özümizi Hudaýa bagyşlaýandygymyz bolsa ondan hem oňatdyr. Döwrebap hereket edip, şol bir wagtyň özünde geçmişi hem ýatdan çykarmazlyk öwgülidir. Ýöne bularyň bary diňe daşky görnüşe eýedir. Hudaýy bolsa adamyň içinde bolup geçýän zatlar aladalandyrýandyr.
Bu hakykaty Hudaý entek Şamuweliň birinji kitabynda açyp, şeýle diýipdi: «…Reb kalba seredýär» (1 Şamuwel 16:7). «Bar zadyňdan ilki ýüregiňi gora, çünki ýaşaýşyň gözbaşy şondadyr» (Süleýmanyň tymsallary 4:23). Öz ýüregiňi saklamalydyr — ine, iň wajyp zat nämede. Eger biz öz tenimiz hakynda alada edişimiz ýaly, janymyz hakynda alada etsedik! Adamlar öz ýüreklerini kesellerden gorajak bolup, ýöne däli bolýarlar. Biz ertirine ylgaýandyrys, dürli maşklary ýerine ýetirýändiris, daglara çykýandyrys. Hemmeler özleriniň fiziki saglygy bilen aladalanýandyrlar!
Haçanda Mukaddes Kitap öz ýüregiňi goramaklyk hakynda aýdanynda, ol biziň ruhy tarapymyz hakynda gürrüň edýändir. Gadymy ýewreý dilinde ýürek sözi biziň Hudaý hakyndaky ähli bilimlerimiziň saklanýan ýerini aňladýandyr. Ine, bu hakynda Isa näme diýýär:
…Ine, siz fariseýler käsedir gap-çanagyň daşyny arassalaýarsyňyz, ýöne içiňiz ogrulyk hem ýamanlykdan doly. Akmaklar! Daşaryny ýaradan içerini-de ýaratmadymy? Bar zadyňyzdan sadaka beriň, ine, hemmesi siziň üçin arassa bolar.
Luka 11:39–41
DAGDAKY WAGZYŇ ÄHMIÝETI
Ýokarda aýdylanlaryň esasynda, Dagdaky wagzyň wajyplygyny tassyklaýan azyndan bäş ýagdaýy belläp geçmeklik mümkindir:
1. Ol ýokardan dogulmaklygyň wajyplygyny görkezýändir. Biz öz güýjümize bil baglap, hiç haçan hem Hudaýa ýaranjaň bolup bilýän däldiris. Diňe Hudaýlyk tebigata şärik bolanlar hakyky bagty tanap bilýändirler. Bize halas bolmaklygyň wajyplygyny görkezmeklik üçin Dagdaky wagyz Musanyň kanuny dolduryp, ony giňeldýändir. Kanun şeýle talap edýändir: muny et, ony etme, ýagny bar üns bermeli işlere ýykgyn edilendir. Dagdaky wagyz bolsa adamyň içki dünýäsine ýüzlenip, şeýle diýýändir: eger sen Isa Mesihde täzeden dogulmasaň, onda hatda bir günlük hem bagtly bolup bilmersiň. Ol adamyň Hudaýsyz bolanynda, neneň howply ýagdaýdadygyny görkezýändir.
2. Ol göni Isa Mesihe görkezýändir we Onuň pikirlerine düşünmeklige belki-de bize ýeke-täk mümkinçiligi berýändir. Siz Onuň nähili pikirlenýändigini bilmek isleýärsiňizmi? Onuň wagyzlaryny öwreniň. Onuň ýüreginiň nirede urýandygyny bilmek isleýärsiňizmi? Onuň wagyzlaryny öwreniň. Siz Onuň durmuş hakynda we nähili ýaşamaklyk hakynda näme pikir edýändigini bilmek isleýärsiňizmi? Onuň wagyzlaryny öwreniň.
3. Ol mesihilere bagta bolan ýeke-täk ýoly görkezýändir. Eger siz bagtly bolmak isleýän bolsaňyz, eger siz Mukaddes Ruhdan dolmaklygy isleýän bolsaňyz, onda käbir jadyly tejribe almaklyga ymtylmaň, ujypsyz bolan arzuwyň yzyndan ylgamaň. Howada bir zatlar tutjak bolup, ýygnakdan ýygnaga ylgamaň, emma Dagdaky wagzy öwrenip, oňa laýyklykda ýaşaň.
4. Ol hoş habary ýaýratmaklygyň ähli mälim bolan serişdeleriniň iň oňadydyr. Eger biz dogrudan hem Dagdaky wagzyň talaplary boýunça ýaşasak, onda biz Mesih üçin bütin dünýäni gazanarys.
5. Dagdaky wagyzda berlen parzlary ýerine ýetirmeklik — Hudaýa ýaramaklykdyr. Bu uly hormat. Siz we men ýaly günäli adamlar Hudaý tarapyndan kabul edilip bilinýändirler. Neneň geň galdyryjy açyşlyk!
Şeýlelik bilen, Dagdaky wagzy barlagdan geçirmeklik we bu işe özüňi doly bagyşlamaklyk üçin ähli esaslar bardyr. Geliň, ilkinji iki aýada oňatja üns bereliň.
DÜRLI MÄREKE
Mattanyň Hoş Habarynyň bäşinji baby: «Isa märekäni görüp…» diýip başlanýar. Ýygnanan adamlaryň ýüzleri Isany elmydam tolgundyrýardy, çünki Ol olary söýýärdi. Mukaddes Kitabyň köp ýerlerinde, Isanyň märekäni görüp, rehimdarlykdan dolandygy hakynda gürrüň berilýändir (Matta 9:36; 14:14; 15:32 seret).
Bu märeke 23–24 aýatlarda has giňişleýin beýan edilýändir. Bu ýerde Isanyň Jelilede bolup, sinagogalarda öwredendigi, Hoş Habary wagyz edendigi, adamlaryň dürli kesellerini sagaldandygy hakynda gürrüň berilýändir. Onuň şöhraty hemme ýerlere ýaýrapdy we «Jelileden, Dekapolisden, Iýerusalimden, Ýahuda we Iordanyň aňyrsyndan uly märekeler Onuň yzyna düşdi» (Matta 4:25).
Bu adamlaryň bary demirgazykdan we günortadan, gündogardan we günbatardan gelipdiler we olary gören dessine, Isanyň ýüregi rehimdarlykdan dolýardy. Eger olar aç bolsalar, Ol olary iýmitlendirýärdi; eger Ol olaryň ruhy açlyklaryny görse, Ol olaryň mätäçliklerini ýetirine ýetirmäge howlugýardy.
Uly märeke Mesihiň töweregine üýşerdi. Ol ýerde her hili adamlar: keselli, jyn-arwahly adamlar, fariseýler, saddukeýler, ýesseler, watançylar, däp-dessurçylar, zynahorlar, salgyt ýygnaýjylar, alymlar bardy. Ol sowatsyzlary we akyllylary, günälileri, baýlary we garyplary Özüne çekerdi. Ol derejelere we atlara bölünmekligi boýun almaýan täsin bir özüne çekiji güýje eýedi.
Onuň wagyzlary ilki bilen märekä däl-de, Öz şägirtlerine gönükdirilendi, emma Ol märekäniň hem bu sözleri eşitmegini isleýärdi. Bu adamlar Onuň sözlerine düşünip bilmeýärdiler; olar bu bagtlylygy başlaryndan geçirip bilmeýärdiler. Olar bu sözleri eşidip, olaryň hakykatdan hem mümkindiklerini bilip bilmeýärdiler. Olar ikinji orunly diňleýjilerdiler, emma hut olar bu wagzyň erksiz ruhlandyryjylarydylar.
«Isa märekäni görüp, daga çykdy, oturanynda şägirtleri Onuň ýanyna geldiler. Ol söze başlady, olara sapak berip, şeýle diýdi…» (Matta 5:1–2).
BEÝIK WAGYZÇY
«Hiç kim hiç haçan bu Adamyňky ýaly geplemändi» (Ýahýa 7:46). Bu sözler haýsy Wagyzça degişlikä? Ol hakda ýene-de şeýle diýlendir: «…Isa olara kanunçylar kimin dälde, erk-ygtyýarly biri ýaly bolup sapak berýärdi» (Markus 1:22). Ol Öz sözlerinde hiç hili çeşmelerden salgylar getirmeýärdi, emma ygtyýara eýe bolan ýaly arkaýyn we ynamly gepleýärdi. Neneň Wagyzçy!
Onuň wagzy — ýygnakdaky ajaýyp sözleýşiň täsin nusgasy we onda üç sany bölümi belläp bolýandyr: 1) Patyşalygyň ýaşaýjylary; 2) Patyşalygyň dogrulygy; 3) Patyşalyga girmeklige çakylyk. Dagdaky wagyz edil dabaraly we ajaýyp çeşme ýaly, özüniň täsin öwrümleri bilen haýran galdyryp, bir mowzukdan başgasyna akyp geçýändir. Onuň emele getiren täsiri gaty uludy: «…Onuň taglymatyna haýran galdy» (Matta 7:28).
Beýik Wagyzçy dogry we yzygiderli pikirlenmek ukybyna, şeýle-de ygtyýara we Hudaýylyk wezipelere eýedi. Köne Ähtiň pygamberleriniň birine Hudaý şeýle diýipdi: «Men diliňi damagyňa ýapyşdyraryn, sen lal bolarsyň we olara öwüt berjek bolmaz…» (Hezekiýel 3:26). Emma soňabaka Hudaý hut şol pygamberiň geplemegine rugsat berdi: «…Rebbiň eli agşam meniň üstümde bolup… agzymy açdy… şeýle, agzym açylypdy, men artykmaç, lal däldim» (Hezekiýel 33:22).
Biziň Rebbimiz Isa Mesih diňe Hudaýyň eýe bolan güýji we düşünjäni aýan edip, şu wagta çenli görlüp-eşidilmedik wagzy aýtdy, ýöne tä Gudratygüýçliniň gerek pursadynda möhüri aýyrýanyna çenli, Onuň agzy ýapyk bolmaklygyna galdy.
Ýene-de 1-nji aýada ýüzleneliň. Ol daga çykdy. Grek tekstinde «dag» sözüniň alnynda kesgitli artikl durandyr. Bu nähili dagka? Muny hiç kim hem anyk bilýän däldir, çünki onuň ady ýokdur. Bu ýönekeý bir beýiklikdir we ol Jenesaret kölüniň demirgazyk kenarynyň ýakasyna, günüň şöhleleriniň düşüp duran we ýaşymtyl suwa çenli aşak inýärdi. Bu hakykatdan hem gaty täsin görnüşdir. Onuň sag tarapy Jelile belentligi bilen gabalandyr, onuň çep tarapynda bolsa Golan beýiklikleri ýerleşýändir. Birnäçe uzaklykda bolsa Iordan düzlügi boýunça Öli deňze akýan Iordan derýasy öz gözbaşyny alýandyr.
Sag tarapdaky baýyrlaryň arkasynda Saron düzlügi ýatandyr, soň bolsa Ortaýer deňzi bardyr. Hut şu ýerde, uly bolmadyk baýyrlykda oturyp, Isa gürrüň berýärdi. Bu ýöne nähilidir bir dagdy, emma näme üçin grek tekstinde ol kesgitli bir dag bolupdyr? Dogrudanam, tä onuň üstünde Isanyň Öz wagzyny aýdanyna çenli hiç kime tanyş bolmadyk bir dagdy. Haçanda Matta bu hakynda ýazanynda, bu şol öňki dagdy, çünki bu dag Onuň barlygy bilen mukaddeslenipdi.
Ol otyrdy. Onuň agzy açyldy. Ol olara öwüt-ündew berýärdi. Ol oturdy, çünki adatça mugallymlar öwredenlerinde, hut şeýle ederdiler. Şonuň üçin bary edil biziň döwrümizdäkisi ýaly gaty resmidi. Haçanda kimdir biri uniwersitetiň professorlygyna bellenende, biz oňa «kürsi» berdiler diýip aýdýandyrys. Biziň bilşimiz ýaly, Rim-katolik ybadathanasynda baş ruhany ex cathedra, ýagny «kürsüden» gepleýändir.
Isanyň aýdanlary ýöne bir pikirleriňi daşyňdan aýtmaklyk däldi. Bu Patyşanyň resmi ýüzlenmesidi. «Ol söze başlap, şeýle diýdi…» Grek dilinde «söze başlamaklyk»  — gürrüňiň dabaraly, çynlakaý, wajyp, beýik arzlar hakynda gürrüň gidenindäki sözleýişdir. Şeýlde-de, bu sözleýiş Mukaddes Kitapdan daşarda-da, özüniň gizlin pikirleri we duýgulary bilen paýlaşýan adam barada gürrüň gideninde ulanylyp bilinýändir.
BU PARZLARY ÝERINE ÝETIRIP 
ÝAŞAMAKLYGA KIM UKYPLYDYR
«… Şägirtleri Onuň ýanyna geldiler». Hut şägirtlerine Isanyň wagzy ýüzlenendi, çünki Onuň nähili bagtlylyk hakynda gürrüň edýändigine diňe olar düşünip bilýärdiler. Olar bütin märekäniň içinden Dagdaky wagyz boýunça ýaşap bilmäge ukyply bolanlaryň ýekejesidiler, çünki olar Isanyň barlygyndaky bolan Hudaýyň güýjüniň ýeke-täk «şärikleridiler».
Diňe Isa Mesihi tanaýanlar bu parzlary ýerine ýetirip ýaşap bilýändirler. Iňlis halkynyň öz patyşasyna wepaly däldigi üçin, bu halka Dagdaky wagzyň esasynda ýolbaşçylyk edip bolmaýandygy hakynda aradan çykan arhiýepiskop Marginiň aýdandygy barada gürrüň edýärler. Öz patyşasyny bilmän, hiç kim hem bu parzlar boýunça ýaşamaklyga ukyply däldir. Şägirtleri Isany bilýärdiler, şonuň üçin hem olar Onuň ilkinji diňleýjileridiler. Beýlekiler üçin bolsa, bu bary-ýogy Ony tanamaklyga bolan çakylykdy.
Iň esasy sapak 3–12 aýatlarda berlendir. Bagtly, bagtly, bagtly, bagtly. Bu gaty geň galdyryjy taglymat! Onuň ähli aýdýanlary gaty çuňňur we biziň durmuşymyzy bütinleý özgertmäge ukyplydyr. Biz muňuň şeýledigine heniz göz ýetireris.
Dagdaky wagzy derňäbem, öňküleriň ýaly galmaklyk mümkin däldir. Meniň üçin bu mümkin däldir. Biziň üçin bagtlylyk parzlaryndaky açyk bolan hakykatlar çuňňur we özgerdijidir, emma olar çözgütsiz we biperwaýlar üçin däldir. Geliň, özümizi Hudaýyň görmek isleýänleri ýaly bolmaklyga çalşalyň; geliň, eger biz Reb Isa Mesihi tanaýan bolsak, onda Onuň Patyşalygynyň parzlaryny ýerine ýetirip ýaşamaklygymyz üçin bizde ähli zadyň bardygyny ýadymyzda saklalyň.
Üçünji bap

«Ruhy garyplar bagtlydyr…»
(Matta 5:3)
«Ruhy garyplar bagtlydyr, çünki Gögüň Patyşalygy olaryňkydyr». Bütin babyň bary-ýogy diňe bir aýada bagyşlanandygy, goý, sizi aladalandyrmasyn. Käbir aýatlar şeýle bir «agramlydyrlar» welin, hatda bütin bapdan ybarat bolan düşündirişe mynasypdyrlar.
Tekepbirligiň peýda bolmaklygynyň ajaýyp suratlandyrylmasy (özüňi ruhy garyp diýip boýun almaklygyň garşysyna) Moodi adyndaky Mukaddes Kitap institutynyň çopany bolan, ady belli çopan Donald Koulyň sözleridir. Ol özüniň wagzyny başlap, şeýle diýýärdi: «Indiki birnäçe minutlaryň içinde men size tekepbirlik hakynda hakykatdan hem käbir täsin bolan zatlary gürrüň bererin».
Elbetde, hakykatdan hem tekepbir bolan adam özüniň şeýledigini gaty seýrek boýun alýandyr, çünki eger ol muny boýun alsady, onda özüniň durmuşynyň Dagdaky wagyzdaky beýan edilen Isanyň taglymatyna garşy gelýändigine bada-bat düşünerdi. Isa esasynda ýaşaýşyň täze görnüşi, dogrulygyň we özüňi gurban etmekligiň ýatan patany we bagty teklip edýändir. Ýer ýüzünde ýaýradylan bu beýik wagyz diňe özlerini gaýgyrmaýan we mekirsiz bolan adamlara gelýän bagta bagyşlanandyr.
Onuň biziň hemmämize degişlidigine men ynamlydyryn. Ýygnagyň taryhy boýunça, Dagdaky wagzyň parzlaryny gaty ýowuz hasaplap, käbir mesihi ýygnaklaryň oňa garşy bolandyklaryny biz bilýändiris. Mysal üçin, Isanyň «… Gökdäki Ataňyzyň kämil bolşy ýaly, siz-de kämil boluň» (Matta 5:49) diýen talabyny olar ýerine ýetirip bolmaýan diýip hasapladylar we munuň Isanyň ýerdäki müň ýyllyk şalygyna degişlidigini tassykladylar. Olar bu wagyzda durmuşyň geljekdäki Patyşalykdaky esaslarynyň goýlandygyny tassykladylar. Emma, çyn aýtsak, bu gözýetim gaty dawalydyr.
Birinjiden, wagzyň özünde onuň müňýyllyk Patyşalyga degişlidigi hakynda gürrüň berilýän däldir. Ikinjiden, Isa Özüniň müňýyllyk patyşalygyndaky döwürde ýaşaýan adamlara wagyz etmedi ahyryn (bu gaty güýçli subutnamadyr). Üçünjiden, ony geljekki Patyşalyga bagly etmeklik üçin hiç hili hem esas ýokdur, çünki onda dogrulyk üçin kowulýanlar, yzarlanýanlar we her hili masgaralanýanlar bagtlydyrlar diýilýändir. Dogruçyllaryň müňýyllyk Patyşalygynda şeýle zatlar bolup bilýärmi näme?
Eger bu nukdaý-nazary kabul etsek, onda Isanyň «…zulum edýänler, sizi yzarlaýanlar üçin dileg ediň» (Matta 5:44) diýýän sözleri asla öz manysyna ýitirýändir. Ýöne biziň görşümiz ýaly, Dagdaky wagzyň her bir ýagdaýy Täze Ähtiň beýleki ýerlerinde gaýtalanýandyr we bu wagyzda aýdylanlar geljekki müňýyllykdaky dogruçyllaryň Şalygyna degişli diýip, biz tassyklap bilýän däldiris.
Dagdaky wagyz bize gönükdirilendir. Onda ynanýan adamyň haýsy asyrda ýaşaýandygyna seretmezden, onuň nähili ýaşamalydygy beýan edilýändir. Ol bizi durmuşyň täze talaplaryny kabul etmeklige çagyrýandyr. Isa şeýle diýdi: «Gulak asyň, eger bagtly bolmak isleseňiz, onda ine, siz nähili ýaşamalysyňyz». Hudaýyň biziň baýramçylygymyzy bozmaga synanyşýan nähilidir bir bütindünýä iňre däldigi täsin dälmi ahyryn? Munuň şeýledigine günýä bizi ynandyrmaga çalyşýandyr.
Hudaý biziň bagtly bolmagymyzy isleýändir. Hudaý biziň pataly bolmagymyzy isleýändir. Ol biziň üçin özümiziň ýerine ýetirip, bagtly bolup biljek kada-kanunlarymyzy açýandyr.
Ilki bilen, biz gaty kesgitli durmuşy alyp barmalydyrys. Ony gaty az adamlar özleri üçin saýlaýandyrlar we häzirki mesihileriň köpleri Dagdaky wagzyň esaslaryny berk ýerine ýetirmekligiň neneň wajypdygyna bolan düşünjäni ýitiren ýalydyrlar. Biz edil galyba guýlan demir ýaly, bu dünýäniň kada-kanunlary boýunça gurnalandyrys. Biz onuň sazyndan, ahlak düzgülerinden, nika we aýrylyşmak baradaky düşünjelerinden, liberal hereketlerinden, onuň maddylygyndan, onuň berhizlerinden, alkogolyndan, tanslaryndan, gyzyklanmalaryndan we beýleki zatlaryndan edilendiris. Emma Hudaý biziň başgaça ýaşamagymyzy isleýändir. Ol şeýle diýýär: «eger siz dünýäniň teklip edişi ýaly ýaşamasaňyz, onda bagtly bolarsyňyz». Bary ruhy garyplykdan başlanýandyr.
Maşyn satyn alyp, men ilki bilen ony ulanmaklyk boýunça ýazylan görkezmeleri bilen tanyşýandyryn. Men bularyň bary hakynda esasy bilime eýedirin, emma men ondan hem kän bilmelidirin. Men bu görkezmäni ýazan öndürijini bilmelidirin, çünki diňe ol öz önümini hemmelerden hem oňat bilýändir. Bu dünýädäki ähli zatlaryň «Öndürijisi» Hudaýdyr, ýöne öz durmuşlaryna ýolbaşçylyk etmeklik üçin gaty az adamlar Oňa ýüzlenýändir. Olar Hudaýdan nädip bagta eýe bolmalydygy hakynda soramalydyrlar: «Sen meni ýaratdyň, Sen hem maňa öwret». Isa muny edýändir. Hut şu wagtyň özünde.
ÖZGERMELER IÇDEN BAŞLAÝANDYR
Hudaýy adamyň içki dünýäsi gyzyklandyrýandyr, emma bu diýmeklik, Onuň ähli daşky zatlara biperwaýdygyny aňlatmaýandyr; eger içde ähli zat ýerbe-ýer bolsa, onda daşdan hem ähli zat oňat bolar. Ynam işsiz ölüdir. Biz Isa Mesihde oňat işler üçin ýaradylandyrys. Emma daş-keşp içki keşbiň serpikmesidir. Eger bu siziň üçin geň bolup görünýän bolsa, onda bagtlylyk parzlarynyň mukaddes geň zatlardygyny ýatlatmaklyk gerekdir, çünki olar dünýewi pikirlenişe we dünýewi baýlyklara gapma-garşylykda goýlandyr.
Biziň «şatlyk» ýaly kesgitlän bagtlylyk sözümiziň (grek dilindäki makarios sözünden) Mukaddes Kitapda antonimi bardyr: bu grek sözi bolan ouai, ol gaýgy diýlip terjime edilendir. Isa şeýle diýmedi: «Men size bagtlylyk dileýärin»; Ol şeýle diýdi: «…bagtlydyr». Şeýle hem Isa: «…dat gününe» diýeninde, Ol ýöne bir öz islegini aýtmaýar, ýok, Ol höküm yglan edýär.
Bagtlylyk parzlaryndaky bu hökümleriň yzygiderliligine üns bereliň. Ilki bilen gürrüň ruhy garyplyk hakynda gidýär we ol günä bolan dogry gatnaşykda beýan edilip, soňabaka aglamaklyga geçýändir. Bu hakynda 4-nji aýatda gürrüň edilýär. Öz günäňizi boýun alyp, ony aglanyňyzdan soň, size pes göwünlilik gelýändir, onsoň siz dogrulygy küýsäp başlaýansyňyz. Görýäňizmi, nähili ýagdaý? Ol rehimdarlykda (7-nji aýat), ýüregiňiziň päkliginde (8-nji aýat) we sizi doldurýan parahatlygyň küýseginde (9-njy aýat) aýan bolýandyr. Siziň üýtgemekligiňiziň, adamlara bolan rehimliligiňiziň, ýüregiňiziň päkliginiň we parahatlygy küýsemekligiňiziň netijesi siziň başyňyza düşýän yzarlanmalar, kowalanmalar we ýalan töhmetler bolýandyr. Näme üçin? Sebäbi tä siziň täze, ýagny ruhy garyp, öz günäsini aglaýan, ýuwaş, dogrulygy küýseýän we ýüregi päk, rehimli we parahatlyk söýüji bolanyňyza çenli, siz töweregiňizdäki dünýäni gaty gaharlandyrdyňyz.
Emma şondan soň siziň şatlanyp, begenip bilýändigiňiz hakynda Isa aýdýar (12-nji aýat), çünki size göklerde beýik sylag garaşýandyr. Eger siz dogrudan hem şu ähli basgançaklardan geçen bolsaňyz, onda 13-nji aýatda aýdylanlaryň hakykatdygyna ynamly bolup bilýänsiňiz: siz dünýäniň duzy. Ine, bu şeýledir. Şeýle-de, siz dünýäniň yşygysyňyz. Emma eger siz 3-nji aýatdan başlamasaňyz, onda duz hem, yşyk hem bolup bilýän dälsiňiz. Şonuň üçin, geliň, 3-nji aýada ýüzleneliň.
NÄDIP PATYŞALYGA GIRMELI: 
RUHY GARYPLYK
Näme üçin Reb ilki bilen ruhy garyplyk hakynda gürrüň edýär: Ol täze talap hakynda, durmyşyň täze ugry hakynda aýdýar, emma näme üçin Ol hut şundan başlaýar? Näme üçin şunda bagtyň çeşmesidir. Çünki hut şu mesihileriň aýratyn häsiýeti bolyp hyzmat edýändir. Patyşalyga girmek isleýänleriň her birine bolan ilkinji talap, bu özüňi runy taýdan garyp hasaplamaklykdyr. Heniz hiç kim hem Gökleriň Patyşalygyna tekepbirligiň atynda giren däldir. Ol ýere eltýän gapy gaty pesdir we ondan diňe kelläňi aşak egip geçmek mümkindir.
Nähili geň bolýandygyna seretmezden, mydama dyrmaşyp çykmaly dag, ýokarsyna ýetmeli bolan beýiklik, laýyk gelinmeli talap bardyr, emma öňümizde goýlan maksada ýetip bilmäge ukyplarymyzyň ýokdugyny biz iru-giç boýun almaly bolýandyrys. Muny näçe çalt boýun aldygymyzça, şonça-da çalt özümizi ol ýere eltip Bilýäne tarap ýoly tapýandyrys. Başga sözler bilen, Isa şeýle diýýär: «Siz tä özüňiziň içki boşlugyňyzy duýmanyňyza çenli, hiç bir zat bilen doly bolup bilýän dälsiňiz. Tä özüňiziň hiç kimdigiňizi we hiç zady başarmaýandygyňyzy boýun almanyňyza çenli, hiç bir zada eýe bolup bilýän dälsiňiz».
Häzirki mesihilikde öz-özüňi aşak düşürmeklik pikiriniň neneň gowşak ösýänligi meni gaty geň galdyrýar. Men şatlykdan, Mukaddes Ruhdan ýa-da ýene başga zatlardan nädip bolmalydygy hakyndaky kitaplary bilýärin, emma özüňi boş etmeklik, özüňiň «men-menligiňden» azat bolmaklyk hakyndaky kitaplar nirede? «Nädip hiç zat bolmaly» ýa-da «Hiç zat bolmaklyk — näme?» atly kitaby göz öňüne getirip bilýärsiňizmi? Bularyň göçgünli kitaplardan näme kemligi bolar?
Ruhy garyplyk her bir merhemetiň esasydyr, ýöne häzirki mesihileriň köpleri öz tekepbirliklerini oýnadýarlar. Eger siz mesihi durmuşyň ýagşylyklary pes göwünsizlik arkaly gazanylýandyr diýip hasaplaýan bolsaňyz, onda şeýle üstünlik bilen miwäniň agaçsyz ösýändigine garaşyp bilersiňiz. Biz öz ruhy garyplygymyzy duýmanymyza çenli, merhemete eýe bolýan däldiris. Hatda eger siz öz ruhy garyplygyňyzy boýun almasaňyz, onda mesihi hem bolup bilmeýänsiňiz. Mesihi durmuşy bilen ýaşap, eger bagtlylyk parzlarynyň bu ilkinjisini äsgermezlik edýän bolsaňyz, onda siz hiç haçan hem Hudaýdan beýleki sylaglary alyp bilýän dälsiňiz.
Isa şeýle diýýär: «Şundan başlaň; bagt pes göwünlilere garaşýandyr». Mesih hiç haçan hem tekepbir we gopbamsylar üçin hazyna bolýan däldir; eger biz özümize üns bermesek, onda hiç haçan hem Ony görüp bilmeýändiris. Entek biziň hususy mätäçliklerimiz we isleglerimiz birinji orunda durka, Mesih bize Özüniň mizemez owadanlygynda we kämilliginde aýan bolmaz. Entek biz özümiziň höküm edilendigimizi görüp, muňa aň ýetirenimize çenli, hiç haçan hem Onuň şöhratyny görüp belmeýändiris; bize hususy garyplygymyz aýan bolýança, Onuň baýlygy bize hiç haçan hem açylmaz. Ajynyň deregine süýji gelýändir; ruhy taýdan öli bolan biz ýaşaýyş üçin direlýändiris. Ilki bilen özüniň günälidigini boýun alyp, toba etmän, hiç kim şu wagta çenli Mesihiň Patyşalygyna girip bilmedi. Tekepbirligiň Hudaýyň alnynda nejisdigi hakynda Süleýmanyň tymsallary kitabynda aýdylandyr (Süleýmanyň nakyllary 16:5 seret).
Hudaý pes göwünlilere merhemet berýändir. Ine näme üçin Isa ilki bilen ruhy garyplyk hakynda gürrüň edýär. Hudaýa bolan ýeke-täk ýol — özüňiň nädogrydygyňy, Hudaýyň talaplaryna laýyk gelip bilmeýändigiňi boýun almaklykda jemlenendir. Siz Hudaýa lapykeçlikde, özüňiziň gowşaklygyňyzy boýun alyp gelýänsiňiz, çünki Hudaýyň patalary siziň üçin elýeter däldir. Şeýdip, siz ruhuňyzyň synyk pursatynda bolmaklygyňyzy dowam etdirýärsiňiz. Bu bolsa netijede sizi başga ýagdaýa, ýagny Mesihdäki durmuşyň çäksiz bagtyna eltýändir. Bu biraz geň eşidilýändir, emma bu şeýledir we biz munyň şeýledigine entek göz ýetireris.
Şu wagta çenli hakykaty bilmedik samsyklar bu dünýäde entegem kändir! Hatda Hudaý bilen dogry gatnaşyklary ýola goýan mesihiler hem häzirki döwrüň mesihiliginiň aýratyn adamy beýgeldýän synaglaryna garşy durup bilmeýändirler. Biziň öz tenimizde begener ýaly zat ýokdur. Şonuň üçin hem Mesih öz wagzyny hut şundan başlady.
«Ruhy garyplar» diýen sözleriň astynda anyk näme göz öňünde tutulýarka? Isa bu ýerde nähili garyplyk hakynda gürrüň edýärkä?
Bu ýerde gürrüň maddy häsiýetli garyplyk hakynda gidýär diýip, käbirleri hasaplaýarlar. Emma Isa bu ýerde serişdeleri bolmadyk adamlar hakynda gürrüň eden bolsa, onda adamlaryň peýdalary üçin pul sadaka bermeklik biziň günälerimiziň iň erbedi bolardy! Garyplara bolan kömek oňat iş bolmagyny bes etdirerdi. Aç adamy doýurmaklyk bolsa samsyklyk bolardy. Biz her bir kömege mätäç bolana kömek etmeklikden elimizi üzmeli bolardyk. Galybersede, puly bar adamlardan olaryň pullaryny almaly bolardyk. Çünki olar diňe garyp bolanlarynda, Hudaýa ýaranyp, Onuň Patyşalygyna girip bilerdiler ahyryn. Şeýle ýagdaýda biz neneň oňat wagyzçylar bolardyk! Emma şeýle bolanynda, bir çynlakaý kynçylyk ýüze çykardy: ähli pullar bizde ýygnanardy we netijede biz Patyşalykdan kowlardyk.
Bu ýerde Hudaý maddy taýdan garyplyk hakynda gürrüň etmeýär. Dawut özüniň dogry adamyň Hudaý tarapyndan taşlanyp, çörek dileýändigini görmändigi hakynda aýdýar (Zebur 37:25 seret). Resul Pawlusyň durmuşynda mätäçligiň agyr ýagdaýlarynyň bolandygyna seretmezden, ol hiç haçan hem sadaka dilemedi. Reb Isa hiç haçan hem sadaka üçin elini sermedi. Ol we Onuň şägirtleri samsyklykda, sowatsyzlykda, pitneçilikde ýazgaryldylar, emma hiç kim hem hiç haçan olara sermenip ýörän garyplar diýip aýtmady (eger olar garyp bolsadylar, onda fariseýler hökman munda olary ýazgarardylar).
RUHY GARYPLYK EDIL DOLY 
IÇKI EJIZLIK KIMINDIR
Şeýlelikde, nähili garyplyk hakynda gürrüň gidýärkä? Isa Mesih şeýle düşündirýär: bu — ruhuň garyplygy. Grek sözi bolan ptorhos «garyp» diýlip terjime edilýär we dünýewi düşünjedäki garyplygy, ýagny maddy ýagşylyklaryň ýoklugyny aňladýar. Bu söz gürrüňiň adamzat keşbini ýitiren lapykeç bolan garyp hakynda gideninde ulanylýar. Bu ýöne bir garyp adam däl, bu büs-bütin garyp düşen adamdyr (Mukaddes Kitapda adaty garyplygy beýan edýän başga söz bardyr: penes; şeýle garyplyk adamy bir döwüm çörek üçin işlemäge mejbur edýändir). Ptorhos — sadaka dilemeklige mejbur edýän garyplykdyr. Penes — özüňi üpjün etmeklige mümkinçilik we garyplyk bilen göreşmeklikdir; ptorhos bolsa bütinleý ejizlik, ýaşamaklyk üçin hiç hili serişdäniň bolmazlygydyr; şeýle ýagdaýda bolan adam başga birine bil baglap, oňa bagly bolmaga mejburdyr.
«Hut şu hem iň bagtly adamdyr» diýip, Isa aýdýar.
Bu nähili beýle? Ýene-de bütinleý samsyklyk, şeýle dälmi? Bu ýerde gürrüňiň fiziki garyplyk hakynda gitmeýändigini biz bireýýäm anykladyk. Isa ruhy garyplyk hakynda gürrüň edýär we iň mätäç bolan ýagdaýy has aýdyň beýan sözi ulanýar. Adam boş, garyp, ejiz. Ol halas bolmany işleri bilen gazanyp bilermi? Oňa penes, ýagny öz garyplygy bilen söweşip, batan batgasyndan özüni saçlaryndan çekip çykarmaklyga ukyply bolan garyp diýip bolarmy? Ýok, ol penes däl, ol ptorhos.
Ol bütinleý ejizdir, gowşak, dolulygyna Hudaýyň merhemetine baglydyr we Isa Mesih şeýle diýýär: «Iň soňky çäklere çenli baranlar, titreýänler, kemsidilen garyplar bagtlydyrlar». Neneň geň pikir! Emma, geliň, yzyny dowam etdireliň.
Biz ruhy garyplar hakynda gürrüň edýäris. «Ruh» sözi gürrüňiň ten hakynda däl-de, jan hakynda gidýändigini görkezýändir. Ine, bolany. Adam hökman daş tarapdan däl, diňe içki taýdan garypdyr. Hudaý şeýle diýýär: «Ýöne Men bu pukara, göwni synyga we sözümden titreýäne serederin» (Işaýa 66:2). 34-nji Zeburda şeýle diýilýär: «Dogry adamlar perýat edenlerinde Reb eşidýär, olary ähli muşakgatlaryndan gutarýar» (Zebur 34:18). Beýleki Zeburda şeýle diýlendir: «Hudaýyň halaýan gurbanlary synyk ruhdur; eý Hudaý, Sen synyk we ökünçli göwni kemsitmersiň» (Zebur 51:17).
Hudaý özlerine ynamly bolup, käbir işleri bilen halas bolmany gazanjak adamlary däl-de, ruhy tarapdan garyp bolanlary Özüne ýakynlaşdyrýandyr. Ýöne ruhy garyplyk ruhy haýallyk we ýaltalyk bilen hiç bir umumy zada eýe däldir. Ol ýaltalygy, arkaýynlygy, biperwaýlygy we hereketsizligi aňladýan däldir, ýok, ruhy garyplyk öz-özüňe ýeterli bolmaklygyň göni garşydaşydyr.
Lukanyň Hoş Habarynyň 18-nji babynda synyk ruh bilen tekepbir ruh garşydaş edilip görkezilýär. Bu öz dogrulygy bilen magtanan fariseý we Hudaýdan rehim dilän salgyt ýygnaýjy hakyndadyr. «Öz dogrulygyna bil baglap, beýlekileri kemsidýän käbir adamlara Isa şu tymsaly aýtdy…» (Luka 18:9). Isanyň tanyş bolan bu tymsaly nälili gutarýar? Ine, Ol pes göwünli günäkär, salgyt ýygnaýjy hakynda näme diýdi: «Size aýdýaryn, fariseý däl, şu adam aklanyp, öýüne gidýär, çünki her kim özüni beýgeltse, peseler, özüni peseltse, beýgeler» (Luka 18:14).
Ine, bary şeýle ýönekeý. Kimiň ruhy synyk bolsa, ol bagtlydyr; ruhy garyplar, boş bolanlar, ruhy kynçylykdakylar, burçda galanlar we gözýaş bilen Hudaýdan rehimdarlygy dileýänler bagtlydyrlar. Diňe olar dogrudan hem bagtlydyrlar. Näme üçin? Çünki diňe olar hakyky bagtyň çeşmesine ýykylýandyrlar; diňe olar Hudaýy bilýändirler; diňe olara Gökleriň Patyşalygy degişlidir — şol ýerde we şonda, şu ýerde we häsir.
Bu hakykat diňe bir Dagdaky wagyzda aýan däldir. Ýakup şeýle diýýär: «Rebbiň huzurynda peseliň, Ol sizi beýgelder» (Ýakup 4:10). Bu garşysyna adamyň erkiniň galýan garyplygy däldir, emma öz öňünde çuňňur synyklykda we boýun bolmaklykda baş egýän garyplykdyr. Hawa, bu häzirki döwür ýygnagynda hiç-de meşhur bolmadyk taglymatdyr. Biz uly höwes bilen tanymal, ady belli we baý mesihiler hakynda gürrüň edýändiris. Emma bagt diňe pes göwünlilere berilýändir.
NÄDIP SYNYKLAR HUDAÝA ÝARANÝARLAR
Özüniň Hudaýyň ýaragy bolup bilenine deňeç, Ýakup ruhy garyplygyň bütin çuňlugyny başyndan geçirmeli boldy. Ol Hudaý bilen bütin gije göreşdi we ahyrynda Hudaý onuň uýlugyna zyýan ýetiripdi (Gelip çykyş 32 seret). Şondan soň Mukaddes Kitap şeýle diýýär: «…şol ýerde [Hudaý] Ýakuba pata berdi» (Gelip çykyş 32:29). Maňa Mukaddes Kitabyň şu bölegi gaty ýaraýar.
Işaýa özüniň ruhy garyplygyny görenine çenli Hudaý üçin peýdaly bolup bilmedi. Hudaý Öz rehimdarlygy bilen pygamberiň özi üçin nämäniň dogrudan hem wajypdygyny görkezeninde, pygamber Uzyýa patyşanyň ölümine aglap, gaýgy-gussa batypdy. Isa Hudaýyň beýik we göklerdäki tagtynda oturanyny görüp, şeýle seslendi: «Waý meniň halyma! Işim gaýtdy; çünki men dodaklary hapa adam we dodaklary hapa halkyň arasynda ýaşaýaryn; çünki gözlerim Patyşany, goşunlar Rebbini gördi» (Işaýa 6:5). Şol pursat Hudaý oňa pata berdi.
Gedegon: «…Ýa Reb! Men nädip Ysraýyly halas edip bilerin? Meniň urugym manaşe tiresiniň iň ejizidir. Men özüm hem maşgalamyzyň iň kiçisi ahyryn» diýmekligi bilen özüniň gowşaklygyny boýun aldy (Ysraýyl serdarlarynyň kitaby 6:15). Hudaý bolsa oňa şeýle diýdi: «Eý edermen urşujy, Reb seniň bilendir!» (Ysraýyl serdarlarynyň kitaby 6:12). Kimiň iň güýçlüdigini siz bilýärsiňizmi? Özüniň gowşakdygyna düşünýän adam.
Musa şeýle adam bolupdy. Ol özüniň gowşaklygyny we ejizligini şeýle lapykeç, ýiti we agyryly boýun aldy welin, Hudaý ony Özüniň saýlan halkynyň ýolbaşçysy edip belledi. «Ýa Taňry Reb, meni şeýle derejä ýetirer ýaly, men kim, meniň neslim kim?» diýip aýdan Dawut hem şeýle adamdy (2 Şamuwel 7:18).
Öz tebigaty boýunça gödek, boýnýogyn we özüne ynamly bolan Petrus hakynda hem şeýle diýmek bolýandyr. Emma ol Hudaýa şeýle diýdi: «Ýa Reb, meniň ýanymdan aýryl, çünki men bir günäkär adam!» (Luka 5:8). Resul Pawlus özüniň teniniň günälidigini boýun aldy, çünki ol günäkärleriň, hudaýsyzlaryň we ynanýanlary kowalaýanlaryň ilkinjisidi. Emma ol özüniň göz alnynda ähli gymmatyny ýitiren zatlaryň baryny gerekmejek hapa hökmünde aýryp taşlady. Ol özüni hiç zada ýaramaýan kimin boýun aldy we beýik güýç oňa özüniň gowşaklygy arkaly geldi.
Dünýä şeýle diýýär: «Özüňe ynamly bol, özüňe guwan, günüň aşagynda öz ornuňa eýe bol». Emma sen özüňiň gowşak we hiz zatdygyňy boýun alsaň, onda munuň soňy däldigini Hudaý aýdýar. Bu diňe başlangyjy! Bu seniň haçan bolsa-da eden işleriňiň iň kynydyr. Isa saňa ilki bilen: «Men başarmaýaryn» diýip boýun almaklygy teklip edýär. Hut şu hem seniň özüňiň ruhy garyplygyňy boýun almaklykdyr. Mattanyň Hoş Habaryndaky ýaman hyzmatkär hakyndaky tymsaly ýadymyza salalyň (Matta 18-nji bap). Bu hyzmatkär özüniň gaýdyp berip bilmejek uly möçberdäki puly hojaýynyna karz bolupdyr. Isa şeýle gürrüň berýär: «Hyzmatkär ýüzin ýykylyp, oňa ýalbaryp: “Eý agam, sabyr et! Baryny töläýin” diýýär» (Matta 18:26). Bu hyzmatkär şeýle diýmek isleýärdi: «Hany, biraz garaşsana, baryny düzetmäge mende mümkinçilik bar!»
Hudaýa: «Sabyr et; men düzederin» diýmekligiň neneň samsyklykdygyny Isa görkezýär. Ruhy garyp bolmaklyk —ejiz bolmaklygy, hiç hili ätiýaçlara eýe bolmazlygy, tekepbir bolmazlygy, özüňden hoşal we özüňe berk ynamly bolmazlygy aňladýandyr. Bir zatlardan dolmazdan ozal, özüňiň içki boşlugyňy duýmaly. Ine, şeýle ýaşamalydyr, emma ýaşamaklyk üçin däl-de, diňe halas bolmaklyk üçin ýaşamalydyr.
Özüniň toba etmezinden ozal Awgustin özüniň akyllylygyna şeýle bir guwanýar eken, hatda özüniň boýun almagyna görä, bu onuň ynanýan adam bolmaklygyna päsgel beripdir. Diňe özüniň tekepbirliginden azat bolanyndan soň ol Hudaýy tanapdyr. Beýik Martin Lýuter özüniň güýçli hudaýhonlygy bilen halas bolmaklygy gazanmaklyk niýeti bilen, entek ýaş ýigit çagynda monastyra gidipdir. Birnäçe ýyldan soň özüniň Hudaýa ýaranyp bilmeýändigini bileninden soň, ol özüniň «men-menligini» terk etdi we halas bolmaklyk işinde bütinleý Hudaýa bil baglady. Şonda ol ynam bilen halas bolmaklygy gazandy. Şeýdip Reformatsiýa başlandy.
Durmuşyň ýeke-täk çeşmesi oňa özbaşdak ýetip bilmekleri üçin özleriniň gowşakdyklaryny boýun alýanlar üçin elýeterdir. Öz hususy güýjüňe bil baglap, durmuşyň iň beýik talabyna laýyk gelip bolmazlyk pikiri Sinaý dagynda Kanunyň berilmeklik taryhynda hem öz yzlaryny tapýandyr. Hudaý Öz Kanunynda butlara sežde etmekligi, zyna etmekligi, ogurlamaklygy, öldürmekligi we şuňa meňzeşleri etmekligi gadagan edipdi. Emma heniz Musa Hudaý bilen gürleşip, Ondan Kanuny alanyna çenli adamlar ony bozmaga ýetişipdiler. Harun olaryň butlara sežde edip, keseki aýallar bilen zyna etmeklerine razylyk beripdi. Adam Hudaýyň talaplaryna laýyk gelmeklige ukyply däldir, bu onuň mümkinçiliklerinden daşary çykýandyr.
Ysraýyl halkynyň bir bölegi özüniň günälidigini boýun aldylar. Bu adamlar gurbanlyklar getirip, toba etdiler, boýun boldular we Hudaý Özüniň beýik merhemeti zerarly olary bagyşlady. Emma özleriniň güýçlerine we mümkinçiliklerine ynanan beýlekiler hem bardylar. Gurbanlyklar getiribem, olar özleriniň hususy dogrulyklary bilen magtanýardylar we hatda Kanuny özleriniň mümkinçilikleri astyna çekmäge-de synanyşýardylar. Ýöne olara hiç zat başartmady, emma pes göwünlilik bilen Hudaýyň merhemetini gözlemekligiň deregine, olar Kanuny adamlaryň däplerine laýyk etdiler, çünki Hudaý tarapyndan berlen Kanuny ýerine ýetirmeklikden adamlaryň däplerini ýerine ýetirmeklik gaty ýeňildir.
Töwratdan (hakyky Kanundan) emele gelen we ýehudy kanuny bolan Talmut, bu adamlara nähilidir bolsa bir kanagatlanma getireri ýaly, Hudaýyň Kanynynyň oýlanyp tapylan bir görnüşidir. Ýehudy mugallymlary Hudaýyň Kanunyny goramaga synanyşýandyklaryny tassyklaýardylar, emma iş ýüzünde olar Hudaýyň Kanunlaryny özlerine laýyk etmäge synanyşyp, onuň talaplaryny pes edýärdiler. Isanyň dünýä gelen döwründe olar ikinji derejeli zatlardan baş alyp çykmaklygy gaty oňat bilýärdiler, emma Hudaýyň hakyky Kanunyny elmydam bozýardylar (Işaýa 29:13; Matta 15:9 seret).
Dagdaky wagyz bilen hem ýagdaý hut şeýledir. Onda hem biziň ýerine ýetirip bilmäge ýagdaýymyzyň bolmadyk kanuny berlendir, emma Mukaddes Ruhuň güýjüne bil baglap we Isa Mesihe umyt edip, biz muňa ymtylyp bilýändiris. Bu kanuny ýerine ýetirmeklige güýjümiziň ýokdugyny biz pes göwünlilik we ötünç soramaklyk bilen boýun almalydyrys. Isa: «Gökdäki Ataňyzyň kämil bolşy ýaly, siz-de kämil boluň» diýmekligi bilen gaty beýik talaby ornaşdyrdy (Matta 5:48).
Şeýle-de, eger biziň dogrulygymyz kanunçylaryň we fariseýleriň ujypsyz we göz üçin edilýän dogrulygyndan artyk bolmasa, onda Onuň Patyşalygyna girip bilmeýändigimiz hakynda aýtdy. Edil Dagdaky wagzyňky ýaly, Hudaýyň kanunynyň hem maksady diňe bir zatda, ýagny olary biziň özbaşdak ýerine ýetirip bilmeýändigimizi görkezmeklikde jemlenendir. Ýöne talaplary pes etmeklik bu maksada ýetmekligi mümkin däl edýändir.
Hudaýyň kanunyny ýerine ýetirmeklik üçin biz bir tarapdan onuň beýikligini, beýleki tarapdan bolsa özümiziň ruhy garyplygymyzy we doly Hudaýa baglydygymyzy boýun almalydyrys. Täzeden dogulmadyk adamyň bu kada-kanunlara laýyklykda ýaşap biler diýip umyt etmeklik bolmaz. Kanunyň maksadynyň adamlaryň Hudaýyň öňünde günäkärdiklerini aýan edip, olary öz günälerinden aýryp bilýän ýeke-täk Isa Mesihe getirmeklikde jemlenendigi hakynda resul Pawlus gürrüň berýär. Hut şeýle garyplyk hakynda Isa aýdýar.
PATYŞALYGA HUT ŞU WAGT GIRIŇ
Netije nähili? Bary gaty ýönekeýdir: «…Gökleriň Patyşalygy olaryňkydyr». Bu neneň haýran galdyryjy eşidilýär, şeýle dälmi? Bu isleg däl. Bu tassyklama! Bu diňe olaryň Patyşalygy. Gökleriň Patyşalygy kime degişlidir? Ruhy garyplara. Şu ýerde ulanylan işlik häzirki zamanda gelýär. Patyşalyk olara, maňa, bize, size degişlidir, eger biz oňa mynasyp bolaýsak.
Biz şu wagt müňýyllyk Patyşalyk hakynda gürrüň etmeýäris — biziň edýän gürrüňlerimiziň bary biziň häzirki döwrümize degişlidir. Müňýyllyk Patyşalyk öňdedir we haçanda ol geleninde, Hudaýyň ähli wadalary bütinleý ýerine ýeter, emma Gökleriň Patyşalygy bize hut şu gün degişlidir. Mesih bireýýäm şalyk sürýär we bagt bize şu wagt berlendir.
Gökleriň Patyşalygy — Mesihiň hojaýynlygydyr. Onuň özüniň geljegi bardyr, emma onuň häzirkisi hem bardyr. Biz — ruhanylaryň Patyşalygydyrys; biz Isa Mesihiň rahatlarydyrys; biz bireýýäm şu güni ýeňendiris. Efeslilere ýazylan hatda aýdylyşy ýaly (Efesliler 2-nji bap), biz bireýýäm göklerde oturdylandyrys; bireýýäm Onuň merhemetiniň bar baýlygyny we rehimliligini asyrlar boýy alandyrys.
Meniň düşünişim boýunça, Patyşalyk, bu merhemet we şöhratdyr; şöhrat — geljekde. Biz Patyşalyga eýe bolanlardyrys; ol biziňkidir, çünki Mesihiň kanuny biziň ýüreklerimizde ýaşaýandyr. Munuň näme aňladýandygyny bilýärsiňizmi? Bu diýmeklik, biziň Onuň rahatlarydygymyzy we Onuň biz hakynda alada edýändigini aňladýandyr. Ol bize gerek bolan zatlaryň baryny berýär. Ol biziň ýüreklerimiziň ähli mätäçliklerini ýerine ýetirýändir. Ine, özüňi ruhy garyp diýip boýun almaklygyň netijeleri şeýledir.
NÄDIP RUHY GARYP BOLMALY
Siz şeýle diýersiňiz: «Men ruhy garyp bolmaklygyň Hudaýyň buýrugydygyny bilýärin. Men nädip şeýle bolmaly?» Şunuň bilen baglanyşyklykda, üç sany esasy getirmeklige rugsat beriň: birinjiden, muňa özbaşdak ýetmeklige synanyşmaň. Hut şunda monah bolmaklygyň samsyklygy jemlenendir. Dünýäden gidip, öz emläkleriňi satyp, jul geýnip, özüňi monastyryň diwarlarynyň içinde gulplap, ruhy garyplyga eýe bolup bolýandyr diýip, monahlar hasaplaýardylar. Emma bu samsyklykdyr. Öz-özüňe we beýlekilere üznüksiz syn etmeklik hiç zat hem berýän däldir, çünki ilki Hudaýa seredilmelidir.
Hudaý bilen şahsy duşuşmaklyk üçin Onuň Sözüni Ýazgylaryň sahypalarynda okaň. Mesihe göz dikiň. Oňa gözümizi dikip, Ol hakynda we Onuň sözleri hakynda oýlanyp, biz özümiz hakynda ýadymyzdan çykarýandyrys. Bu jadyly tejribe däldir, bu Hudaý bilen gündelik gürrüňdeşlikdir. Bu birinji esas.
Ikinjiden, öz teniňizi ysgyndan gaçyrmalysyňyz. Men berhiz hakynda gürrüň etmeýärin — men öz tenimiziň tebigatyny jylawlamak hakynda aýdýaryn. Hatda käbir häzirki mesihi hyzmatlary hem adamzat tekepbirliginden iýmitlenýändirler. Biz özümiziň tebigy durkumyzy ýalaňaçlap bilýän zatlara ymtylmalydyrys. Meniň üçin bu ýeňil däldir. Öwgüleri kabul edip: «Sag boluň, siziň sözüňiz meniň üçin ak pata boldy», «Siz wagyz edeniňizde, men halas bolmany kabul etdim», «Siziň ýygnagyňyz neneň gowy», ýa-da «Siz nähili oňat geplediňiz» diýlişleri eşitmeklik neneň ýeňil. Hawa, öwgüleri kabul etmeklik meniň üçin gaty ýakymly we bu menden hiç hili güýç talap etmeýär. Emma ýygnakdaky on ýylyň içindäki hyzmatdan soň men ruhy açlygy duýup başladym: men özümiň teni kämilsizligimi rehimsizlik bilen paş edýän bir zatlara mätäç boldum.
Hatda men bir samsyk hereket etmeklik kararyny kabul etmäge-de taýyndym, çünki munuň özümi Hudaýyň huzuryna getirjekdigini bilýärdim. Onuň huzurynda bolsa men özümiň ejizligimi we mätäçligimi anyk görerin. Birnäçe wagtdan soň şeýle ýagdaý boldy welin, men tötänlikde birnäçe adamlaryň göwünlerine gaty degdim. Ilki bilen men özümiň hem göwnüme deglendigini duýdum, çünki men hiç kime ýamanlyk islemeýärdim. Emma meniň üçin bu ýagdaýyň hut şu wagt gerekdigi hakynda Hudaý ýüregimde gepläp başlady; men şeýle ýagdaýlarda hökman bolmalydym. Hut şeýle ýagdaýlar meniň hiç zatdygymy, özümiň şu wagta çenli arzuw edip gelip, Hudaý üçin amala aşyrjak işlerimiň (Hudaýyň Özi bolsa meniň şeýle işlerimiň birine hem mätäç däldir) özümden alnyp biljekdigini görkezýändir.
Şeýle kemsidilen ýagdaýda bolup, özümiň gowşaklygymy we ejizligimi duýup, men birden şeýle bir ruhy amatlygy duýdum welin, oňa men hatda özümi öwüp, arşa göterenlerinde hem eýe bolup bilmeýärdim. Meniň tenim ynjadylypdy we tekepbirligimi hiç zat hem köşeşdirip bilmeýärdi. Bu öz-özüňi ýençmeklik ýaly hem bolup görünýändir, emma men Hudaýa bolan şeýle bir ýakynlygy duýdum welin, muny men köpden bäri başymdan geçirmändim. Mende Hudaýa doly bil baglamaklykdan başga çykalgam ýokdy, çünki men öz ýagdaýymdan çykmaklygyň beýleki ähli mümkinçiliklerinden mahrum edilipdim. Özümiziň Oňa doly baglydygymyzy duýmaklyk ählimiziň çekýän mätäçligimizdir.
Üçünjiden (bu gaty ýönekeýdir), bagyşlaň. Siz ruhy garyp bolmak isleýärsiňizmi? Bu hakynda dileg ediň. “Eý Hudaý, maňa rehim et” — diýip, salgyt ýygnaýjy aýtdy. Bu adamyň öz öýüne aklanyp gidendigi hakynda Isa aýdýar. Özüniň ruhy garyplygyny görýän adam bagtlydyr, çünki diňe ol Patyşalyga eýe bolýandyr.
Näme üçin Isa ilki bilen ruhy garyplyk hakynda gürrüň edýär? Çünki özüňi ruhy garyp bolandygyňa düşünip, ony boýun almaklyk iň esasydyr. Netijede bolsa siz şu wagt we hemişelik eýeçilige Patyşalygy alýansyňyz. Nädip ruhy garyp bolmaly?
Hudaýa serediň. Ten bilen söweşiň. Soraň. Hudaý üçin bu ýakymlydyr.
Siziň: «Emma men özümiň ruhy garyplyga ýetendigimi nädip bilip bilýändirin» diýip soramagyňyz mümkindir. Gaty ýönekeý. Aşakda ruhy garyplykdaky durmuşyň ýedi sany tapawutly esaslary getirilendir:
• Siz öz-özüňizden aýrylýansyňyz, jyda düşýänsiňiz (Zebur 131:2 seret). Ruhy garyp bolan adam özüniň «men-menligini» duýmaklygyny bes etdirýändir. Siziň ähli pikirleriňiz Hudaý we Onuň sözi hakynda, beýleki adamlar we olaryň mätäçlikleri hakyndadyr.
• Siz Mesihe syn edip, Onuň şöhratyna gözüňizi dikip, haýran galmaklykda ereýänsiňiz (2 Korintoslylar 3:18 seret). Siz Filipus ýaly: «Ýa Reb, Atany bize görkez, bize şol bolýar» diýersiňiz (Ýahýa 14:8). Siz Dawut bilen: «… oýanan wagtym didaryňdan doýaryn» diýersiňiz (Zebur 17:15).
• Siz hiç haçan hem öz durmuşyňyzdan zeýrenýän dälsiňiz. Näme üçin? Çünki siz özüňizde bar zatlara hem mynasyp dälsiňiz, şeýle dälmi? Siz Hudaýa näme teklip edip bilersiňiz? Galyberse-de, siz öz gaýgylaryňyzyň özenine näçe aralaşdygyňyzça, şonça-da size berilýän merhemet bolelin bolmagyny dowam etdirýändir. Mätäçligiňiz näçe ýiti boldugyça, şonça-da Hudaý ony doly kanagatlandyrýandyr. Haçanda siz bütinleý ejiz bolanyňyzda, bütin merhemeti alarsyňyz. Siz öz ýagdaýyňyzy ýeňilleşdirmekligiň usulyny görlemersiňiz, siz igenmersiňiz, çünki siz hiç bir oňat zada mynasyp dälsiňiz, emma şol bir wagtyň özünde siz Onuň merhemetine eýe bolmaklyga synanyşýarsyňyz.
• Siz beýleki adamlarda diňe mynasyplygy, özüňizde bolsa diňe kämilsizligi görersiňiz. Hakykatdan hem, ýumşak we synyk adam beýlekileri özünden ýokary tutýan adamdyr.
• Siz dilegde kän wagt geçirersiňiz. Näme üçin? Çünki garyp elmydam dileýändir. Ol gökleriň derwezelerini kakyp, tä ak pata alýança yzyna öwrülýän däldir.
• Siz Mesihiň yzyna özüňiziň däl-de, Onuň şertleri bilen eýerersiňiz. Tekepbir günäkär özüniň höwesleri üçin Mesih bilen bolmaklyk isleýändir; ol Onuň yzyna eýeribem, açgöz bolmaklygyna galyp, ahlaksyz hereketleri etmekligi isleýändir. Emma ruhy garyp adam Mesih bilen bolmaklyk üçin özünde bar bolan zatlaryň baryny berýändir. Tomas Uotson şeýle diýýär: «Uzak wagtlap gabawda bolan we indi ýykylmaga taýyn bolan galanyň ýaşaýjylary janlarynyň halas bolmaklygy üçin dürli şertleri kabul edýändirler. Öz ýüreginiň şeýtan üçin gala bolup, Mesihe garşylyk görkezen adam bir gezek özüni ruhy garyp duýup, birden özüniň Mesihsiz näletlidigini görýändir we şonda ol Hudaýa we Onuň güýjüne ynanyp: “Eý Hudaý, men Seniň isläniňi ýerine ýetirerin diýer”».
• Ahyrynda, siz Hudaýyň merhemeti üçin Oňa minnetdarlyk bildirip, alkyş aýdarsyňyz. Ruhy garyp adam Hudaýa minnetdarlyk bildirmeklikden bagşa ýene näme edip bilýändir? Ruhy garyp bolanyň tapawutly häsiýeti minnetdar bolan ýürekdir. Ähli zady, bar zady siz Onuň sylagy hökmünde kabul edýänsiňiz. Biziň söýgüli resulymyz Pawlus şeýle diýýär: «… Rebbimiziň merhemeti meniň üstüme bolluk bilen ýagdy…» (1 Timoteos 1:14).
Bu talaplara biz laýyk gelýärismi? Biziň durmuşymyz şeýlemikä? Eger biz özümiziň bu beýik talaplara hiç-de laýyk gelmeýändigimizi görýän bolsak, diýmek, biz hakyky bagtlylyga bolan dogry ýoldadyrys. «Ruhy garyplar bagtlydyrlar».
Dördünji bap

«Ýaslylar bagtlydyr…»
(Matta 5:4)
Dawudyň beýik aýdymlarynyň biri bolan 55-nji Zebur bu dünýäniň kämilsizliginden ejir çekýän adamyň ýüreginiň gaýgysynyň we agyrynyň çuňlugyny açyp görkezýär. Dawut şeýle diýýär: «…Käşgä gögerçin kimin ganatlarym bolsady! Uçup, dynçlykda bolardym. Ine, gaýyp uzaklara gaçardym we çölde mesgen tutardym… Ýyndam ýelden we gaýdan gaçalgama tarap howlugardym» (Zebur 55:7–8).
Dawudyň agysynda lapykeçlik we adalatsyzlyk bilen duşuşan, ýürekleri gaýgynyň batgasyna batyp barýan ähli döwürleriň erkekleriniň we aýallarynyň ahy-nalalary eşidilýär. Olaryň ganat edinip, bu çydap bolmaýan agyrydan daşraga uçup gitmek islegleri düşnüklidir we agyrydyr görgüleriň näçe ýiti boldugyça, bu teselli we rahat beriji ujypsyz ýer şonça-da küýseglidir.
«Ýaslylar bagtlydyr, çünki olara göwünlik berler» diýen bagtlylyk parzy geň eşidilýän dälmi? «Ýaslylar bagtlydyrlar» diýen tassyklama biziň durmuş hakyndaky bilýän ähli zatlarymyza gaty garşy gelýändir. Biziň ýaşaýşymyzyň manysy höwesleriň we ýiti duýgularyň yzlaryndan däli kimin ylgamaklykda jemlenendir. Biz gitdigiçe täze gyzyklanmalaryň gözleginde, bar wagtymyzy, pulumyzy we güýjümizi sarp edýändiris. Bularyň barynda dünýäniň gaýgydan, ýasdan we agyrydan gaçmaklyk synanyşygy görünýändir.
Emma Isa şeýle diýdi: «Ýas tutýanlar bagtlydyrlar. Diňe olar teselli taparlar». Ýaşaýyş üçin täze usul teklip etmeklik bilen Ol bu dünýäniň gülküsine we kanagatlanmasyna höküm edýär; Ol bagtlylygyň, şatlygyň, parahatlygyň we teselliniň ýas tutýanlara degişlidigini yglan edýär. Bularyň bary näme diýmeklikkä?
Grek dilinde «ýas» sözi üçin dokuz sany dürli işlikleriň bardygy (olaryň ählisi hem Mukaddes Kitapda bardyr) ýasyň ýaşaýşyň bir bölegidigi hakynda aýdyň şaýatlyk edýändir. Adamzadyň bütin taryhy betbagtçylyklaryň we ýaslaryň üzülmez zynjyrydyr. Emma biz, Mattanyň Hoş Habarynyň 24-nji babyna laýyklykda, heniz munuň şeýledigini doly başdan geçiren däldiris. Bu bapda Isa şeýle sözleri aýdýar:
Ägä boluň, sizi aldaýmasynlar. Çünki köpler: «Men Mesih» diýip, Meniň adym bilen gelerler, köp adamlary aldarlar. Uruş seslerini, uruş turanlygy barada habarlar eşidersiňiz. Ägä boluň, gorkmaň, çünki bularyň bary bolmalydyr, ýöne entek dünýäniň soňy däldir: çünki millet-millete, patyşalyk-patyşalyga garşy çykar. Aýry-aýry ýerlerde açlyklar bolar, ýer titrär…
Matta 24:4–7
Isa dünýäniň soňy hakynda gürrüň edýär we soňunda şeýle diýýär: «Emma bular burgularyň başlangyjydyr» (8-nji aýat; kursiw awtoryňky).
«DOGRY» ÝAS
Mukaddes Kitap ýas bilen agynyň iki görnüşi hakynda gürrüň berýär. Birinji görnüşi: her bir adama tanyş bolan durmuş ýasy, eger şeýle diýip bolýan bolsa, onda bu «dogry ýas». Bular bolup bilýän adaty gaýgy we gözýaşlardyr; bular durmuşyň bir bölegidir. Aglamaklyk ukybynyň Hudaýdan berlen sylagdygyny bilýärsiňizmi? Çünki biziň gözýaşlar bilen gitmäge ýol bermeýän, özümizde saklaýan agyrymyz, howsalamyz we gorkymyz biziň bütin nerw sistemamyzy gozgap bilýändir.
Aglamaklyk adam üçin tebigydyr. Aýaly aradan çykanynda, Ybraýym aglapdy. 42-nji Zeburda biz Hudaýy küýseýän ýüregiň nalyşyny eşidýäris: «Meniň janym Hudaýa, diri Hudaýa teşne; haçan baryp, Hudaýyň huzurynda häzir bolarkam? Maňa her gün: “Seniň Hudaýyň nirede?” diýýärler. Gije-gündiz gözýaşlarym maňa iýmit boldy» (Zebur 42:2–3). Hudaýy gözleýän ýüregiň ýasy mezmurçynyň ýaňaklarynda akýan gözýaşlarda aýan boldy. Ýekelik — gözýaşlar üçin gaty yly sebäpdir.
Resul Pawlus Timoteosa şeýle ýazýar: «Men gije-gündiz edýän dogalarymda seni dyngysyz ýatlap, atalarym ýaly sap wyždandan hyzmat edýän Hudaýyma şükür edýärin. Gözýaşlaryňy ýada salyp, şatlykdan dolmak üçin seni göresim gelýär» (2 Timoteos 1:3–4). Timoteos lapykeçlikden we başyna düşen betbagtçylykdan aglapdy.
Hudaý tarapyndan saýlanyp, ýakynlap gelýän höküm hakynda Ysraýyla wagyz etmeli bolan Ýeremiýa pygamber gözýaşlary bilen şeýle diýýär: «Wah, başym suwlar, gözüm ýaşlar çeşmesi bolup-da, halkymyň gyzynyň öldürilenlerine gije-gündiz aglasadym!» (Ýeremiýa 9:1).
Resullaryň işleri kitabynda resul Pawlus Efesdäki ýygnagyň gözegçilerine şeýle diýýär: «Şonuň üçin oýa boluň, üç ýyllap gije-gündiz gözýaş bilen siziň her biriňize üznüksiz nesihat edenimi ýatlaň» (Resullaryň işleri 20:31).
Mezmurçy ýekeligiň gözýaslaryny dökdi, Timoteos lapykeçlikden aglapdy, Ýeremiýanyň gözýaşlary umytsyzlygyň gözýaşlarydy, resul Pawlus haýpy gelmeklikden aglapdy. Atasy jyn-arwahly ogluny Isanyň ýanyna getireninde, ol atanyň ýaňaklaryndan gözýaşlar akýardy. Isa oňa şeýle diýdi: «Imanyň bar bolsa, iman edýän üçin hemme zat mümkindir!» (Markus 9:23). Oglanyň kakasy gözýaşlary bilen: «Iman edýärin, imansyz bolmazlygym üçin maňa kömek et!» diýip ýüzlendir (Markus 9:24). Bu gözýaşlar ogluna bolan söýginiň ajy gözýaşlarydy.
Lukanyň Hoş Habarynyň 7-nji babynda Isanyň aýaklaryny gözýaşlary bilen ýuwup, saçlary bilen süpüren aýal hakynda gürrüň berilýär. Ol gözýaşlar söýmekligiň, wepalylygyň we çäksiz minnetdarlygyň gözýaşlarydy. Söýgi adamlary aglamaklyga mejbur edýär. Biziň Rebbimiz Lazaryň mazarynyň alnynda aglapdy, çünki ony söýýärdi; Ol Iýerusalim hakynda aglapdy, çünki onuň ýaşaýjylaryny söýýärdi. Magdalaly Merýem aglapdy, çünki Isa ölüdi. Onuň gözýaşlary öwezini dolduryp bolmajak ýitginiň gözýaşlarydy. Ol gözýaşlar aýalyň ýüreginiň elhenç agyrysyny ýeňilleşdirmeklik üçin Hudaý tarapyndan berlen gözýaşlardy.
«NÄDOGRY» ÝAS
Emma ýasyň başga bir görnüşi hem bardyr. Bu «nädogry», gadagan edilen ýasdyr. Adam öz höwesini kanagatlandyryp bilmäninde, şeýle ýas tutýandyr. Şamuweliň 2-nji kitabynyň 13-nji babynda Amnonyň kesellemezinden ozal aglap, gaýga düşendigi hakynda gürrüň berilýär, çünki ol öz uýasy Tamary höwes edipdi. Nabotyň üzümçiligini eýelemek isläp Ahap şeýle aglapdy. Ol şeýle bir ejir çekipdir welin, hatda 1-nji Patyşalar kitabynda ol hakynda şeýle diýilýändir: «Ahap öýüne gelip, hiç zat iýip-içmezden düşegine geçip, ýüzüni ters öwrüp ýatdy» (1-nji Patyşalar 21:4).
Şu ýerde öz ýakyn adamlaryny rahat ýagdaýda bu dünýäden gitmeklerine päsgel berýän adamlaryň samsyk, yzy üzülmeýän perýatlaryny hem goşmak mümkindir. Beýle ýagdaý adatça bir adamyň aradan çykyp, onuň söýgüli adamynyň bolsa hakyky nerw keselini başyndan geçireninde bolup geçýändir. Köp ýagdaýlarda şeýle adamlar maýyp hem bolup bilýändirler. Käwagtlar şeýle ýagdaýlar hatda mesihiler bilen hem bolup bilýändir. Ýaňy-ýakynda maňa öz aýalyny ýitiren bir adam hakynda gürrüň berdiler. Öz aýalynyň Hudaýyň ýanyna gidendigi üçin ol adam tas däli bolupdyr. Men sowuk we gaty adam ýaly bolup görünmek islemeýärin, emma meniň pikirimçe, bu diňe öz-özüňi söýmeklikdir. Geň galdyrýan zat öz-özüňi söýmeklik göklere giden öz söýgüli adamyň üçin şatlanyp bilmezlikde aýan bolýandyr. Öz ýanýoldaşyňy ýitirenligiň bilen bagly bolan çuňňur gaýgyň we agyryň gaty düşnükli we tebigydyr, emma däli kimin bolmaklyk ýagdaýlary her bir çäkden daşary çykýandyr.
«Nädogry» ýasyň ýene bir görnüşi, özüňi günäkär duýmaklygyň bolmalysyndan gaty beýgeldilmeginiň netijesindäki gaýgy we ýasdyr. Bu ýagdaýyň ajaýyp suraty Şamuweliň 2-nji (15–20-nji baplar) kitabynda getirilendir. Ol ýerde Abşalomyň öz kakasy Dawudy tagtyndan ýykmaklyga bolan synanyşygy hakynda gürrüň berilýändir. Abşalom tekepbir we özdiýenlidi. Ol kakasy Dawuda garşy dildüwşük gurdy we patyşany Iýerusalimden çykmaklyga mejbur etdi.
Abşalom şa köşgüni eýeledi we Dawut bilen soňuna çenli bellisini etmek maksady bilen özgerilişikler etmegi niýetläpdi. Onuň bagtyçüwmän, goşunlary ýeňildi we özi bolsa öldürildi. Dawut öz esgerlerine şeýle diýip buýruk beripdi: «Meniň hatyrama ýaş ýigit Abşalomy gorap saklaň» (2-nji Şamuwel 18:5).
Haçanda Dawut oglunyň öldürilendigini bileninde, şeýle diýip aglapdy: «E-e-ý, oglum, Abşalom! Jan oglum! Jan oglum! Seniň ýeriňe men ölen bolsam bolmaýarmy, wah, jan oglum, jan oglum!» (2-nji Şamuwel 18:33). Hawa, Dawudyň söýgüli haýran galmaklyga mynasyp, emma onuň pikirleri nädogrudyr. Ysraýylyň hökümdary hökmünde Abşalom kime gerek? Näme üçin Dawut beýle ýas tutýar? Çünki ony özüniň erbet ata bolandygy üçin özüni günäkär duýmaklyk duýgusy doldurypdy we ol gözýaşlary ýüregini arassalap, ýalňyşlyklaryny ýuwar diýip umyt edipdi.
Elbetde, Abşalomyň ölümi Dawudyň Batşeba bilen eden günäsiniň muzdunyň bir bölegidi. Dawudyň eden günäsiniň muzdy onuň başyna dört gezek düşjekdigini Hudaý Şamuweliň 2-nji kitabynyň 12-nji babynda gürrüň berlen tymsal arkaly görkezipdi. «… Rebden ant içýärin, bu adamyň başy ölümlidir. Şeýle edendigi hem rehimsizligi üçin ol guzyny dört esse edip gaýtarar…» diýip, Dawut jobap beripdi (2-nji Şamuwel 12:5–6). Hudaý Natan pygamber arkaly Dawudy ýazgarypdy: «…Şol adam — sen!» (7-nji aýat). Dört sany elhenç betbagtçylyk onuň başyna düşüpdi: Batşebadan doglan çaga ölýär; gyzy Tamar masgaralanýar; ogly Amnon bilen Abşalom öldürilýär.
Dawudyň Abşalom hakyndaky ýasy şeýle bir çuňňurdy welin, hatda onuň esgerleri öz ýeňişlerinden utanypdylar. Ýowap patyşa şeýle diýýär: «… Eger-de Abşalom diri galyp, biziň ählimiz ölen bolsak, onda seniň şatlanjak ýekeniňe men anyk göz ýetirdim» (2-nji Şamuwel 19:6).
ÝAŞAÝYŞ BERÝÄN HUDAÝDAN GELEN ÝAS
Şeýlelikde, ýasyň iki görnüşiniň bardygyny biz bildik: «dogry» we «nädogry» ýas. Käbir adamlar şeýle diýýärler: «Elbetde, bu parz umuman dogry, çünki gözýaşlar ýeňillenmäni getirýändir. Görgüler bizi berk edýändir». Emma Isa bu ýerde bu hakynda aýtmady; Ol Hudaýdan gelýän ýas hakynda we biziň ýatlap geçen ähli adamzat ýaslarynyň görnüşlerinden düýpgöter tapawutly bolan ýas hakynda aýtdy.
Bu ýasyň, ýagny gaýgynyň tebigatyna düşünmeklige bize resul Pawlus kömek edýär: «Çünki Hudaýyň islegi boýunça gaýgylanmaklyk gutulyş üçin ökünçsiz tobany emele getirýändir. Dünýäniň gaýgylary bolsa, ölümi emele getirýändir» (2 Korintoslylar 7:10). Siz özüňiziň çözgütsiz kynçylyklaryňyz üçin gözýaşlaryňyzyň baryny döküp bilýänsiňiz; siz gözýaşlaryňyz bilen ýekeligiň we lapykeçligiň agysyny ýuwup bilýänsiňiz; siz umytsyzlykdan ýa-da söýgüden gygyryp bilýänsiňiz; şeýle-de, siz özüňiziň kanagatlandyrylmadyk höwesiňiz hakynda gaýgy edip bilýänsiňiz, emma haçanda siz köşeşeniňizde, bu dünýewi gaýgylaryň hiç biriniň hem özüňizi ýaşaýyş üçin täze güýç bermändigine göz ýetirersiňiz.
Gaýgynyň diňe bir görnüşi ýaşaýyş berýändir, bu hem bizi toba eltýän Hudaýdan gelýän gaýgydyr. Munuň yzysüre, bu parzda Isa günä üçin ýas hakynda aýdýar. Bu wajyp pursatdyr. Hudaýdan gelýän gaýgy toba bilen baglanyşyklydyr, soňky bolsa günä bilen baglanyşyklydyr. Beýle gaýgy özüňiň günäkärligiň hakynda puşman edýän ýüregiň agysydyr.
Bagtlylyk parzlary özüňiň ruhy taýdan batandygyňy boýun almaklykdan başlanýandyr, bu aňyň işine degişlidir. 4-nji aýat bolsa duýgularyň peýda bolmaklygy bilen göni baglanyşyklydyr. Haçanda siz öz ruhy garyplygyňyza göz ýetireniňizde, şonda siziň duýgularyňyz gepläp başlaýandyr we siz öz gaýgyly ýagdaýyňyzy aglaýansyňyz. Patyşalygyň rahatlary şeýledirler. Özümizi ruhy garyp kimin boýun almaklygymyz bilen biz özümiziň hiç zada eýe däldigimizi we hiç zady başarmaýandygymyzy boýun alýandyrys. Munuň yzysüre, hiç hili ukyplara eýe bolmandygymyzy we öz-özümize kömek etmäge mümkinçiliklerimiziň ýokdugyny boýun alýandyrys. 3-nji aýatda Rebbimiz ruhy taýdan özüni uly mätäçlikde bolanlar, garyp düşüp, rehim we merhemet hakynda dileg etmeli bolanlar bagtlydyr diýýär, çünki diňe şeýle adam Gökleriň Patyşalygyna girip bilýändir.
Bütin durmuşymyzda özümizi ruhy taýdan garyp duýmaklyk taşlaýan däldir. Eger ol size tanyş bolmasa, onda siz mesihi dälsiňiz; eger ol şu wagt sizde bolmasa, onda siziň mesihi Ýygnagyna degişlidigiňiz gaty şübhe astyndadyr. Gaty berk we gaty ýowuz eşidilýärmi? Emma Mukaddes Kitap şeýle diýýär: ýagny özüňiň ruhy garyplygyny boýun alyp, oňa aglamaklyk, özlerini mesihiler diýip atlandyrýan Patyşalygyň rahatlarynyň tapawutly häsiýetidir.
Batşeba bilen elhenç günä edip we bu aýalyň äri bolan Uryýanyň ölüdigine göz ýetirip, Dawut diňe bir özüniň günäde doglandygyna däl-de, hatda gowşak we garypdygyny hem boýun alýar (Mezmur 51 seret), emma ol şeýle bir gaýgylandy welin, hatda bu onuň ýüregini täzeledi.
Eýýuba seredeliň. Eýýubyň ähli zady bardy. Ol şeýle bir baýdy welin, Mukaddes Kitabyň aýtmagyna görä, onuň gapysynyň bosagasy süýt bilen ýuwulýar eken (Eýýup 29:6 seret). Ine, ol nähili baýdy! Onuň ähli zady bardy! Emma bu baý adam diňe Hudaý Özüni jylaplandan soň özüniň hiç zatdygyny görendi. Diňe şonda soň Eýýup hakyky adam boldy. Onuň özüni alyp barşy nähili boldy? «Munuň üçin özümi ýigrenýärin, gumda, külde toba edýärin» (Eýýup 42:6).
Bu parzdaky Isanyň ulanan we «ýas tutýanlar» diýlip terjime edilen söz Mukaddes Kitapda gaýgyny aňladýan dokuz sany sözleriň iň güýçlüsi we duýgular tarapdan has baý bolan sözdür. Bu söz ölülere aglamaklyk barada gürrüň gideninde ulanylýandyr. Mysal üçin, ogly Ýusubyň ölüdigine ynanan Ýakubyň gaýgysy hakynda gürrüň edilen böleginde şu söz ulanylýandyr (Gelip çykyş 37:34 seret); şeýlede, Injilde hem ulanylandyr. Mysal üçin, Markusyň Hoş Habarynda Isa Mesihiň ölüminden soň, Magdalaly Merýemiň Onuň şägirtleriniň ýas tutup, aglap durandyklaryny göreninde, hut şu söz ulanylandyr (Markus 16:10 seret). Bu söz ýöne bir gaýgyny we gözýaşlary däl-de, eýsem ýürekdäki çuňňur agyryny aňladýandyr.
32-nji Zeburda Dawut şeýle diýýär: «Men dymanymda bütin gün iňňildimden süňklerim garrady…» (3-nji aýat). Dawut tä öz günäsini boýun alanyna deňeç, onuň ýüregi agyrydan ýarylyp barýardy. «Çünki gije-gündiz Seniň eliň maňa agram saldy; tomus yssysynda ýaly ysgynym gaçdy» (4-nji aýat). Soň ýene: «Men günämi Saňa äşgär etdim, ýazygymy gizlemedim. “Jenaýatlarymy Rebbiň ýanynda boýun alaryn” diýdim. Sen günämi, ýazygymy bagyşladyň» (5-nji aýat).
51-nji Zeburda Dawut özüniň şol günäsi hakynda oýlanyp, şeýle ýalbarýar: «Eý Hudaý, Öz merhemetiňe görä maňa rehim et; mähribanlygyň köplügine görä meniň jenaýatlarymy öçür. Meni ýazygymdan bütinleý ýuw, günämden tämizle» (Zebur 51:1–2).
Ol ýene dowam etdirýär: «Mende tämiz ýürek ýarat, eý Hudaý, içime täzeden durnukly ruh ber. Meni huzuryňdan atma, Mukaddes Ruhuňy menden alma. Öz gutaryşyň şatlygyny maňa gaýtar, islegli ruh berip, meni söýgetle» (Zebur 51:10–12). Dawudyň öz günäsini şeýle güýçli aglandygy üçin, günäsi ondan aýrylypdy we ol günälerinden arassalanypdy. Ol bütinleý täzelenipdi.
Bagyşlanma alanyndan soň, Dawut şeýle seslenipdi: «Jenaýaty bagyşlanan we günäsi örtülen adam nähili bagtly! Reb tarapyndan günäsi hasaba alynmaýan adam we ruhunda hile ýok adam nähili bagtly!» (Zebur 32:1–2).
TESELLI — ÝASA WE PERÝADA 
HUDAÝYŇ BERÝÄN JOGABY
Ýas tutýanlar bagtlydyrlar, çünki diňe olar bagyşlanma alýandyrlar. Galan bütin dünýä özüniň çäksiz günäsiniň ýüki astynda ýaşamaklyga goýberilendir. Geliň, soragy anyklaşdyralyň, bagt siziň aglap, ýas tutýandygyňyzdan gelýän däldir; ony siziň ýasyňyza jogap edip, Hudaý sylag berýändir.
Hudaýyň jogaby nähilidir? Teselli. Günä ediň we öz günäňizi gizläň, netijede siz onuň dargadyjy işini görersiňiz. Öz günäňizi boýun alyň, siz bagyşlanma bilen gelýän azat bolmaklygy we şatlygy duýarsyňyz.
Dawut ýekeligiň, lapykeçligiň we umytsyzlygyň gözýaşlaryny dökdi. Ol özüni terk edilen we ýeňil duýup, içigip aglapdy. Ol öz günäsini duýup we ony ýuwmaklygy synanyşyp aglapdy. Emma öz günäsini Hudaýyň öňünde boýun almaklykdan başga hiç zat hem onuň ýüregini şeýle syndyrmandy. Şondan soň Hudaý Dawudy köşeşdirdi we netijede mezmurçy şeýle diýýär: «Jenaýaty bagyşlanan we günäsi örtülen adam nähili bagtly! Reb tarapyndan günäsi hasaba alynmaýan adam we ruhunda hile ýok adam nähili bagtly!»
Gaýgyda bolýanlar bagtlydyrlar. Ýöne bu hakynda dünýä näme diýýär? «Öz gözýaşlaryňy gizle, öz kynçylyklaryň hakynda sesiňi çykarma we ýylgyr, ýylgyr, ýylgyr!» Mukaddes Kitap bolsa: «Agla we ýas tut» - diýýär. Emma bu heniz bary däldir. Ýakubyň hatynda şeýle diýlendir: «Hudaýa ýakynlaşyň, Ol hem size ýakynlaşar. Eý günäkärler, eliňizi arassalaň, eý ikigöwünliler, ýüregiňizi saplaň. Gussa çekiň, ýas tutup aglaň; gülkiňiz ýasa, şatlygyňyz gaýga öwrülsin. Rebbiň huzurynda peseliň, Ol sizi beýgelder» (Ýakup 4:8–10).
Häzirki döwür ýygnagy aglamaga başlap, gülmegini bes etmekden başga hiç zada hem mätäç däldir. Mesihi ynamynyň ady bilen amala aşyrylýan şol ýeňilkellelik we samsyk hereketler meni ýüregimiň törüne çenli gaýgylandyrýar. Öz günäsini aglamaýan adam heniz hiç haçan hem Hudaýyň Patyşalygyna giren däldir. Eger bütin ömründe özünde ýaşaýan günäni aglamaýan hiç bir adam hem özüni mesihi hasaplap bilýän däldir.
Men bagtly bolup bilýändirin, çünki men bagyşlanandyryn, emma eger günä etmegimi dowam etdirýän bolsam, onda şatlanyp, gülüp bilmeýändirin. Nähili bolsa-da, men hemişe gülüp bilmeýändirin. Ýeňilkelle gülkä bütin ömrümi bagyşlarym ýaly, men gaty kän zatlary bilýändirin. Hudaýyň höküm gylyjy biziň üstümizde durandyr. Onda näme sebäp bilen biz gülýändiris?
Häzirki döwür ýygnagynda günä hakynda ýalan düşünje giňden ýaýrandyr diýip, men gaty gorkýaryn. Mesihi durmuş hiç zat talap etmeýär diýip, gaty kän adamlar hasaplaýarlar we ýygnagy bolsa şadyýanlyk berýän bir zat hökmünde kabul edýändirler. Öz üstlerine ýygnagyň degişmeçileriniň we tankytçylarynyň roluny alan adamlar bardyr. Olar mesihiler we mesihi ynamy hakynda gülkünç bellikleri ýazmaklyk üçin ençeme wagt sarp edýärler. Mysal üçin, şeýle kitaplaryň biriniň ady şeýle tassyklama bilen bezelendir: «Bu kitap Hudaýyň Sözüniň gaty gülküli bolup biljekdigini subut edýär».
Telewideniýede elhenç zatlary görenimizde, biz gülýärismi? Kimdir biriniň jenaýatçylygy hakynda eşidenimizde, biz gülýärismi? Hudaýsyzlaryň degişmelerini eşidenimizde, biz gülýärismi? Bulary bary dogrudan hem gülkünçmikä? Süleýmanyň tymsallary kitabynda (2:14) käbir adamlaryň ýamanlykdan şatlanýandyklary hakynda gürrüň berilýändir. Selaniklilere ýazylan ikinji hat (2:12) bizi nädogrulygy söýenlere garaşýan jezalar hakynda duýduryş berýändir. Biz beýle hereket etmeli däldiris.
Men keýpiköklüge we şadyýanlyga garşy hiç zat diýmeýärin. Şadyýan ýüregiň edil derman ýaly şypa berýändigi hakynda Köne Ähtde anyk aýdylýandyr. Emma biz deňagramlylygy bozduk: bu dermany dyngysyz kabul edýändiris! Şeýle hereket bilen hakyky ýasyň arasynda neneç uçyt bardyr!
Günäňi boýun almaklyk toba etmekligiň öňünden gelip, onsoň onuň yzyna eýermelidir. Bagtlylyga bolan ýol hut şundadyr. Käbir mesihiler öz durmuşlaryny bütin ömür bagtyň gözleginde geçirýändirler. Olar kömek üçin maslahatçylara ýüz tutýarlar we bu mowzuk hakyndaky ähli kitaplary okap çykýarlar. Ýöne olaryň hakykatdan hem etmeli işleri öz günälerine aglamaklykdyr. Hudaý olara teselli berer. Olaryň bagtly boljakdyklary, ýagny bagta eýe boljakdyklary hakynda bolsa Isa aýtdy. Emma bu ýeňilkelleli we boş şadyýanlyk däl-de, Hudaý bilen dogry gatnaşyklara getirýän çuňňur we doly parahatlykdyr.
Käbirleri edil fariseýler ýaly öz günälerini boýun almaýandyrlar we özleriniň kämildiklerinde töwerekdäkileri ynandyrmaga synanyşýandyrlar. Beýlekiler özleriniň ruhy taýdan batandyklaryny boýun alýarlar, emma: «Ýeri, men bu işe baş goşaýyn. Synanyşaryn we özümiň bolşumdan oňat bolaryn» diýip, öz durmuşlaryny hususy güýçleri bilen üýtgetmäge çalyşýandyrlar. Özlerini günäkär diýip boýun alyp, munuň netijesinde şeýle bir lapykeçlige düşýänler hem bardyr welin, hatda olar edil Ýahuda ýaly özlerini öldürmeklige çenli hem barýandyrlar.
Siz hakykaty terk edip, ýüzüňizi örtüp ýöräp hem bilýänsiňiz; siz hakykaty boýun alyp, özüňizi üýtgetmäge synanyşyp hem bilýänsiňiz; siz bu hakykaty boýun alyp, lapykeçlige batyp hem bilýänsiňiz. Emma siz bu hakykaty boýun alyp, rehim we merhemet üçin Hudaýa ýüzlenip hem bilýänsiňiz. Ýiten ogul doňuzlaryň iýýän iýmitini iýmeli bolanynda, ol näme edipdi? Ol: «Meniň ähli zadym ýerbe-ýer! Bu kän bir ýaman hem däl, iýse bolýar!» diýip, özüniň hakyky ýagdaýyny boýun almadymy? Ýa-da ol özüniň ýeňlendigini boýun alyp, hojaýynyna çyn ýürekden hyzmat etmeklik bilen abraýa eýe bolmaklyk ýagdaýy düzetmeklik kararyny kabul etdimi? Ýa-da ol boýun bolup, doňuzlaryň iýmitinden iýip doýdumy?
Ýok, ol dogry hereket etdi: günäsini boýun alyp, atasynyň öýüne dolanyp geldi. Bu öýde ol merhemet we rehimdarlygy tapyp bilerdi. Ol ajygyp aglady we öz günälerine toba edip, bagyşlanma, teselli we pata alypdy.
Halas bolmaklyk toba etmeklik bilen gelýändir. Ol ýas tutýanlara berilýändir. Muny Hudaý talap edýändir. Dünýäde özlerini mesihiler diýip hasaplaýanlar gaty kändir, emma olar hiç haçan hem öz günälerine aglap, synyk ýürek bilen Mesihiň ýanyna gelmediler. Bu bolsa Patyşalyga bolan ýeke-täk ýoldur. Täze Äht «karar kabul etmeklik» ýa-da ýygnaga gatnamaklyk hakynda hiç zat hem diýýän däldir. Ol diňe bir zat hakynda aýdýandyr: eger siz özüňizde şaýatlyga eýe bolsaňyz, diňe şonda mesihisiňiz. Resul Pawlusyň aýdanlaryna şeýle düşünip bolýandyr: «Eger siz toba etmeseňiz, eger öz günäleriňize aglamasaňyz, onda men siz üçin aglamaly bolaryn» (2 Korintoslylar 12:21).
Hudaý toba etmekligi talap edýändir. Ol bizden öz günälerimize düşünmegimizi isleýändir. Men özüňe rehmiňiň gelmekligi hakynda aýdýan däldirin, men hakyky toba hakynda gürrüň edýändirin. Eger siz tapawudy görmeýän bolsaňyz, onda siziň tobaňyz hakyky däldir.
Adamlar Rimlilere ýazylan hatyň 7-nji babyny okap, şu ýerde gürrüň edilen kynçylyga resul Pawlus durmuşynda diňe bir gezek duş gelipdir, emma 8-nji bapdaky beýan edilýän hakykat boýunça ýaşap başlanyndan soň, ol hiç haçan hem bu kynçylyga düş gelmändir diýip, pikir edýärler. Emma bu beýle däldir. Resul şeýle diýýär: «…men näme edýänimi bilmeýärin, ýagny islän zadymy etmän, ýigrenen zadymy edýärin» (Rimliler 7:15). Soň ýene-de şeýle diýýär: «Ýöne ony edýän indi men däl-de, meniň içimde mesgen tutan günädir. Çünki mende, ýagny tenimde ýagşy zadyň mesgen tutmandygyny bilýärin, sebäbi mende gowulyk islegi bar, ýöne gowy zady etmegi başarmaýaryn» (Rimliler 7:17–18). «Mende günä ýaşaýar» diýip, Pawlus 20-nji aýatda boýun alýar. Soň ol ýene-de öz pikirini dowam etdirýär: «Şeýlelikde, men bu kanuny tapýaryn, ýagşylyk etjek bolamda, mende erbetlik häzir bolýar. Hudaýyň kanunyndan içki tebigatyma görä lezzet tapmaýaryn. Öz synalarymda başga bir kanuny görýärin. Ol pikirimiň kabul eden kanunyna garşy söweşip, meni synalarymdaky günä kanunyna ýesir edýär» (Rimliler 7:21–23).
Dogrulyk bilen günä hemişelik göreşde bolýandyrlar. «Ne biçäre adam men! Bu ölüm teninden meni kim halas eder?» (Rimliler 7:24). Günä bilen göreş resul üçin ýaşaýşyň bir bölegidi; bu diňe bir gezek bolup geçen waka däldir. 25-nji aýatda Pawlus şeýle diýýär: «Rebbimiz Isa Mesih arkaly Hudaýa şükür edýärin» we adamlar şeýle pikir edýärler: «Ine, gürrüň nämede! Bu ýeňiş!» Emma ýeňşiň nämede jemlenendigini Pawlusyň bileni bu ýeňşiň oňa bir gezek we hemişelik üpjün edilendigini aňladýan däldir. Ol tä Isa bilen ýüzbe-ýüz bolanyna çenli günä bilen günde göreşdi.
Ýahýanyň birinji hatynda mesihini tapawutlandyryp bolýan alamatlar sanalyp geçilýändir. Şeýle, eger biz günämizi boýun alýan bolsak, onda ynamdar we adyl bolan Hudaý olary bagyşlaýandyr (1:9). Bu tassyklamanyň manysy şundadyr: «eger biz elmydam günälerimizi boýun alýan bolsak, onda biz özümiziň bagyşlanma alýanlardygymyz hakynda şaýatlyk edýändiris. Başga sözler bilen aýdanyňda, ähli bagyşlanan, Patyşalygyň rahatlary bolan Hudaýyň perzentlerini elmydam günäleri boýun almaklyk tapawutlandyrýandyr.
Başda getirilip, gürrüňi edilýän aýatda (Matta 5:4) uzyn hereketi aňladýan, häzirki zamandaky işligiň ulanylandygyna üns bereliň: elmydam ýas tutýanlar, elmydam hem köşeşdirilýändirler. Özüniň 95 tezisinde Martin Lýuter biziň bütin ömrümiziň dyngysyz toba etmeklikden we ötünç soramaklykdan durýandygyny belläp geçýär. Dawut şeýle diýýär: «Seniň gaharyň zerarly tenimde sag ýer ýok; günäm zerarly süňklerimde parahatlyk ýok» (Zebur 38:3). Ol günä bilen bütin ömür göreşmeli boldy.
Täze Ähtde biz Isanyň gülýändigini ýekeje gezek hem görýän däldiris. Elbetde, gülki üçin Onda aýratyn sebäp ýokdy. Ol aç galýardy, Ol gaharlanýardy, Ol suwsaýardy, Ol aglaýardy. Emma Onuň gülendigi hakynda hiç ýerde hem aýdylmaýandyr. Biz zatlara sagdyn garamaklyk ukybyny ýitirdik. Höwesleriň, gyzyklanmalaryň, keýplenmeleriň şemalynda biz özümizi ýitirdik; biz samsyklyklardan, degişmelerden we biderek gülkülerden dolup daşýan dünýäniň günälerine batdyk. Emma Isa, aýdylyşy ýaly, keselleri Öz üstünde çeken görgüleriň adamydy. Ine, günäňi aglamaklyk diýmek nämäni aňladýandyr (Isa beýlekileriň günälerine aglady).
«Ýeri onda, bu ýas meni nirä elter? — diýip sorarsyňyz. Men iki bükülip, öz günälerim hakynda ýas tutup ýörärin. Onsoň näme?» Men aglaýanlaryň ýas tutýanlygy üçin bagtlydyklaryny aýtmadym, olar köşeşdiriljekdikleri üçin bagtlydyrlar. Eger siz ýas tutmaýan bolsaňyz, onda köşeşdirilmersiňiz (ýogsa-da, şu ýerde güýçlendiriji autoi çalyşmasy ulanylandyr: «Mydama ýas tutýanlar bagtlydyrlar, çünki olara göwünlik berler». Diňe ýas tutýanlara Hudaýyň tesellisini bilmeklik berlendir. Diňe öz günälerine aglaýanlar Isa Mesihiň söýüji elleriniň gözýaşlary süpürişini duýýandyrlar).
«Olara göwünlik berler». Kim olara göwünlik berer? Bize Goraýjymyz we Göwünlik Berijimiz bolan Paracleteni beren Paraclatos. Mukaddes Kitap Göwünlik Beriji Hudaý hakynda ençeme gezek aýdýar (Zebur 30:6; 50:15; Işaýa 55:6–7; Mika 7:18–20 seret). Ol bize kömek edýär, Ol biziň çakylygymyzy eşidýär, Ol bize jogap berýär. Çagyrýan, maslahat berýän, rehmi gelýän, duşgudaşlyk edýän, ruhlandyrýan, güýçlendirýän, bagyşlaýan we sypa berýän Göwünlik Beriji elmydam ýanymyzdadyr. Ine, göwünlik bermekligiň nämedigi hakynda Mukaddes Kitap näme diýýär.
Bu Göwünlik Berijiniň kimdigini bilýärsiňizmi? Birinji Göwünlik Beriji Isa boldy, çünki Ol şeýle diýdi: «Men-de Atama ýalbararyn, Ol size, hemişe siziň bilen bolar ýaly, başga bir Göwünlik Beriji, ýagny Hakykat Ruhuny berer» (Ýahýa 14:16; kursiw meniňki. — J.M.). Biziň Hudaýymyz teselli Hudaýydyr. Birinji Göwünlik Beriji bolan Mesih başga birini iberdi we Onuň işini dowam etdirmeklik üçin Mukaddes Ruh geldi.
Hudaýyň Sözi — ýene bir göwünlik beriji: «Çünki näme öňden ýazylan bolsa, bary çydam arkaly, Ýazgylaryň tesellisi arkaly umytly bolar ýaly, bize tälim üçin ýazylandyr» (Rimliler 15:4). Ol bize Hudaýyň söýgüsi hakynda, Onuň kömegi hakynda, Onuň goldawy we barlygy hakynda gürrüň berýär.
Mukaddes Ruh bize göwünlik berýär, Mukaddes Kitap bize göwünlik berýär, biz bir-birimize göwünlik berýäris. Biz göwünlik tapanymyzda, hakykatdan hem bagtlydyrys. Bagt ýas tutýanlara berilýändir, emma olaryň ýas tutup, aglaýandyklary üçin däl-de, ýasyň adamy toba getirýändigi üçindir. Maňa Isanyň şu sözleri gaty ýaraýar: «Eý argynlar, agyr ýüklüler, Meniň ýanyma geliň, Men size dynçlyk bereýin» (Matta 11:28).
Eger siz özüňizi «agyr ýükli» duýmaýan bolsaňyz, eger günäniň agramyny duýmaýan bolsaňyz, onda rahatlygy gözleýän dälsiňiz, şeýle dälmi? Diňe haçanda günä siziň egniňize berk agram salanynda, ýeňillik we rahatlyk tapmaklyk üçin siz Onuň ýanyna gelýänsiňiz. Ol siziň agyr ýüküňizi aýryp, size Özüniň ýumşak bolan boýuntyrygyny we ýeňil bolan ýüküni berýändir. Eger siz Mukaddes Ruhuň goldaw bermekliginde öz üstüňize Hudaýyň talaplarynyň we Mesihiň parzlarynyň ýüklerini alsaňyz, onda bu ýük siziň ýekelikdäki göterýän günäňiziň ýükünden has ýeňil görner.
Şeýlelikde, tä öz günälerimiz üçin ýas tutup, olara toba edýärkäk, biz parahatlykda we asudalykda bolýandyrys. Şondan soň bolsa bize hakyky şatlyk gelýändir.
BIZIŇ SYNYK RUHA EÝE BOLMAKLYGYMYZA 
NÄME PÄSGEL BERÝÄR
«Nädip men “ýas tutýan” bolmaly?» diýip, siz sorarsyňyz.
Birinjiden, özüňiziň günäňizi boýun almaklygyňyza päsgel berýän ähli zatlardan azat boluň. Ýüregiňizi gataldýan, Mukaddes Ruhuň hereketine garşylyk görkezmäge mejbur edýän zatlaryň baryny özüňizden aýryň. Çünki olar sizi duýgusyz edýändirler. Doň ýürek aglamagy, ýas tutmaklygy başarmaýandyr. Onda merhemet ýokdur. Hudaýyň azaly beýle ýeri bejerip bilýän däldir.
«Meniň ýüregimi näme gataldýar?» diýip, siz sorarsyňyz.
Ilki bilen ony günä bolan söýgi gataldýandyr. Şeýle-de, bäş esasy sebäpler aşakda getirilendir:
1. Lapykeçlik. Lapykeçligiň näme diýýändigini siz bilýärsiňizmi? «Hudaý seniň bu edeniňi bagyşlamaz!» Lapykeçlik Hudaýyň güýjüni peseldip, Mesihiň ganyny hiç edýändir. Ol Hudaýyň merhemetini kemsidýändir we Onuň hakyky ýüzüni üýtgedip görkezýändir. Ýeremiýa pygamberiň kitabynda şeýle diýlendir: «Ýöne olar diýýärler: hiç bir umyt ýok! Çünki biz öz pikirlerimize eýereris, her haýsymyz öz ýaman ýüreginiň kesirlerine görä işlär» (Ýeremiýa 18:12). Başga sözler bilen aýdanymyzda, «Hudaý biziň bilen hiç zat edip bilmeýär; biz umytsyzdyrys». Lapykeçligiň dili rehimdarlygy bilmezligi we merhemete şübhelenmegi saýlaýandyr. Gulak asyň, siziň günälidigiňiziň we ýamandygyňyzyň derejesine bagly bolmazdan, Hudaýyň merhemeti sizi üýtgetmäge ukyplydyr.
2. Ulumsylyk. «Goýsaňyzlaň, men beýle bir ýaman däldirin. Eger siz meniň özümi aklap başlajakdygym hakynda pikir edýän bolsaňyz, onda meni tanamaýansyňyz. Iş ýüzünde meniň bilen bary oňat». Eger Isa Mesihe seniň günäň üçin haçda ölmeklik gerek bolan bolsa, diýmek sen günäkärsiň. Biziň her birimiz ýaly günäkärsiň. Eger sen özüň hakynda oňat pikir edýän bolsaň, onda seniň işleriň gaty erbet, çünki tekepbirlik — günäleriň iň agyrydyr.
3. Özüňe ynamly bolmaklyk. «Bilýärsiňizmi, bir wagtlar men dyzyma çöküp, Isanyň öz ýüregime girmegini haýyş edipdim we suwa çümdürilipdim. Ondan başga ýene näme barada men aladalanaýyn? Men ýöne öňe gidýärin we islän zadymy edýärin, netijede maňa bary başardýar. Günäleri boýun almaklyk meniň üçin gerek däl ýa-da başga bir zatlar hakynda aladalanmaklygyň geregi ýok». Emma Işaýa pygamber şeýle diýýär: «Erbet adam ýoluny we betniýet adam pikirlerini taşlap, Rebbe öwrülsin, Ol oňa rehim eder; Hudaýymyza öwrülsin, çünki Ol gaty geçirimlidir» (Işaýa 55:7). Eger erbet adam öz ýoluny taşlamaýan bolsa, onda özüniň bagyşlanandygyna onda esas ýokdur. Özüňize beýle ynamly bolmaň. Merhemet mugt berilýän däldir. Bu ýerde hiç hili geçirimlilik ýa-da eý görmeklik bolup bilmeýändir.
4. Haýallyk. «Hawa, bu sorag bilen men ýakyn wagtda meşgul boljakdyryn. Ýöne men ilki bilen öz günälerim hakynda oňatja oýlanyp, dogry karara gelmelidirin». Emma Ýakup şeýle duýduryş berýär: «Eý, ertirki günüň näme getirjegini bilmeýänler, ýaşaýşyňyz näme? Ol bir az wagt görnüp, ondan soň ýitirim bolýan bugdur» (Ýakup 4:14). Ilki ertirki gün hakynda oýlanmagyň deregine, ol günüň umuman gelip-gelmejekdigi hakynda oýlanyň. Samsyk bolmalyň. Keseli bejermeklige näçe ir başladygyňça, şonça-da çalt ýeňillik, parahatlyk we asudalyk gelýändir, olar bilen bolsa patanyň şatlygy hem gelýändir. Haýal etmäň, hiç zady ertire galdyrmaň, bolmasa bakyýetde siz Hudaýsyz galarsyňyz.
5. Ýeňilkellelik. Käbir adamlar zatlara öz boluşlary kimin seretmek islemeýärler. Olar elmydam gülüp, şatlanmak isleýärler. Olar üçin durmuş uly oturlyşyk we heniz ol dowam edýärkä, hakykatyň gözüne göni seretmekligiň geregi ýok. Ine, pygamber Amus şeýle nädogry adamlar hakynda näme diýip, olar barada nähili höküm çykarýar: «Siz arfa owazy bilen aýdym aýdýanlar, Dawut kimin saz gurallarynda oýnap bilýäris diýip oýlanýarsyňyz. Okawalar bilen şerap içýänler, juda oňat ýaglar çalynýanlar we Ýusubyň betbagtçylygyna gynynmaýanlarsyňyz. Munuň üçin, olar indi sürgünleriň ilkinji hatary bilen sürgüne giderler, şagalaňlary kesiler» (Amus 6:5–7 seret). Bu adamlar neneň samsykdyrlar! Şatlyk üçin hiç hili esas bolmanynda, olar gülýärler. Gaýga batyp, ýas tutmaklyk — ine, olaryň etmeli işleri. Biziň dünýämiz her hili saz sahnalaryndan däli bolýandyr, emma beýik muşakgat döwri geleninde, Hudaýyň ilki bilen näme etjekdigini bilýärsiňizmi? Ol her bir sazy bes eder. Injiliň Ylham kitabynda (18:22) bar sazyň bes ediljekdigi hakynda aýdylýandyr. Adamlar hakykatyň ýüzüne seretmeli bolýandyrlar. Käwagtlar radiony öçüriň, bu siziň içiňizde bolup geçýänleri eşidip, düşünip bilmekligiňize kömek edýändir.
NÄDIP «ÝAS TUTÝANLAR» BOLMALY
«Emma men bu böwetleri nädip ýeňmeli?» diýip, siz sorarsyňyz.
Iň esasy zat, Haça serediň. Mesihiň näme edendigine düşüniň. Ol siziň üçin öldi. Eger bu siziň doň ýüregiňizi eredýän bolmasa, onda ony näme eredip biler? Eger siz öz ýoluňyzda böwetleriň durýandygyny görseňiz, Haça serediň we özüňiziň Isa Mesihe neneň mätäçdigiňiz hakynda oýlanyň.
Size «ýas tutujy» bolmaklyga kömek edip biljek ýene bir serişde bardyr: Mukaddes Kitapda günä mowzugyny derňäň. Dawut şeýle diýýär: «Çünki men ýykylmaga golaý, agyrym hemişe içimde» (Zebur 38:17). «…Waý meniň halyma! Işim gaýtdy; çünki men dodaklary hapa adam we dodaklary hapa halkyň arasynda ýaşaýaryn; çünki gözlerim Patyşany, goşunlar Rebbini gördi» diýip aýdan Işaýa pygamberiň taslymatyna dykgat ediň (Işaýa 6:5). Günä aglan Ýeremiýa pygamberiň aýdanlarynyň üstünde oýlanyň (Ýeremiýa 9-njy baba seret). Ýa-da Petrusyň: «…Ýa Reb, meniň ýanymdan aýryl, çünki men bir günäkär adam!» diýip aýdanlary hakynda pikirleniň. Özüni günäkärleriň birinjisi diýip atlandyran resul Pawlusyň sözlerine dykgat ediň (1 Timoteos 1:15 seret).
Eger siz özüňizi ýerde ýaşan bu beýik adamlaryň ýanynda goýsaňyz, eger olaryň özleri hakynda aýdan sözleri hakynda oňatja oýlansaňyz, onda siz özüňizi günäsiz adam diýip atlandyryp bilýän dälsiňiz. Günä Hudaýyň kanunyny basgylaýandyr. Günä Onuň söýgüsini kemsidip, Onuň Ruhuny gamgyn edýändir. Günä ýigrenç bilen Onuň patasyny ret edýändir. Günä biziň bilen gödek gatnaşyk edýändir: ol bizi ejiz edýändir, ol bizi depeleýändir, ol biziň hormatly geýmimizi çykaryp, biziň täjimizi ogurlaýandyr. Ol bizi şöhratdan mahrum edip, jul içinde galdyrýandyr. Hudaýyň keşbinde ýaradylan biz ölüm üçin niýetlenen haýwana meňzeş bolýandyrys.
Özüňize Hudaýyň synyk we ýumşak ýürek bermekligi üçin dileg ediň, çünki ony size diňe Ol berip bilýändir. Hudaý çyn ýürekden dileýänlere hiç haçan hem ýok diýmeýändir.
«ÝAS TUTÝANLAR» — OLAR NÄHILIDIRLER?
«Men özümiň ýas tutýan günäkärdigimi nädip bileýin?» diýip, siz sorarsyňyz.
Gaty ýönekeý. Siz günä nähili gatnaşyk edýärsiňiz? Siz onuň üstünden gülýärsiňizmi? Ýa-da oňa üns bermejek bolup synanyşýarsyňyzmy? Ýa-da onda kanagatlanma tapýarsyňyzmy? Belki-de, siziň günäňiz ahlak taýdandyr, belki-de, siz betbagtsyňyz ýa-da dileg üçin wagt belleýän dälsiňiz. Belki-de, siziň pikirleriňiz günälidir ýa-da siz söýmekligi başarýan dälsiňiz. Siz ös günäleriňiz üçin aglaýarsyňyzmy?
Eger biz hakyky «ýas tutýanlar» bolsak, onda diňe bir öz günälerimiz hakynda däl-de, eýsem dünýäniň günäleri üçin hem ýas tutýandyrys. Ýeremiýa pygamberiň öz halkynyň günäleri üçin aglaýşy ýaly, siz hem beýleki adamlaryň günäleri üçin aglaýarsyňyzmy? Ol şeýle diýipdi: «Eger muny eşitmeseňiz, Meniň janym tekepbirligiňiz üçin gizlinlikde aglar, gözüm zar-zar aglap, ýaş döker…» (Ýeremiýa 13:17).
Isa dagyň ýokarsyndan Iýerusalime seredip, ol hakynda aglapdy: «Eý, Iýerusalim!.. Bir towugyň jüýjelerini ganatlarynyň aşagyna ýygnaýşy ýaly, Men hem ençeme gezek seniň çagalaryňy ýygnajak boldum, emma siz islemediňiz» (Matta 13:37).
Şeýle gözýaşlar bilen biz aglap bilýärismi? Haçanda Hudaýyň ýüregi şeýle ejir çekeninde, biziň hem ýüregimiz aglaýarmy? Dawut bilen bile: «…Seniň öýüňe yhlaslylyk meni iýdi, Seni ryswa edýänleriň ryswalygy üstüme ýykyldy» diýýärismi (Zebur 69:9)? Özümiziň hususy günälerimiz we bu dünýäniň günäleri üçin aglaýarysmy? Eger biz hakyky «ýas tutýanlar» bolsak, onda hawa.
Mukaddes Kitapdaky manysynda özümiziň «ýas tutýanlardygymyzy» bilmekligiň ýene bir usuly şundadyr: biz öz-özümizden soramalydyrys. Biz Hudaýyň bagyşlamasyny duýýarysmy? Bize şatlyk tanyşmy? Bize hakyky parahatlyk we bagt, diňe bagyşlananlara, tämizlenenlere, dogrulara elýeter bolan hakyky asudalyk tanyşmy?
Gadyrly okyjy, siz şeýle «ýas tutýanlara» degişlisiňiz diýip, men umyt edýärin, çünki Hudaý sizi hakykatdan hem bagtly görmek isleýändir.
Bäşinji bap

«Ýumşak adamlar bagtlydyr…»
(Matta 5:5)
«Ýumşak adamlar bagtlydyr, çünki olar ýeri miras alarlar». Beýle tassyklama Isany diňleýänleri aňk-taňk etmän bilmezdi, çünki bu olaryň adaty düşünjelerine laýyk gelmeýärdi.
Olar tekepbir we özlerinden kaýyldylar.
Olar özlerine ynamly we özlerine bil baglaýanlardylar.
Olar hudaýhon bolup bilýärdiler.
Olar taglymaty gowy bilýärdiler.
Olar däp-dessurlary berk ýerine ýetirýärdiler.
Olar özlerini saýlananlar hasaplaýardylar.
Olar özleriniň hususy güýçleri bilen, özleriniň akyldarlyklary bilen, edermenlikleri we serişdeleri bilen halas bolarys diýip oýlanýardylar.
Olar özlerini uzak garaşylan Mesihiň Öz Patyşalygyna girizip: «Men sizi dindarlygyňyz, ynamyňyz üçin öwmeklige geldim. Hudaý size göklerden seredýär we Ol sizden gaty hoşal» diýmegine umyt edýärdiler».
Olar zatlara bolan täze gözýetime düşünmeýärdiler; olar özleriniň ynamlaryna bil baglaýardylar, Isa bolsa agzyny açany dessine, olaryň meýilnamalaryny puja çykardy. Ol Özüniň olarda synyk ruhy, ýas tutýan ýüregi, indi bolsa ýumşaklygy agtarýandygyny aýtdy. Ony olaryň ne özlerinden hoşallyklary, ne-de tekepbirlikleri gyzyklandyrýardy.
Biziň jemgyýetimiz hem şeýle dälmi? Üstünlik güýçlülere ýar bolar diýip, biz ynamlydyrys. Bol, bol! Öňe ymtyl! Belki-de, Isanyň aýdan täze zatlary bizi Onuň döwürdeşlerinden az geň galdyrýandyr. Geliň, Isanyň ýehudylaryň dünýäsine gelenindäki şol wagtyň taryhy sahnasyna seredeliň.
ISANYŇ DÖWRÜNDÄKI SYÝASY WE DINI ÝAGDAÝ
Isanyň dogulmazyndan ýarym asyr ozal, biziň eramyzyň 63-nji ýylynda Pompeý Palestinany Rim imperiýasyna goşdy. Şunuň bilen grek hökümdarlygy döwründäki ganly söweşde Makkaweýleriň eýelän ýehudylaryň garaşsyzlygy gutarypdy. Ýöne Makkaweýler döwründäki garaşsyzlyk uzaga çekmedi we tizara ýehudylar Rim häkimiýetiniň elastynda boldular.
Biziň eramyzyň 63-nji ýylyndan başlap, ýurda Hirodes Beýigiň nesli (kaýsar tarapyndan bellenen) ýolbaşçylyk etdi. Palestinada patyşalary kaýsar belleýärdi, çünki olary halk talap edýärdi we ýogsa-da, kaýsar ol ýerde öz häkimlerini belleýärdi. Olaryň iň görnüklisi Pontius Pilatusdy. Bu oýnatgy patyşalaryň we häkimleriň wekilçilik eden Rim häkimiýetiniň elastyna diňe bir ýehudylar däl, eýsem Täze Ähtde ýatlanylyp geçilen beýleki ýerleriň ýaşaýjylary hem degişlidiler.
Bu ýewreý halky üçin gaýgyly döwürdi. Ýewreýler rim sütemini şeýle bir ýazgarýardylar welin, hatda oňa üns hem bermeýärdiler. Haçanda Isa ýehudylara: «Siz hakykaty bilersiňiz, hakykat-da sizi azat eder» (Ýahýa 8:32) diýeninde, olar: «Biz Ybraýymyň perzentleridiris, hiç haçan hiç kime gul bolan däldiris…» diýip, jogap beripdiler (Ýahýa 8:33).
Isanyň durmuşynyň bütin taryhy rim häkimiýetiniň ýewreý halkynyň üstünden agalyk eden döwrüniň taryhyna girýändir. Kaýsaryň kölegesi Täze Ähte düşýändir we onuň barlygy her bir sahypada diýen ýaly duýulýandyr. Şol bir wagtyň özünde, ýehudylaryň ýüreklerinde geljek Mesihe bolan ynam we tizara bolup geçjek üýtgeşiklere umyt ýaşaýardy. Olar Hudaýyň Patyşalygynyň gurnalmagyna garaşýardylar, çünki bu hakynda Mukaddes Ýazgy anyk we takyk aýdýardy ahyryn.
Ine-de sahnada Isa peýda bolýar. Geliň, Ol hakynda Markusyň diýýänlerine gulak asalyň: «Ýahýa tutulandan soň, Isa Hudaýyň Patyşalygy baradaky hoş habary wagyz edip, Jelilä geldi. Ol: “Wagt doldy, Hudaýyň Patyşalygy golaýlady. Toba ediň, Hoş Habara ynanyň!” diýýärdi» (Markus 1:14–15).
Ýehudylar neneň ruhlanypdylar! Olar bireýýäm Rim häkimiýetiniň ýüküni we gulçulygyň sütemini tanapdylar, ine-de, indi täsinlik döredýän, şu wagta çenli hiç kiminki ýaly geplemeýän jadygöý geldi. Belki-de, hut şu Mesihdir!
Haçanda Ol müň adamy doýduranynda, olar Ony patyşa etmek islediler. Olar Onuň pitne turzup, ahyrsoňy rim sütemini ýykmaklygyny isleýärdiler. Olar adamlara aýaga galdyrmaklygyň oduny ýakyp, özlerine garaşsyzlygy getirýän serdara garaşýardylar. Şol döwürlerde iudaizmde dört sany höküm sürüji taraplaryň bolandygyny ýadyňyzdan çykarmaň. Olaryň wekilleri özlerini fariseýler, saddukeýler, watançylar we ýesseler diýip atlandyrýardylar.
Fariseýler dini konserwatorlardylar; saddukeýler – liberallar; ýesseler — Kumranda ýaşan mistiklerdiler. Soňabaka hut şu Kumranda Öli deňziň sahaplary tapylypdy. Watançylary bolsa hereketjeň adamlardylar. Olary kän gyzyklandyrýan din däl-de, syýasy soraglardy. Olaryň maksatlary harby döwletdi we olar özleri üçin harby özgerlişigi amala aşyrjak ýolbaşça garaşýardylar.
Fariseýler hem rim häkimiýetinden dynjakdylar, emma olar kynçylyklaryň çözgüdini başga hili göz öňüne getirýärdiler. Olar Köne Ähtdäki teokratiýanyň dikelmegi hakynda arzuw edýärdiler. Olar rim sütemini nähilidir bir tebigatdan daşary ýagdaýda ýykjak täsin Mesihe garaşýardylar. Fariseýler hem-de watançylar Hudaýyň duýdansyz we dargadyjy güýjüniň aýan bolmaklygyna bolan umyt bilen ýaşaýardylar. Danyýel pygamberiň kitabyna laýyklykda (Danyýel 7:13–14), olar Mesihiň beýik şöhratda bulutlaryň içinde geljekdigini bilýärdiler, emma munuň nähili boljakdygyny anyk bilmeýändikleri üçin, her bir topar öz hyýallaryna erk berýärdi.
Hatda on iki resullar hem şeýle Mesihe garaşýardylar. Resullaryň Işleri kitabynda (1:6) olar: «Ýa Reb, Ysraýyl üçin patyşalygy gaýtadan şu wagt berkarar etjekmi?» diýip soraýarlar. Olar bu täsin wakanyň ýa-da harby özgerlişigiň haçan boljakdygyny bilmek isleýärler. Emma Isanyň maksady beýle däldi. Haçanda Pilatus özünde ne patyşalygyň, ne tagtyň, ne-de täjiň bolmadyk patyşanyň kimdigini anyklamaga synanyşanynda, Isa oňa şeýle jogap beripdi: «Meniň patyşalygym bu dünýäden däl» (Ýahýa 18:36). Asyl manysynda, Ol Pilatusa şeýle diýdi: «Sen Meniň nähili patyşadygyma düşünmeýärsiň. Meni işiň harby tarapy gyzyklandyrmaýar. Men Rim häkimiýetini ýykmaklyk maksady bilen öwrülişik etmäge synanyşýan däldirin. Meniň maksadym munda däl». Eger Ol islän bolsa, onda Onuň aýak astynda legionlarça perişdeler ýygnanardylar (eger bir perişde 185000 aşurlylary öldüren bolsa [2-nji Patyşalar 19:35 seret], onda legion perişdeleriň näme edip biljekdiklerini göz öňüne getirip bolýandyr).
Syýasy we dini ösüşlik ýehudylaryň bütin ömür edip gelen arzuwlarydy. Bu olaryň ýüreklerini şeýle bir tolgundyrýardy welin, hatda olar hemme ýerlerde özleri üçin halasgärleri tapýardylar. Ýalan mesihileriň sany gaty kändi.
Watançylar elleriniň billerinde saklap, Mesihe garaşyp bilmeýärdiler we hakyna tutulan adam öldürijileriň (sicarii diýip atlandyrylýan) kömegi arkaly Rime her hili zyýan ýetirýärdiler. Mysal üçin, nähilidir bir görnükli adamy öldürýärdiler ýa-da beýleki terrorçylyk işlerini amala aşyrýardylar, ýöne bu yzarlanmalardan başga hiç zada getirmeýärdi.
BIDEREK TAMALAR
Şeýlelikde, Hudaýyň niýetleri ýehudylaryň tamalary bilen hiç-de gabat gelmedi we Isanyň Dagdaky wagzyny aýdanynda, olaryň özlerini alyp baryşlaryny göz öňüne getirip bolýandyr: «Bu nähili Mesih? Öz töwegerine nähili adamlary Ol ýygnajakka? Ýas tutýan we pes göwünli bolan doganlaryň toparlary kime gerek? Beýle adamlar hiç haçan hem Rimi ýykyp bilmezler!»
Isa ýurtdaky syýasy ýagdaýy üýtgetmäge çagyrmady we şonuň üçin hem syýasy işgärlere ýaranyp bilmeýärdi. Ol nähilidir bir adatdan daşary usul bilen Rimi derbi-dagyn etmäge synanyşmady we şonuň üçin hem dini janypkeşlere ýaramady. Haçanda olar Onuň edil Pilatus tarapyndan ýeňjilip, iň ýigrenç adam bolan Barabbas ýaly tussag edilýändigini we kellesine tikenli täjiň geýdirilendigini göreninde, Onda özleri üçin hiç hili özüneçekiji zat tapmadylar (Işaýa 53 seret). Onsoň özlerine şeýle diýdiler: Bularyň baryny ýatdan çykaralyň! Bu bize gerek bolan Mesih däl. Birnäçe wagtdan soň: «Ony haça çüýle! Ony haça çüýle!» diýip gygyrdylar.
Özlerini lapykeç edip, tamalaryny aklamandygy üçin, Ony ýigrendiler. Biraz soňra adamlar: «Bu Mesihdi» diýenlerinde, olar: «Serediň, Ol haçda öldi, Mukaddes Kitapda bolsa “agaçdan asylan adam Hudaý tarapyndan näletlenendir” diýlip ýazylandyr. Şonuň üçin Oňa biziň Mesihimiz diýmäň» diýip, jogap berdiler (Kanun taglymaty 21:23 we Galatýalylar 3:13 seret).
Onuň ölülerden direlendigi hakynda bäş ýüz adamlaryň şaýatlyk edendiklerine seretmezden, ýürekleri gatalan ýehudylar muňa ynanmak islemediler. Resullar: «Mesihiň ejir çekmelidigi hakynda bilýärsiňizmi? Ol öldürilmelidi. Ýazgylar bize şeýle diýýändir. Hut şeýle bolmalydyr» diýip, ýene we ýene gaýtalamaly boldular. Emmausa barýan ýolda Isa şeýle diýipdi: «Eger siz Ýazgylar bilen bolsadyňyz, onda näme bolmalydygyny bilerdiňiz!» (Luka 24:25–27 seret).
Emma ýehudylaryň aglabasy Ýazgylary oňat bilmeýärdiler we Isanyň Mesihi ejir çekýän gul kimin görkezýän wajyp we beýik pygamberligini bilmeýärdiler (Işaýa 40–60 seret). Iş ýüzünde bolsa, Isa adamlara Özüniň kimdigini düşündirip, Işaýa pygamberiň 61-nji babyny ýatdan aýtdy. Ol Özüni märekäniň iň soňky adamyna deňeşdirip, şeýle diýdi: «Rebbiň Ruhy üstümdedir. Çünki garyplara Hoş Habary bildirmegim üçin Meni mesh etdi; Meni tussaglara azatlygy, körlere gözleriniň açylmagyny yglan etmäge, zulum astyndakylary azatlyga çykarmaga, Rebbiň merhemet ýylyny yglan etmäge iberdi» (Luka 4:18–19). Hawa, kän bir şadyýan üýşmeleň däl!
Resul Pawlus şeýle diýdi: «…Adam ölçegi boýunça köpiňiz akyldar, güýçli, asylzada däldiňiz. Ýöne Hudaý akyldarlary utandyrmak üçin, dünýäniň akmak saýýanlaryny saýlady. Hudaý güýçlüleri utandyrmak üçin, dünýäniň ejiz saýýanlaryny saýlady. Hudaý ähmiýetli zatlary ýatyrmak üçin, bu dünýäniň asylzada dällerini, äsgerilmeýänlerini we ähmiýetsizlerini saýlady» (1 Korintoslylar 1:26–28). Isa gul boldy; Ol Rimi ýykmaklyk maksady bilen gelmedi. Ol söýmekligi başarmaýan şägirtleriniň aýaklaryny ýuwmaklyk üçin geldi we Onuň bütin durmuşy pes göwünliligiň we beýleki adamlara hyzmat etmekligiň nusgasydy. Ol şeýle diýdi: «Çünki Ynsan Ogly-da Özüne hyzmat edilmegi üçin däl, eýsem, hyzmat etmek üçin, köpleriň ugrunda janyny töleg hökmünde bermek üçin geldi» (Markus 10:45).
Ysraýylyň dini serdarlary iň wajyp bolany gözden sypdyrdylar. Olar Isanyň näme üçin gelendigini bilmediler. Isa pes göwünli hyzmatkäriň keşbinde geldi. Ol şeýle diýdi: «Meniň Patyşalygyma özüne ynamly bolanlar, tekepbirler, güýçli bolanlar, gopbamsylar, dini adamlar girmezler. Oňa öz günälerini boýun alyp aglaýanlar, ýas tutýanlar we ýumşaklar, açlar we suwsaýanlar, rehimdarlar we arassa ýürekliler, parahatlyk döredýänler, kowlup yzarlanýanlar, töhmet atylanlar we özleri üçin hiç haçan ar almaýanlar girýändirler. Meniň Patyşalygymyň girýänler şeýledirler».
Olar öz gulaklaryna ynanmadylar. Käwagtlar bu bizi hem geň galdyrýandyr, çünki bize edil Hudaý tanymal we güýçli adamlary kabul edýän ýalydyr, ýagny Oňa diňe baý, at-abraýly we meşhur adamlar gerek ýalydyr. Emma bu beýle däldir! Biziň Rebbimiz gelip: «Gulak asyň, siz Meniň Patyşalygyma girmek isleýärsiňizmi? Emma muny diňe ruhy garyplar, ýas tutýanlar we ýumşaklar edip bilýändirler» diýip, bu adamlaryň iň agyryly ýerine urgy ýetirdi.
ÝUMŞAKLYK — MUKADDES HUDAÝYŇ 
ÇAKYLYGYNA BOLAN JOGAPDYR
Geliň, indi ýumşaklyk hakynda giňişleýin gürrüň edeliň.
«Ýumşak» diýmeklik bilen «ruhy garyplyk» diýmekligiň ikisi hem bir zat däldir. Mukaddes Kitapda bu iki düşünjäniň bir-birini çalyşýandygyna seretmezden, men olaryň arasynda bir ýuka tapawudy belläp geçmek isleýärin. Ruhy garyp özüniň günälidigine, ýumşak adam bolsa Hudaýyň mukaddesligine berk üns berýändir.
Başga sözler bilen aýdanymyzda, men ruhy garyp, çünki men günälidirin, men ýumşak adam, çünki özüm bilen deňeşdirilende, Hudaý mukaddesdir. Ruhuň synyklygy elmydam gaýgylydyr we ol ýas tutmaklyga geçýändir. Ýumşaklyk bolsa aslynda şatlyklydyr we ol dogrulyga bolan ymtylmany döredýändir. Bu yzygiderlilikde Dagdaky wagzyň gözelligi we kämilligi serpikdirilýändir. Bary synyk ruhdan we özüňiň günälidigiňi ýiti duýmaklykdan başlanýandyr. Ýöne bu ýerde lapykeçlik ýokdur, çünki biz bolup geçýän zatlaryň beýleki tarapyny görmäge başlaýandyrys: biz mukaddes Hudaýy tanap, ruhy açlygy başymyzdan geçirip we Onuň mukaddesligini küýsäp başlaýandyrys.
Dünýä hakykat boýunça seredip, öz günälerinde toba etmeklige ukyply bolan adamlar Hudaýyň çakylygyna dessine jogap berýändirler. Özlerine bil baglaýan, toba ederleri ýaly hiç bir ýamanlyklary bolmadyk tekepdir we boýnyýogyn adamlar betbagtdyrlar, çünki olar Patyşalygyň diwarlarynyň o tarapynda galýandyrlar. Muny eşitmeklik gaty gaýgylydyr.
Watançylar şeýle gygyrýardylar: «Biz esger-Mesihe garaşýaryş!» Fariseýler bolsa: «Bize gudrat görkezýän Mesih gerek» diýýärdiler. Saddukeýler bolsa: «Biziň Mesihimiz materialist» diýip, öz diýenlerinde berk durdular. Ýesseler bolsa öz burçlaryndan: «Mesih monah bolmalydyr» diýip gaýtalaýardylar. Emma Isa şeýle diýdi: «Men size ýumşak Mesihi berýärin».
Täze Ähtdäki resul Pawlusyň hatlarynda Isanyň bu taglymatyna ençeme tassyklamalar bardyr. Mysal üçin, Efeslilere hatynda ol şeýle ýazýar: «Şeýlelikde, Reb ugrunda bendi bolan men sizden çagyrylyşyňyza mynasyp gezmegi haýyş edýärin. Pes göwünlilik, ýumşaklyk bilen, sabyr hem söýgi bilen birek-birege sabyr-takatly boluň» (Efesliler 4:1–2). Özüniň ynanýan doganlaryny ynandyryp, ol Titusa hatynda şeýle diýýär: «Hökümdarlara we häkimlere tabyn bolmagy, söze gulak asmagy, her bir oňat işe taýýar durmagy, hiç kimi ýamanlamazlygy, igenjeň bolman, mylaýym bolup, ähli adamlara ýumşaklyk görkezmegi imanlylaryň ýadyna sal» (Titus 3:1–2). Kolosedäki ynanýanlary ruhlandyryp, ol şeýle diýýär: «Şeýlelik bilen, Hudaýyň mukaddes hem söýgüli saýlananlary hökmünde rehimdarlyk ýüregini, ýagşylygy, kiçigöwünliligi, ýumşaklygy we sabry geýniň» (Koloseliler 3:12).
Hudaýyň talaplary hiç haçan hem üýtgemedi. Ýumşaklygyň Hudaýa ýaraýandygy hakynda Köne Ähtde mydama bellenilýändir. Dawut şeýle diýýär: «Ýumşaklar iýip doýar; Rebbi agtarýanlar Oňa sena eder we siziň ýüregiňiz ebedi ýaşar» (Zebur 22:26). Ebedi ýaşaýyş tekepbirlere däl-de, ýumşaklara berilýändir. Şeýle-de, Dawut: «Ol pes göwünlilere [ýumşaklara] adalatda ýol görkezer, ýuwaşlara [ýumşaklara] Öz ýoluny öwreder» (Zebur 25:9). 147-nji Mezmurda bolsa: «Reb görgülileri [ýumşaklary] goldaýar; erbetleri bolsa ýere çalýar» (6-njy aýat).
Hudaý elmydama ýumşaklara ak pata berýärdi. Olar Onuň üçin birinji orundadyrlar; olar — Onuň halky. «…Ýumşaklar Rebde gaýtadan şatlyk tapar…» (Işaýa 29:19). Diňe ýumşaklara halas bolmaklyk, taglymat, ak pata we şatlyk berlendir.
ÝUMŞAKLYK BARADA BÄŞ SORAGLAR 
WE OLARYŇ JOGAPLARY
Indi bolsa ýumşaklyk hakyndaky bäş sany hemişe berilýän soraglara seredip geçeliň.
Birinjiden, esasynda ýumşak diýmeklik nämäni aňladýar? Eger diňe ýumşaklar bagtly bolsalar, onda ýumşaklar düşünjesiniň özüni derňemelidiris. Näme bolýandygyna seretmezden, ol elmydam synyklary, ruhy garyplary we ýas tutýan ýürekleri tapawutlandyrýandyr. Ýumşaklyk sözüniň sözlüklerde getirilýän düşündirişiniň («gaharsylyk», «boýnyburuklyk», «edermenligiň ýetmezçiligi») Mukaddes Kitapdaky manysy bilen hiç bir umumylygy ýokdur. Mukaddes Kitapda ulanylyp, «ýumşak» diýlip terjime edilen grek sözi praos «mylaýym, ýuwaş, mähirli» diýmekligi aňladýandyr.
Şeýlelikde, ýumşak adam mylaýym, ak göwünli, oňat, sabyrly, kömege taýyn we pes päldir. Praos sözi rahatlaýjy dermanlary, ýeňil şemaly, eldekileşdirilen aty beýan etmeklik üçin ulanylýandyr. Soňabaka ol Isanyň häsiýeti üçin ulanylyp başlady. Korinroslylara ýazylan ikinji hatda we Mattanyň Hoş Habarynda Mesihiň ýumşaklygy hakynda kän ýatlanylýandyr. Mysal üçin: «… Ine, seniň patyşaň bir eşege münüp, eşegiň balasy taýhara münüp, ýumşaklyk bilen saňa gelýär» (Matta 21:5).
Isa şähere ak atyň üstünde girmedi. Ol Özi üçin gaty gitmeýän ýol ulagy bolan eşegi saýlady. Ol ýumşakdy. Ýumşaklyk, bu mylaýymlyk, oňatlyk we boýnyburuk häsiýetdir, emma bu gowşaklyk däldir. Bu gözleg astynda bolan güýçdür. Bu kesgitlemä oňatja üns beriň: gözleg astynda bolan güýç. Bu öz-özüňi terk etmekligiň, özüňi kemsitmekligiň, Hudaýyň öňündäki synyk bolmaklygyň netijesidir. Ýumşaklyk, bu eldäkileşdirilen ýolbarsdyr.
Ýumşaklyk gowşaklyk bilen umumylyga eýe däldir. Ine, Süleýman patyşa näme diýipdi: «Nebsine buýrup bilmeýän adam ýykylyp, diwarsyz şäher kimindir» (Süleýmanyň nakyllary 25:28). Ýagny güýçli bolubam, nebsine buýrup bilmeýän adam diwarlary ýykylan şähere meňzeýändir. Beýleki tarapdan, «Gahary giç gelýän adam pälwandan rüstem gelýändir; nebsine buýurýan şäher alan adamdan rüstem gelýändir» (Süleýmanyň nakyllary 16:32). Ýumşaklyk nebsiňe buýrup, özüňe gözegçilik edip bilmeklikdir. Nebsiňe buýrup bilmezlik ýumşaklygyň ýokdugyny aňladýandyr.
Geliň, ýumşak sözüni onuň grek dilinde ulanylyşy babatda geredip geçeliň. Eldekileşdirilmedik at zyýan ýetirip bilýändir; eldekileşdirilen at bolsa diňe peýda getirýändir. Ýeňil şemal salkyny getirip, rahatlandyrýandyr; tupan bolsa öldürýändir. Ýumşaklyk zorluga we ar almaklyga garşydaş bolan zatdyr. Göklerde, Hudaýyň huzurynda özi üçin çüýremeýän, ömür geçmejek baýlygyň bardygyny bilýän ýumşak adam özüniň ýerdäki emläginiň ogurlanandygy hakyndaky habary şatlyk bilen kabul etmäge taýyndyr (Ýewreýlere 10:34 seret). Ýuwaş adam özi üçin ölýändir. Ol hiç haçan hem öz betbagtçylyklary üçin howsalanýan däldir, hiç kime hem ýamanlyk edýän däldir.
Jon Benýan şeýle sözleri aýdan bolsa gerek: «Iň aşaga gaçan adam ýykylaryn diýip gorkýan däldir». Ol adamyň ýitirer ýaly zady ýokdur. Ýuwaş adam hiç haçan hem özüni goramaklyga synanyşýan däldir, çünki ol özüniň hiç zada hem mynasyp däldigini bilýändir. Ol hiç haçan hem özüniň göwnüne degenlere gaharlanýan däldir.
Ol özüne kanun boýunça degişli bolana ýetjek bolup, ähli gapylary kakyşdyrýan däldir. Ol ruhy tarapdan şeýle bir garyp düşdi welin, hatda öz günäleriniň netijeleri üçin aglap, ýas tutandyr. Mukaddes Hudaýyň öňünde ol boýnyburuk durýandyr we özüniň mynasypdygyny subut edýän däldir.
Bu gorkaklyk, sessizlik we tertipsizlik däldir. Bu adaty adamzat «ýakymlylygy» hem däldir. Ýuwaş adam şeýle diýýär: «Meniň özüm hiç zady başarmaýaryn, emma meniň üçin Hudaý bilen ähli zat başardýandyr». Ýuwaş adam: «Meniň gorar ýaly zadym ýok, çünki öz durmuşymy Hudaýa tabşyrandyryn» diýýär. Bu günäni boýnyburuklyk bilen kabul etmeklik däldir; bu gözegçilik edilýän gahardyr. Bu mukaddes nägilelikdir.
Ine, Petrusyň birinji hatynda biz şuny okaýandyrys: «Çünki siz şeýle bolmaga çagyryldyňyz, sebäbi Mesih hem Öz yzyny alyp götermegiňiz üçin görgi görüp, size bir nusga galdyrdy. Ol günä etmedi, agzyndan hileli söz çykmady» (1 Petrus 2:21–23). Ine, hakyky ýuwaşlyk nirede. Mesih hiç bir günäli iş etmedi, şonuň üçin hem Oňa garşy bolan her bir günäkärleme adalatsyzdy. Oňa berlen her bir jeza gazanylmadykdy. Onuň üstünden gülüp, olaryň ähli aýdanlary ýalandy.
Ýaňky babyň 23-nji aýadynda şeýle diýlendir: «Sögülende sögmän, görgi görende gorky salman, Özüni adyl höküm çykarýan Hudaýa tabşyrdy».
Ine, hakyky ýumşaklyk nähilidir. Hut şeýle adamlara Hudaý ýeri miras bermekligi wada edýändir. Isa hiç haçan hem Özüni goramady, emma ýehudylar Onuň Atasynyň ybadathanasyny haramlanlarynda, Ol olary ol ýerden kowupdy. Ýumşak adam şeýle diýýär: «Men hiç haçan hem özümi goramaryn, emma Hudaýy gorap ölerin». Isa iki gezek ybadathanany arassalamaly boldy. Ol ikiýüzlileri we Ysraýylyň kör serdarlaryny göni ýazgardy; Ol bu adamlaryň üstlerinden hiç bir gorkusyz höküm çykardy. Muňa seretmezden, Onuň ýumşak bolandygy hakynda Mukaddes Kitap gürrüň berýär. Ýumşaklyk, diňe bir Hudaýyň peýdasy üçin hereket edýän güýç däldir.
Ikinjiden, ýumşaklyk nädip aýan bolýar? Gelip çykyş kitabynyň 12-nji babynda Hudaýyň Ybraýym bilen gaty geň äht edişendigi hakynda gürrüň berilýär. Hudaý oňa şeýle diýipdi: «Öz ýurduňy, kowumdaşlaryňy we ataň hojalygyny taşla-da, Meniň saňa görkezjek ülkäme git. Senden beýik bir millet ýaradyp,
		Men seni ýalkaryn,
Seni belende götererin,
		Adamlar seniň adyňdan
Pata bererler biri-birlerine.
		Seni ýalkany ýalkaryn,
Seni näletläni-de näletlärin;
		Ýer ýüzündäki ähli milletler
Senden pata alarlar» (Gelip çykyş 12:1–3 seret).
Indiki bapda biz Ybraýym bilen Lutyň çopanlarynyň arasynda jedeliň bolandygy hakynda okaýandyrys. Ybraýym şeýle diýip bilerdi: «Eý oglan, gulak as! Äht kim bilen baglaşylan? Seniň bilenmi ýa-da meniň bilen?» Lut oňa şeýle jogap bererdi: «Seniň bilen, Ybraýym daýy». «Oglum, bu hakynda ýadyňdan çykarma! Äht meniň bilen baglaşyldy, diýmek, ýeriň oňady hem maňa degişlidir!» Ybraýym şeýle diýmeklige haklydy, çünki ol Hudaýyň adamydy. Lut bolsa bary-ýogy onuň yzyna düşen garyndaşdy. Ýöne şonda-da Ybraýym nähili hereket etdi? Bu hakynda 13-nji bapda näme diýilýändigine seredeliň.
«Şonda Ybram Luta: “Öz aramyzda-da, çopanlarymyzyň arasynda-da dawa-jenjel bolmasyn. Biz garyndaşdyrys. Ine, tutuş ýurt seniň öňüňde ýaýylyp ýatyr. Biz aýrylyşaly. Sen saga gitseň, men sola giderin, sen sola gitseň, men saga giderin” diýdi» (Gelip çykyş 13:8–9). Başga sözler bilen aýdanymyzda, «isläniňi al, men bolsa galanyny alaryn».
Ine, ýumşaklyk nädip aýan bolýandyr. Eger sen özüňiň bary-ýogy günäkärdigiňi bilseň, onda Rimlilere ýazylan hatdaky indiki aýadyň manysyna düşünersiň: «…hormatda her kişi beýlekini özünden ýokary saýsyn» (Rimlilere 12:10). Ybraýym hut şeýle-de etdi.
Ondoň Ýusuby ýada salalyň. Doganlary ony gulçulyga satdylar we ol Müsüre äkidilýär. «Ahyrsoňy biz ondan dyndyk» diýip, doganlary oýladylar. Olar muny kakalarynyň Ýusuby hemmelerinde eý görýändigi üçin ýigrençden edipdiler. Haçanda öz ýurtlaryna açlyk geleninde, olar bir döwüm çörek üçin Müsüre gitmeli boldular. Müsürde iň wajyp adamyň kim bolandygy hakynda çak edýärsiňizmi? Ýusup. Ol fyrowndan soňky adamyň derejesine çenli galypdy. Inede, çörek diläp, onuň doganlary peýda bolýarlar.
Ýusup olara: «Men size ýok diýmezimden ozal bir zat hakynda gürrüň bererin» diýip bilerdi. Emma ol beýle etmedi. Ol öz güýjüne erk edýärdi. Onuň ýüreginde ar almaklygyň we gaharyň ýekeje damjasy-da ýokdy. Ol öz doganlaryny söýýärdi we olara gerek bolan ähli zatlary berdi. Ýogsada, ol öz doganlary bilen Benýamynyň ýokdygyny gördi. Özüniň iň kiçi doganyny gaty göresi gelýärdi. Ýusup gorkak däldi, ol batyrgaýlyk bilen fyrown bilen dawa ederdi. Ol güýçli we edermen adamdy. Ýumşaklygyň gorkaklyga hiç hili hem gatnaşygy ýokdur.
Şamuweliň 1-nji kitabynyň 26-njy babyndaky bölegi ýadyňyza salyň. Ol ýerde Saulyň Dawudy yzarlaýşy hakynda gürrüň edilýändir. Hudaýyň Dawudy patyşalyga mesh edendigini Saul bilýärdi. Saul Dawudy ýigrenip, ony öldürmegiň küýüne düşüpdi, emma bir gezek Dawut birden Saulyň uklap ýatanynda, onuň ýanyna gelen pursadyndan soň bary üýtgedi: öz duşmanyny öldürmeklige Dawut üçin oňaýly pursat berlipdi. Dawudyň esgerleri ony yrýardylar: «Dawut, Dawut, bol, ony öldür. Ine, ol seniň eliňde ahyryn! Bu seniň üçin sowgatdyr. Eger sen ony öldürmeseň, onda ol seni öldürer!»
Saulyň öz ýanynda kimiň bolup, özüni öldürip biljekdigini bilmekligi üçin Dawut onuň peýkamyny we küýzesini alyp gidýär. Elinde ýarag bolup, duşmanyň bolsa uklap ýatanynda, Dawut öz güýjüni ulanmady. Ol muny etmedi. Ol öz akly boýunça hereket etmän, Hudaýyň erkini ýerine ýetirmek isleýärdi.
2-nji Patyşalar kitabynyň 16-njy babynda Dawut patyşa bilen ogly Abşalom hakynda gürrüň berilýär. Abşalom Dawudy Iýerusalimden kowýar. Saulyň öňki tarapdarlarynyň biri bolan Şimgi Dawut bilen bile gidip, onuň üstünden gülüp, ony masgaralaýardy: «Muňa serediň! Dawut, ogluň seni öz köşgüňden kowdy. Baksana, berekella! Beýle bolaýşyna, patyşa gamyşlaryň içinde gizlenip ýör!»
Dawudyň inisi bolan Abyşaý şeýle diýýär: «Rugsat beriň, men bu itiň kellesini aýraýyn. Patyşanyň üstünden güler ýaly, ol kim bolupmyş?» Emma Dawut onuň Şimgä el götermegine rugsat bermedi, çünki ol özüni goramaklygy islemeýärdi. Şol wagt ol Hudaýyň erkine doly boýun bolmaklyk ýagdaýyndady.
Musanyň ýer ýüzündäki adamlaryň iň ýumşagy bolandygy hakynda Sanlar kitabynda (12:3) ýazylandyr. Siz haýran galyp: «Musa ýumşak adam bolupmy? Emma hut onuň özi fyrowna: “Meniň halkymy goýber!” diýipdi. Musa Sinaý dagyndan aşak düşeninde, doganynyň halka altyn göle ýasap, oňa sežde edip, onuň daşynda tans etmegine rugsat berenini göreninde, şeýle bir gazaba münüp, daş sahaplary dym-pytrak eden adamdy ahyryn» diýmegiňiz mümkin. Hawa, bu hakykatdan hem şeýle, emma şol bir wagtyň özünde, Musa özüni goramady. Ol Reb Hudaýy gorady.
Haçanda Hudaý Musa: «Musa, sen Meniň guralym bolarsyň» diýeninde (Çykyş 3-nji baba seret), Musa Oňa jogap berip, şeýle diýipdi: «Eý Hudaý, men muny başarmaryn, men gaty gowşakdyryn. Men Seniň üçin peýdaly bolup bilmerin. Galyberse-de, men dilewar adam däldirin. Eger Sen maňa Ysraýylyň perzentlerini Müsürden alyp çykmaklygy buýurýan bolsaň, onda degişýän bolsaň gerek. Bir gezek men bir müsürlini öldüripdim we onuň üçin men kyrk ýyllap çölde gezdim! Nädip men iki million ýewreýleri ol ýurtdan çykaryp bilerin? Ýok, men başarmaryn».
Ol özüne ynamly däldi. Ol özüni Hudaýyň öňünde gorap bilmeýärdi, emma ol Hudaýy kimiň öňünde bolsa-da goramaga taýyndy. Ine, bu hakyky ýumşaklykdyr.
Üçünjiden, netijede ýumşaklyk näme getirýär? «Ýumşak adamlar bagtlydyr» diýip, Mukades Kitap aýdýar. Ine, ýumşaklyk ilki bilen nämä getirýändir. Siz bagtly (makarios) bolmak isleýärsiňizmi? Şu-da ýumşaklygyň manysydyr. Gürrüň dünýewi, ujypsyzja, ýagdaýlara bagly bolan bagt hakynda däl-de, Hudaýyň görýän bagtlylygy hakynda gidýändir. Beýle bagt üýtgewsizdir, ol diri Hudaý bilen ebedi birlikde gurnalan hakyky şatlykdyr.
«Ýumşak adamlar ýeri miras alarlar» — ine, şatlyk ýene nämä getirýändir. Mesihiň sözleri şuny aňladýandyr: Patyşalyga girmeklik bilen siz ýeri miras almaklyk hukugyna we bir wagtlar Adam ata degişli bolan ygtyýarlyga eýe bolýarsyňyz. Jennete dolanmaklyk bolup geçýändir. Patyşalygyň raýatlary ýeri miras alýandyrlar. Onuň Patyşalygyna özlerini dogruçyl we günäsiz hasaplaýanlar däl-de, diňe özleriniň günälerine aglaýanlar girýändirler.
Hudaýyň öz perzentlerine ýeri wada berendigi hakynda Gelip çykyş kitabynda ýazylandyr. Bu başdaky wadanyň Ýefrat derýasyna çenli bolan ýerleriň ählisine degişlidigine biz düşünýärismi? Ýewreýler Iordandan gündogar kenara zordan geçipdiler, munuň yzysüre, wada heniz ýerine ýeten däldir. Mesihiň gelip, saýlanan halka ol ýerleriň ählisini, şeýle-de, bütin ýeri berjek gününiň geljekdigi hakynda Işaýa pygamberiň kitabynda (57:13 we 60:21 seret) ýazylandyr.
Emma Isanyň döwründäki ýehudylar näme pikir etdiler? Olar: «Müňýyllyk Patyşalyk güýçli we edermen adamlara, gulçulygy halamaýanlara degişlidir» diýip oýlaýardylar.
Isa bolsa olara şeýle diýdi: «Ýok, ýok. Ýer ýumşaklara beriljekdir».
Nädip ýumşaklar ýeri miras alyp bilerler? Olar munuň üçin hiç zat etmeýärler ahyryn. Emma Mesih edýändir. Ýumşaklar Patyşalyga girýärler, Mesih bolsa olara bu ýeri berýändir. Grek dilinde bu ýerde biz beýleki bagtlylyk parzlaryndakysy ýaly, ýene-de güýçlendiriji çalyşma duş gelýändiris: «Ýumşak adamlar bagtlydyrlar, çünki diňe olar ýeri miras alarlar».
Miras alarlar diýip terjime edilen grek sözi «hukuk boýunça öz hakyňy almaklygy» aňladýandyr. Hudaý muny wada berdi. Hudaý muny taýýarlapdy. 37-nji Zeburda Hudaýyň Öz halkyna ýeri miras berjekdigi hakynda anyk wadasy bardy, ýöne şonda-da ýehudy dogruçyllary şeýle diýýärdiler: «Näme üçin ähli erbetler güllüp ösýärler, bize bolsa iň ýaman zatlar galýandyr?»
Mezmurçy olary ynandyrypdy: «Munuň aladasyny etmäň. Hudaýyň yzyna eýeriň, Oňa bil baglaň, Ony söýüň we Ol siziň ýürek islegleriňizi ýerine ýetirer». 37-nji Zeburda şeýle diýlendi: «Emma Reb oňa (erbede) gülýändir, çünki onuň gününiň gelýänligini görýändir» (13-nji aýat). Bu sizi biynjalyk edip bilýändir, ýöne Hudaý ýamanlyk edýänleriň barynyň edil ot kimin orlup, soljakdygy hakynda aýdýar. «Çünki ýaman iş edýänler kesilip taşlanar, Rebbe umyt baglaýanlar bolsa ýeri miras alar» (9-njy aýat).
Miras alarlar sözi üçin ulanylan işlik grek dilinde geljek zamanda getirilendir: biz Patyşalygyň bir bölegi boljakdyrys; biz Isa Mesih bilen şalyk sürmekçidiris. Mukaddes Kitap şeýle maslahat berýär: «Şoňa görä, hiç kim adam bilen magtanmasyn, çünki hemme zat siziňkidir: Pawlus, Apollos ýa Kifas bolsun, dünýä, ýaşaýyş, ölüm bolsun, häzirki ýa geljekki zatlar bolsun — hemmesi siziňkidir. Siz Mesihiňkisiňiz, Mesih-de Hudaýyňkydyr» (1 Korintoslylar 3:21–23).
Mezmurçy şeýle diýýär: «Çünki Reb Öz halkyndan hoşallanýar; pes göwünlileri gutulyş bilen bezeýär» (Zebur 149:4). Wagty geler we Ol bütin halklaryň üstünden höküm çykarar. Ol ýeriň patyşalaryny zynjyrlar bilen, han-begleri özleriniň gandallary bilen baglar. Tizara ol ähli erbetleri ýygnar we olaryň ähli zatlaryny ellerinden alar, Özüniň saýlananlaryna bolsa täze ýeri berer. Meniň şu wagta çenli bilen ýerim, şu wagt görýän ýerim meniň üçin täze mana eýe bolar, çünki ol maňa degişlidir. Meniň Onuň Patyşalygynda bolýanlygym dünýä başga gözler bilen seretmegime kömek edýändir. Eger Mesih bolmasady, onda meniň gözlerim hiç haçan hem açylmazdy we dünýä hem meniň üçin edil beýleki adamlar üçin bolşy ýaly bolardy. Wagt geler we müňýyllyk Patyşalyk wadasy ýerine ýeteninde, ol meniňki bolar.
Dördünjiden, näme üçin ýumşak bolmaklyk wajyp? Sebäbi diňe ýumşaklar halas bolýandyrlar. Şu sözleri ýadyňyzda saklaň: «..Reb… pes göwünlileri gutulyş bilen bezeýär» (Zebur 149:4). Eger siz Hudaýyň ýanyna synyk ýürek bilen gelmeýän bolsaňyz, eger siz öz günäňizi Onuň mukaddesliginiň alnynda pes göwünlilik bilen aglamaýan bolsaňyz, onda siz halas bolma eýe bolup bilmersiňiz. Onuň tabşyrygy şeýle. Hudaý: «…ýumşaklygy agtaryň…» (Zefeniýa 2:3).
Bize ýumşaklyk hökmandyr, çünki onsuz biz hatda Hudaýyň sözüni-de kabul edip bilýän däldiris. Resul Ýakup bize şeýle diýýär: «… janyňyzy gutarmaklygy başarýan sözi ýumşaklyk bilen kabul ediň» (Ýakup 1:21). Ýumşak bolman hem biz şaýatlyk edip bilýändiris. Bu hakda siz bilýärsiňizmi? Ine, näme üçin Petrus: «… Içiňizdäki umyt hakynda özüňizden hasabat soran her kese, her wagt jogap bermäge taýýar boluň» diýýär (1 Petrus 3:14).
Diňe biziň ýumşaklygymyzyň Hudaýy şöhratlandyrýandygy üçin hem biz ýumşak bolmaga borçludyrys. Bu hakda resul Petrusyň birinji hatynda şeýle diýilýändir: «Hudaýyň ýanynda has gymmatly bolan ýumşak, ýuwaş ruhuň bozulmaz bezegi, ýüregiň gizlin ynsany bolsun» (1 Petrus 3:14).
Şeýlelikde, biz hökman ýumşak bolmalydyrys, çünki bu halas bolmaklyga bolan ýeke-täk ýoldur we bu Hudaý üçin ýakymlydyr. Onuň sözüni kabul edip, yglan etmeklik üçin ýumşaklyk gerekdir. Biziň ýerdäki durmuşymyzyň manysy diňe ýumşaklykdadyr, çünki ol Hudaýy şöhratlaýandyr.
Bäşinjiden, özümiň ýumşakdygymy men nädip bilmeli? Öz ýüregiňizi barlaň. Siz nebsiňize buýrup bilýärsiňizmi? Siz gaharlanýarsyňyzmy, her bir ujypsyz zatlary-da uly alada bilen kabul edýärsiňizmi ýa-da siz diňe Hudaýyň ady masgaralananynda närazylyk bildirýärsiňizmmi?
Hudaýyň Sözüni elmydam pes göwünlilik we gulak asmaklyk bilen kabul edýärsiňizmi? Eger siz ýumşak bolsaňyz, onda hut şeýle hereket edýänsiňiz.
Siz elmydam parahatlygy saklamaga synanyşýarsyňyzmy? Ýumşak adam öýkeleri bagyşlaýandyr we dargan gatnaşyklary dikeldýändir. Şonuň üçin hem Mukaddes Kitap bize şeýle diýýär: «Pes göwünlilik, ýumşaklyk bilen, sabyr hem söýgi bilen birek-birege sabyr-takatly boluň. Ruhuň birligini parahatlyk bagy bilen goramaga gaýrat ediň» (Efesliler 4:2–3).
Siz tankyda gulak goýup, ony aýdýanlary söýýärsiňizmi? Ýumşaklar şeýle hereket edýändirler. Siz beýlekileri ýumşaklyk bilen dogry ýola salýarsyňyzmy?
Ýumşaklyk özüňiň «men-menligiňi» aýgytlaýjy ýagdaýda ret etmekligi göz öňünde tutýandyr.
Altynjy bap

«Dogrulyga ajygyp-
suwsanlar bagtlydyr…»
(Matta 5:6)
Mattanyň Hoş Habarynyň başyndan ahyryna çenli bir mowzugyň geçýändigini göz öňünde tutmaklyk gerekdir. Bu mowzuk — Mesih Patyşa. Matta elmydama Mesihiň patyşadygyna görkezýän bir ýagdaýa biziň ünsümizi çekýändir: ýa-da Onuň nesil şejeresindäki patyşa nesliniň dowam edip gelşini, ýa-da gündogardan gelen müneçjimleriň sežde edişlerini (olar gaty meşhur adamlardylar we käbir patyşalaryň geljegi olara baglydy), ýa-da Köne Ähtiň pygamberleriniň patyşa hakyndaky pygamberlik edip aýdanlarynyň ýerine ýetmegini, ýa-da Onuň şeýtanyň üstünden eýe bolan ygtyýaryny görkezýär. Nähili bolsa-da, Matta Mesihi edil Patyşa hökmünde görkezýär.
Özüniň Hoş Habarynyň 5-nji babynda Matta Patyşanyň sözlerini ýa-da ýüzlenmesini aýdýar. Dogrudanam, eger Mesih Patyşa bolsa, onda Onuň Patyşalygynyň tebigaty nähilidir? Bu Patyşalygyň beýannamysy bilen 5-nji, 6-njy we 7-nji baplarda tanyş bolup, biz gürrüňiň ruhy Patyşalyk hakynda gidýändigine dessine göz ýetirýändiris. Dagdaky wagzyň iň soňunda şeýle diýlendir: «Isa bu sözleri aýdyp bolanyndan soň, märeke Onuň taglymatyna haýran galdy» (Matta 7:28). Näme üçin? «Çünki Isa olara öz kanunçylary ýaly däl-de, erk-ygtyýarly biri ýaly bolup sapak berýärdi» (Matta 7:29).
Diňe bir Onuň aýdan sözleri Özüniň Patyşadygyna şaýatlyk etmedi, eýsem Onuň daş-keşbi we Özüni alyp barşy hem Isanyň patyşalyk neslinden gelendigi hakynda aýdýardy. Ol Özüni ygtyýara eýe bolan ýaly alyp bardy. Onuň üçin gürrüňlerinde kimdir biriniň sözlerini ulanmaklyk gerek däldi. Ýehudy mugallymlary we kanunçylar elmydama nähilidir bir tanymal adamlaryň sözlerini getirýärdiler. Isa bolsa Özi gepleýärdi.
Isa Özüniň wagzyny bagt teklip etmeklikden başlady. Ýöne Onuň teklibi diňleýjileri gaty haýran galdyrdy. Ol olaryň hiç haçan bilmedik bagtlaryny we bu bagta olaryň hiç haçan eşitmedik ýollaryny teklip etdi. Emma ahyrynda Isa olaryň ünslerini Özüne çekdi. Onuň wagzynyň gutarjak wagtyna diňleýjiler bireýýäm Onuň sözlerini diňe bir gyzyklanma bilen diňlemän, eýsem gaty haýran hem bolupdylar.
Bu ýerde bir wajyp düşündirişi aýtmaklyk gerekdir. Adamlar: «Bagtlylyk parzlarynyň hakykatlary — bu Patyşalyga girjekler üçin düzgünlermi ýa-da bireýýäm ol ýerde bolanlar üçinmi?» Jogap «hawa» — hem olar, hem beýlekiler üçin. Patyşalyga girmeklik üçin ilki bilen özüňi ruhy garyp hasaplamaly; Patyşalyk bolup, biz özümiziň ruhy garyplygymyzy duýmagymyzy dowam etdirýändiris. Patyşalyga girmeklik üçin öz günäleriňe aglamaklyk wajypdyr; emma Patyşalykda bolup hem biz günälerimizi aglaman bilmeýändiris. Patyşalyga girmeklik üçin ýumşak bolmalydyr, çünki tekepbir adam ol ýere baryp bilmeýändir; emme oňa gireniňizden soň hem siz ýumşak bolmaklygyňyza galýansyňyz, çünki Hudaý gün-günden bize Öz kämilliginde we mukaddesliginde aýan bolýandyr. Patyşalyga girmeklik üçin biz ruhy açlygy we dogrulygy küýsemekligi başymyzdan geçirmelidiris; emma ol ýere gireniňizden soň hem siziň dogrulyga bolan ymtylmaňyz ýeterli däldir. Elbetde, käwagtlar biziň Hudaýa bolan wepalylygymyz gowşaýandyr we biz gulak asmazlyga düşüp, Patyşalygyň durmuşynyň düzgünlerine garşylyk görkezýändiris. Emma muňa seretmezden, olar biziň durmuşymyzyň bir bölegi bolup galýandyrlar.
DOGRULYGA BOLAN GÜÝÇLI ISLEG
Biziň gözden geçirýän babymyzdaky, bizi gyzyklandyrýan aýat güýçli isleg, basylyp bilinmeýän özüneçekijilik, güýçli ymtylyş hakynda gürrüň berýär: «Dogrulyga ajygyp-suwsanlar bagtlydyr, çünki olar doýup-ganarlar».
Mukaddes Kitapda ýalan gözlegleriň we islegleriň mysallary kändir. Bu Lýutsefere, Nebukadnesara, samsyk baýa we ençeme beýlekilere degişlidir. Emma gizlin arzuw, berk niýet we güýçli isleg dogry zatlara ugrukdyrylan bolsa, onda olara eýe bolmaklykda hiç bir ýaman zat ýokdur.
Biziň islegimiziň ugrukdyrylmaly bolan dogry zatlary nähilidirler? Ruhy açlygy we dogrulygy küýseýänleriň bagtlydyklary hakynda gürrüň berýän 6-njy aýada gaýdyp geleliň. Adam üçin iýmit we suw zerurdyr we şu ýerde Mesih biziň iýmit bilen suwa mätäç bolşumyz ýaly, dogrulyga hem edil şeýle mätäçdigimiz hakynda aýdýar. Biziň fiziki ýaşaýşymyz suwa we iýmite baglydyr; biziň ruhy ýaşaýşymyz bolsa dogrulyga baglydyr.
Şu gün Afrikada, Hindistanda, Latyn Amerikasynda müňlerçe adamlar açlykdan we kesellerden ölýändirler. Açlyk uruş bilen keseller ýaly gorkunç diýmeklik gaty ýalňyşlykdyr. Emma doýdurylyp we gandyrylyp bilinmeýän runy açlygyň we ruhy suwsamaklygyň öňünde fiziki açlyk hiç zat ýaly görünýändir.
Halas bolmadyk adamlar bagty we özleriniň ýürekleriniň açlyklarynyň doýdurylmagyny isleýändirler, ýöne muny agtarmaly ýerinde agtarmaýarlar. Resul Petrus halas bolmadyk adamlary öz gusugyna gaýdyp gelen ite we batgada togalanmagyny dowam etdirýän doňuza meňzedýär (2 Petrus 2:22). Ynanýan bolup-bolmadygyna seretmezden, her bir adamyň ýüregi ony Hudaýy gözlemeklige ruhlandyrýan ruhy açlygy küýseýändir. Emma adam özüniň küýsegini dogry zatlar bilen däl-de, nädogry zatlar bilen gandyrmaga synanyşýandyr. Ol «çörek bolmadygy» agtarýandyr (Işaýa 55:2 seret).
Isa adamzat ýüreginiň ruhy açlygy hakynda bilýärdi we çörek hökmünde Özüni teklip etdi. Ol olaryň suwsaýandyklaryny bilýärdi we suw hökmünde Özini teklip etdi. Emma bu teklibe adamlaryň jogaplary gaty adatydy. Muny Ýeremiýa gaty aýdyň beýan edýär: «Çünki Meniň halkym iki ýaman iş etdi: olar diri suwlaryň çeşmesi bolan Meni terk edip, özlerine howdanlar, suw saklamaýan howdanlar gazdylar» (Ýeremiýa 2:13).
Adamlaryň öz isleglerine kanagatlanmany bu dünýäde tapmajakdyklary hakynda Ýahýanyň birinji hatynda duýduryş bardyr: «Dünýäni, dünýädäki zatlary söýmäň. Biri dünýäni söýýän bolsa, onda Atanyň söýgüsi ýokdur. Çünki dünýäde bolan ähli zatlary: ten höwesleri, göz höwesi we ýaşaýyş tekepbirligi Atadan däl, dünýädendir» (Ýahýa 215–16). Bu dünýäde hiç zat hem ebedi däldir, bary çüýreýändir we şemal bilen äkidilýändir diýip, Mukaddes Kitap gürrüň berýär, emma Hudaýyň Ruhunyň çakylygyna jogap berýänler özleriniň ruhy boşlugyny doldurmaklyk üçin Atanyň ýanyna, uly baýramçylyga dolanýandyrlar.
Şeýlelikde, ilki bilen özümizden: «Men nämäni küýseýärin?» diýip soralyň. Ygtyýarlygymy? Şöhratymy? Maddy baýlyklarymy? Höweslerimi? Siz öz gusugyna dolanyp gelýän ite meňzeş dälmi? Ýa-da batgada togalanmagyny dowam etdirýän doňuza? Ýa-da siz ýaşaýşyň hakyky çeşmesine ylgamaklygy küýseýärsiňizmi? Siziň Patyşalykda bolup-bolmaýandygyňyzy bu soraglaryň jogaplary görkezýändir. Ruhy açlygy başlaryndan geçirip, hakykaty agtarýanlar, diri suwlaryň çeşmesini küýsäp, oňa ymtylýanlar bagtlydyrlar. Bagtlylyk parzlarynyň her birine syn edişimiz ýaly, biz bu ýerde hem birnäçe esasy soraglary derňäp geçeris.
BU PARZ BEÝLEKILER BILEN NÄHILI YLALAŞÝAR?
Eger biz «ruhy garyplar» bolýan bolsak, onda munuň özümizde hiç hili dogrulygyň ýokdugyny we ahlak taýdan çykdajyly ýagdaýda galanlardygymyzy aňladýandygy hakynda bireýýäm aýdypdyk. Öz-özümize kömek etmäge bizde güýç ýokdur; biz umytsyz; biz günäli. Onsoň «ýas tutýanlar» gelýändirler. Biz aglaýarys, çünki biziň ruhumyz synyk bolandyr. Onsoň: «Hudaý bilen deňeşdirilende biz hiç zat» diýýän ýumşaklar gelýändirler. Ýumşaklyk, bu pes göwünlilikdir. Pes göwünlilik bilen Hudaýyň öňünde baş egip, biz dogrulyga eýe bolmaklygyň diňe Onuň Özündedigine düşünýändiris. Bu hem bizi bagtlylyk parzlarynyň dördünjisine eltýändir: biz özümize degişli bolmadyk zadyň gözleginiň açlygy we suwsamaklygy zerarly ejir çekýändiris.
Şeýlelikde, logiki zynjyr bu ýerde gaty ýönekeýdir.
Martin Lloýd-Jons şeýle ýazýar:
Bagtlylyk parzlarynyň her biri logiki taýdan beýlekisinden gelip çykýandyr. Görýäňizmi, bu tassyklamam öňki oýlanmalaryň netijesi bolup durýandyr; bu olaryň getirýän logiki jemlemedir. Bu biziň Hudaýa gaty minnetdar bolmaly zatlarymyzyň biridir. Biziň ynamymyzyň hakykylygyny barlamaklyk üçin men şu parzdan başga hiç bir oňat synagy bilmeýärin. Eger bu parz siziň üçin Mukaddes Kitapdaky iň pataly aýatlaryň biri bolýan bolsa, onda siz özüňiziň hakyky mesihidigiňize ynamly bolup bilýänsiňiz. Eger şeýle bolmasa, onda siz öz ynamyňyzyň esaslaryny gaty çynlakaýlyk bilen derňemelisiňiz.
Isa şeýle diýdi, ýagny bagt — ruhuň synyk bolmaklygydyr, bagt — gaýgy we agy, bagt — ýumşaklykdyr, bagt — dogrulygy küýsemeklikdir. Indi bolsa bu tassyklamalaryň jemleýji bölekleriniň neneň täsin halda bir-birleri bilen sazlaşýandygyna üns beriň: «…Gökleriň Patyşalygy olaryňkydyr; olara göwünlik berler; olar ýeri miras alarlar; olar doýup-ganarlar». Bu gaty ajaýyp dälmi ahyryn? Eger biz bu netijeleri birleşdirsek, onda haýran galdyrýan suraty göreris!
Başgaça aýdanymyzda, Hudaýyň şertlerini ýerine ýetirmegimiz bilen biz ähli zada eýe bolýandyrys. Bu dünýäniň adamlary isleýänlerine ýetmeklik üçin bar güýçlerini sarp edýändirler, eger olar Hudaýyň ýanyna Onuň şertleri bilen ylalaşyp gelsediler, isleglerine ýeterdiler. Diňe Hudaýyň berip biljek zarlaryna adamlaryň özleri ýetjek bolup, bar güýçlirini biderek sarp edýändirler (Ýakup 4:1–2 seret). Patyşalygy ýakynlaşdyrmak üçin ýehudylar gaty kän zähmet çekdiler. Agyr ýagdaýlarda olar parahatlyga we asudalyga eýe bolmaklyk üçin elinden gelenleriniň baryny etdiler. Olar öz durmuşlaryny manydan doldurjak boldular, emma olar nädogry ýoldan gitdiler we Reb olara şeýle diýdi: «Men siziň ähli isleýänleriňizi bererin. Men size Patyşalygy bererin, Men size parahatlyk we asudalyk bererin, Men siziň ähli mätäçlikleriňiziň öwezini dolduraryn. Men size ýer miras bererin. Eger siz Meniň ýanyma Meniň şertlerim bilen gelseňiz, onda ähli zada eýe bolarsyňyz».
Eger Hudaýyň wada berenleriniň ýerine ýetjekdigine biz ynanýan bolsak, munuň üçin biz hiç zat hem etmeli däldiris, çünki biz ony miras alýandyrys. Mukaddes Kitaby okap, men şeýle oýlanýaryn: Hudaý şeýle diýýär: «Sen Meniň perzendim. Sen ýeri miras alarsyň». Onda öz güýjüm bilen oňa eýe bolmak islegim bilen wagt ýitirmegiň näme geregi bar? Munun hiç hili manysy ýok: çünki ol barybir meniňki bolar. Eger başga adamlar biraz wagtlap ony ulanýan bolsalar, men garşy çykmaryn. Barybir ol maňa dolanyp geler, çünki Onuň wadasy şeýledir.
Ishak bir guýudan beýlekisine göçdi. Ol bir guýy gazan dessine, başga biri ony özüniňki edýärdi we netijede Ishak guýusyz galýardy. Ahyrynda ol hiç kimiň meniňki diýip atmajak bir guýusyny gazýar we «Ahyrsoňy, Reb bize giň meýdan berdi, indi biz bu ýurtda örňäris diýip, soňky guýynyň adyna Rehobot dakdy» (Gelip çykyş 26:22). Ol özi hakynda Hudaýyň alada etjekdigini bilýärdi. Ol diňe özi hakynda alada ediji adam bolman bilýärdi. Ine, Dagdaky wagzyň esasynda näme durandyr.
Bularyň bary diňe Hudaýyň elinde siziňki bolup biler. Şeýlelikde, öňe gitmeklik üçin sizde isleg dörär. Mattanyň Hoş Habarynda (5:40) şeýle diýilýändir: «Seniň bilen dawalaşyp köýnegiňi aljak bolýana donuňy-da ber». Näme üçin? Çünki size gerek bolan ähli zat Patyşalykda bardyr. Nämäniň aladasyny etmeli? «Kim seni özi bilen bir çakrym ýol ýöremäge mejbur etse, onuň bilen iki çakrym ýol ýöre. Saňa dileg salana ber, karz dilejek bolýandan ýüzüňi öwürme» (Matta 5:41–42). Ýüregiňiz bilen bu dünýäniň zatlaryna ýapyşmaň, çünki olaryň bary siziňki bolýandyr. Şonuň üçin olar bilen paýlaşyň. Eger sizde şeýle ýürek we şeýle ruh bolýan bolsa, onda siziň islegleriňiz «dogry» bolýandyr.
Eger siz: «Eý Hudaý, meniň küýseýänimiň bary bu Seniň dogrulygyňdyr. Meniň isleýänimiň bary bu Seniň öňüňde ýumşak bolmaklykdyr. Men Seniň Patyşalygyňa Seniň şertleriň bilen girmek isleýärin» diýseňiz, Onuň wadasyna laýyklykda, siz ähli zady miras alýansyňyz. Ähli zady! Resul Pawlus korintoslylara: «… hemmesi siziňkidir» diýdi (1 Korintoslylar 3:22; 23-nji aýatda bolsa: «Siz Mesihiňkisiňiz, Mesih-de Hudaýyňkydyr» diýýär). Bularyň hemmesi siziňkidir!
Ine, Isa näme diýdi: «Siz öňürti Hudaýyň Patyşalygyny, Onuň dogrulygyny agtaryň, şonda bu zatlar hem size onuň üstüne goşulyp berler» (Matta 6:33). Hemmesi bize degişlidir, ýöne Hudaýyň şertlerinde, şonuň üçin hem biz: «Ajyganlar bagtlydyrlar».
3-nji aýatda agyry şuwlaýandyr: «ruhy garyplar»; hut şeýle agyry 4-nji aýatda hem duýulýandyr: «ýas tutýanlar»; agyry bilen 5-nji aýat hem doludyr: «ýumşaklar», ýagny özleriniň hususy «men-menligini» öldürenler. Emma ajygyp-suwsanlaryň (6-njy aýat) başlaryndan geçirýän agyrylaryndan soň, teselli, parahatlyk we asudalyk gelýändir, çünki biz Hudaýyň huzurynda durýandyrys. Ine, näme üçin bu parz başga ýerde däl-de, hut şu ýerde durandyr.
AJYGYP-SUWSAMAK DIÝMEKLIK NÄMÄNI AŇLADÝAR?
Biz açlyk we suwsamaklyk mowzugy hakynda bireýýäm gürrüň edipdik. Bu ýerde güýçli, höwesli we saklap bolmaýan isleg hakynda gürrüň edilýändigi hakynda aýdypdyk. Mesihiň sözleriniň güýji gaty beýik, aýratynam, eger olaryň haçan we haýsy şertlerde aýdylandygyny göz öňünde tutsak. Bar gürrüň şundadyr, ýagny biz, amerikanlylar, suwsamaklyk zerarly ejir çekmekligiň nämedigine hiç-de düşünýän däldiris, çünki bu kynçylyk ýönekeý usul bilen çözülýändir: anyk ýeri baryp, isläniňi içip bolýandyr. Açlyk duýgusy hakynda gürrüň edenimizde, biz bireýýäm sagadyň iki bolandygyny, biziň bolsa henizem günortanlyk naharyny edinmändigimizi göz özünde tutýandyrys.
Jeýms Bob tanymal harby ýolbaşçy bolan maýor W. Gilbertiň “Soňky ýörüş” atly kitabyndan bir wakany gürrüň berýär. Ol ýerde Gilbertiň we onuň esgerleriniň Birinji jahan urşy döwründäki Palestinanyň çölünde suwsuzlyk zerarly başlaryndan geçiren görgüleri beýan edilýär:
Biziň kellelerimiz agraýardy. Gözlerimize gan urlup, ýakyp, gözüňi kör edip barýan gün zerarly hiç zat saýgarmaýardy… Dillerimiz çişipdi… Dodaklarymyz garalyp, jaýryk açypdy. Hatardan çykanlar, gaýdyp dolanyp gelmeýärdiler, emma lapykeç güýç bizi öňe, guýularyň bolan ýeri Şeriýa tarap äkidýärdi. Eger biz ol ýere garaňky gatlyşýança baryp ýetmedik bolsadyk, müňlerçe adamlar suwsuzlykdan ölmeli bolardylar.
Şol gün biz umytsyzlyk bilen öz janlarymyz üçin göreşipdik. Biz yza çekilýän türkleriň ökjelerine basyp, Şeriýa girdik. Biziň gözlerimiziň ilkinji gören zady, içilýän arassa we sowuk suwdan doly bolan ullakan daş howdanlarydy… Diňe dört sagatdan soň biziň iň soňky esgerimiz suwsuzlygyny gandyrdy… Şonda çöl bilen Şeriýanyň guýularyna tarap ädimläp, özümiziň mukaddes kitap sapagynyň ilkinjisini özleşdirendigimize men ynamlydyryn. Eger biz edil şunuň ýaly Hudaýy we Onuň dogrulygyny küýsän bolsadyk, eger bizde Hudaý bilen bolmaklyk üçin edil şunuň ýaly çäksiz, ähli zady ýuwudyjy we höwesli isleg bolsady, onda biz Ruhuň neneň bolelin miwelerini getirip bilerdik.
Isa açlyk we suwsuzlyk hakynda bu düşünjeler özlerine oňat tanyş bolan adamlar bilen gürrüň etdi. Şu bölekde ulanylan grek işlikleri gaty täsirlidir: peinao «betbagtçylyga düşmekligi, güýçli açlykdan ejir çekmekligi» aňladýandyr; dipsao bolsa güýçli suwsamaklygy aňladýandyr. Isa bu işlikleri häzirki zamandaky orta işlik görnüşinde ulanýar we munuň bilen Ol gürrüňiň hut şu wagt ajygyp, hut şu wagt suwsanlar hakynda gidýändigini belleýär. Bu talabyň diňe Patyşalyga girýänlere däl-de, eýsem bireýýäm ol ýerdäkilere hem degişlidigini ýadyňyzdan çykarmaň.
Haçanda men Isa Mesihe gelenimde, ruhy açlygy we Onuň dogrulygyna küýsegi başymdan geçirýärdim. Indi bolsa, men Ony tananymdan soň Oňa bolan ajygyp-suwsamaklygym has-da artdy. Ady belli Mukaddes Kitaby düşündiriji R. Lenski şeýle diýýär: «Bu açlyk we suwsamaklyk tükenmezekdirler we doýmaklygyň amala aşdygyça, has-da artýandyr. Bütin durmuş ýoly şeýledir. Eger siz ruhy açlykdan ejir çekmeýän bolsaňyz ýa-da dogrulygy küýsemeýän bolsaňyz, onda siziň Patyşalykda bolmaklygyňyz gaty şübhe astyndadyr.
Geliň, mysal hökmünde Musa ýüzleneliň. Musanyň kyrk ýyly çölde geçireninden soň, Hudaý ony çagyrdy we ýanyp duran otda oňa aýan boldy. Ysraýyl halkyny gulçulykdan çykarmak maksaby bilen Müsüre dolanyp gelip, ol müsür jezalarynda we Gamyş deňziniň suwlarynyň ikä bölünmeginde Hudaýyň elini gördi. Ol bütin ýolda özleriniň ýollaryny ýagtylandyran bulut sütüninde we ot sütüninde Hudaýy gördi. Şeýle-de, ol Hudaýy gaýadan çykan suwda we asmandan ýagan mannada gördi. Hudaýyň görkezmesi bilen mukaddes çadyry gurup, Musa şeýle diýdi: «Eý Hudaý, men Seniň şöhratyňy görmek isleýärin».
Siz: «Musa, köşeşsene, ýeterlidir! Sen henizem kän zatlary gördüň!» diýerdiňiz. Emma Musa şeýle jogap bererdi: «Ýok, ýeterli däl». Hudaý Musanyň daga göterilmegini buýurdy we oňa Öz eli bilen kanunlaryň we parzlaryň ýazylan sahaplaryny berdi, emma aşak düşüp, Musa muňa kaýyl bolmady. Onuň üçin bu hem azdy we ol ýene-de özüne Hudaýyň şöhratyny görkezmegini sorady (Çykyş 33:18 seret). Şunuň bilen hem Patyşalygyň ogly tapawutlanýandyr: ol hemişe ajygýandyr, oňa elmydam uly zat gerek.
Dawut Reb bilen ýakyn gatnaşykda ýaşan Hudaýyň ýüregine ýakymly bolan adamdy. Ol 23-nji Zeburyň awtory. Ol özüniň bütin ömründe Hudaýy bilýärdi. Hudaý ol hakynda alada edip, ony gorapdy. Hudaýyň özi baradaky igenjeňlik Dawuda agyry salýardy. Hudaýyň agyrysy onuň agyrysydy. Ol Hudaýa gaty ýakyn bolupdyr.
Şeýle bolsa-da, 42-nji Zeburda Dawudyň ýüregi näme hakynda iňleýär? «Eý Hudaý, keýigiň akar suwlary küýseýşi ýaly, meniň janym Seni küýseýär. Meniň janym Hudaýa, diri Hudaýa teşne; haçan baryp, Hudaýyň huzurynda häzir bolarkam?» (Zebur 42:1–2). Beýleki mezmurda ol şeýle diýýär: «Eý Hudaý, meniň Hudaýym Sensiň; Seni tutanýerlilik bilen agtarýaryn; janym Saňa teşne; gurak, ýüregedüşgünç we suwsuz ýurtda bedenim Seni küýseýär» (Zebur 63:1).
Dawut özüniň açlygy bilen suwsamaklygynyň gandyrylmazakdygyny aýdýar. Patyşalygyň hakyky perzendiniň ýaşaýyş usullary şeýledir.
Resul Pawlus Isa Mesihi üç gezek gördi, ilkinji gezek Damaska gidýän ýolda (Resullaryň işleri 9:3–9 seret), onsoň Korintosda (Resullaryň işleri 18:9–10 seret) we ahyrynda ol üçünji asmana çenli galdyrylyp, täsin sözleri eşideninde (2 Korintoslylar 12:1–4 seret). Resul Pawlus mesihi taglymat ýazdy we Hudaýyň hakykatynyň beýik açyşlaryny Täze Ähtde belläp geçdi. Oňa ýene näme ýetmezçilik etdikä? Muňa garamazdan, onuň ýüreginiň töründe güýçli isleg ýaşaýardy: «Ölüminde Oňa meňzäp, Ony tanamak, direlişiniň güýjüni, görgülerine şärikligiň nähilidigini bilmek, garaz, ölümden direlişe ýetmek isleýärin» (Filipililer 3:10–11). Ol elmyda beýik bir zatlara ymtylýardy. Elbetde, ol kanuny bilýärdi. 6–8-nji aýatlarda ol şeýle diýýär: «Yhlas diýseňiz, imanlylar ýygnagyna azar berdim, Kanundaky dogrulyk diýseňiz, aýypsyzdym. Maňa gazanç bolan her zady Mesihiň hatyrasyna zyýan saýdym» (Filipililer 3:6–7). Başgaça aýdanymyzda, resul Pawlus şeýle diýýär: «Men Kanuny bilýärin, emma ony gerek däl saýdym. Men ýöne Hudaýy bilmek isleýärin».
Hudaý tarapyndan berlen akyldar, Plimut doganlary hereketiniň çeşmesinde duran J. N. Darbi şeýle diýýär: «Açlygy duýmaklyk ýeterlik däldir. Men açlykdan, ýagny özüme Hudaýyň ýüreginiň nähili seredýändigini bilmeklik isleginden ýöne öläýmeli. Azaşan ogul ajyganynda, ol doňuz iýmitlenmek üçin doňuzlaryň ýanyna barypdy, emma ol açlykdan ölüp barýandygyny duýanynda, kakasynyň ýanyna ýola düşüpdi». Şeýle agyr mätäçligiň öwezini diňe Hudaý dolduryp bilýändir.
Ruhy açlygy we dogrulygy küýsemekligi duýman, Hudaý tarapyndan berilýän ýaşaýşyň dolulygyny duýmaklyk mümkin däldir. Luka şeýle diýýär: «…açlary nygmatlar bilen doýrup, baýlary boş gaýtardy…» (Luka 1:53; şeýle-de, Zebur 107:9 seret). Ruhy açlyk we ruhy suwsuzlyk çäk bilýän däldirler. Meniň pikirimçe, men bu açlygy we suwsuzlygy şu gün hemişekilerinden hem gaty ýiti duýýandyryn we ertir özümiň dogrulyga bolan ymtylmamyň ýene-de güýçli boljakdygyna men ynamlydyryn.
BIZIŇ AÇLYGYMYZY WE SUWSAMAKLYGYMYZY NÄHILI IÝMIT WE NÄHILI SUW GANDYRYP BILÝÄNDIR?
Amus pygamber bu dünýäniň adamlarynyň «ýeriň tozuny» küýseýändiklerini aýdyp geçýär (Amus 2:7). Adamlar dogrudan hem bagt gözleýärler, emma ony ýeriň tozunda gözleýärler. Bize teklip edilýän höweslenmeleriň dürli-dürlüdigi meni her gezek haýran galdyrýar. Ýok, men Disneýlende we beýleki höweslendiriji toparlara garşy hiç zat diýmeýärin. Emma biziň durmuşymyz bolup biljek her hili oýun maşynlaryndan çendenaşa doldurylandyr. Biz öz keselinden azat bolmaklyga ymtylýan kesel adama meňzeýändiris, emma ol bu keseliň peýda bolmaklygy bilen hiç-de gyzyklanýan däldir.
Şeýle gatnaşyk ýygnakda hem syn edilýändir. Köp mesihiler ýiti duýgulary, nähilidir bir aşa joşgunlygy agtarýarlar. Adamlar nähilidir bir ruhy tejribe almaklyk islegi bilen duşuşyklara we seminarlara ylgaýandyrlar, hünärmenler bilen maslahatlaşýarlar, emma etmeli zatlar bular däldir. Olar bagtyň (eger şeýle diýip bolýan bolsa) ruhy açlygyň we dogrulygy küýsemekligiň netijesidigine düşünmän, boş ýere bagt agtarýarlar.
Grekçe dikaiosuna bolan dogrulyk, Hudaýyň öňündäli tämizlik, Oňa bolan wepalylykdyr. Hakyky bagt — Hudaý bilen sazlaşykda ýaşamaklykdadyr.
Biz bu ýerde iki zat hakynda gürrüňe girişýändiris: halas bolma we mukaddeslenme. Ilki bilen halas bolma hakynda gürrüň ederis. Dogrulygy ajygyp-suwsanlaryň her biri halas bolmany agtarýandyr. Ol öz günäsini görýändir, özüniň gulak asmazlygyny boýun alýandyr we özüniň mukaddes Hudaýdan daşlygyna düşünýändir. Ol ruhda synykdyr, ol ýas tutýandyr, ol ýumşakdyr we Hudaý bilen ýaraşmaklygy bütin ýüregi bilen isleýändir. Oňa bagyşlanma wajypdyr we ol halas bolma bilen gelýän dogrulygy ajygypsuwsaýandyr. Ol özüniň «men-menligini» terk edip, günäniň ygtyýaryndan, barlygyndan we näletinden azat bolmagy isleýändir.
Işaýa elmydam dogrulyk bilen halas bolmanyň arasynda deňlik alamatyny goýýandyr (Işaýa 45:8; 46:12–13; 51:5; 56:1; 61:10 seret). Biz dogrulygy halas bolmak pursatynda alýandyrys. Iş ýüzünde, biz bagtlylyk parzlarynda «dogrulyk» ýa-da «dogry» sözüni «halas bolmaklyk» bilen çalşyp bilýändiris: «Halas bolma ajygyp-suwsanlar bagtlydyr». Bagtly bolmak isleýärsiňmi? Halas bolmany küýse. Günäňi Mesihiň ganynyň tämizlemegini küýse. Mesihiň dogrulygynyň özüňki bolmaklygyny küýse. Haçanda adam öz-özüni bar güýjji bilen halas etmekliginiň bar umydyny taşlap, halas bolmany Hudaýyň elinde agtaryp başlanynda, diňe şonda ol hakyky bagty biler.
Isanyň döwürdeşleri bolan ýehudylar hut şunda büdrediler. Olar halas bolmany öz işlerinde agtarýardylar. Olar: «Biz dogrulygyň aýan bolmaklygy» diýerdiler. Emma Isa olar şeýle diýdi: «Siz entek açlyk we suwsuzlyk zerarly güýçden gaçýançaňyz, gazanyp bolmaýan hakyky dogrulygy entek küýseýänçäňiz çenli bagtyň nämedigini bilmersiňiz».
Bagt mukaddeslere gelýändir. Hatda iň agyr ýagdaýlarda-da, ýiti mätäçlik pursatlarynda-da resul Pawlusyň: «Şatlanyň» diýýän çakylygyny ýadyňyzdan çykarmaň. Eger siz betbagt bolsaňyz, diýmek siziň durmuşyňyza nähilidir bir ýagdaýda haramlyk giren bolmagy mümkindir. Isa özüni dogry hasap eden ýehudylara ýüzlenipdi. Olar üçin dogrulyk düzgünlere eýermeklikdi, kanunyň talaplaryny ýerine ýetirmeklikdi. Olaryň dogrulygy daşdandy. Olar üçin bu ýeterlidi. Şonuň üçin hem Isa olara şeýle diýdi: «Çünki Men size aýdýaryn: dogrulygyňyz kanunçylaryňky bilen fariseýleriňkiden artyk bolmasa, Gögüň Patyşalygyna asla girmersiňiz» (Matta 5:20). Olaryň dogrulygy nädogrudy. Bagtlylyk parzlary ähli daşky, göz ediji zatlary aýryp, içe seretmäge mejbur edýärdi.
Indi bolsa mukaddes bolmaklyk hakynda gürrüň etmelidiris. Biz mukaddes bolmaklygy, ýagny öňküsinden hem köp mukaddes bolmaklygy ajygyp küýseýändiris. Men öz duýgularymyň bütin ýitiligini beýan edip bilmeýändirin, emma özümiň ruhy açlygym hiç haçan hem gutarmaz, mundan beýläk hem diňe bir zady günbe-günden Mesihe meňzeş bolmaklygy islärin diýip umyt edýärin. Bu mesihiniň tapawutly häsiýetidir. Bizi has hem oňat işleri söýüji we has arassa bolmaklyk ymtylyşygy hiç haçan hem taşlamaýar. Käbir mynasyp zatlary ýerine ýetirip, biz: «Ine-de men öz belentligime ýetdim» diýip bilmeýändiris. Beýle pikirler öz-özlerini halas edendiklerine ynanýan täzeden dogulmadyklar üçin hem, özleriniň ahyrky maksatlaryna ýetendiklerini hasaplaýan mesihiler üçin hem hakyky betbagtçylykdyr (Filipililer 3:13–14 seret). Patyşalygyň hakyky ogullary ruhy açlygy duýmaklaryny hiç haçan hem bes etdirýän däldirler.
Filipililere ýazan hatynda resul Pawlus şeýle diýýär: «… Mesih Isanyň gününe çenli sap, müýnsüz bolar ýaly, iň ýokary zatlara göz ýetirmegiňiz üçin, söýgiňiz bilim hem düşünjede barha artsyn diýip doga edýärin…» (Filipililer 1:10:11). Siz entek hiç zada ýeten dälsiňiz. Näçe güýçli söýýän hem bolsaňyz, siz ondan hem güýçli söýmelisiňiz; näçe gulak asyjy bolýandygyňyza seretmezden, siz ondan hem artyk gulak asyjy bolmalysyňyz; aňyňyzyň näçe täzelenendigine seretmezden, siz edil Mesih kimin pikirlenmegiňizi dowam etdirmelisiňiz. Elmydam ruhy açlyk we suwsamaklyk ýagdaýynda bolýanlar bagtlydyrlar.
Biz nähilidir bir ýarym dogrulyk bilen kanagatlanmak islemeýändiris. Biz oňa dolulygynda eýe bolmak isleýändiris, ýagny Isa Mesihe meňzemeklik isleýändiris. Biz ýeten derejämiz bilen hiç haçan hem kanagatlanmarys. Biz ýenede öňe ymtylarys. Hudaýym rehmi bilen näçe dogry bolsak-da, biz hiç haçan hem kämil dogruçyl bolup bilmeýändiris, şeýle dälmi? Şonuň üçin biziň açlygymyz we suwsuzlygymyz hiç haçan hem bizi taşlamaz we edil Dawut ýaly: «… oýanan wagtym didaryňdan doýaryn» diýeris (Zebur 17:15).
Şeýlelikde, bary halas bolmaklykdan başlap, mukaddes bolmaklyk ýaly dowam edýändir we ol bölekleýin bolup bilýän däldir. Biziň dogrulygy agtarmaklygymyzyň oňa eýe bolmaklygymyzdan has hem Hudaýa ýakymlydygy meni haýran galdyrýar. Ýehudylar bolsa özlerine ynamlylyk bilen: «Hawa, biz dogruçyllyga ýetdik» diýýärdiler.
Isa bu pikiri kül-peýekun etdi. Şeýle pikir edýän adamlaryň patadan mahrumdyklary hakynda Ol aýtdy, emma hiç zada ýetip bilmedim diýip hasaplaýan adamlaryň bary patalydyrlar. Eger siz özüňizi dogry hasaplaýan bolsaňyz, diýmek siz iň gaýgyly ýagdaýdasyňyz. Ajygyp-suwsaýanlaryň elmydam beýik zatlara ymtylmaklary üçin Hudaý olara pata berýändir. Kimdir biri bu hakynda şeýle diýipdi: «Bu ýerýüzündäki hiç bir çeşmeleriň gandyryp bilmeýän suwsuzlygydyr we bu Mesihden başga hiç kim tarapyndan gandyrylyp bilinmeýän açlykdyr».
Men muňa mukaddes kanagatlanmasyzlyk diýýärin.
RUHY AÇLYGYŇ WE SUWSAMAKLYGYŇ 
NETIJELERI NÄHILIDIR?
Ajygyp-suwsaýanlar bilen näme bolup geçýär? «Olar doýup-ganarlar». Doýup-ganarlar, ine esasy söz. Adatça bu söz haýwanlary iýmitlendirmek hakynda gürrüň gideninde ulanylýandyr we doly kanagatlanmany göz öňünde tutýandyr. Hudaý bizi bagtly we hoşal etmek isleýändir. Nämeden hoşal? Biz näme küýseýändiris? Dogrulygy.
Ine geň ýagdaý, şeýle däldi? Siz doýup-ganýarsyňyz, emma şol bir wagtyň özünde doly kanagatlanma eýe bolýan dälsiňiz. Meniň aýalym gaty üýtgeşik täsin limon içlekli bişirýär. Men ony uly höwes bilen iýýärin, meniň ýene we ýene iýesim gelýär. Men bireýýäm doýdum, ýöne meniň ýene iýesim gelýär, çünki bireýýäm iýenim mende ýene soramaklyk islegini döredýär. Dogrulyk bilen hem ýagdaý edil şeýledir. Biz iýip doýduk we şeýle bir süýji we täsindir welin, biz ýene isleýändiris.
Haçanda biz Hudaýyň dogrulygyny agtaranymyzda, Hudaý ony bize berýändir. Mezmurçy şeýle diýýär: «Çünki Ol teşne jany gandyrýar, aç jany näz-nygmatdan doýurýar» (Zebur 107:9). Dawut patyşa şeýle diýýär: «…Rebbi agtarýanlar bolsa hiç bir zada mätäçlik çekmez» (Zebur 34:10). 23-nji mezmurda ol şeýle diýip şatlanýar: «… men hiç bir zada mätäçlik çekmerin… <…> … meniň käsäm pürepür» (Zebur 23:1,5). Ýeremiýa pygamberiň kitabynda şeýle ýazylandyr: «… halkym näzi-nygmatdan doýar Reb diýýär» (Ýeremiýa 31:14).
Guýynyň boýunda Isa samarýaly aýala şeýle diýdi: «Ýöne Meniň berjek suwumdan içen asla suwsamaz, tersine, Meniň oňa berjek suwumyň içinde ebedilik ýaşaýyş çeşmesi bolar» (Ýahýa 4:14). Soňra Ol: «Ýaşaýyş çöregi Mendirin, Maňa gelen asla aç bolmaz, Maňa iman eden asla suwsamaz» diýdi (Ýahýa 6:35).
Isa doýdurýandyr, emma muňa seretmezden, bizde ebebi mukaddes kanagatlanmazlyk ýaşaýandyr. Ol bizi ýene we ýene islemeklige mejbur edýändir we diňe Isa Mesihi ýüzbe-ýüz görenimizden soň ol bizi taşlaýandyr. Patyşalygyň rahatlaryna ystyýarlar, kanagatlanmalar, abraýdyr hormatlar ýa-da maddy baýlyklar däl-de, gandyryp bolmaýan suwsuzlyk azar berýändir.
ÖZÜMIŇ DOGRUDANAM DOGRULYGY 
KÜÝSEÝÄNDIGIMMEN NÄDIP BILMELI?
Siz özüňizden hoşalmy? Puritanlar şeýle diýýärdiler: «Dogrulygy agtarmaýan adam oňa hemmelerden hem has mätäçdir». «Ne biçäre adam men! Bu ölüm teninden meni kim halas eder?» diýip, siz resul Pawlus bilen bile aýdýarsyňyzmy? Ýa-da siz şeýle bir özüňize ynamly bolup, özüňizi ähli zatda dogry saýyp, beýlekiler bolsa azaşýanlar diýip hasaplaýarsyňyzmy? Eger siz özüňizden azajyk bolsa-da hoşal bolsaňyz, onda ruhy açlygyň we dogrulygy küýsemekligiň nämedigini bilmeýän bolsaňyz gerek. Siz özüňizi yzarlaýan üstünsizlik zerarly sönmeýän agyryny duýýarsyňyzmy? Bu siziň Hudaýa mätäçdigiňiziň alamatydyr.
Käbir daşky zatlar size kanagatlanma getirýärmi? Zatlaryň öz keýpiköklügiňize täsir edýändigini siz duýýarsyňyzmy? Siz öz açlygyňyzy erbet iýmit bilen doýdurýarsyňyzmy? Dogrulyga ajyganlar şulara meňzeş zatlar bilen hiç haçan hem doýýan däldirler.
Siz Hudaýyň Sözüne bolan küýsegi duýýarsyňyzmy? Diňe onda siziň ýerine ýetirip, dogrulygy sylag alyp bilýän düzgünleriňiz bardyr. Ýeremiýa şeýle diýýär: «Seniň sözleriň tapyldy, men olary ýuwutdym…» (Ýeremiýa 15:16). Eger siz bütin ýüregiňiz bilen dogrulygy agtarýan bolsaňyz, onda sizde Hudaýyň Sözüne bolan şeýle bir küýseg dörär welin, siz ony açgözlük bilen ýuwutmaga taýyn bolarsyňyz. Eger-de siz şeýle açlygy we suwsamaklygy başyňyzdan geçirmeýän bolsaňyz, onda siz belki-de, Patyşalykdaky günäkärsiňiz, belki-de, siz asla Patyşalygyň perzendi dälsiňiz. Nähili bolsa-da, bu sizi bagta bolan hukukdan mahrum edýändir.
Hudaýdan gelýän her bir zat sizi hoşal edýärmi? Süleýmanyň tymsallarynda şeýle diýlendir: «…aç jana bolsa, ähli ajy zat süýjüdir» (Süleýmanyň tymsallary 27:7). Dogrulygy küýseýän adamy tanamyklyk kyn däldir, çünki şeýle adam öz başyna Hudaýyň synaglary iberenine hoşal bolýandyr. Ol synaglaryň özüne görgüleri getirýändigine seretmezden, beýle adam bar zady Hudaýdan alýandyr. Käbir adamlar diňe oňat ýagdaýlarda şatlanmaga ukyplydyrlar. Haçanda agyr günler geleninde, olar nägilelik döredýändirler. Olar ajygyp-suwsamaýarlar, olar diňe bagty awlaýandyrlar.
Tomas Uotson şeýle diýýär: «Dogrulygy ajygyp-suwsaýanlar baldan keýplenişleri ýaly, Hoş Habardan keýplenýändirler». Synaglaryň patalardan artyk süýji bolup bilýändigini men özümiň hususy tejribäme laýyklykda bilýändirin, çünki olary anyk maksady bolan Hudaý iberýändir. Ine, Onuň maksady: bizi has hem dogry etmeklik.
Siziň açlygyňyz we suwsuzlygyňyz nähilidir bir şertler tarapyndan öýkeledilen dälmi? Gökleriň Patyşalygyna girmek isleýän, emma özüniň ýerdäki baýlyklary bilen hoşlaşmaga taýyn bolmadyk şol baý ýaş oglan ýadyňyzdamy? Onuň açlygy käbir şert bilen çäklenendi we ol doýup bilmeýärdi. Siziň bilen ýagdaý nähili? Siz: «Mesih bilen bile bolup, günä etmegimi dowam etdirmek isleýärin. Men Mesih bilen bolmak isleýärin, emma özümiň tekepbirligimden ýa-da bikanun gatnaşyklarymdan, mekir we aldawçy bolmaklyk gylyklarymdan, özümiň abraýymdan el üzmegi islemeýärin» diýmeýärsiňizmi?
Aç adam şol bir wagtyň özünde hem iýmiti, hem-de täze köýnegi gözleýän däldir. Suwsaýan şol bir wagtyň özünde hem suw hakynda, hem-de täze köwüş hakynda arzuw edýän däldir. Olaryň ikisi-de diňe iýmekligi we diňe içmekligi isleýändirler. 119-njy Zeburda şeýle diýlendir: «Her wagt Seniň hökümleriňi küýsemekden ýaňa janym pagyş-para bolýar» (Zebur 119:20).
Bu soraglaryň baryna siz nähili jogap bererdiňiz? Işaýa şeýle diýýär: «Men gijesine Seni janym bilen isleýärin; ertirine içimde ruhum bilen agtarýaryn; çünki dünýäde mesgen tutanlar Seniň hökümleriň ýer ýüzündekä dogrulygy öwrener» (Işaýa 26:9). Dawut hem daň säherden başlap Hudaýy agtardy. Giýewiň gelmezinden ozal, akylly aýallar öz çyralary üçin gerekli bolan ýagy öňünden aldylar. Emma käbir adamlar ruhy gözlegleri şeýle bir uzaga çekýärler welin, hatda Lukanyň Hoş Habarynda gürrüň beren baýyň ornunda galyp bilýändirler (Luka 16:24 seret).
Şonda olar gygyrarlar: «Wah, kimdir birini goýberiň, goý, ol barmagynyň ujuny suwa ölläp, biziň dillerimizi sowatsyn, çünki biz bu otda gaty ejir çekýändiris!» Gandyryp bolmajak küýseg şeýledir.
Doýup-gandyrylmaklyk üçin şu wagt ajygypsuwsaýanlar boluň.
Ýedinji bap

«Rehimliler bagtlydyr…»
(Matta 5:7)
Isa döwürdeş bolan din ýüzleýdi, diňe daş görnüşlidi we däp-dessurlary ýerine ýetirmeklige gaty uly many berýärdi. Dini serdarlar özleriniň halas bolandyklaryna ynamlydylar we özlerini bireýýäm Gökleriň Patyşalygynda görýärdiler. Mesihiň gelmekligi bilen dörejek döwletde özleriniň wajyp roly oýnajakdyklaryna olar ynamlydylar.
Emma biziň Rebbimiz bu adamlary «siz agardylyp, daşyndan owadan görünýän, ýöne içi ölüleriň süňkleri we her tüýsli murdarlykdan doly mazarlarsyňyz» diýip atlandyrypdy. Bu wakadan biraz öňräk Ýahýa suwa çümdüriji öz ýanyna gelýän fariseýlerdir saddukeýleri görüp, olara: «Eý, alahöwrenler nesli! Geljek gazapdan gaçmagy size kim salgy berdi? Indi toba mynasyp hasyl beriň. Içiňizden: “Biziň atamyz Ybraýymdyr” diýip oýlanmaň…» (Matta 3:7–9). Başgaça aýdanymyzda, «…özüňiziň milletiňize bil baglap, halas bolarys diýip oýlamaň». Onsoň Ýahýa şeýle diýýär:
…Çünki men size aýdýaryn, Hudaý bu daşlardan-da Ybraýyma perzent ýaratmagy başarýandyr. Palta eýýäm agaçlaryň düýbünde ýatyr: oňat miwe bermeýän agaç kesilip, oda taşlanar. Men sizi toba üçin suw bilen çokundyrýaryn, ýöne menden soňra Geljek menden has güýçlüdir. Men Onuň çaryklaryny götermäge-de mynasyp däldirin. Ol sizi Mukaddes Ruh hem-de ot bilen çokundyrar. Onuň küregi elindedir. Ol harman ýerini süpürip, bugdaýy Öz ammaryna ýygnap, samany sönmez otda ýakar.
Matta 3:9–12
Ýahýa suwa çümdüriji däp-dessurlygyň tarapdarlary bolan bu adamlara garaşýan elhenç jeza hakynda aýdýar. Palta bireýýäm aşak gaçandyr; ot bireýýäm tutaşandyr. Özüniň dogrulygy, öz erkliligi we men-menligi bilen gygyrýan märekä Isa garşy çykyp, şeýle diýdi: «Hakykatda diňe siziň içiňizdäki wajypdyr». Ol olaryň gylyk-häsiýetleri hakynda aýtdy. «Rehimliler bagtlydyr, çünki olara rehim ediler» diýip, Isa aýtdy.
IÇKI DOGRULYK
Isa fariseýler bilen saddukeýleriň özleriniň goraglary üçin ulanan ähli esaslaryna üns bermän, işiň asyl manysyna geçdi. Mesih elmydama içki ýagdaýa aýratyn üns berýärdi. Ol daşky häsiýetlere-de biperwaý däldi, ýöne olara edil dogry maksatnamalaryň netijesi hökmünde seredýärdi.
Eger içde dogrulyk bar bolsa, onda ol hökman miwe getirer we bu miwe dogry hereketlerdir. Ýöne siz nädogry maksatnamalar bilen hem göz üçin dogry hereketler edip bilersiňiz, bu bolsa kanunçylykdyr. Isa üçin diňe dogry pikirleriň, dogry içki höwesiň netijesi bolan hereketler wajypdyr.
Mattanyň Hoş Habarynyň altynjy we ýedinji baplary biziň näme edýändigimize, näme diýýändigimize we näme hakynda oýlanýandygymyza üns berýändir. Adamyň içki höwesi, Dagdaky wagzyň gurnalan esasydyr. Martin Lloýd-Jons: «Ilki bilen — ynam, işler — soňabaka» diýip, bu pikiri gaty gowy beýan edýär.
Patyşanyň perzendi, Patyşalygyň rahaty bolmaklyk ilki bilen kesgitli häsiýetlere eýe bolmaklygy aňladýandyr: ruhy garyp bolmaklyk, öz günäň üçin ýas tutmaklyk, ýumşak bolmaklyk, dogrulygy ajygyp-suwsamaklyk, rehimli bolmaklyk, ýüregi päk bolmaklyk, patahatlyk döredýänler bolmaklyk wajypdyr. Biz öz ynamymyzy ugrukdyrmaly däldiris, biziň ynamymyz bizi öňe äkitmelidir.
Mesihi durmuşy üçin her bir daşky öwüşgin, her bir göz etmeklik kesekidir. Biziň ynamymyz ýüregimiziň töründe ýaşaýandyr we işlerimizdedir hereketlerimizde aýan bolup, ol ýerden daşa çykýandyr. Hudaýy hiç haçan hem göleleriň we guzularyň ganlary çynlakaý gyzyklandyrmaýardy; eger adamyň ýüreginde nädogrulyk bolup duranynda, onuň dini işlerini Hudaý hiç haçan hem halamaýardy (Amus 5:21–24 seret).
Şeýlelikde, Isa gaty geň zatlary aýdyp, daş görnüşiň we göze görkezmekligiň tarapdarlary bolan märekä garşy çykdy. Bagtlylyk parzlarynyň birinjisinde Ol şeýle diýdi: «Siziň üçin hakykatdan hem gerek bolan zat, bu özüňiziň ruhy taýdan garyp düşendigiňizi boýun almaklygyňyzdyr. Siziň üçin özüňizi biçäre we Hudaýa hiç getirip bilmeýän ejiz garyplar kimin duýmaklygyňyzdyr. Siziň ýeke-täk umydyňyzyň özüňiziň ýigrenjidigiňizi boýun alyp, rehimdarlyk hakynda dileg etmegiňiz üçin bir garaňky burça gizlenmekligiňizdedigine düşünmelisiňiz. Siz öz dogrulygyňyz bilen magtanmaly dälsiňiz; siz öz günäňiz üçin ajy gözýaşlar dökmelisiňiz. Käbir parzlary ýerine ýetirýändigiňiz bilen hem öwünmeli dälsiňiz. Siz mukaddes Hudaýyň öňünde boýnyburuk bolmalysyňyz. Siz ruhy açlykdan ejir çekip, dogrulyga suwsamalysyňyz».
Bagtlylyk parzlarynyň ilkinji dördüsinde biziň Hudaýyň alnyndaky ýagdaýymyzy kesgitleýän içki esaslar berlendir. Bäşinji parz ilkinji dördüsi ýaly adamyň içki höwesine degişli bolup, şol bir wagtyň özünde şahsy häsiýetlerden daşa çykýar we beýleki adamlar bilen gatnaşyklary gozgaýandyr. Oňa birinji dört parzlaryň miwesi diýip bolýandyr. Eger biz özümizi ruhy taýdan garyp saýýan bolsak, eger öz günälerimize aglap, pes pällik bilen dogrulygy agtarýan bolsak, onda munuň netijesi beýleki adamlara bolan rehimdar gatnaşyk bolýandyr.
Ilkinji dört parzlar soňky dördüsi bilen oňat ylalaşýandyr we aslynda soňky dört parzlary ilkinji dördüsiniň jemlemesi bolup hyzmat edýändir. Ilkinji dördüsi adamyň içki häsiýetlerine degişlidir, soňky dördüsi bolsa bu häsiýetleriň nämä getirýändigi hakynda gürrüň berýändir.
Haçanda biz ruhy garyplar bolup, özümiziň ejiz pukaralardygymyzy boýun alanymyzda, bizde beýleki garyplara kömek etmeklik islegi peýda bolýandyr we biz rehimli adamlar bolýandyrys.
Haçanda biz öz günälerimize aglanymyzda, biziň ýüreklerimiz toba etmekligiň gözýaşlary bilen ýuwulýandyr we biz ýüregi päk adamlar bolýandyrys.
Haçanda biz synyk ruhly we ýumşak bolanymyzda, biz parahatlyk döredijiler bolýandyrys, çünki ýumşaklyk parahatlygy döredýändir.
Haçanda biz hakykaty ajygyp-suwsanymyzda, biz dogrulyk üçin yzarlanmalary we kowalanmalary şatlyk bilen kabul edýändiris.
Geliň, indi rehimli bolmaklygyň nämedigi bilen iş salşalyň. Isanyň bu ýönekeý sözleriniň manysy şeýle bir giň we çuňdyr welin, hatda meniň üçin nämeden başlamalydygyny kesgitlemek gaty kyndyr. Mende şeýle duýgy döreýär welin, hatda ýeke 7-nji aýady derňäp, onuň çuňlugyny açmaklyk üçin maňa bütin kitap hem ýeterli däl ýaly görünýär. Muny gysgaça etmäge synanyşaryn.
REHIM NÄME?
Rehimli bolmaklyk nämäni aňladýar? Isanyň günlerindäki ýehudylar üçin bu düşünje tanyş bolan bolmaga çemeli. Olar rimlilerden artyk rehimli däldiler. Olar tekepbirdiler, diňe öz bähbitlerini bilýänlerdiler, özlerinden kanagatlanarlydylar we beýlekilere höküm etmeklige ýykgyn edýänlerdiler. Isanyň sözleri olaryň iň agyryly ýerine degýärdi.
Adatça adamlar bu parzy ynsanperwerlik manysynda düşündirýärler. Olar şeýle pikir edýärler: «Eger sen öz ýanyňdakylara mähirli bolsaň, onda olar hem saňa edil şeýle bahany tölärler». Hatda Talmut hem şeýle ak ýürekliligi adamzat ýagşylygy diýip hasaplaýar we munuň şeýledigini Gamaliýeliň şu sözleri tassyklaýandyr: «Eger sende rehim bar bolsa, onda Hudaý hem saňa rehimdar bolar, emma eger sende beýleki adamlara rehim bolmasa, onda Hudaý hem saňa rehimdar bolmaz».
Eger sen ýanyňdakylara ýagşylyk etseň, onda olaryň hem şeýle bahany tölejekdiklerine adamlar ynamly ýaly görünýärler. Hatda Gamaliýel ýaly bu soraga dini taglymat tarapyndan seredenler hem şeýle diýipdiler: «Eger men muny Hudaý üçin etsem, onda Hudaý hem muny meniň üçin eder».
Awtorlaryň biri bu bagtlylyk parzlaryny şeýle sözler bilen beýan edýär: «Ine, durmuşyň iň beýik hakykaty: eger adamlar biziň nähili ýagşydygymyzy görseler, onda olar hem ýagşylyk edip başlarlar». Emma bularyň bary ýönekeý däldir. Elbetde, eger gürrüň Hudaý hakynda gidýän bolsa, onda bu şeýledir we Gamaliýeliň aýdyşy ýaly, Özüniň wepaly perzentleri hakynda Ol hökman alada eder. Emma dünýä başgaça hereket edýändir. Ýogsa-da, ýagşylygyň her bir aýan bolmaklygyna seretmezden, rim dünýäsi rehimdarlygyň nämedigini asla bilmeýärdi.
Rim filosoflarynyň biri şeýle diýýär, ýagny rehimdarlyk — «ýüregiň kesellemegi», gowşaklygyň alamatydyr. Rimliler adalatlylygy, edermenligi, tertip-düzgünliligi we güýji arşa göterýärdiler; rehimdarlygy olar ýigrenýärdiler. Rimlileriň çagalary doglanynda, çaganyň kakasy patria potestas hukugyna eýedi: eger ol çagany diri galdyrmaklygy çözen bolsa, onda ol başam barmagyny ýokary galdyrardy, eger-de ol çagany ölüme höküm etse, onda barmagyny aşak ederdi we çaga dessine öldürilerdi.
Eger bir gul rimliniň ýüregine düşen bolsa, onda ol guly öldürip, ony ýere gömüp bilerdi we bu jenaýatçylyk hasaplanmazdy. Şeýle-de, ol öz aýalyny hem öldürip bilerdi. Şonuň üçin eger siz rim raýaty bilen rehimdarlyk hakynda gürrüň etmekligi çözen bolsadyňyz, onda ol size ýeňil düşmezdi.
Biziň diňe öz aladaňy ediji, açgöz we duşmançylykly dünýämizde size düşünjekdikleri hem ynamsyzrakdyr. Biziň döwrümizde şeýle sözleri aňsat eşidersiň: «Oňa rehim et we ol seniň boýnuňa müner!»
Bu parzyň adamzat ahlaksyzlygy bilen hiç bir umumy zadynyň ýokdugynyň subutnamasy biziň Rebbimiz Isa Mesihiň Özi bolup durýandyr. Ol ýer ýüzünde ýaşap geçen we ýaşaýan adamlaryň iň rehimlisidi. Ol kesellere elini uzatdy we olara şypa berdi; Ol maýyplaryň ýanyna gelip, olary aýaga galdyrypdy; Ol körleriň gözlerini, kerleriň gulaklaryny açdy; Onuň ýanynda lal adamlar gepläp başladylar. Ol günä batan aýallary, salgyt ýygnaýjylary, arakhorlary, hapa garyplary ýygnady we olary Öz ýanynda oturtdy; Ol olaryň janlaryna şypa berdi we olary durmuşa gaýtaryp getirdi Ol ýekeleriň ýanyna baryp, olary Öz söýgüsi bilen gurşap aldy. Ol kiçijik çagalary eline aldy we olara mähir bilen seretdi. Dünýä Ondaky ýaly söýüji we rehimdar ýüregi asla görmändi. Bir gezek Ol öz ýanyndan jaýlamaga gidýänleriň geçip barýandyklaryna syn edip, özüniň aradan çykan ogluna aglaýan aýaly görýär. Ol dul aýaldy we mundan beýläk özi hakda alada eder ýaly hiç kimi hem ýokdy. Isa märekäni saklady-da, elini tabyda degirdi we ölen oglany direltdi. Isadan başga kim bu dul aýal hakynda alada etdi?
Ýahýanyň Hoş Habarynyň 8-nji babynda agzynlykda günäkärlenen aýaly Isanyň bagyşlaýşy hakynda gürrüň berilýär. Neneň rehimdarlyk! Onuň salgyt ýygnaýjylar we günäkärler bilen iýip-içýändigini gören kanunçylar we fariseýler Onuň şägirtlerinden: «Näme üçin Ol jemgyýetiň galyndylary bilen iýip-içýär» diýip soradylar.
Ol ýerýüzünde ýaşap geçen adamlaryň iň rehimlisidi, olar bolsa Onuň ganyny küýseýärdiler. Eger rehimdarlyk sylaglanylýan bolsady, onda olar Isany haça çüýlemezdiler, Onuň ýüzüne tüýkürmezdiler we Ony näletlemezdiler. Ol Özüniň çäksiz rehimli bolanlygyndan rehimdarlyga garaşyp bilmedi.
Iki rehimsiz sistema — rim we ýehudy sistemalary Ony öldürmeklik üçin birleşdiler. Ýok, bu ýerde gürrüňi gidýän rehimdarlyk sylaga mynasyp bolan adamzat ýagşylygy däldir. Isa bu hakda diýmedi.
Onda Reb nämäni göz öňünde tutduka? Bary gaty ýönekeýdir: beýlekilere rehimdar bol we Hudaý hem saňa rehimdar bolar. Rehimliler Hudaý tarapyndan rehim ederler.
Rehimli sözi — bu grek dilindäki eleemon sözüniň terjimesidir. Bu söz Täze Ähtiň Ýewreýlere hatynda (2:17) ýene bir gezek duş gelýär: «Şonuň üçin Ol halkyň günälerini Hudaýa bagyşlatmak, Hudaýyň gullugynda rehimdar hem sadyk Baş Ruhany bolmak üçin, her taýdan doganlaryna meňzemeli boldy…» Mesih — rehimliligiň beýik mysalydyr. Ol biziň üçin töwellaçylyk edýän baş Ruhanymyzdyr we Ol rehimliligiň çeşmesidir.
Rehim sözi Mukaddes Kitapda gaty kän duş gelýär. Mysal üçin, Mattanyň Hoş Habarynda (6:3) sadaka bermeklik hakynda gürrüň gideninde ulanylandyr. Bu at üçin gadymy ýewreý dilinde chesed sözi ulanylan we ol «lapykeçlere, garyplara we betbagtlara kömegi» aňladýandyr. Mätäçlikde galan her bir adama edilýän her bir ýagşylyk rehimdir.
Haçanda gürrüň halas bolmaklyk hakynda gideninde, adatça biz rehimdarlygy bagyşlamaklyk bilen baglaşdyrýandyrys, emma bu söz aslynda has uly mana eýedir. Rehim — diňe bir duýgudaşlyk we ýüregiň awamasy däldir, bu hereketdäki duýgudaşlyk we ýüregiň awamasydyr we bu hereket mätäç bolanyň bähbidi üçin amala aşyrylýandyr. Haçanda biziň Rebbimiz rehim hakynda gürrüň edeninde, Ol hakyky eleemony göz öňünde tutýandy we bu özi hakynda alada etmeklige ukyply bolan teniň gowşak duýgudaşlygy bilen, ynsaby köşeşdirmeklik maksady bilen göz üçin edilýän ýalan rehimdarlygy bilen, iş ýüzünde hiç zat getirmeýän ümsüm we hereketsiz haýpyň gelmekligi bilen hiç umumy zada eýe däldir. Rehim — arassa, hilesiz isleg bilen kömek etmeklige bolan hakyky duýgudaşlykdyr.
Isa ýehudylara şeýle diýdi: «Meniň Patyşalygymyň raýatlary almaýarlar, tersine, olar özlerinden berýärler. Olar hiç kimiň üstünden hem agalyk etmeýärler. Olar kömek etmeklik maksady bilen mätäç bolanlara egilýärler».
«Men bu serişdeleri bireýýäm Hudaý üçin sadaka berdim we men öz antymy bozup bilmerin» diýip, öz ata-enesine maddy goldaw bermeklikden ýüz öwren adam hakynda Isa kanunçylar bilen fariseýlere gürrüň berdi. Isa olara şeýle diýdi: «Siziň işiňiz erbet. Siz Hudaýyň ata-eneňe hormat goý diýen parzyny öz toslap tapan däpleriňiz bilen çalyşdyňyz» (Matta 15:1–9 seret).
Ýehudylar muňa gaty ökdediler! Olar hatda öz ata-enelerine-de rehimli däldiler.
Rehimdarlygy görkezmeklik — aç adama çörek bermekligi aňladýar; söýgä mätäç bolana söýgi sylag etmekligi aňladýar; kimdir birini ýekeligini paýlaşmaklygy aňladýar. Rehimdarlyk — mätäçlige duýgudaşlyk etmeklik däl-de, onuň öwezini doldurmaklykdyr.
REHIMDARLYK, BAGYŞLANMAKLYK, 
SÖÝGI WE ADALATLYK
Rehimdar bolmaklygyň näme aňladýandygyna oňat düşünmeklik üçin, geliň, «rehim» sözüniň Mukaddes Kitapda manysy boýunça ýakyn bolan sözler bilen nähili laýyk gelýändigine seredeliň.
Titusa ýazylan hatda şeýle diýilýär: «Ol bizi… Öz rehimdarlygy bilen gutardy» (Titus 3:5). Resul Pawlus Efeslilere ýazan hatynda şeýle diýýär: «Emma rehime baý Hudaý bizi çäksiz söýgi bilen söýýänligi üçin, ýazyklarymyz zerarly öli hem bolsak, Mesih bilen bilelikde direltdi. Siz Onuň merhemeti bilen gutuldyňyz. Hudaý Mesih Isada bize bolan mähribanlygyndaky merhemetiniň çäksiz baýlygyny geljek döwürlerde görkezmek üçin, Mesih Isada bizi Onuň bilen direldip, Gökdäki älemlerde oturtdy. Siz iman arkaly merhemet bilen gutuldyňyz. Bu siziň öz tagallaňyz däl, Hudaýyň sylagydyr. Hiç kim magtanmaz ýaly, oňat işlerede bagly däldir» (Efesliler 2:4–9). Gutulmaklyk bize Onuň rehimi arkaly berlendir. Şeýlelikde, bagyşlanmanyň arkasynda rehim durandyr. Rehim bilen bagyşlamak aýry däldir.
Danyýel pygamber şeýle diýýär: «…Rehim we geçirimlilik biziň Hudaýymyz Rebbiňkidir…» (Danyýel 9:9). Rehim bilen bagyşlamanyň birligini 130-njy Zebur gaty täsin beýan edýär:
Men çuňluklardan Seni çagyrýaryn, ýa Reb. Ýa Reb, sesimi eşit, ýalbaryşlarymyň sesine gulagyň üns bersin. Günäleri hasaba alsaň, ýa Reb Hudaý, onda kim durup biler? Emma Senden gorkular ýaly, Sende geçirimlilik bardyr. Men Rebbe garaşýaryn, janym garaşýar, Onuň sözüne umyt baglaýaryn.Janym Rebbe garawullaryň ertire, garawul çekýänleriň ertire garaşyşyndan köp garaşýar.Eý Ysraýyl, Rebbe umyt bagla, çünki Rebde merhemet bardyr, Onda bol gutaryş bardyr. Ol Ysraýyly ähli günälerinden gutarar.
Zebur 130:1–8
Bu ýerde adam öz günäsini boýun alýar, bagyşlanma agtarýar we bu bagyşlanmanyň rehimiň çeşmesinden akýandygyny bilýär. Bagyşlanma hakynda onuň çeşmesi bolan rehimden aýrylykda gürrüň edip bolmaýşy ýaly, bagyşlanmada beýan edilmeýän rehimi göz öňüne getirip bolýan däldir. Ýöne bagyşlanma — rehimiň ýeke-täk beýany däldir.
Rehim bagyşlanmadan çäksiz uludyr. Indiki bäş aýatlara seredip geçeliň: «Ýa Reb, ýer Seniň merhemetiňden doly…» (Zebur 119:64); «Men Seniň söýgiňe we wepalylygyňa mynasyp däldirin…» (Gelip çykyş 32:10); «…Rebbiň rehimdarlygy beýikdir…» 2 Şamuwel 24:14); «… beýik rehimdarlygyň üçin Sen olary çölde ýeke taşlamadyň…» (Nehemiýa 9:19); «Maňa jogap ber, ýa Reb, çünki Seniň merhemetiň ýagşydyr; mähribanlygyň bollugyna laýyklykda maňa tarap öwrül» (Zebur 69:17). Bagyşlanma — bu rehimdarlygyň aýan bolmaklygydyr, emma öz rehimdarlygyňy görkezmekligiň başga hem ençeme usullary bardyr.
Ine, Hudaýyň rehimdarlygyny alkyşlaýan Ýeremiýanyň Agysy kitabyndan alnan ýene bir täsin mysal: «Biziň weýran bolmaýşymyz Rebbiň merhemetindendir; çünki Onuň rehimleri tükeniksizdir. Olar her säher täzelenýär; Seniň ynamdarlygyň uly» (Ýeremiýanyň Agysy 3:22–23).
Rehim we söýgi hakynda näme aýtsa bolar? Olar nähili gabat gelýärler? Bagyşlanmanyň rehimdarlykdan gelýändigi hakynda biz bireýýäm gürrüň etdik. Onda rehimdarlyk nämeden gelip çykýandyr? Söýgüden. Näme üçin Hudaý beýle rehimdardyr? «Emma rehime baý Hudaý bizi çäksiz söýgi bilen söýýänligi üçin, ýazyklarymyz zerarly öli hem bolsak, Mesih bilen bilelikde direltdi. Siz Onuň merhemeti bilen gutuldyňyz» (Efesliler 2:4–5). Yzygiderlilige syn edýärsiňizmi? Hudaý söýýär we Onuň söýgüsi rehimlidir, Onuň rehimliligi bolsa ähli beýleki ýagşylyklardan başga-da, bagyşlanmagy berýändir.
Ýöne söýgi rehimden uludyr. Rehim bagyşlamadan uludyr, emma söýgi rehimden uludyr, çünki söýgi diňe bir rehimde däl-de, başga-da ençeme zatlarda beýan edilýändir. Rehim nähilidir bir kynçylyklaryň bar bolanynda aýan edilýändir; söýgi bolsa hiç bir şertsiz hereket edýändir.
Mysal üçin, Ata Özüniň rehime mätäç bolmadyk Ogluny söýýändir. Ata perişdeleri söýýändir we perişdeler hem Atany söýýändir, olaryň hiç biri hem rehime mätäç däldir. Rehim, bu lukman; söýgi, bu dost. Söýgi dostlukdan hereket edýändir; rehim bolsa mätäçlikden hereket edýändir. Söýgi hemişelikdir; rehim bolsa durmuşyň tötänligi üçin saklanylýandyr. Söýgüsiz rehim bolýan däldir. Görýäňizmi, Hudaýyň beýik söýgüsi nähili rehimdarlyk hökmünde bize inýändir?
Soragyň beýleki bir tarapy hem bardyr. Haçanda biz dogry bolup, rehime mätäç bolmanymyzda-da, Ol şonda-da bizi söýmegini dowam etdirýändir. Haçanda rehimiň mundan artyk gerek bolmajak ýeri bolan bakyýetde-de Ol bizi söýer. Emma bu durmuşda söýgi bize rehim görnüşinde inýändir, rehim bolsa öz gezeginde bagyşlamaga eltýändir.
Rehim bilen merhemet nähili gatnaşykdadyrlar? Şu wagt bize hakyky mesihi taglymaty sapagy garaşýandyr, şonuň üçin taýyn boluň. Rehim sözüniň özi özüniň ähli kökleri bilen bile hemişe agyryly gaýgylar we mätäçlikler bilen baglanyşykly bolan kynçylyklaryň bar bolmaklygyny göz öňünde tutýandyr. Emma merhemet gönüden-göni günä bilen baglanyşyklydyr. Rehim elmydam daşky alamatlar bilen iş salyşýandyr; merhemet bolsa kynçylyklar bilen. Rehim jezadan azat bolmaklygy teklip edýär; merhemet bolsa jenaýat üçin bagyşlanmany. Ilki bilen merhemet gelýändir, çünki ol günäni aýyrýandyr, şondan soň rehim jeza aýyrýandyr.
Oňat samariýaly tymsalynda rehim kynçylyklary ýeňilleşdirýär. Merhemet rehimiň aýan bolmaklygyny mümkin edýär. Rehim ýamanlyk bilen iş salyşýandyr, merhemet bolsa ony oňatlyga öwürýär. Rehim agyryny aýyrýar; merhemet ýagdaýy umuman oňatlyga öwürýär. Rehim şeýle diýýär: «Hiç hili dowzah»; merhemet bolsa: «Gökler» diýýär. Rehim: «Meniň saňa haýpym gelýär» diýýär; merhemet bolsa: «Men seni bagyşlaýaryn» diýýär. Munuň yzysüre, rehim bilen merhemet bir teňňäniň iki taraplarydyrlar. Hudaý hem muny, hem-de ony teklip edýändir.
Rehim bilen adalatlylyk babatda nähili? Adamlar şeýle diýýärler: «Eger Hudaý adalatly bolsa, onda nädip Ol rehimli bolup bilýändir?» Eger siz muňa hut şeýle seredýän bolsaňyz, eger Hudaý adalatly, mukaddes we dogry bolsa, onda Ol adalatly hökümden ýüz öwrüp bilermi? Ol: «Men seniň günälidigiňi bilýärin we seniň kän ýamanlyk edeniňi hem bilýändirin, emma şeýle bir rehimdardyryn, hatda seni bagyşlaýaryn» diýip bilermi? Beýle bolup bilermi? Hawa, biler. Näme üçin? Çünki Ol ten bolup dünýä gelip, haçda öldi we Öz üstünde biziň ähli günälerimizi göterdi.
Ol biziň ähli günälerimiz üçin doly töledi. Isanyň haçda öleninde, adalatlygyň talaplary kanagatlandyryldy. Gan akdyrylman günäniň bagyşlanmagynyň bolup bilmeýändigini, ýagny bütin dünýäniň günälerini öz üstüne alyp bilýän kämil gurbanlygyň gerekdigini Hudaý aýdypdy. Isa şeýle gurbanlyk boldy. Adalatlygyň talaplary ýerine ýetirildi. Rehim adalatlygy bozýan däldir.
Hudaýyň rehimliligi hakynda gürrüň etmeklik bilen, men günäni aklaýan nähilidir bir samsyk suwjuklyk hakynda gürrüň etmeýändirin. Şunsuz hem şu günki ýygnaklarda muňa meňzeş zatlar bolýandyr. Edilen günäniň bahasynyň töleneninde, Hudaý ýekeje gezek Özüniň rehimligini dökdi. Emma ýalan, suwjuk rehim hem bardyr we ol adalatlykdan gaçyp, adamlary eden işleri üçin tölemeli bahalaryndan azat etmäge synanyşýandyr. Şawul patyşa Agak patyşa rehim edipdi (1 Şamuwel 15-nji baba seret) we bu Hudaýyň mukaddesligini masgaralamak bolupdy. Dawut hem ýalan rehimdarlyk bildirip, Abşalomy goýberipdi we şeýle etmekligi bilen ol oglunyň ýüreginde garşylygyň tohumlaryny ekipdi (2 Şamuwel 13-nji baba seret). Bu hakynda ýatdan çykarmaklyk gerek däldir. Mezmurçy şeýle diýýär: «Merhemet we hakykat duşuşdy…» (Zebur 85:10).
Hudaý hiç haçan hem rehimdarlyk üçin Özüniň hakykatyny we Özüniň mukaddesligini gurban etmeýändir. Ol diňe adalatlygyň höküm süreninden soň rehimdarlyk edýändir. Eger Abşalom toba edip, Hudaýyň öňünde boýny buruk bolan bolsady, onda ol rehimi tanardy. Emma bu beýle bolmady, çünki onuň ýüregi kesir we tekepbir bolmaklygyna galypdy.
Biziň ýygnaklarymyzda günäde ýaşap, onuň bilen söweşmek hem islemeýän adamlar bardyrlar. Ýöne olar Hudaýdan rehimdarlyga garaşýandyrlar. Ýakup näme diýýändigine gulak asyň:
Çünki kim tutuş kanuny berjaý edip-de, diňe bir zatda büdrese, ol hemmesinde ýazykly bolar. Çünki “Zyna etme” diýen “Adam öldürme” hem diýendir. Indi sen zyna etmän, ýöne adam öldürseň, onda kanuna garşy jenaýatçy bolarsyň. Üstlerinden azatlyk kanuny boýunça höküm çykaryljaklar ýaly şeýle sözläp, şeýle ediň. Çünki rehim etmedige höküm rehim etmez. Rehim höküme garşy magtanýandyr.
Ýakup 2:10–13
Hakykaty we Mesihiň gurbanlygyny terk edýänlere rehimsiz höküm garaşýandyr. Bu ýerde suwjuklyga ýer ýokdur. Eger siz netijeleri hakynda oýlanmaýan günä edýän bolsaňyz we Isa Mesihi yglan etmeýän bolsaňyz, onda Hudaý size Özüniň rehimli bolup, sizi kabul etjekdigini wada berýän däldir. Size rehimsiz höküm garaşýandyr.
REHIMIŇ MANYSY
Şeýlelik bilen, rehim — gaty aýratyn düşünjedir. Rehim bagyşlamadan üstündir, emma söýgüden pes bolup, merhemetden tapawutlydyr. Ol adalatlykdan aýry däldir. Rehimdar adam erbet adamlaryň masgaralaýjy sözleýişlerini diňe bir eşitmän, eýsem olara haýpy gelmeklik bilen aralaşýandyr. Rehimdar adam elmydama haýpy gelmeklikden doly we bagyşlamaga taýyndyr. Onuň ýüregi rehimdar we söýüjidir. Ol günä üçin gözüni ýumar ýaly ýa-da günä eden adamyň gaýgyly görünýändigi üçin günäni jezalandyrman galdyrary ýaly şeýle bir suwjuk däldir.
Dawut şeýle ýazýar: «Erbet adam karz alyp, yzyna gaýtarmaz; emma dogry adam jomartlyk bilen berýändir» (Zebur 37:21). Eger meniň oglum ýanyma gelip: «Kaka, men erbet iş etdim we men muňa gaty ökünýän» diýse, men oňa rehimdar bolaryn. Emma çagalarym heniz kiçi bolanlarynda, men olara şeýle diýdim: «Eger men siziň aldandygyňyzy we erbet hereketleriňizi boýun almandygyňyzy biläýsem, onda menden rehimdarlyga garaşmaň. Siz hökman temmiňizi alarsyňyz».
Lut tarapyndan edilen ýamanlyga seretmezden, Ybraýym öz inisini (Luty) ýesirlikden azat edip, onuň ähli emlägini gaýtaryp bereninde, ol rehimdar boldy.
Doganlary tarapyndan özüne ýetirilen ençeme öýkelerden soň hem olary kabul edip, olaryň ähli mätäçlikleriniň öwezini dolduranynda, Ýusup hem rehimdar bolupdy.
Merýemiň dogany Musa garşy pitne turzup, Hudaý tarapyndan jezalandyrylanynda, Musa uýasy Merýemiň heýwere keselinden sagalmaklygy hakynda dileg etmekligi bilen, ol hem rehimdar bolupdy (Sanlar 12:13 seret). Şawulyň durmuşyny iki gezek saklap, ony öldürmän galdyranynda, Dawut rehimdar bolupdy (1 Şamuwel 24, 26 baplara seret).
Ýüreginde rehimdarlyk bolmadyk adam hakynda 109-njy mezmurda şeýle diýilýändir: «Atalarynyň günäleri hemişe Rebbiň ýadynda bolsun, ejesiniň ýazygy asla öçürilmesin. Reb olaryň ýatlanmagyny ýer ýüzünden kesip taşlar ýaly, ýazyklary hemişe Onuň öňünde bolsunlar» (14–15-nji aýatlar). Näme üçin? Näme üçin beýle höküm? Jogap, ine: «Çünki ol merhemet etmegiň pikirini-de etmän, garyby, mätäji we ýüregi gamlyny öldürjek bolup, aňtap gezdi» (16-njy aýat).
Rehimdar adam ähli zada ýapyşyp, bar zady özüne çekýän adam däl-de, kömek üçin ellerini uzadýan adamdyr. Hudaý biziň jemgyýetimizi dolduran ýamanlyga garşy durmaklyk üçin we ähli bar zadymyzy bermeklige çagyrýan sesini eşidip bilmeklik üçin bize kömek edýändir.
Eger kimdir biri biziň göwnümize degýän bolsa, onda rehimdar, duýgudaş we giň ýürekli bolalyň. Eger kimdir biri ýalňyşýan bolsa, nädogry höküm edýän bolsa ýa-da karzlaryny gaýtarmaýan bolsa, onda rehimdar bolalyň. Biz Gökleriň Patyşalygyna mahsus bolan häsiýetleri görkezmelidiris.
Süleýman şeýle ýazypdyr: «Merhemetli adam öz janyna ýagşylyk edýändir; zalym bolsa özüni gynaýandyr» (Süleýmanyň tymsallary 11:17). Siz dogrudan hem betbagt bolmagy isleýärsiňizmi? Onda zalym boluň. Bagtly bolmak isleýärsiňizmi? Rehimdar boluň. Süleýmanyň nakyllarynda ýene-de şeýle diýlendir: «Dogry adam malynyň janyny gaýgyrýandyr; erbetleriň rehimi hem zulumdyr» (Süleýmanyň nakyllary 12:10). Dogry adam hatda haýwanlara hem rehimdardyr; erbet adam bolsa hemmelere zalymdyr.
Hudaýsyz we erbet adamlaryň tapawutly häsiýetlerini bilmek isleýärsiňizmi? Rimlilere ýazylan hatda şeýle diýlendir: «Olar bütin nädogrulyk, zyna, erbetlik, betnebislik, ýamanlyk bilen doly bolup, içigaraçylyk, adam öldürmek, jedel, mekirlik, bethäsiýetlikden doly, gepçi, töhmetçi, Hudaýy ýigrenýän, tekepbir, öwünjeň, erbet zatlary oýlap tapyjy, ata-enä etagatsyz, pähimsiz, wepasyz, tebigi söýgüsiz we rehimsizdir. Olar Hudaýyň beýle işleri edýänler ölüme mynasypdyr diýen adyl hökümini bilseler-de, bu işleri diňe bir etmek bilen çäklenmän, eýsem, olary edýänleri-de halaýarlar» (Rimliler 1:29–32). Bu diýmeklik biziň jemgyýetimiz umuman rehimsiz diýmekligi aňladýarmy? Şeýle bolýana meňzeýär.
Emma biz, rehim edilenler, nädip rehimdar bolman bilýändiris? Biz näme gazandyk? Eger biziň özümiz şeýle lapykeçlik bilen Hudaýyň rehmine mätäç bolan bolsak, onda nädip biz kimdir birine zalym bolup bilýändiris? Hut şu ýerde biz öz oýlanmalarymyzyň indiki bölümine ýakynlaşýandyrys: Hudaý — biziň rehimdarlygymyzyň çeşmesidir.
REHIMDARLYGYŇ ÇEŞMESI
Hudaý rehimdarlygyň çeşmesidir. Emma diňe biziň seredip geçen dört bagtlylyk parzlaryny kabul edip, olary ýerine ýetirýänler üçindir. Rehimdarlyk aslynda adamzat tebigaty üçin mahsus däldir. Käwagtlar biz ýagşylyga ýagşylyk bilen jogap berýändiris, emma bu biziň üçin kada däldir. Hakyky rehimdarlyga bolan ýeke-täk ýol — Hudaýdan rehimdarlygy kabul etmekdedir, onuň özüňde saklamaklygyň ýeke-täk ýoly bolsa, Mesihiň dogrulygyny kabul etmeklikdir. Bu hakynda Isa aýdypdy. Diňe bagtlylyk parzlarynyň bütin ýoluny geçip, dogrulyga ajygyp-suwsamaklyga başlan ýerimize ýetenimizde, diňe şonda rehimdarlygyň nämedigine düşüneris.
Adamlar bagt agtarýarlar, emma özlerini Hudaýa tabşyrmak islemeýärler. Olar: «… Maňa-da dogruçyl adamlaryň ölüşi dek ölmäge… rugsat et» diýip aýdan ýalan pygamber Balaga meňzeýändirler (Sanlar 23:10). Bir puritan awtory şu ýeri şeýle düşündirýär: «Balak dogruçyl ýaly ölmegi isledi, emma ol dogruçyl ýaly ýaşamagy islemedi». Diňe mukaddes Hudaýa synyk ýüregi bilen ruhy garyplylykda geldi. Onuň dogrulygyny agtarýanlara Ondan rehimdarlyk berilýändir.
Ine, bu babatda mezmurçy näme diýýär: «Çünki gökler ýeriň ýokarsynda nähili belent bolsa, şonça-da Onuň merhemeti Ondan gorkýanlaryň depesinde uludyr» (Zebur 103:11). Biz Hudaýdan gorkýandyrys, biz Mesihe gelýändiris we Hudaý bize Öz rehimdarlygyny berýändir. Ine, näme üçin Reb şeýle diýýär: «Ataňyzyň rehimdar bolşy ýaly, siz-de rehimdar boluň» (Luka 6:36). Bu manyda hiç zat hem Haç bilen deňeşdirilip bilinýän däldir. Çünki hut Haçda Hudaýyň rehimdarlygy bütin dolulygynda aýan bolupdy, hut Haçda Mesihiň baş Ruhany hökmündäki işi amala aşdy (Ýewreýler 2:17 seret). Bu hakda doktor Donald Greý Barnhaus şeýle diýýär:
Haçanda Isa Mesih haçda öleninde, Hudaýyň adamzady halas etmeklik baradaky ähli işi pygamberlik ýagdaýyndan taryhy bolan waka geçdi. Hudaý bize Öz rehimdarlygyny aýan etdi. Indi her bir: «Eý Hudaý, maňa rehim et» diýip dileg edýän adam iş ýüzünde Mesihiň gurbanlygyny Hudaýyň gaýtalamagyny dileýändir. Haçanda Mesih öleninde, Hudaý adamzada Özüniň bar rehimdarlygyny galyndysyz dökdi. Indi Ol biziň bilen merhemet boýunça iş salşyp bilýändir, çünki Onuň rehimdarlygy bize bolelin inendir. Merhemetli çeşme çogup çykmagyny dowam etdirýändir we onuň suwy guraýan däldir.
REHIMDARLYGYŇ DÜÝP ESASY
Rehimdar bolamlyk näme diýmeklikdir? Bu soraga bize Mukaddes Kitabyň ençeme bölekleri jogap berýändirler: Matta 5–6; Rimliler 15; 2 Korintoslylar 1; Galatýalylar 6; Efesliler 4; Koloseliler 3. Bularyň her birinde biz rehimli bolmaklyk hakyndaky çakylygy eşidýändiris. Nädip biz şeýle bolup bilýändiris?
Maddy taýdan rehimdarlyk edip bolýandyr. Mysal üçin, garyp adama pul bermeklik bilen, aç adamy naharlamaklyk bilen, ýalaňaç adamy geýindirmeklik bilen, öýsüz adamy öýümize kabul etmeklik bilen rehimdarlyk görkezip bolýandyr. Köne Äht rehimdarlygyň beýan edilýänliginden dolup daşýandyr. Rehimdar adam ýamanlygy ýadynda saklaýan däldir, hiç haçan ar alýan däldir, başgalaryň ýalňyşlyklaryny hemmeler üçin göz edýän däldir, özgeleriň günäleri hakynda bütin äleme jar çekýän däldir.
Awgustin adamlara şeýle bir rehimdar bolupdyr welin, ähli islegi bar adamlary öz öýüne, näz-nygmatlardan doly saçagyň boýuna çagyrypdyr. Nahar iýilýän stoluň tagtasynda şeýle ýazgynyň bolandygy hakynda gürrüň edýärler: «Kime öz ýakynynyň adyny masgaralamak ýaraýan bolsa, onda beýle adama stoluň başyna geçmän, oraza tutmaklyk oňatdyr».
Öýke-kine saklaýan, özlerinden hoşal bolan, seresap, diňe özleri hakda alada edýänler ýaralanyp ýatan adamdan daşrak bolmaklyk üçin ýoluň beýleki tarapyna geçen ruhany bilen lewä meňzeýändirler. Ýadyňyzda bolsa, şol ýaraly adama rehimdar samariýaly kömek edipdi.
Ruhy taýdan rehimdarlyk edip bolýandyr. Biz adamlara duýgudaşlyk etmeklik, olaryň ýazyklaryny paş etmeklik, olar üçin dileg etmeklik we olara wagyz arkaly ýüzlenmeklik bilen adamlaryň ruhy mätäçlikleri hakynda alada edip bilýändiris.
Birinjiden, biz adamlara gynanç bildirip bilýändiris. Awgustin şeýle diýipdi: «Eger men janyň taşlap giden teniň üstünde aglaýan bolsam, onda nädip Hudaý tarapyndan taşlanan jan hakynda aglaman bilerin?». Öli tenler üçin biz gözýaş baryny dökýäris. Janlar bilen ýagdaý nähili? Bu adamlaryň janlary üçin hem biz şeýle gaýga batýarysmy? Eger men nädogry durmuş bilen ýaşan mesihi bolup, emma ruhy garyp bolan bolsam; eger men özümi günäkär saýyp, öz günälerimi aglap Hudaýyň öňünde duran bolsam; eger men kemsidilen biçäre we ýumşak bolan bolsam; men özümiň başaryp bilmedik zatlarym üçin ajygyp-suwsan bolsam, bularyň baryndan soň men Hudaýyň çäksiz ýüreginden rehimdarlyga we gynanja eýe bolubam, ýöne bu sowgady beýlekiler bilen paýlaşmadyk bolsam, onda bu ýerde many barmyka?
Men daşlaryň astynda ölýän Stefanusyň sözlerini eşidýärin: «…Ýa Reb! Bu günäni olara ýazma!» (Resullaryň işleri 7:60). Ol özüne görgi berýänleriň janlaryny gaýgyrdy. Men hem, siz hem azaşan adamlara haýpyň gelmekligi bilen seretmelidiris. Olaryň öňlerinde özümizi ulumsy tutup, özümizi olardan oňat saýmaly däldiris.
Ikinjiden, biz paş edip bilýändiris. Bize şeýle tabşyryk berlendir: «Özüne garşy bolanlary ýumşaklyk bilen ýola getirmelidir. Hakykatyň bilimine ýeter ýaly, Hudaý olara, belki, bir toba ýoluny açar» (2 Timoteos 2:25). Paş etmek diýmeklik, Hudaýyň bagyşlama berip bileri ýaly, adamlaryň öz günälerine gözlerini açmaklygy aňladýandyr. Olar Hoş Habary eşitmelidirler.
Resul Pawlus Titusa şeýle ýazýar: «…imanda sagdyn bolmaklary üçin olara berk käýe» (Titus 1:13). Men günäkäri aç-açan paş edenimde, onuň jany hakynda alada edýändirin. Şunuň bilen birlikde, söýginiň ýetmezliginde günäkärlemeli däldiris, çünki bize käbir adamlary gorky bilen halas etmeklik buýrulandyr. «Käbirlerini gorky bilen, otdan çekip gutaryň. Käbirlerine bolsa günäli ten bilen hapalanan lybasy-da ýigrenip, rehimdar boluň» (Ýahuda 23). Munda ýekeje damja hem zalymlyk ýokdur; munda söýgi aýan bolýandyr.
Rehim paş edýändir. Günä garşy durmazdan, günälidige garşy durup bilmeklik mümkin däldir.
Üçünjiden, biz dileg edip bilýändiris. Hudaýsyzlaryň janlary üçin dileg etmeklik — rehimdarlygyň işidir. Azaşanlar üçin biz dileg edýärismi? Biz öz ýakynlarymyz üçin dileg edýärismi? Gulak asmazlykda ýaşaýan mesihiler üçin dileg edýärismi? Biziň dilegimiz rehimdarlygyň beýan edilmegidir, çünki ol Hudaýyň merhemetiniň inmegine rugsat berýändir.
Ahyrynda, biz hakykaty wagyz edip bilýändiris. Meniň pikirimçe, Hoş Habary wagyz etmeklik, ölüp barýan janlar üçin siziň edip biljek işleriňiziň iň wajyp we iň rehimdarydyr.
Şeýlelikde, biziň rehimdarlygymyz gynançda, paş etmeklikde, dilegde we hakykaty wagyz etmeklikde beýan edilip bilinýändir.
REHIMDARLYGYŇ NETIJESI
Rehimdarlygyň netijesi rehimdarlyga eýe bolmaklykdyr. Neneň täsin! Bu ýapyk tegelegi görýärsiňizmi? Hudaý bize Öz rehimdarlygyny berýändir, biz rehimdar bolýandyrys we Ol bize Özüniň rehimdarlygyny öňküsinden hem artyk berýändir. Rehimdarlar bilen Hudaýyň rehimdar gatnaşyk edýändigi hakynda Köne Äht gürrüň berýär (2 Şamuwel 22:26 seret). Hut şu pikiri biraz başgaça görnüşde resul Ýakup hem beýan edýär: «Çünki rehim etmedige höküm rehim etmez…» (Ýakup 2:13). Hut şu barada 18-nji mezmurda we Süleýmanyň tymsallarynyň 14-nji babynda hem gürrüň edilýändir.
Şu wagt biz bir-birimizi howply ýalňyşlykdan habardar etmelidiris. Käbir adamlar halas bolmaklyga ýoluň rehimdarlyk işleriniň üstünden geçýändigi hakynda oýlanýarlar. Bu ýalňyşlyk Rim-katolik ýygnagyna degişlidir, çünki olar şeýle tassyklaýarlar: eger biz oňat işleri amala aşyrýan bolsak, onda Hudaý bizden razy bolup, bize rehim edýändir. Bu pikir monastyrlaryň we olar bilen bagtly bolan beýleki zatlaryň döremegine getirdi. Emma halas bolmaklyga ýol beýle däldir. Biz rehimdarlygy gazanyp bilmeýändiris. Hiç hili gazanjyň ýok ýerinde rehimdarlyk eçilýändir, bolmasa muňa rehimdarlyk diýip aýdyp bolýan däldir.
Diňe Hudaýdan rehimdarlyk alan adam rehimdar bolýandyr. Diňe bagyşlanmany alan adam beýlekileri bagyşlaýandyr. Eger siz rehimdar bolsaňyz, siz özüňiziň Hudaýyň perzendidigiňiz hakynda güwälik edýänsiňiz; şonuň üçin hem siz her gezek günä edeniňizde, Hudaý sizi bagyşlaýandyr we her gezek Oňa mätäçlik bilen ýüzleneniňizde, Ol siziň mätäçligiňiziň öwezini doldurýandyr. Ol siz hakynda alada edýändir. Ol rehimdar bolanlara Özüniň rehimdarlygyny bolelin eçýändir, çünki rehimdar adam rehimdarlygy rehimdar Hudaýdan alandyr. Siz rehimdarmy?
Sekizinji bap

«Ýüregi päkler bagtlydyr…»
(Matta 5:8)
Biz Mukaddes Kitabyň bir hakykatynyň ýeňil, beýlekisiniň bolsa kynrak özleşdirilýändigini duýýandyrys, emma şeýle hakykatlar bardyr welin, olar düýpsüz guýa meňzeýändir: olaryň çuňlugy ölçegsiz, mazmuny bolsa gaty uludyr we olar düşünmeklik üçin elýeter däl ýaly bolup görünýändir. «Ýüregi päkler bagtlydyr, çünki olar Hudaýy görerler».
Belki-de, bu täsin parza diňe bir bapda göz gezdirmeklik kimdir biri üçin gödeklik bolup görünýändir, belki-de, hatda Hudaýyň sözüniň güýjüni we çuňlugyny masgaralamak ýaly hem bolýandyr, çünki bu Mukaddes Kitabyň iň beýik aýatlarynyň biridir. Ol Mukaddes Ýazgynyň beýleki ähli ylhamlaryndan hem üstündir. Hudaý bilen şahsy duşuşygyň şerti hökmündäki ýüregiň päkligi — beýik we ahyryna ýetip bolmaýan mowzukdyr we ol gyzyl sapak bilen bütin Mukaddes Kitabyň içinden geçýändir.
Elbetde, ahyryna ýetip bolmaýan zatlar bardyr, emma men iň esasy zada ünsümizi jemläp bilmeklik üçin Hudaýa dileg edýärin. Meniň pikirimçe, käbir ýagdaýlary bize aýdyňlaşdyrmaga kömek edip bilýän soraglardan başlamaklyk oňat bolar.
HAÝSY ÝAGDAÝDA ISA BU SÖZLERI AÝTDY?
Bu sözleriň bagtlylyk parzlaryndaky taryhy düşegi we ýerleşişiniň yzygiderliligi nähilidir? Meniň özüm üçin ýüregiň päkligi baradaky aýat şeýle bir uly manyly görünýär welin, hatda onuň beýleki aýatlar bilen bir hatarda gelmekligi ilkibada geň we nädogry ýaly bolup hem görünýändir. Näme üçin oňa iň oňat ýer, mysal üçin, wagzyň başynda ýa-da ahyrynda ýer berilmändigi üçin men närazylygymy bildirýärin. Şeýlelikde, bu sözleriň aýdylan wagtyndaky taryhy ýagdaýa göz gezdirmekden başlalyň.
Isa Mesihiň döwründe Ysraýyldaky syýasy ýagdaýyň nähili bolandygyny biz eýýän ýeterli bilýändiris, şonuň üçin hem şu wagt biz indi şol döwürdäki ysraýyl halkynyň ruhy ýagdaýyna üns bereris. Esasynda, Dagdaky wagzyň ählisi hut şuňa bagyşlanandyr we 8-nji aýat şu ýerde merkezi bolup durýandyr.
Şol wagtlar uly täsire we ygtyýara eýe bolan fariseýler tarapyndan goýlan agyr ýüküň astynda Ysraýyl bilini bükýärdi. Fariseýler milletiň ruhy ýagdaýyny basyp ýatyrýan zalym kanunçylyk sistemasyny döredipdiler.
Fariseýler Musanyň kanunyny gaty ýoýupdylar. Olar Hudaýyň kanunlarynyň ýerine ýetirilmedik ýagdaýlarynda däp-dessurlary ýerine ýetirmeklik bilen özleriniň ynsaplaryny köşeşdirmäge rugsat bererleri ýaly, täze kanunlary oýlap tapypdylar. Zalym kanunçylyk düzgüniniň astynda bolan halk onuň talaplaryny ýerine ýetirip bilmeýärdi. Eger adam hiç bolmanda käbir parzlary ýerine ýetirip bilse, onda Hudaýyň oňa rehimdar boljakdygyny serdarlaryň özleri çözüpdiler. Hatda munuň hem özleri üçin mümkin däldigini bilip, olar şeýle çözýärler, ýagny eger olar hiç bolmanda bir parzy ýerine ýetirseler, onda Hudaý olara düşünjekdir (Matta 22:36-daky kanunçynyň soragy şu ýerden döräpdi).
Şeýlelikde, halk bu kanunlaryň agramy bilen basylypdy. Halk bu kanunlary ýerine ýetirip bilmeýärdi we netijede onda günäkärligiň ýiti duýgusy we howsalalyk döräpdi. Ýöne Ysraýylda Hudaýa wepaly bolan we Özüni Öz parzlarynda aýan etdi diýip ynanýan adamlar hem bardylar. Meniň pikirimçe, hut şu ýagdaý Ýahýa suwa çündürijiniň üstünligine ýardam eden bolsa gerek.
Günäniň ýükünden ejir çekýän we azatlygy gözleýän adamlar Ýahýany diňlemäge taýyndylar. Onuň ýanyna çöle gelýän adamlaryň yzy üzülmeýärdi we olaryň arasynda hatda fariseýler-de kanunçylar-da bardylar. Bu adamlar lapykeçlik bilen bagyşlanmany, halas bolmany we özleriniň birahat bolan janlaryna teselli agtarýardylar.
Olar özleriniň eginlerine kanunlaryň öňküsinden hem agyr ýüküni taşlaman, bireýýäm bar bolan kanunlaryň ýerine ýetirilmändigini bagyşlaýan Halasgäri we Gutaryjyny gaty küýseýärdiler. Olar özleri üçin Hudaýyň şeýle Halasgäri iberjekdigi baradaky wadany bilýärdiler. Olar Işaýanyň günäleri bagyşlajak, jenaýatçylygy bes etdirjek, olaryň ýalňyşlyklaryny düzetjek Biriniň geljekdigi hakynda aýdan sözlerini berk ýatlarynda saklaýardylar. Ol çyndan ynanyp, Hudaýa sežde edýän azlara geler.
Olar Hezekiýeliň şu pygamberlik sözlerini oňat bilýärdiler, ýagny bir gezek Hudaý geler we olary Öz suwy bilen ýuwar, olar hem arassalanarlar. Ol olaryň tenlerinden daş ýürekleri aýryp, onuň deregine ten ýüregini berer; jenajatlaryndan gutaryp, günälerinden azat eder.
Olara Dawudyň sözleri tanyşdy. Dawut bagyşlanmanyň nämedigini oňat bilýärdi we: «Jenaýaty bagyşlanan we günäsi örtülen adam nähili bagtly!» diýip, şatlykdan aglapdy (Zebur 32:1). Olar bu hakda bilýärdiler, emma şeýle duýguny başlaryndan geçirmeklik olaryň diňe käbirlerine meýesser edipdi.
Bu elhenç ýüküň astynda ah çekip, olar ine şeýle ýaşaýardylar. Şonuň üçin hem Ýahýa suwa çündürijiden Mesihiň, Halasgäriň, Gutaryjynyň gelýändigini eşidip, onuň ýanyna çöle barypdylar. Emma haçanda Ýahýa: «Toba ediň, çünki Gögüň Patyşalygy golaýlady» (Matta 3:2) diýeninde, olar muňa düşünip bilmediler we özleriniň ýüklerinden azat bolup, bagyşlanmany agtaryp bildikleriçe çaltlyk bilen jogap berip bilmediler. Galyberse-de, Isany gören batlaryna olaryň ýürekleri howsaladan dolan ýalydy.
Mysal üçin, geliň, Ýahýanyň Hoş Habaryndaky Nikodimosa syn edeliň. Ol fariseýdi, emma şol bir wagtyň özünde ol akýürek we açykgöwünli adamdy (meniň pikirimçe, hut akýürekliligi we açykgöwünliligi onuň Isanyň ýanyna gelmekligine sebäp bolandyr). Eger diňe Isanyň sözlerinde hakykat bolsa, onda özüniň ýagdaýynyň neneň howpludygyny Nikodimos bilýärdi. Ony beýan etmeklik üçin grek dilinde gaty täsirli dil serişdeleri ulanylandyr: onuň mugallymdygy, Ýahudy ýolbaşçysydygy we Hudaýyň kanunlaryny bilýän adamdygy bellenilip geçilen.
Emma onuň ýüregi howsaladan doludy. Ol Isanyň ýanyna gelip, şeýle diýdi: «Mugallym, biz Seniň Hudaýdan gelen bir mugallymdygyňy bilýäris, çünki Hudaý Özi bilen bolmasa, hiç kim Seniň görkezen alamatlaryňy görkezip bilmez» (Ýahýa 3:2). Nikodimosyň bu sözleri bize onuň pikirlerini we ymtylyşlaryny açýandyr. Ol Hudaýyň iberenini tapdy. Onuň ýüreginde şu sorag ýanýardy: «Seniň Patyşalygyňa girmegim üçin, Hudaýyň ogly bolup, halas bolmany eýe bolmaklygym üçin men nädip dogry adam bolup bilerin?».
Nikodimos bu soragy daşyndan aýtmady. Onuň beýle mümkinçiligi ýokdy. Emma Isa onuň pikirlerini bilýärdi. 3-nji aýatda Isanyň oňa beren jogaby ýazylandyr. Bu täsin dälmi ahyryn? Käwagtlar biziň sorag bermegimiz gerek hem däldir, çünki Ol ähli zady bilýändir. Ol ýöne jogap berýändir. Isa: «Hakykatdan-da, saňa dogrusyny aýdýaryn, gaýtadan dogulmadyk adam Hudaýyň Patyşalygyny görüp bilmez» diýip, Nikodimosy tolgundyrýan soraga jogap beripdi.
Nikodimos öz durmuşyna syn edip, özüne şeýle diýdi: «Men özümiň fariseýdigimi bilýärin we kanuny ýerine ýetirmäge synanyşýandyryn, men Ýahuda ýolbaşçysy, kanunyň mugallymy, emma maňa bu ýeterli däl ýaly bolup görünýär», Ol özüniň günäkärdigini boýun alary ýaly we özüniň kanuny ýerine ýetirmeklikde doly ýeňlişe sezewar bolandygyny boýun alary ýaly dogruçyldy.
Meniň pikirimçe, ençeme ýehudylaryň ýüreklerinde hem edil Nikodimosyň ýüreginde bolup geçýän zatlar bolýardy. Ýöne, elbetde, dini serdarlaryň arasynda Nikodimos azlaryň hataryndady.
Isa täsin ýagdaýda bäş müň adamy doýdurdy we ertesi güni adamlar bilen Onuň gürrüňi Ýahýanyň Hoş Habarynda beýan edilendir:
«Biz Hudaýyň işlerini berjaý etmek üçin näme etmeli?» diýip, Ondan soradylar. Isa olara: «Hudaýyň işi şu: Onuň Iberenine iman ediň» diýip jogap berdi. (Ýahýa 6:28–29).
Aslynda olar näme hakynda Ondan soradylarka? Nikodimosyň sorany hakynda soradylar. «Biz kanuny bilýäris. Biz ähli däp-dessurlary hem bilýändiris. Biz dini däplerden ýadadyk. Emma Hudaýyň işiniň nämeden ybaratdygyny bilmekligimiz üçin biz ýene näme etmeli?»
Olar käbir hakyky zatlary islediler; olar nädip Patyşalyga girmekligi bilmek islediler, çünki kanunyň talaplaryny ýerine ýetirmeklik bilen oňa ýetip bolmaýardy. Olar bu hakynda gowy bilýärdiler.
«Ine, bir kanunçy turup, Isany synamak üçin: “Mugallym! Ebedi ýaşaýşy miras almak üçin, meniň näme etmegim gerek?” diýip, Ondan sorady» (Luka 10:25). Ýene şol sorag, ençeme adamlaryň jogabyny gözlän şol soragy. Bu Nikodimosyň biljek zady — esasy talap nähilidir? Özüňi taşlamaýan günäkär duýmaklykdan we howsalalykdan nädip azat bolmaly? Çünki adam kanunyň esasynda Hudaýa ýaranmak isläp, özüniň ähli sarp edýän güýjüniň biderekdigini boýun alýandyr.
ÇEKIŞME: MUKADDES HUDAÝ WE GÜNÄLI ADAM
Isa bu dünýä iň oňaýly pursatda geldi, çünki Onda jogap bardy. Hudaý mukaddesdir, ol dogrudyr we Onda hiç hili hem günä ýokdur. Hudaý günäli adama halas bolmany teklip edýändir, günäli adam bolsa: «Mukaddes Hudaýyň günäkär adama halas bolmaklygy bermekligi bolup bilýän zatmyka?» diýýär. Akýürekli we hudaýhon ýehudy şeýle diýerdi: «Eger Hudaýyň kanunlaryny ýerine ýetirmäge meniň güýjüm ýetmeýän bolsa, onda men nädip Onuň Patyşalygyna girip bilerin?»
Bu ýerde Isanyň Dagdaky wagzynda jogap beren sorag birinji orna çykýandyr. Hut şu sorag Jeliledäki baýyrlygyň eteginde oturyp, Isanyň sözlerine gulak goýan adamlary tolgundyrýardy (bu hakynda Mattanyň Hoş Habarynyň 5-nji babynda gürrüň berilýändir). Onuň sinagogalarda öwredip, Patyşalygyň Hoş Habaryny wagyz edip we kelleri sagaldyp bireýýäm bütin Jeliläni aýlanandygy we Ol hakda gürrüňleriň ähli ýerlere ýaýrandygy biziň ýadymyzdadyr. Adamlaryň ençemeleri bireýýäm Ol hakda eşidipdiler, Ony görüpdiler, wagyzlaryny diňläpdiler, täsinlikleri hakynda bilýärdiler. Olaryň ählisi hem şol bir soragy berýärdiler.
Bagtlylyk parzlarynyň ählisiniň içinden diňe şu soraga anyk jogap berýändir: «Ýüregi päkler bagtlydyr, çünki olar (autoi, diňe olar) Hudaýy görerler». Bagtlylar, däp boýunça täret edýänler däldirler; bagtlylar, ähli däp dessurlary ýerine ýetirýänler we adamzat işleriniň dinini ykrar edýänler hem däldirler.
Adam özüni beýlekiler bilen deňeşdirip, özüne baha bermekligi başarýandyr. Korintoslylara ýazylan ikinji hat (11-nji bap) özleri üçin baha berilmekligiň ölçegi bolan ýalan pygamberler hakynda gürrüň berýär. Munda fariseýler gaty uly üstünliklere eýediler: eger sen özüňiň içki häsiýetleriňi ýa-da ahlaklygyňy, adamkärçiligiňi, ýagşydygyňy bahalandyrmak isleseň, onda özüňden erbet bolan birini tap we bary ýerbe-ýer bolar.
Ine, fariseý nähili dileg edýärdi: «…Eý Hudaý! Men başga adamlar kimin talaňçy, egri, zynagär we bu salgytçy ýaly-da däldigime şükür edýärin…» (Luka 18:11). Ol özüni özünden pes, erbet, ýigrenç bolan bilen deňeşdirýär. Bu ýerde kynçylyk şundadyr: eger adam özüne baha bermekligi özünden erbet bolan adam bilen deňeşdirmekde gurýan bolsa, onda bu özüňe baha bermekligiň talaplary peselýändir we nusga hökmünde adamlaryň iň ahlaksyzy galýandyr.
Haçanda Hudaý Özüne ýaraýan hereketiň talabyny goýanyndan, Ol biziň nähilidir bir salgyt ýygnaýjydan ýa-da nähilidir bir biderek adamdan oňat bolmaklygymyz hakynda aýtmady. Ol şeýle diýdi: «Eger siz Hudaýy görmek isleýän bolsaňyz, onda siz päk ýürege eýe bolmalysyňyz». Ol Öz wagzyny şeýle jemleýär: «Şeýlelikde, Gökdäki Ataňyzyň kämil bolşy ýaly, siz-de kämil boluň» (Matta 5:48). Älemiň bütin ygtyýarlygyna eýe bolan, mukaddes, dogry we ýeke-täk Hudaýynyň talaby şeýledir.
Kim Patyşalyga girer? Kim göklere barar? Kim Hudaýyň öňünde durmaga mynasypdyr? Kim halas bolan? Kim Hudaýy görmeklige mynasyp ediler? Kim Onuň ýagşylygyny biler? Kim hakyky bagty tanar? Diňe ýürekleri päk bolanlar.
Eger däp boýunça eller, gap-çanaklar we hatda oturgyçlar ýuwulýan bolmasa, onda fariseýler özlerine ýer tapmazdylar. Olar her bir girdejileriniň ondan birini sadaka bermekligiň talaplaryny berk ýerine ýetirýärdiler. Ähli gazanylan zatlardan on bir bölek sadaka berilýänine çenli, olar hiç-de rahatlanyp bilmeýärdiler, emma olar söýgi we rehim ýaly düşünjelere gaty biperwaýdylar. Isa olary paş etdi: «Waý günüňize, eý, kanunçylar we fariseýler, ikiýüzlüler! Çünki siz agardylyp, daşyndan owadan görünýän, ýöne içi ölüleriň süňkleri we her tüýsli murdarlykdan doly mazarlarsyňyz» (Matta 23:27). Reb Özüniň bir sözlemi bilen olaryň ýüzlerindäki ikiýüzlülik örtgülerini aýryp taşlaýar.
BAGTLYLYK PARZLARYNYŇ YZYGIDERLILIGI
Eger bu şeýle wajyp we uly mana eýe bolan parz bolsa, onda näme üçin ol beýleki parzlaryň arasynda şeýle orna eýedir? Elbetde, ol parzlaryň haýsydyr biriniň bahasyny kemeltmeklik mümkin däldir, çünki olaryň ählisi hem gaty wajypdyr. Olaryň hiç birini hem hatardan aýryp bolýan däldir. Olaryň biri beýlekisiniň yzyny dowam etdirip, edil täsin we beýik çeşmä meňzäp, Hudaýyň pikirlerine laýyklykda akýandyrlar. Olaryň haýsysynyň wajypdygyny aýdyp bolýan däldir, çünki olaryň ählisi hem edil bir bütewiligiň bölekleri ýaly deň derejededirler.
Patyşalygyň rahaty bu talaplaryň her birine jogap berýändir, çünki olaryň içinden birini saýlap bolýan däldir. Ilkinji ädimi edip, özüňizi ruhy garyp duýan badyňyza, siz beýlekileriň hem Hudaýyň Ruhunyň hereketi astynda täsin halda amala aşýandyklaryna üns berýänsiňiz. Ilkinji ýedi parzlar täsin birligi emele getirýändirler. Ilkinji üç parzlar dördünjä getirýändirler, dördünji bolsa öz gezeginde ruhy açlyk we dogrulygy küýsemeklik hakynda gürrüň edip, ýetip boljak depeleriň iň ýokarky nokadyny emele getirýändir. Siz ruhuň garyplygyndan başlaýarsyňyz we soňabaka ol öz günäleriňi aglamaklygy geçýändir. Özüňizi günäli duýup, siz synyk ruhly bolup, Hudaýyň öňünde ýumşak bolýansyňyz. Şu pursat siz dogrulyk hakynda dileg edip başlaýansyňyz. Şondan soň Hudaý hereket edip başlaýandyr we siz Onuň rehimdarlygyny, ýüregiňiziň päkligini we parahatlyk döretmeklik sylagyny alýansyňyz. Şeýlelikde, ilkinji üç parzlaryň dördünjä ýol goýanlaryndan soň, soňky üç parz dördünjiden gelip çykýandyr.
Siz ýene bir zatlara üns berdiňizmi? Gürrüň şundadyr, ýagny parzlaryň arasynda nähilidir bir manyly baglanyşyk bardyr, aýratynam, birinji bilen bäşinjiniň, ikinji bilen altynjynyň, üçünji bilen ýedinjiniň arasynda. Şeýle, diňe özüniň biderekdiklerini we gowşakdyklaryny boýun alýan ruhy garyp bolan adamlar (birinji parz) rehimdarlygy görkezip, beýlekilere kömek üçin ellerini uzatmaga taýyndyrlar (bäşinji parz). Öz günälerine aglaýanlar (ikinji parz) päk ýürege eýe bolýandyrlar (altynjy parz). Ahyrynda, ýumşaklar (üçünji parz) parahatlyk döredijiler (ýedinji) bolýandyrlar.
Bagtlylyk parzlarynyň bu täsin we owadan edilip örülmegi Hudaýyň Özüniň pikirleriniň akymyny görkezýändir. Biziň şu bapda seredýän parzymyz wagzyň bütewiligine hem taryhy, hem-de yzygiderlilik taýdan gaty oňat laýyk gelýändir.
ÝÜREKLERI PÄK BOLANLAR ÜÇIN NIÝETLENEN PATYŞALYK
Dünýäde dinleriň diňe iki görnüşi bardyr. Birinji görnüşi  — adamzat işleriniň dini. Dürli-dürlüligiň köplügine seretmezden, bu din elmydama bir esasa eýedir: adamyň özözüni halas edip biljekdigine bolan ynamlylyk. Ikinji görnüşli din bolsa, ähli zatlaryň Hudaýyň erki bilen amala aşýandygyna bolan ynama esaslanandyr. Beýle dine uýýan adam şeýle diýýär: «Men muny başarýan däldirin. Hudaý muny Mesihde amala aşyrdy».
Özüňize laýyk gelýänini saýlaň. Adamzadyň gazananlarynyň ýoly, şeýtanyň ýalan ýoludyr. Her bir märekede göklere bolan rugsady özleriniň güýç-kuwwatlary, ukyplary bilen gazanmaga taýyn adamlar tapylýandyr. Şeýle adamlar Isanyň Dagdaky wagzyny aýdan gününde, Onuň daşyna üýşen märekäniň arasyndadylar. Isa şondaky Öz wagzynda: «Men gaty gynanýaryn, adamlar, emma siz Hudaýy görmäge taýyn dälsiňiz. Siz hiç haçan hem Meniň Patyşalygymda bolmarsyňyz, çünki ol ýüregi päkler üçin niýetlenendir» diýmekligi bilen, ol adamlaryň ýüzlerindäki örtgülerini aýryp taşlapdy.
Aklanar ýaly olaryň hiç zatlary ýokdy, çünki olar zeburyň: «Ine, Sen ýürekde hakykat isleýärsiň» (Zebur 51:6) — diýen aýadyny oňat bilýärdiler. Şeýle-de, olara şu aşakdaky mezmur hem tanyşdy:
Ýer we ondaky bar zatlar, dünýä we onda ýaşaýanlar Rebbiňkidir. Çünki Ol ony deňizler üstünde bina etdi, derýalar üstünde gurdy. Rebbiň dagyna kim çykar? Onuň mukaddes mekanynda kim durar? Elleri tämiz we ýüregi sap adam; onuň ruhy galplyga gönükdirilen däldir, ol hile bilen kasam eden däldir. Ol Rebden ak pata, gutulyşynyň Hudaýyndan dogrulyk alar.
Mezmur 24:1–5
Kim Patyşalyga girer? Bu parzda Isa 24-nji Mezmuryň mazmunyny gysga görnüşde beýan edýär. Eger ýehudylar özleriniň iň söýgüli, özleri tarapyndan iň arşa göterilen pygamberleri bolan Işaýanyň sözlerini ýatlaryna düşüren bolsadylar, onda bu soraga jogap tapardylar. Ine, Işaýa näme diýýär: «Gutarmaz ýaly Rebbiň eli gysga däl, eşitmez ýaly gulagy agyr däl» (Işaýa 59:1). Eger siz halas bolmadyk bolsaňyz, onda bu Hudaýyň eliniň size ýetmän, gysga bolýanlygynda däldir.
Ýöne ýazyklaryňyz siz bilen Hudaýyňyz arasyna aýralyk saldy, günäleriňizi eşitmez ýaly Onuň ýüzüni sizden gizledi. Çünki siziň elleriňiz gandan, hawa, barmaklaryňyz ýazykdan hapalandy. Dodaklaryňyz ýalan sözleýär, diliňiz erbetlik saçýar. Dogrulyga çagyrýan ýok, hiç kim hakykat bilen höküm çykarmaýar; boşluga bil baglap we biderek gepläp, erbetlige göwreli bolýarlar, ýamanlyk dogurýarlar. Ýylanyň ýumurtgalaryndan çaga çykaryp, möý kerebini dokaýarlar; olaryň ýumurtgalaryny iýen öler we döwleninden alahöwran çykar… <…> Çünki jenaýatlarymyz Seniň öňüňde köpeldi, günälerimiz biziň garşymyza güwälik berýär; çünki jenaýatlarymyz ýanymyzda, ýazyklarymyzy bilýäris.
Işaýa 59:2–5, 12
Ine, Işaýa pygamber Hudaý hakda näme diýýär: «Ol adam ýoklugyny gördi, araçy ýoklugyna geň galdy; Öz goly Oňa hemaýatçy boldy we dogrulygy Ony goldady. Çünki Ol dogrulygy sowut kimin geýindi, gutaryş demir papagyny başyna we öç alyş donuny eşik kimin egnine atyp, yhlasy lybas kimin geýindi» (Işaýa 59:16–17).
Bu Mesihiň suratydyr. Hudaý Isanyň döwründäki ýehudylar ýaly: «Hiç bir adam hem ýokmuka? Hiç bir goragçy ýokmuka?» diýip, öz günälerine batyp gygyrýan adamlary gördi. Mesih gelip, halas etmekligiň eşiklerini geýinmelidi. Bu hakda Işaýa aýdypdy: «Siona, Ýakupda günäden ýüz dönderenlere azat Ediji geler» (59:20).
Eger olar Işaýa pygamberiň kitabynyň 59-njy babyny ýatlarynda saklan bolsadylar, onda öz soraglarynyň jogabyny bilerdiler. Eger olar çyndan hem Ezekiýel pygambere ynanan bolsadylar, onda Mesihiň gelip, Öz halkyny haramlyklardan tämizlejekdigini bilerdiler (Ezekiýel 36-njy baba seret). 1-nji Şamuwel kitaby Rebbiň garaýşynyň adamyňky ýaly däldigi hakynda ýatladýardy: «Adam daş keşbe seredýär, emma Reb kalba seredýär» (1-nji Şamuwel 16:7).
Eger biz päk ýürekli bolmasak, onda hiç haçan hem Gökleriň Patyşalygyna girip bilmeýändiris, hiç haçan hem Onuň ýüzüni görüp bilmeýändiris, hiç haçan hem Onuň bagyşlanmasyna eýe bolmaýandyrys, özümiziň Gutaryjymyzy hiç haçan hem bilmeris, halas bolma ýetip bilmän, öz günälerimizde ölýändiris. Hut şunuň üçin, ýagny biziň ýüreklerimizi tämizlemek üçin Isa Mesihiň bu dünýä gelmekligi gaty geňdir.
Haçanda Ol haçda öleninde, biziň günälerimizi Öz üstüne aldy we biziň deregimize jeza çekdi. Özüniň dogrulygyny bize berendigi hakynda Mukaddes Kitap gürrüň berýär. Bu hakykatdan hem täsin çalyşma: Ol biziň günälerimizi alyp, bize Öz dogrulygyny berýär. Eger biz Isa Mesihe ynanýan bolsak, onda Hudaýyň gözüniň alnynda biz arassadyrys. Beýleki hiç biz şertlerde hem bu mümkin däldir.
Ine, bu hakdan Mukaddes Kitap näme diýýär: «Söýgüli Oglunda bize beren şöhratly merhemetiniň öwgüsi üçin, bizi Öz ýagşy niýetli islegine görä, Mesih arkaly öňünden Özi üçin ogullyga belledi» (Efesliler 1:5–6). Diňe Mesihiň biziň ornumyzy alyp, günälerimizi Öz teninde äkideni üçin bize Onuň dogrulygy berlendir. Ynam arkaly Hudaý biziň ýüreklerimizi arassalaýar.
PÄK ÝÜREKLI BOLMAKLYK — BU NÄME DIÝMEKLIK?
Päk ýürege eýe bolmaklyk diýmeklik näme diýmeklikdir? «Ýürek» sözüniň astynda Mukaddes Kitapda elmydama adamyň içki dünýäsi göz öňünde tutulýandyr. Esasanda, bu pikirleniş ýagdaýyna degişlidir. «Ýürek» hiç haçan hem «duýgulary» aňlatmady. Mukaddes Kitap duýgular hakynda aýdanynda, düzgün bolşy ýaly, «içki ýagdaý» ýa-da «adamyň durky» ýatlanylýandyr. Eger ýehudyny käbir duýgular doldurýan bolsa, onda ol içki ýagdaýynyň ýa-da durkunyň tolgunýandygyny aýdardy. Ol güýçli aladalananynda, bu onuň içki dünýäsini tolgundyrýardy.
Ýürek elmydam akyl bilen deňeşdirilýärdi: «Çünki ol içinden nähili oýlanýan bolsa, şeýledir…» (Süleýmanyň nakyllary 23:7). Käwagtlar ýürek sözi erki we duýgulary görkezýändir, emma bu diňe adamyň aňynyň işiniň netijesi bolanynda, şeýle bolýandyr. Mysal üçin, eger meniň aklym bir zatlar bilen çynlakaý meşgul bolsa, onda bu meniň erkime täsir edýändir we ol hem öz gezeginde meniň duýgularyma täsir edýändir. Erk uly çarha meňzeýändir. Akyl ony herekete getirip uly çarh aýlanyp başlanynda, duýgular döreýändir.
Süleýmanyň nakyllary kitabynda şeýle diýlendir: «Bar zadyňdan ilki ýüregiňi gora, çünki ýaşaýşyň gözbaşy şondadyr» (Süleýmanyň nakyllary 4:23). Bu diýmeklik, ýüregiň nähili bolýandygyna seretmezden, ýaşaýşyň öz gözbaşyny ondan alýandygyny aňladýandyr. Pikirler, duýgular we hereketler, bularyň bary ýürekde döreýändir. Efeslilere hatda (6:6) Hudaýyň erkini ýürekden, ýagny päk ýürekden ýerine ýetirmeklik hakynda gürrüň edilýändir. Bar zat ýürekden çykýandyr.
Haçanda biziň Rebbimiz Öz wagzynda ýüregiň päkligi hakynda gürrüň edeninde, erk tarapyndan ýolbaşçylyk edilýän akly göz öňünde tutupdy. Şeýle-de, bu erk duýgulara hem gözegçilik edýändir. Isanyň bu sözleri daşky işleriň we ähli däp-dessurlaryň dogry ýerine ýetirilmelidigini subut edýän fariseýlerdir kanunçylar üçin gaty uly urgy bolupdy. Isa batyrgaýlyk bilen olara garşy çykdy.
Hudaýy adamyň ýüreginde bolup geçýän özgermeler gyzyklandyrýandyr. 51-nji Mezmurda Dawut näme hakynda soraýar? «Mende tämiz ýürek ýarat, eý Hudaý, içime täzeden durnukly ruh ber» (Mezmur 51:10).
«Dogrudan-da, Hudaý Ysraýyla we ýüregi saplara gowudyr» diýip, mezmurçy Dawut şatlanýar (Mezmur 73:1). Hudaý kim üçin gowudyr? Ýüregi saplar üçin.
Eger siz her gün ýygnaga barýan bolsaňyz we ýanyňyz bilen Mukaddes Kitaby alyp, Onuň aýatlaryny ulanýan bolsaňyz, şol bir wagtyň özünde ýüregiňiz arassa bolmasa, onda siz Hudaýyň talaplaryna laýyk gelýän dälsiňiz. Geliň, bu hakykaty Dawut bilen Şawulyň mysalynda seredip geçeliň.
Haçanda Hudaý Şawuly patyşalyga çagyranynda, ol uzyn boýly we görmegeýdi, emma ondan artyk däldi. Şonuň üçin hem Hudaýyň oňa täze ýürek berendigi hakynda 1-nji Şamuwel kitabynda aýdylýandyr (10:9), çünki Şawul iç tarapdan özgermelidi. Emma Şawul öňküleri ýaly Hudaýa gulak asyjy däldi we asyl manysynda Şamuweliň oňa şeýle sözleri aýtmaly wagty ýetip gelipdi: «Şawul, seniň patyşalygyňyň ahyrynyň gelendigi hakynda Hudaý aýdýar. Mundan beýläk sende şalyk bolmaz» (1-nji Şamuwel 15-nji baba seret). Näme üçin? «…Reb Öz göwnünden turýan birini tapyp, ony Öz halkyna hökümdar belledi…» (1-nji Şamuwel 13:14).
Näme sebäpden bu Hudaý üçin şeýle wajyp boldy? Munuň jogaby ýaňky sereden kitabymyzdadyr: «…Adam daş keşbe seredýär, emma Reb kalba seredýär…» (1-nji Şamuwel 16:7). Kim Hudaýyň ýüreginden turýan adamdy? Dawut. Hudaý ony saýlady, çünki onuň ýüregi arassady. Dawut Hudaýa şeýle diýipdi: «Men bütin ýüregim bilen Rebbe şükür edeýin…» (Mezmur 9:1).
19-nji Mezmurda Dawut şeýle diýýär: «Agzymyň sözleri, ýüregimiň oý-pikirleri Seniň göwnüňden tursun, ýa Reb, meniň Gaýam, Halasgärim» (Mezmur 19:14). 26-njy mezmurda bolsa ol şeýle dileg edýär: «Meni syna, ýa Reb, meni barla; göwnümi we ýüregimi sapla. Çünki Seniň merhemetiň gözümiň alnynda. Men Seniň hakykatyňda gezdim» (2-nji aýat). 27-nji Mezmurda bolsa Dawut şeýle diýýär: «Sen “Meniň ýüzümi agtar” diýdiň. Ýüregim-de Saňa diýdi: “Ýa Reb, men Seniň ýüzüňi agtarýaryn”» (8-nji aýat).
Bu öz ýüreginiň sesine gulak asan adamyň sözleridir. «Reb meniň güýjüm hem galkanymdyr. Ýüregim Oňa bil baglady, Ondan kömek tapdym; munuň üçin ýüregim gaty şatlanýar, men aýdymym bilen Oňa şükür ederin» (Mezmur 28:7). Ýüreginiň iň töründen Dawut Hudaýyň küýsäp, Ony agtardy. Munuň netijesi nähili boldy? 57-nji mezmurda ol şeýle yglan edýär: «Meniň ýüregim berkdir, eý Hudaý, ýüregim berkdir; men nagma aýdyp, alkyş ederin» (Mezmur 57:7). Ine, şeýle sežde Hudaý üçin ýakymlydyr; ine, şeýle ýürek — Oňa bil baglaýan ýürek Onuň üçin ýakymlydyr. Dawut durmuşynyň käbir ýagdaýlarynda nädogry hereket edýärdi, emma diňe ýüreginiň Hudaýa ýüzlenýän pursatlarynda beýle bolup bilmeýärdi.
Biziň syn edýän jümlämiziň ýene bir sözi päk sözüdir (grekçe katharos). Içki arassalyk, tämizlik ýa-da päklik hakyndaky gürrüňler biziň dünýämiz tarapyndan şatlyk bilen kabul edilýän zat däldir. Ahlak taýdan arassalygy adamlar içigysgynç, duzsuz, özüneçekiji däl, diňe monastyrlaryň diwarlarynyň içinde ýaşaýan uzyn geýimli geň adamlar üçin mahsus bolan bir zat hökmünde kabul edýärler.
Katharos — katharidzo işliginden bolan sypatdyr we bu katharidzo sözi «hapadan we haramlykdan arassalamagy» aňladýandyr. Şu ýerde bolsa katharidzo «günäden azat bolmaklygy» aňladýandyr. Bu söz latyn dilindäki castus sözi bilen bir umumy köke eýedir we bu castus sözünden iňlis dilindäki chaste (päk, arassa) sözi gelip çykandyr. Haçanda siz psihoanalitige ýa-da Hudaýa ynanýan maslahatça ýüz tytanyňyzda, katarsis arkaly öz ýüregiňizi arassalaýansyňyz.
Katharos sözüniň ýene bir manysynyň bardygyny belläp geçmeklik gaty gyzyklydyr. Onuň «garyşdyrylmadyk, arassa görnüşde, galyndysyz, emeli usulda edilmedik, gaty hilli, süzgüçden geçirilen, ähli hapalardan arassalanan» diýmekligi hem aňladýar diýlen pikir bardyr. Başgaça aýdanymyzda, päk bolmaklyk, bu hiç hili özge garyndylary özünde saklamazlykdyr. Munuň yzysüre, Rebbiň sözleriniň asyl manysy şeýledi: «Men siziň wepalylygyňyzyň we höwesleriňiziň arassa, çynlakaý we hakyky bolmagyny isleýärin. Meniň üçin päk ýürekden çykýan arassa islegler ýakymlydyr».
Nähili bolsa-da, bu ýerde gürrüň biziň ýagdaýymyz, biziň bütewiligimiz we akýürekliligimiz hakynda, ikiýüzlülige we ikigöwünlilige garşydaş bolan akgöwünliligimiz hakydan gidýändir. Ýeremiýa pygamberiň kitabynda şeýle diýlendir: «Olar hemişe Menden gorkar ýaly, ýagşylyk üçin olara we olardan soň ogullryna bir ýürek we bir ýol bererin» (Ýeremiýa 32:39). Dawut: «Ol hem olary sap ýüregi bilen bakdy we ökde elleri bilen olara ýol görkezdi» diýýär (Mezmur 78:72). Biz bu ýerde akýürekli wepalylygy, bitewi bolan bir maksady we arassa hiýetleri görýändiris.
Dagdaky wagzyň dowamyndan görnüşi ýaly, biziň Rebbimiz ýüregiň päkligini aýratyn belläp geçýär: «Hazynaňyz nirede bolsa, ýüregiňiz hem şol ýerde bolar» (Matta 6:21). 24-nji aýatda bolsa, şeýle netije getirilendir: «Hiç kim iki hojaýyna hyzmat edip bilmez…» Hut şu hakynda resul Ýakup hem öz hatynda belläp geçýär: «…Eý günäkärler, eliňizi arassalaň, eý ikigöwünliler, ýüregiňizi saplaň» (Ýakup 4:8).
Rimlilere hatynyň 7-nji babynda resul Pawlus şeýle diýýär: «Hatda günäli tenime garşylyk görkezmäge güýç tapmanymda-da, meniň niýetlerim arassadyr». Eger siz hakyky mesihi bolsaňyz, päklige bolan ymtylyş sizi hiç haçan hem taşlamaly däldir; eger ýüregiňizde bu ymtylyş bolmasa, onda men siziň Hudaýy tanaýandygyňyza güýçli şübhelenýändirin. Siziň ýüregiňizde şeýle isleg barmy? Siziň pikir-niýetleriňiz arassamy?
Piligrimiň syýahaty we Ruhy söweş atly geçginli eserleriň awtory bolan Jon Benýana bir gezek onuň beýik wagyzçydygyny we onuň soňky wagzynyň bolsa hakyky ajaýyp nusgadygyny aýdanlarynda, muňa onuň keýpsizlik bilen: «Sag boluň, meniň wagzym gutaran dessine şeýtan maňa bu hakda bireýýäm aýtdy» diýendigi hakynda şaýatlyk edýärler.
Arassa pikirler dogry hereketlere deňdeş däldirler. Katharos sözi diňe bir pikirlere, niýetlere we isleglere degişli däldir. Arassa niýetli adamlaryň ençemeleri hiç haçan hem Hudaýa gelýän däldirler. Bir gezek men Mehikoda Nuýestra Senýora de Guadalupyň heýkeliniň ýanynda ençeme adamlaryň dyzlaryna çöküp, şeýle ýagdaýda üç ýüz ýardy geçendiklerini gördüm. Netijede olaryň ählisiniň dyzlaryndan gan akýardy. Bularyň bary gaty akýüreklidi, emma gaty nädogrudy.
Elbetde, Ylýas pygamberiň günlerindäki Bagalyň ruhanylary gygyryşyp, özlerine naýzadyr pyçaklar bilen şikesler ýetirenlerinde, gaty akýüreklidiler. Munuň akýürekliligiň alamatydygy şübhesizdir; siz özüňize pyçak bilen şikes ýetirip, özüňiziň dogry ýol bilen gidýändigiňize ynanýansyňyz. Emma katharos sözi diňe bir pikirleriň akýürekli we arassalygyny görkezmän, eýsem ol dogry hereketleri hem aňladýandyr (hut şu hakynda Hudaý aýdypdy). Bularyň ikisi hem deň derejede wajypdyr.
Dogry hereketler niýetleriň we islegleriň netijesidir. Tomas Uotson şeýle diýýär: «Ahlak hem edil günä ýaly öldüriji bolup bilýändir. Eger gämi ýükden çendenaşa doly bolsa, ol gark bolup bilýändir we onuň altyndanmy ýa-da dersden doludygynyň hem parhy ýokdur». Siz: «Men gaty dindar adam we Hudaýa ýaranmak isleýärin» diýýärsiňiz, emma siziň işleriňiz Hudaýyň sözüne laýyk gelmeýän bolsa we ýüregiňiziň päkligi hakynda şaýatlyk etmeýän bolsa, onda siziň islegleriňiz we niýetleriňiz hiç zada-da durýan däldir.
PÄKLIGIŇ BÄŞ GÖRNÜŞI
Päkligiň bäş görnüşi bardyr:
1. Ilkibaşdaky päklik. Beýle päklik diňe Hudaýa mahsusdyr. Yşygyň günden, öllügiň bolsa suwdan gelip çykyşy ýaly, bu päklik hem Hudaýdan çykýandyr.
2. Döredilen päklik. Ol günä batylmazyndan ozal, Hudaýyň ýaradylanyna mahsusdy. Hudaý hem perişdeleri, hem-de adamlary kämil päk edip ýaradypdy. Olaryň ikileri hem bu päkligi saklap bilmediler.
3. Ahyrky päklik. Päkligiň bu görnüşi alkyşlama bilen baglanyşyklydyr. Ahyrsoňy Hudaýyň ähli mukaddesleri kämil päkligi sylag alarlar, biziň ähli günälerimiz diňe bir sözde däl-de, eýsem iş ýüzünde hem ahyryna çenli ýuwlar. Injil şeýle diýýär: «Ýöne Mesih aýan bolanda, Onuň ýaly boljakdygymyzy bilýäris, çünki Ony bolşy ýaly göreris» (1 Ýahýa 3:2).
4. Sylag berlen päklik. Bu bize Mesihiň dogrulygy arkaly berlen, biziň şu wagt eýe bolan päkligimizdir. Eger siz Isa Mesihe ynanýan bolsaňyz, onda Hudaý size bu päkligi berýändir. Haçanda Hudaý mesihi adama seredeninde, Ol şeýle diýýär (men muňa ynamlydyryn): «Seniň ähli zadyň ýerbe-ýerdir; sen Mesihde bütinleý päksiň». Rimlilere ýazylan hatyň 3-nji babynda bize Mesihiň dogrulygynyň berlendigi hakynda gürrüň berilýändir; 5-nji bapda bolsa, Mesihiň amala aşyran işi arkaly biziň aklanandygymyz hakynda aýdylýandyr. Hut şu hakynda Galatýalylar 2:16-da we 2 Korintoslylar 5:21-de hem aýdylýandyr.
5. Iş ýüzündäki päklik. Bu iň çylşyrymly topardyr. Ilkibaşdaky päklik diňe Hudaýa mahsusdyr; diňe Hudaý bize päkligi edil Özüniň sylagy hökmünde berip bilýändir. Wagt geler we Hudaý ähli mukaddeslere päkligi berer. Şu wagt bolsa her bir çyn ýürekden ynanýanlar Hudaýyň alnynda päkdirler. Emma bize sylag berlen päkligiň hakyky, iş ýüzünde bolmaklygy üçin bizden näçe güýç talap edilýändir, şeýle dälmi? Ine, näme üçin resul Pawlus şeýle diýýär: «Eý, söýgüli doganlar, bu wadalarymyzyň barlygyna görä, her hili ten we ruh pisliginden tämizlenip, Hudaýdan gorkmakda mukaddesligi kämilleşdireliň» (2 Korintoslylar 7:1). Bu ýerde resul Pawlus iş ýüzünde aýan bolmaly päklik hakynda gürrüň edýär. Iň oňat ýagdaýynda, biziň üçin bu gara sapak bilen tikilen ak geýimler bolýandyr, emma Hudaý bizi gündelik durmuşymyzda mümkin boldugyndan iň päk ýagdaýda görmek isleýändir. Diňe şeýle iş ýüzündäki Mesihiň päkligine eýe bolanlar Hudaýy görýändirler we olaryň durmuşlary dogry bolup, pikirleri we niýetleri arassa bolýandyr. Eger-de biz şeýle bolmasak, onda biz mesihi däldiris, ýa-da gulak asmazlykda ýaşaýandyrys.

Elbetde, biz bu iş ýüzündäki päklige eýe bolup bilýän däldiris, emma özümiziň kämilsizligimizi nädip ýeňmelidigi hakynda Mukaddes Kitap öwredýändir. Haçanda biz synaga düşenimizde, bizde hapa pikirler döreýändir, netijede bolsa biz gödek we hapa sözleri aýdýandyrys, erbet hereketleri amala aşyrýandyrys we biziň niýetlerimiz hem hapa bolýandyr. Biziň bütin hapalygymyz sözlerimizde we işlerimizde aýan bolýandyr. Emma Mukaddes Kitap bizi synaglara garşy durmaklyga öwredýändir. Efeslilere hatyň 6-njy babyny okaň we Hudaýyň ýaraglaryny dakynyň.
Siz: «Eger men başarmasam näme bolar?» diýersiňiz. Bu soraga resul Ýahýa jogap berýär: «Günälerimizi boýun alsak, Ol ynamdar, adyldyr. Günälerimizi öter, bizi her hili ýamanlykdan arassalar» (1 Ýahýa 1:9). Her gezek siz günä edeniňizden soň toba etseňiz, Hudaý sizi arassalaýandyr. Hudaýyň özümizi arassalaýandygyny bilmeklik, neneň uly ýagşylykdyr!
NÄDIP PÄK ÝÜREK EDINMELI?
Öz ýüregiňizi nädip päk etmeli? Muny özüňiziň özbaşdak edip bilmeýändigiňizi biliň. Bu ilkinji ädimdir. Süleýmanyň nakyllarynda şeýle diýilýändir: «Kim: “Men ýüregimi tämiz sakladym, günämden sapdyryn” diýip biler?» (Süleýmanyň nakyllary 20:9). Hiç kim.
Biziň ýüreklerimiziň ynam arkaly arassalanýandygy hakynda Resullaryň işleri kitabynda aýdylýandyr. Muňa işleriň bilen ýetip bolýan däldir, diňe ynam arkaly mümkindir. Nämä bolan ynam? Bizi günälerimizden arassalaýan Isanyň ganyna bolan ynam. Resul Ýahýa bize şeýle diýýär: «Onuň nurda bolşy ýaly, biz hem nurda gezýän bolsak, onda biri-birimiz bilen şärikçiligimiz bardyr, Onuň Ogly Isanyň gany bizi hemme günälerden tämizleýändir» (1 Ýahýa 1:7).
Siz ýüregi päk bolmak isleýärsiňizmi? Onda Isanyň haçdaky gurbanlygyny we Onuň amala aşyran işini terk etmäň. Zakarýa pygamber şeýle diýýär: «Günä we murdarlygy ýuwmak üçin, şol gün … bir çeşme açylar» (Zakarýa 13:1).
Eger siz mesihi bolsaňyz, onda öz ýüregiňizi Mesihiň sözleri we dileg bilen arassalaň. Ýahýanyň Hoş Habarynda şeýle sözler ýazylandyr: «Meniň size aýdan sözüm arkaly siz indi tämizsiňiz» (Ýahýa 15:3). Elmydam Onuň sözünde bolup, dileg ediň. «Kim kirli zatdan tämiz zat çykaryp bilýär?» diýip soran Eýýubyň sözlerine gulak asyň (Eýýup 14:4). Bu soragyň jogaby bütin älemiň içinde: «Hudaý» — diýip ýaňlanýandyr.
ÝÜREGI PÄKLERE NÄME WADA BERLENDIR?
Ýüregi päkler bilen näme bolup geçýär? Isa Özüniň parzynyň ahyrynda bu soraga jogap berýär: «Olar Hudaýy görerler». Grek tekstinde işlik geljek zamanda durandyr. Bu diýmeklik, «olar elmydam, hemişe Hudaýy görerler». Halas bolmaklykda ýüregi arassalanýanlar bilen näme bolup geçýändigine düşünýärsiňizmi? Olar Hudaýyň alnynda durarlar we Onuň bilen gürrüňdeşlikde ýaşarlar.
Siz Oňa ýetersiňiz, Onuň öz ýanyňyzdadygyna düşünersiňiz, siz Ony ruhy gözleriňiz bilen görersiňiz. «Ýalbarýan, maňa şöhratyňy görkezäý» diýip aýdan Musa ýaly (Çykyş 33:18), Isa Mesih tarapyndan ýüregi arassalanan adam gaýta-gaýta Hudaýyň şöhratyny görer. Hudaýy görmeklik Köne Ähtde adam üçin iň beýik arzuwdy; ýüregiň päkligi ýüregiň gözlerini açyp, Hudaýy görünýän edýändir.
Siz Hudaýy görmek isleýärsiňizmi? Diri Hudaýyň şu wagt we asyrlar boýy öz ýanyňyzda bolmagyny isleýärsiňizmi? Öz ýüregiňizi arassalaň. Wagt geler, siz Hudaýy bolşy kimin görersiňiz (1 Ýahýa 3:2 seret). Isany ýüzbe-ýüz görenimizde, bu neneň täsin gün bolar!
Dokuzynjy bap

«Parahatlyk döredýänler bagtlydyr…»
(Matta 5:9)
Parahatlyk mowzugy bütin Mukaddes Kitabyň içinden geçýändir. Mukaddes Ýazgy Erem bagyndaky parahatlyk suratyndan başlap, bakyýetdäki parahatlyk suraty bilen gutarýandyr. Ýogsa-da, bütin mukaddes kitap taryhyny parahatlyga eýe bolmaklygyň taryhy hökmünde göz öňüne getirip bolýandyr. Adamzadyň günäsi Hudaýyň bagyndaky parahatlygy bozupdy; hut Mesih biziň parahatlygymyz boldy (Onuň Özüniň parahatlygyň çeşmesi bolýandygy üçin, Oňa gelýän her bir öz ýüreginde parahatlyga eýe bolýandyr). Bir gezek Ol edil «parahatlygyň Patyşasy» hökmünde dolanyp gelip, parahatlygyň baky şalygyny gurnar.
Mukaddes Kitapda parahatlyk sözi dört ýüz gezege golaý duş gelýär. Hudaýyň Özüni «parahatlyk Hudaýy» diýip atlandyrýar, ýöne ýer ýüzünde parahatlyk ýokdur. Bu iki sebäp bilen düşündirilýändir: şeýtanyň garşylyk görkezmekligi we adamlaryň gulak asmazlyklary. Perişdeler bilen adamlaryň käbirleriniň günä batanlaryndan soň, parahatlyk dünýäni taşlady.
Emma Hudaý parahatlyk isleýändir. Hudaý adam bilen söweş alyp barmaýar. Hudaý hatda günä eden perişdeler bilen hem söweşýän däldir. Günä eden perişdeler we günäli adamlar — Hudaýa garşy söweş alyp barýanlardyr. Olar tä parahatlygy agtarmaga başlanlaryna deňeç, hiç haçan hem oňa eýe bolup bilmezler.
Şu wagt biz gökleriň bagtlylygyna eltýän ýedinji basgançaga ýetdik. Bu bagta bolan ýeke-täk ýoldur, çünki günä batmaklykdan ýitirilen zatlary dikeldip, olary duýup bilmeklige Hudaý bizi çagyrýandyr. Biz bu ýerdäki ýaşaýşa bir wagtlar ýitirilen parahatlygy dolandyrmaga çagyrylandyrys. «Parahatlyk döredýänler bagtlydyr, çünki olara Hudaýyň ogullary diýler».
Hudaýyň parahatlyk döredýänler diýip atlandyrýan aýratyn adamlary Onuň dünýä iberen ilçileridirler we olar Hobel baýragyna eýe bolanlaryň her birlerinden hem üstündirler, çünki olaryň teklip edýän parahatlygy baky, hudaýlyk we hakykydyr.
Hudaýyň parahatlyk üçin hyzmat çekýän öz ilçilerine «Öz ogullary» diýjekdigini Onuň wada berendigi hakynda Isa aýdýar.
PARAHATLYGYŇ BIDEREK AGTARYLMALARY
Dünýewi parahatlyk döredijiler öz işleriniň netijeleri bilen magtanyp bilýän däldirler. Olaryň şu günki gazanan parahatlyklary ertir dargaýandyr. Syýasatda-da, ykdysadyýetde-de, durmuş üpjünçiliginde-de, maşgala durmuşyndada bizde parahatlyk ýokdur. Bizde hiç ýerde hem parahatlyk ýokdur, çünki ol biziň ýüreklerimizde ýokdur. Ine, gürrüň nämededir. Kimdir biri şeýle diýipdi: «Waşingtonda parahatlyk baglaşylany hakynda köp ýadygärlikler bardyr. Her uruşdan soň täze ýadygärlik bina edilýändir».
Adamlar «parahatlyk» sözüniň astynda uruş hereketleriniň gutaran wagtyndaky taryhyň şöhratly pursatlaryna düşünýändirler. Dünýä jemgyýeti Ikinji jahan urşuna jogap edip, parahatlygy üpjün edýän ýörite guramany döretmekligi makul bildi. Şeýdip, 1945-nji ýylda Birleşen Milletler Guramasy döredildi we onuň şygary şeýledi: «Geljek nesiller üçin urşuň elhençleriniň öňüni alalyň». Şondan başlap, dünýä ýekeje-de parahat güni görmedi. Ýekejesini-de görmedi. Parahatlyk öňküsi ýaly elýetmezligine galdy.
Ýer ýüzünde parahatlyk ýok. Biz bir-birimiz bilen parahatlykda ýaşap bilmeýändiris. Biziň gatnaşyklarymyz gaty ýuka we ýeňillik bilen döwülýändir. Adamlar şu wagta çenli bolmak ýagdaýynda psihiki bozulmalardan ejir çekýärler. Ähli ýerlerde maşgalalar dargaýarlar, mekdeplerde bitertipsizlik höküm sürýär. Edil munuň soňy gelmejek ýaly görünýär. Adamyň ýüreginde parahatlygyň bolmanlygy üçin, onuň içki dünýäsiniň serpikmesi bolan ýaşaýan ýerinde hem bitertipsizlik höküm sürýändir.
Biziň şu bapdaky seredýän täsin aýadymyzda Hudaý parahatlyk döredýänleri täsin ýagdaýda patalajakdygy hakynda wada berýär. Rebbimiziň sözleriniň manysyna oňat düşünmeklik üçin parahatlyk hakyndaky bäş hakykata seredip geçmelidiris.
PARAHATLYK — BU NÄME?
Käbir adamlaryň pikirleriçe, parahatlyk — bu dawa-jenjelleriň we düşünişmezlikleriň bolmazlygydyr. Mazarystanda dawa-jenjel ýokdur, ýöne biz ol ýerde höküm sürýän ümsümlige Hudaýyň parahatlygy diýip bilmeýändiris. Hudaýyň pikiri boýunça, parahatlyk — bu ýöne duşmançylygyň bolmazlygyndan gaty uly bolan zatdyr. Hudaý bu söze başga many berýändir: parahatlyk — bu dogry we sagdyn gatnaşyklary döredýän dogrulygyň bar bolmaklygydyr. Dünýä diňe bir uruşlaryň gutarmagyny däl-de, eýsem duşmanlary hem ýaraşdyrýan dogrulygy hem göz öňünde tutýandyr.
Haçanda bir ýewreý beýlekisine: «Şalom» diýeninde, ol bu sözleri bilen: «Sen urşuň nämedigine asla düşünmersiň» diýmän, eýsem: «Hudaýyň dogrulygy we ýagşylygy seniň bilen bolsun» diýýändir.
Ýaraşmaklyk bilen parahatlygyň arasynda uly tapawut bardyr. Ýaraşmaklyk siziň biraz wagtlap atyşmaklygyňyzy bes etdirýändigiňizi aňladýandyr; parahatlyk bolsa hakykatyň ýeňeninde bolýandyr. Parahatlyk bolanynda bolsa kynçylyklar çözülýändir we garşydaşlar bir-birleri bilen gujaklaşýandyrlar. Harby hereketleri wagtlaýyn ýatyrmaklyk — duşmançylygyň oduny diňe güýçlendirýändir, şeýle ýagdaýda gazanylan parahatlyk bolsa ýagdaýy diňe kynlaşdyrýandyr.
Mukaddes Kitabyň gürrüň edýän parahatlygy elmydama berk we adalatlydyr. Mukaddes Kitabyň parahatlygy hiç haçan hem mümkin bolan ähli baha bilen gazanylýan däldir, emma ähli kynçylyklaryň çözülmegini getirýändir. Ol duşmançylykly taraplaryň arasynda köpri gurýandyr. Bu göreş bilen baglydyr, käwagtlar bolsa agyry we gorky bilen bolýandyr, ýöne ýoluň ahyrynda size hakyky parahatlyk garaşýandyr. Mukaddes Kitap parahatlygy — hakyky parahatlykdyr.
Ýakup şeýle diýýär: «Emma Gökden inen akyldarlyk ilki bilen, sap, ondan soň-da parahatlyk söýüji…» (Ýakup 3:17). Parahatlyk hiç haçan hem adalatsyz ýeňiş gazanýan däldir. Tä iki adamyň özleriniň günälerini, nädogrudyklaryny görýänçäler, tä özleriniň ajydan, ýigrençden doludyklaryny boýun alýançalar we muny Hudaýyň öňünde boýun alyp, düzelmäge başlamankalar, olar hiç haçan hem parahatlyga eýe bolup bilmezler. Şonda arassalanmak arkaly parahatlyk gelýändir.
Ýewreýlere ýazylan hatda (12:14) şeýle diýlendir: «Hemmeler bilen parahatçylykda ýaşamak, mukaddes bolmak üçin tagalla ediň. Mukaddes bolman, hiç kim Rebbi görüp bilmez». Parahatlygy dogrulykdan aýryp bolmaýşy ýaly, ony ýüregiňiň päkliginden hem aýyrmaklyk mümkin däldir (Zebur 85-nji baba seret). Biziň ählimiz hem işimizde, özümizde we ähli ýerlerde biderek dawalardan gaça durmak isleýändiris, emma şunuň bilen birlikde biz hakykaty gurban edýän bolsak, onda öz ynamlarymyzy terk edip, parahatlykdan asla mahrum bolýandyrys we onuň ýerine wagtlaýyn ýaraşygy, urşuň togtadylmagyny we sowuk urşy alýandyrys.
Reb şeýle diýdi: «Meni Ýer ýüzüne parahatlyk getirmäge gelendir öýtmäň. Men parahatlyk däl-de, gylyç getirmäge geldim» (Matta 10:34). Onuň sözleri bagtlylyk parzlaryna edil gaty garşy gelýän ýaly görünýändir. Emma Reb parahatlygy dürli baha bilen getirmeýändigini aýtmak isleýändir. Parahatlygyň gelmezinden ozal urşuň bolmalydygyny Ol bilýärdi.
Haçanda men Hoş Habaryň wagzy hakynda oýlananymda, munuň hakykatdan hem şeýledigine men düşünýärin. Adamlar bagty bilmezlerinden ozal, olar närazy bolup, ýigrenç duýýandyrlar. Olaryň şatlygy bilmekleri üçin ilki bilen erbet duýgulary başlaryndan geçirmäge mejbur etmelidir. Parahatlygyň gelmekligi üçin, ilki bilen gylyç galdyrylmalydyr, çünki bu gylyç arassalygyň, dogrulygyň we mukaddesligiň gylyjydyr. Resul Ýahuda şeýle diýýär: «Eý, söýgüli doganlar, men size ortak gutulyşymyz hakda ýazmak üçin bütin gaýratymy sarp edip, mukaddeslere bir gezek tabşyrylan iman ugrunda göreşiň diýip ýazmaga, nesihat bermäge mejbur boldum» (Ýahuda 3-nji aýat).
Biz käbir zatlara gaty yhlasly seretmelidiris. Şeýlelikde, biz Hoş Habary wagyz edýäris we şunuň bilen birlikde bu dünýäniň rahatlygyny bozýandyrys. Hoş Habar bu dünýä hökümi getirýändir, dawalary we garşylyk görkezmeleri döredýändir, emma bu gapma-garşylyklar Isa Mesihiň ady bilen çözülýän bolsa, hakyky parahatlyk gelýändir. Hawa, belki-de biziň ynamymyz, taglymatymyz we hakykat kimdir biriniň göwnüne degýändir, emma şonda-da biz ýokarda agzalanlary terk etmeli däldiris.
Tersine, biziň maksadymyz paş edýän hakykaty aýtmaklykdyr, çünki şondan soň parahatlyk gelýändir. Eger siziň ýaragyňyz hakykat bolsa, onda siz rahatlygy bozujy, pitneçi bolarsyňyz, sizi dawa-jenjelleriň peýda bolmaklygynda günäkär ederler. Emma başga ýol ýokdur.
Biziň ählimiz hem Mesih üçin ýaşap, bu hakynda şaýatlyk etmäge synanyşýandyrys. Emma biziň parahatlyk döretmeklik synanyşyklarymyza we adamlaryň Hudaý bilen we bir-birleri bilen ýaraşmaklaryna biziň kömek etmeklik islegimize seretmezden, olar bize garşy aýaga galýandyrlar. Adamlar öz günäleri hakynda eşidip, olara garşy göreşmek islemeýändirler. Şeýlelik bilen olar parahatlyga bolan ýolda böwet gurýandyrlar.
Eger biz şeýle ýagdaýda diňe wagtlaýyn ylalaşygy gözleýän bolsak, biz adamlaryň Hudaý bilen ýaraşmaklaryna kömek edip bilýän däldiris. Mukaddes Kitabyň parahatlyk döredijilerine ýakymly sözleri aýdýan ýuwaş, rahat we mähirli adamlar diýip bolmaz. Olar hiç kimiň göwnüne degmek islemediler. Olaryň dogrulyk duýgulary hem ýok, adatlatlygy agtarmadylar diýip hem bolmaz. Beýle adamlara wagtlaýyn ýaraşygy döredijiler we ylalaşykçylar diýip bolýandyr. Adamlar: «Bu adam şeýle bir parahatlygy söýüji» diýýärler, iş ýüzünde bolsa bu: «Onuň hiç hili ynamy ýok» diýmekligi aňladýandyr.
Mukaddes Kitabyň hakyky parahatlyk döredijisi ýiti burçlardan daş durup, status quo saklamaklyga synanyşýan däldir. Ol: «Men bu adamyň erbet hereket edýändigini bilýärin, emme parahatlyk meniň üçin gymmatdyr. Men ony saklamak isleýärin» diýip, öz içinden oýlanmaýandyr. Bu hakyky gapma-garşylykdyr.
Şeýlelikde, hakyky parahatlygyň manysy Hudaýyň dogrulyk tuwalgasyny geýip, biziň wagyz edýän hakykatymyz arkaly gapma-garşylyklary çözmeklikdedir.
PARAHATLYGYŇ BOLMAKLYGYNA 
NÄME PÄSGEL BERÝÄR?
Parahatlyga näme böwet bolup bilýärkä? Eger parahatlygyň manysy dogrulykda we hakykatda jemlenen bolsa, diýmek günä bilen ýalan parahatlyga ýetmekligiň ýolundaky böwetleri bolup durýandyrlar. Ýeremiýa şeýle diýýär: «Ýürek her zatdan mekirdir; ony bejerip bolmaz; muňa kim düşünip biler?» (Ýeremiýa 17:9). Geliň, muny berk ýadymyzda saklalyň. Nädip mekir ýürek özüni beýan edýär? Işaýa bize şeýle ýatladýar: «Reb diýýär: “Erbetlere parahatlyk bolmaz”» (Işaýa 48:22). Ýeremiýa adamyň ýüreginiň mekirdigini tassyklaýar, Işaýa bolsa şol sebäpden hem adamyň ýüreginde parahatlygyň ýokdugy hakynda aýdýar.
Biz adamyň ýüreginiň bozulandygyny we onuň ýamanlykdan doludygyny boýun almalydyrys. Şeýle ýürekde hiç haçan hem parahatlyk bolýan däldir, çünki parahatlyk — mukaddesligiň we dogrulygyň miwesidir. Şonuň üçin hem Ýakup şeýle diýýär: «Parahatlyk döredýänler dogrulyk miwesini parahatlykda ekýändir» (Ýakup 3:18). Parahatlyk döredijiler dogrulygyň miwelerini ekýändirler.
Adamzadyň duşmançylygynyň esasynda günä ýatandyr. Günäni aradan aýryň we gapma-garşylyk bes ediler. Hakyky parahatlyk döredijiler, olar adamlaryň dogrulygy gözlemeklige we Hudaýyň talaplaryna laýyk gelmeklige ymtylmaklaryna kömek edýänlerdirler. Dünýäniň ähli syýasatçylary, döwlet işgärleri, ilçiler, prezidentler we häkimler bilekde jemlenip hem hiç haçan parahatlyga ýetip bilýän däldirler. Bagtlylyk parzlarynyň ilkinji altysyny ýerine ýetirmän, parahatlyk döredijiler bolup bilinýän däldir.
Bary özüňiň ruhy garyplygyňy boýun almaklykdan başlanýandyr (3-nji aýat). Biz ruhumyzda synyk bolup, kömek üçin Hudaýa ýüzlenýändiris, çünki öz-özümize kömek edip bilmeýändigimize düşünýändiris. Onsoň biz ajygyp aglaýandyrys (4-nji aýat), öz günälerimiz üçin ýas tutýandyrys. Biz özümizi gudratygüýçli we mukaddes Hudaýyň öňünde görýändiris we gözýaşlar bilen bize ýumşaklyk gelýändir (5-nji aýat). Biz ruhy açlygy we dogrulygy suwsamaklygy duýup başlaýandyrys (6-njy aýat), şondan soň Hudaýdan rehim alýandyrys (7-nji aýat).
8-nji aýat biziň päk ýürek alýandygymyz hakynda gürrüň berýär we diňe şondan soň biz parahatlyk döredijiler bolýandyrys (9-njy aýat). Haçanda biz parahatlyk döredijiler bolanymyzda, dünýä bizi şatlyk bilen garşy alýan däldir, bu hakynda 10-njy aýat gürrüň berýändir: «Dogrulyk ugrunda yzarlananlar bagtlydyr, çünki Gögüň Patyşalygy olaryňkydyr». Näme üçin beýle bolýandyr? Çünki adamlar Hudaýyň teklip edýän parahatlygy hakynda eşitmek islemeýändirler. Näme üçin? Çünki olaryň eşidýänlerinde hakykat gaty köpdür.
Eger siz dogruçyl bolsaňyz, ýüregi päk bolup, mukaddeslikde ýaşaýan bolsaňyz, siziň ýüregiňizde parahatlyk bolar. Eger dogrulyk, päklik, mukaddeslik siziň nikaňyzda, halkyňyzyň durmuşynda, siziň öýüňizde bar bolsa, onda bularyň ählisinde hem parahatlyk bolýandyr. Bu hakykatdan hem şeýledir. Eger siz dogruçyl bolsaňyz, onda diýmek siz Hudaý bilen, adamlar we özüňiz bilen parahatlykdasyňyz.
Hudaýyň iň adaty, iň synyk ruhly adamlary ulanyp, olary parahatlyk döredijiler edýändigine syn etmeklik neneň täsindir. Ol hiç at-abraýa, hormat-sylaga eýe bolmadyk, atlary hiç haçan hem gazet žurnallaryň baş sahypalarynda duş gelmeýän adamlary beýgeldýändir. Diňe biz dogrulygy adamzat durmuşynyň kada-kanuny hökmünde wagyz edip, onuň hakyky parahatlygy duýup bilmekligine kömek edip bilýändiris. Diňe biz är-aýallary dogrulyga ruhlandyryp bilýändiris we şeýle etmeklik bilen olaryň arasynda parahatlyga we ylalaşyga ýol açýandyrys. Diňe biz adamlary Hudaý bilen parahatlyga getirmeklik üçin, olara Hoş Habary wagyz etmelidiris.
Isa iň beýik parahatlyk döredijidi, emma gapmy-garşylykly ýagdaýlardan gaça durdumy? Beýle däldir. Ýehudylar Ony ölüme berdiler, emma Ol ölüme hem gitdi, çünki ahyrsoňy parahatlygyň geljekdigini bilýärdi. Adamlar parahatlygyň gözleginde ýokary derejeli duşuşyklary gurnap, sansyz-sajaksyz konferensiýalary geçirip, şertnama üstüne şertnama baglaşyp, bir dinden beýleki dine geçip, elinden gelenini edýändirler, emma hiç haçan hem isleýän parahatlyga ýetip bilmeýändirler. Näme üçin? Çünki adamzat oýpikirleri bilen ýerdäki ýagdaýlarda parahatlyga ýetip bolunýan däldir.
Dünýewi adamlaryň köplenç parahatlyk döredýänleri däl-de, tersine, parahatlygy dargadýanlary arşa göterýändiklerine üns berdiňizmi? Biz boksçy sport adamlarynyň bir-birlerini ölere çenli urýandygyna syn etmeklik üçin uly möçberde pul töleýändiris. Dünýäniň patyşalary elmydama esgerleri hormatlaýardylar. Biz güýjüň beýik hudaýynyň öňünde boýun egýändiris. Edermen, garaşsyz, tekepbir, «gaty döwrebap», boýnyýogyn, özünden hoşal adam — ine, biziň gahrymanymyz şeýledir. Şeýle-de, biziň gahrymanlarymyz hökmünde öz hukuklary üçin göreşýän, elmydama täze talaplary öňe sürýän, duşmançylygy gozgaýan we däp-dessurlary ýigrenýän aýallar bolýandyrlar.
Biziň bütin jemgyýetimiz adamyň hukugyny goramaklyk üçin we ony beýgeltmeklik üçin göreş bilen meşguldyr. Psihologlar we psihoterapewtler ýadaman bize şeýle tassyklamany gaýtalaýandyrlar: «Mümkin bolan ähli zady alyň. Hiç kime hem özüňizden hiç zady almagyna ýol bermäň». Şunuň üçin hem mesihileriň Hoş Habaryň parahatlygyny biziň jemgyýetimize getirmekligi gödek garşylyga duçar bolýandyr.
Ýehudylaryň Isa Mesihi söýmändikleri geň zat däl. Olara göreşiji gerekdi. Haçanda Ol: «Parahatlyk döredýänler bagtlydyr» diýeninde, Ony diňleýän adamlaryň geň galmaklyk bilen eginlerini gysandyklaryna men ynamlydyryn. Şu gün hem adamlar mesihileri gorkak we gowşak adamlar hasaplap, olary ýigrenýärler. Eger olar Mesihi wagyz edýän bolsalar, adamlar olara uruş yglan edýärler.
Birnäçe duşmana eýe bolmaklyk, bolup bilýän ýagdaýdyr. Isa Mesih dünýäniň Patyşasydy, ýöne muňa seretmezden, Ol jemgyýetçilik rahatlygyny bozdy (Luka 13:5 seret). Resul Pawlus adamlaryň Hudaý bilen ýaraşmaklaryny wagyz edýärdi. Ol muňa «Hudaýyň merhemetiniň Hoş Habary» diýip aýdypdy. Netijede, ol nirä barsa, hemme ýerde ýigrenç döredýärdi.
Biz garşylykly ýagdaýlara taýyn bolmalydyrys. Edil Mesih ýaly biz hem urgulary kabul etmelidiris. Biz özümizi terk edip, öz haçymyzy göterip, öz ynamlarymyzy batyrgaýlyk bilen öňe sürmelidiris. Eger biz ýiti burçlardan öwrülip geçmek isleýän bolsak, onda parahatlyk döredijiler bolup bilmeýändiris.
Eger men Isanyň isleýän parahatlyk döredijisi bolsam, onda günäde ýaşaýan adamy gören badyma, onuň ýanyna baryp, şeýle diýmelidirin: «Öz ýaşaýşyň bilen sen mukaddes Hudaýy masgaralaýarsyň. Sen Hudaý bilen söweş ýagdaýyndasyň. Men seni Onuň bilen ýaraşdyrmak isleýärin we şonuň üçin hem seniň gözleriňi öz günäňe açýaryn, saňa Isa Mesihiň Hoş Habaryny teklip edýärin».
Hawa, bu batyrgaý. Eger men duşmançylykdaky iki mesihini görsem, onda çetde durmaly däldirin. Hakyky parahatlyk dörediji şeýle diýer: «Siz öz garşylyklaryňyzy dogrulyk arkaly çözmelisiňiz». Parahatlyk dörediji bolmak diýmeklik oňaýsyz ýagdaýlardan gaçmaly diýmekligi aňlatmaýandyr, tersine, kynçylygy çözüp, garşydaş taraplary ýaraşdyrmaklyk üçin eliňden gelenini etmeklik diýmeklikdir.
PARAHATLYK DÖREDIJI
Hakyky parahatlyk dörediji kimkä? Bu hakynda resul Pawlus şeýle diýýär: «Çünki Hudaý tertipsizlik Hudaýy däl-de, mukaddesler ýygnaklarynyň hemmesinde bolşy ýaly, parahatlyk Hudaýydyr» (1 Korintoslylar 14:33). Hudaý parahatlygy dörediji we onuň çeşmesidir. Ondan daşarda parahatlyk ýokdur we bolup hem bilýän däldir. Hudaýyň parahatlyk Hudaýydygy hakynda Täze Ähtde ençeme gezek aýdylýandyr. Ine, muňa birnäçe mysal: «Parahatlyk Hudaýy siziň baryňyz bilen bolsun!» (Rimliler 15:33); Resul Pawlus hem Mesih hakynda «parahatlygyň Rebbi» diýýär (2 Selanikliler 3:16 seret); Ýewreýlere hatyň awtory «parahatlyk Hudaýy» hakynda ýazýar (Ýewreýler 13:20). Günä batylmagyndan başlap (Gelip çykyş 3-nji bap), eger adam parahatlygy edil sylag hökmünde alan bolmasa, ol asla parahatlygy bilmedi. Hudaý Özi bilen kämil rahat gatnaşykdadyr. Mukaddes Üçlügiň şashlary kämil birlikde we ylalaşykdadyr. Efeslilere hatda (2:14) şeýle diýilýändir: «Çünki Ol [Mesih] biziň parahatlygymyzdyr…»
Bir gezek men şeýle waka hakynda okadym: aýrylyşmaklygy çözen är-aýallar öz işleri hakynda kazyýetde çykyş edenlerinde, uruşmaga girişipdirler. Är-aýallaryň dört ýaşly çagasy bu bolýan waka gözleriniň ýaşy bilen seredip duran eken. Birden ol kakasy bilen ejesiniň elinden tutup, olaryň ellerini tä birleşýänçä çekipdir. Bu oglan parahatlyk dörediji boldy.
Aslynda, Mesih hem biziň üçin edil şeýle etdi. Ol biziň Hudaýyň elini öz elimize alyp bilerimiz ýaly, bize dogrulyk berdi. Resul Pawlus bu hakynda şeýle diýýär: «Onuň haçda dökülen gany arkaly parahatçylygy berkarar edip, ýerdäki zatlar bolsun, Gökdäki zatlar bolsun — baryny Özi bilen ýaraşdyrmaga razy boldy» (Koloseliler 1:20). Haçyň özünde parahatlygyň bolmandygyna seretmezden, haç bize parahatlyk getirdi. Bu elnençlik we bitertipsizlik pursadydy, ýöne muňa seretmezden, hut haç dogrulygyň ýoluny açdy. Diňe hut şu dogrulyk hem hakyky parahatlygy döretmäge ukyplydyr.
Şeýlelikde, Hudaý parahatlygyň çeşmesidir, Isa parahatlygyň aýan bolmaklygydyr, Mukaddes Ruh bolsa parahatlygyň ýerde bolmaklygyň araçysydyr. Galatýalylara hatda şeýle diýlendir: «Ruhuň miwesi bolsa söýgi, şatlyk, parahatlyk, sabyr, mähribanlyk, ýagşylyk, sadyklyk, ýumşaklyk we nebsiňe buýurmaklykdyr. Bu zatlara garşy çykýan kanun ýokdur» (Galatýalylar 5:22–23).
Hudaý duşmançylygy ýigrenýändir. Adamlar: «Bu nähili Hudaý bolýanmyş! Siz bu bolýan ähli uruşlara bir serediň!» diýýärler. Hudaýa uruşlar gerek däldir. Näme üçin Ol olary saklamaýar? Çünki bu uruşlary başlan Ol däldir. Bular Onuň uruşlary däldir. Hudaý Ýeremiýanyň agzy bilen şeýle diýipdi: «Çünki siziň üçin niýetlän niýetlerimi Özüm bilýärin, Reb diýýär, olar size gelejek we umyt bermek üçin ýamanlyk däl, parahatlyk niýetleridir» (Ýeremiýa 29:11).
Isanyň sözlerini ýadyňyza salyň: «Bu zatlary Mende parahatlygyňyz bolsun diýip aýtdym. Dünýäde gaýgy-gussaňyz bolar, emma mert boluň. Men dünýäni ýeňendirin» (Ýahýa 16:33). Mesihiler bolan biz Hudaýda bolup, Onda parahatlyga eýe bolup bilýändiris. Goý, töwerekdäki bar zatlar bitertipsizligiň çuňlugyna aralaşan bolsun, emma parahatlygyň Patyşasyny bilýände, özünde parahatlygyň Ruhy ýaşaýanda elmydama hem gaçybatalga bardyr, onda möwç urýan deňziň içinde parahatlygyň adasy bardyr.
PARAHATLYGYŇ ILÇILERI
Biz parahatlygyň ilçileridiris, çünki Mukaddes Kitap şeýle diýýär: «…Hudaý bizi parahat ýaşamaga çagyrandyr» (1 Korintoslylar 7:15). Korintoslylara ýazylan ikinji hatda şeýle diýilýändir:
Herki zat Hudaýdandyr. Ol bizi Mesih arkaly Özi bilen ýaraşdyrdy, bize ýaraşdyrma gullugyny berdi. Ýagny Hudaý dünýäni Özi bilen Mesihde ýaraşdyrdy, ýazyklaryny hasaba alman, bize ýaraşdyrma sözüni berdi. Şeýlelikde, indi hamala Hudaý biz arkaly haýyşw edýän ýaly, biz Mesihiň ilçileridiris. Mesih tarapyndan ýalbarýarys: Hudaý bilen ýaraşyň!»
2 Korintoslylar 5:18–20
Biz göni manydaky Hudaýyň parahatlygynyň ilçileridiris. Bu barada Mukaddes Kitap gaty kän aýdýandyr, mysal üçin: «Ýüregiňizde Mesihiň parahatçylygy höküm sürsün. Siz bir bedeniň agzalary bolup, bu parahatçylyga çagyrylansyňyz. Minnetdar hem boluň» (Koloseliler 3:15); «Her hili düşünjeden ýokary bolan Hudaýyň parahatçylygy Mesih Isada siziň ýüregiňizi, pikirleriňizi gorar» (Filipililer 4:7).
Siz: «Men parahatlyk dörediji hökmünde näme etmelidirin?» diýip sorarsyňyz. Bu ýerde men üç zady belläp geçmek isleýärin:
Birinjiden, özüňiz Hudaý bilen ýaraşyň. Resul Pawlusyň «aýaklaryňyza bolsa parahatlyk getirýän Hoş Habary wagyz etme taýynlygyny geýip, ýeriňizde duruň» diýip aýdyşy ýaly, Hoş Habaryň merhemetini kabul ediň (Efesliler 6:15 seret). Ilki bilen biz Hudaý bilen uruşmaklyk ýagdaýyndadyk, emma haçanda Mesihiň dogrulygy biziňki bolanynda, biz Hudaý bilen ýaraşdyk. Uruş gutardy.
Bu parahatlygy goramaklygy biz borçludyrys. Her gezek biz günä edenimizde, bu parahatlyk bozulýandyr we Hudaý bilen gatnaşygymyz hem üzülýändir. Özümiz bilen Hudaýyň arasynda parahatlygyň dikelmekligi üçin biz dessine öz günämizi boýun almalydyrys.
Ikinjiden, Hudaý bilen ýaraşmaklyga beýlekilere hem kömek ediň. Parahatlyk döretmeklikdäki iň täsin zat, bu biziň Hudaý bilen söweş alyp barýan her bir adamyň ýanyna baryp, onuň Hudaý bilen ýaraşmaklygyna kömek edip bilmekligimizdir. Şeýle adam Isa Mesihe ýüz tutup, Hudaý bilen ýaraşany dessine, ol şol bada biziň bilen hem ýaraşýandyr. Çünki ol Hudaýyň perzendi we biziň hem doganymyz bolýandyr.
Hoş Habary wagyz etmeklik, bu parahatlyk döretmeklikdir. Eger men parahatlyk dörediji bolsam, onda adam bilen Hudaýyň, adam bilen Mesihiň Teniniň arasyndaky duşmançylygyň ahyryna çykmaklyk üçin we ol adamyň parahatlyga eýe bolmaklygy üçin men parahatlygyň hoş habaryny wagyz edýändirin. Şeýle parahatlyk döredijiler hakynda resul Pawlus şeýle diýýär: «…Parahatlyk hoş habaryny, ýagşy zatlaryň hoş habaryny wagyz edýänleriň aýaklary ne ajap!» (Rimliler 10:15). Siz hakyky parahatlyk dörediji bolmak isleýärsiňizmi? Kimdir birine Isa Mesih hakynda gürrüň beriň.
Öz-özlerine ynamly bolan fariseýler Rim bilen duşmançylyk etmäge, hemmeleri öz taglymatlaryna uýdurmaga we adamlary kowalamaga özleriniň hukuklary bar diýip hasaplaýardylar. Olar hemme ýerlerde dawa-jenjelleri we uruşlary ekýärdiler. Olar adamlary ýigrenýärdiler we jemgyýeti toparlara bölýärdiler. Isa olara şeýle diýdi: «Siz ähli zatda hem nädogrusyňyz. Hudaýa ruhy abraýly adamlar gerek däldir; Hudaý üçin Özüne hiç zat hödürläp bilmeýän garyp we günäkär, ýöne parahatlygy agtarýan adam gerekdir».
Üçünjiden, adamlar bilen ýaraşyň; olaryň bir-birleri bilen ýaraşmaklaryna kömek ediň. Bu elmydama hem ýeňil däldir, emma parahatlyk dörediji adamlaryň arasynda köpri gurup bilýändir. Biziň seredýän bagtlylyk parzlarymyzyň soňky aýatlarynda Isa şeýle diýýär: «Şonuň üçin gurbanyňy gurbanlyk edilýän ýere alyp baranyňda, doganyň senden öýke-kinesiniň bardygy ýadyňa düşse [sende doganyňa garşy hiç zat hem ýokdur, emma saňa garşy doganyň bir zatlara eýedir!], gurbanyňy şol ýerde, gurbanlyk edilýän ýeriň öňünde goý-da, gidip öňürti doganyň bilen barlyş, onsoň gelip gurbanyňy bagyş et» (Matta 5:23–24).
Kimdir biriniň özümize garşy duşmançylyk edýändigini bilen ýagdaýymyzda, Hudaý biziň ýygnaga gatnap, Oňa sežde etmekligimizi isleýän däldir. Mattanyň Hoş Habarynyň bäşinji babynyň soňunda Isa biziň öz duşmanlarymyzy söýmekligimizi, özümizi näletleýänlere pata bermekligimizi, özümizi ýigrenýänlere ýagşylyk etmegimizi we özümizi yzarlaýanlar üçin dileg etmegimizi tabşyrýar. Näme üçin? Çünki şonda biz Göklerdäki Atamyzyň ogullary diýen ada eýe bolýandyrys (Matta 5:45 seret).
Eger-de biz hatda duşmanlarymyz bilen hem ýaraşmaklygy başarýan bolsak, şonda Hudaýyň ogullary bolýandyrys. Bu parz bize «Hudaýyň ogullary» diýen ady wada berýändir. Käwagtlar munuň üçin gymmat bahany tölemeli bolýandyrys, käwagt bolsa bu hiç-de mümkin däldir. Şonuň üçin hem resul Pawlus şeýle ýazýar: «Oňardygyňyzdan ähli adamlar bilen oňşukly ýaşamak barada eliňizden geleni aýamaň» (Rimliler 12:18; kursiw meniňki. — J. M.).
Käwagtlar adamlar bize gulak asmaýarlar, emma bu biziň olar bilen ýaraşmaklyk hakyndaky pikirlerimizi taşlamalydygymyz aňladýan däldir. Isa şeýle diýýär: «…araňyzda parahatlyk bolsun» (Markus 9:50). Bu biziň ýanýoldaşlarymyza hem degişlidir, şeýle dälmi? Eger siziň Hudaýa sežde etmegiňize bir zatlar päsgel berýän bolsa, onda siz öz äriňiz ýa-da aýalyňyz bilen gatnaşyklaryňyzy ara alyp maslahatlaşmalysyňyz, bolmasa, resul Petrusyň aýdyşy ýaly, siz «dilegleriňizde bökdemelere» eýe bolarsyňyz (1 Petrus 3:7 seret). Äri aýalyna: «Bolýar, mähribanym, bu barada mundan artyk gürrüň etmäliň, aýratynam ýygnaga bolan ýolda: şu gün irden biz Hudaýa sežde etmelidiris ahyryn!» — diýen ýaly sözleri aýdanynda, wagtlaýyn ýaraşyga däl-de, hakyky parahatlyga ymtylma bolmalydyr. Bu parahatlyk däl-de sowuk uruşdyr. Siz bu gapma-garşylygy hökman çözmelisiňiz.
Parahatlyk döredijiler boluň. Belki-de, munuň bahasy siziň üçin gymmat bolar, belki-de, siz munuň üçin görgi hem görersiňiz, emma parahatlygy döretmäge çagyrylanlaryň ykbaly şeýledir. Isa şeýle hereket etdi, Ol bolsa biziň üçin nusgadyr.
Biz parahatlyk döredijiler bolmaklygy sabyrlylyk bilen öwrenmelidiris. Haçanda men bir adam bilen gürrüňdeş bolanymda we biziň bir-birimize hiç hili ýakynlaşmamyz bolman, diňe taglymatyň soraglary boýunça käbir dürli pikirlenmeler bolanynda, men oňa hiç haçan hem: «Men saňa ýene bir zatlary aýtmalydyryn!» diýmeýärin. Men öz pikirlerim bilen ol adamyň ýüregine düşüp, öz pikirimi onuň kabul etmegine zorlukly çemeleşmek islemeýärin. Men oňa hiç haçan hem: «Dogan, Hudaý seniň maňa gulak asmagyňy isleýär…» diýmeýärin. Ýok, men elmydama hem ylalaşyga gelmäge synanyşýandyryn, çünki gatnaşyklary gurmaklyk üçin parahatlygyň ýeke-täk esasdygyny men bilýändirin.
PARAHATLYK DÖRETMEKLIGIŇ SYLAGY
Eger siz parahatlyk dörediji bolanyňyzda, näme boljakdygy sizi gyzyklandyrýarmy? Parzyň aýtmagyna laýyklykda, siz Hudaýyň ogullary diýen ada eýe bolarsyňyz. Şundan başga beýik at bolup bilermi ahyryn?
Men özümiň Makarturdygyma, köne şotland nesliniň wekilidigime şatdyryn. Meniň neslimde general barby, hatda millioner hem bardy (bu maňa hiç-de täsir etmedi!). Men kakamyň ogly bolmaklygyma we Hudaýyň beýik adamynyň agtygy bolmaklygyma gaty begenýändirin. Emma ýekeje zat hem Hudaý ogly diýen at bilen deňeşip bilýän däldir.
Hudaýyň ogullary diýilmeklik — parahatlyk döredijileriň sylagydyr. «Ogullary» grekçe huios, ýöne bu «çagalary» sözüni aňladýan tekna däldir. Tekna sözi diňe ata-ene duýgusynyň ýylylygyny berýändir. Huios sözi bolsa hormaty, abraýy, aýratyn orny göz öňünde tutýandyr. Diýmek, Isa Mesih diňe bir Hudaýyň bize bolan söýgüsi hakynda däl-de, eýsem Hudaýyň ogullary adyna eýe bolmaklygyň beýik abraýy hakynda aýdýar!
Ata hökmünde men öz öýümden çagalarymy has gowy görýändirin. Hudaýyň öýi — älemdir. Ol meni Öz öýünden hem artyk söýýändir. Men çagalarymy ähli emlägimden hem artyk söýýändirin. Ýakup üçin özüniň iň kiçi ogly bolan Benýamyn dünýädäki ähli zatlardan hem gymmatlydy (Gelip çykyş 44:30 seret).
Hudaý hakynda hem şeýle diýip bolýandyr, çünki Onuň ýüregi size we maňa bolan uly söýgüden doludyr.
Biz Onuň perzentleridiris. Hudaýyň Bizi Özüniň gözüniň göreji kimin goraýandygy hakynda Mukaddes Kitap gürrüň berýär. Çünki gözüňiň göreji adam teniniň iň goragsyz bolan bölegidir. Eger gözümize bir zat gaçaýsa, onda biz ejir çekýändiris.
Hut şeýle duýgulary Hudaý hem başyndan geçirýändir. Kim Onuň perzentlerine el galdyrýan bolsa, onda ol adam barmagy bilen Hudaýyň gözüne dürtýän ýalydyr. Malaky pygamberiň kitabynda biz Onuň hazynasy diýlip atlandyrylandyrys (Malaky 3:17 seret). Hudaýyň bize baky at berjekdigi hakynda Işaýa pygamber aýdýar (Işaýa 56:5 seret). 56-njy mezmurda biziň gözýaşlarymyzy Hudaýyň Özüniň gaplarynda saklaýandygy hakynda aýdylýandyr. Bu gaty haýran galdyryjy dälmi ahyryn? Gadymy ýewreý däbine laýyklykda, aglaýan adam özüniň neneň ýas tutandygyny görkezmeklik üçin, öz gözýaşlaryny bir aýratyn çüýşejige ýygnaýan eken. Hudaý biziň gözýaşlarymyzy öz perzentleriniň gören görgüleriniň subutnamasy hökmünde Öz gaplarynda saklaýandyr.
Emma iň täsin zat bize ölümden soň garaşýandyr: «Takwalarynyň ölümi Rebbiň nazarynda gymmatdyr» (Mezmur 116:15). Biz dogrudan hem Hudaý üçin gaty gymmatdyrys, çünki biz Onuň perzentleridiris. Ol bizi patyşalar, ruhanylar we mirasdarlar diýip atlandyrýar; 16-njy mezmurda Ol bizi mertebeliler diýip atlandyrýar (3-nji aýada seret). Biz «hormatly maksatlara ýaraşykly» gaplar diýlip atlandyrylandyrys (2 Timoteos 2:21 seret); Hudaýyň bize Öz ýanynda oturmaga rugsat berjekdigi hakynda Mukaddes Kitap bize gürrüň berýär (Ylham 3:21 seret). Biz edil kakasynyň dyzyna dyrmaşyp çykýan çagajyklar kimin bolarys.
Hudaýyň ogly bolmaklygyň nämedigi hakynda siz haçanda bolsa bir wagt oýlanypmydyňyz? Hudaý siziň gowşaklyklaryňyza we günäleriňize merhemet bilen seredip, Ol sizi çäksiz, baky söýgi bilen söýýändir. Hudaý siziň gaty bir kämil bolmadyk hyzmatyňyzy hem kabul edýändir. Hudaý siziň her bir mätäçligiňiziň öwezini doldurýandyr, sizi howpdan goraýandyr, size Özüniň baky hakykatlaryny aýan edýändir. Ol sizi bagyşlaýandyr we her bir günäňizi her gün bagyşlamagyny dowam etdirýändir.
Hudaýyň Özüniň eýe bolan zatlarynyň ählisiniň mirasdarlarynyň biziň özümizdigini yglan etdi. Hudaý elmydama biziň ýagşylygymyz üçin hereket edýändir. Ol bizi baky ölümden hem goraýandyr. Ol bize gökleri sowgat berýändir.
Hudaýyň hakyky oglunyň parahatlyk döredýänlerdiklerini siz ynamlylyk bilen aýdyp bilýänsiňiz.
Onunjy bap

«Yzarlananlar bagtlydyr…»
(Matta 5:10–12)

1-nji bölüm
«Dogrulyk ugrunda yzarlananlar bagtlydyr, çünki Gögüň Patyşalygy olaryňkydyr. Men zerarly sögülen, yzarlanan, nähak ýere her hili gybatyňyz edilen mahaly siz bagtlysyňyz! Şat boluň, begeniň, Gökde aljak sylagyňyz uludyr, çünki sizden öňki pygamberler-de şeýle yzarlandylar».
Meni bagtlylyk parzlaryny ýerine ýetirýän adamyň şol bir wagtyň özünde hem parahatlyk dörediji, hem-de hemmeleriň rahatlygyny bozujydygy, şu sebäpli hem yzarlanmalara we kowalanmalara duçar bolýandygy hakyndaky ýokarda agzalan setirler uly tolgunma getirýändir. Biz bu hakda Isanyň aýdanlaryny ýadymyza salýandyrys. Isa şeýle tassyklapdyr, ýagny Ol edil dünýäniň Patyşasy hökmünde geldi, emma muňa seretmezden, Ol dünýä parahatlyk däl-de, gylyç getirendir (Matta 10:34).
Haçanda siz bagtlylyk parzlaryny öwrenip, olary berk ýerine ýetirýän adamy göz öňüne getireniňizde, siz özüňizi biraz erbet duýýansyňyz, şeýle dälmi? Bu mümkin däl ýaly görünýän talaplary günde ýerine ýetirip ýaşap bolarmyka? Bu ýokary talaplara laýyk gelip bolarmyka? Kim üçin bu elýeterkä? Ähli ynanýanlar muny başararmykalar?
Belki-de, Hudaý bize edil agaçdan, daşdan ýa-da çüýşeden edilen nähilidir bir mukaddeslere seredişi ýaly seredýärmikä? Meniň pikirimçi, ýok. Meniň pikirimçe, Dagdaky wagzyndaky bu çykyşynda Isa hakyky mesihiniň suratyny beýan edýändir. Elbetde, bu kämil suratlandyrmadyr. Emma adamyň günäkär bolýandygy üçin Hudaý hiç haçan hem Öz talaplaryny pese düşürýän däldir. Hudaý tarapyndan goýlan talaplara Mesihde ýetip bilmekligi üçin, Hudaý adama ýöne Mesihi berýändir.
Biziň bireýýäm göz ýetirişimiz ýaly, Hudaýyň talaplary bilen sazlaşykda ýaşan adam hakykatdan hem bagtlydyr, hakykatdan hem patalanandyr. Mukaddes Ruhdan hakykatdan hem doglan her bir adam bireýýäm ýüregindäki bu şine bilen Isa Mesihe gelýändir. Bu şineleriň bolsa neneň gowşak we kiçi bolýandyklarynyň hem parhy ýokdur. Belkide, bu häsiýetleriň şineleri bireýýäm siziň durmuşyňyzda özlerini aýan edendir we şonuň üçin hem olaryň güýje girip, sizi Mesihe meňzeş edenlerine çenli olary ösgertmeklik wajypdyr.
Bu parzlary biz iň pes derejede ýerine ýetirmeklige ukyply bolsak gerek. Eger biz bir gezek synyk ruh bilen we öz günälerimizi aglap Mesihiň ýanyna gelip, özümiziň ruhy açlygymyzy hem-de dogrulyga suwsaýandygymyzy bilip, boýnyburuklyk bilen mukaddes Hudaýyň öňünde baş egip rehimi, tämizligi ýa-da Hudaý bilen ýaraşmaklygy agtaran bolsak, bularyň bary biziň bilen bolup geçen bolsa, onda diýmek biz bireýýäm Hudaýyň Patyşalygyna girendiris.
Indi bolsa bu şineler ösüp, güýje girmelidirler we olaryň kiçi we gowşak bolýandyklaryna seretmezden, olar siziň durmuşyňyzy kesgitläp, gerekli ugra tarap ugrukdyrar.
SEKIZINJI PARZ — ÖŇKI ÝEDI PARZYŇ JEMIDIR
Eger siz ýedi basgançagyň ählisini geçen bolsaňyz, onda diýmek siz sekizinjä galmaga taýynsyňyz: «Dogrulyk ugrunda yzarlananlar bagtlydyr, çünki Gögüň Patyşalygy olaryňkydyr». Haçanda biz Hudaýyň isleýşi ýaly ýaşamaklyga başlanymyzda, agyry we görgülere duş gelýändiris. Biz parahatlyk döredijiler bolýandyrys, emma şol bir wagtyň özünde rahatlygy bozujylar hem bolýandyrys.
Resul Ýakubyň sözlerine gulak goýalyň: «Eý doganlar, dürli synaglara uçranyňyzda, muny uly begenç saýyň, çünki imanyňyzyň barlanmagynyň çydam döredýänligini bilýänsiňiz. Kämil hem doly bolup, hiç bir ýetmeziňiz bolmaz ýaly, çydam işiňi kämil etmelidir» (Ýakup 1:2–4). Resul Petrus şeýle ruhlandyrýar: «Mesihde Öz ebedi şöhratyna çagyran bütin merhemetler Hudaýy az wagtlaýyn görgi göreniňizden soň, sizi kämilleşdirer, berkider, güýçlendirer we gurar» (1 Petrus 5:10).
Hakyky mesihiniň bagtlylyk parzlarynda agzalyp geçilen ähli häsiýetleri ýamanlygyň we günäniň dünýäsinde ýigrenç döredýändir. Ruhy taýdan garyp bolanlar bilen dünýä gürrüňdeş bolup bilýän däldir, çünki ol tekepbirligiň we diňe öz-özüňi söýmekligiň ruhy bilen doldurylandyr, ol diňe özüniň üstünlikleri we gazançlary bilen meşguldyr. Dünýä günäler üçin ýas tutmany hiç-de bilýän däldir; ähli zadyň ajaýypdygyna ol öz-özüne ynandyrmaga dyrjaşýandyr. Dünýä pes göwünlilige döz gelip bilýän däldir, çünki tekepbirlige sežde edýändir. Ol ýumşaklyga çydap bilýän däldir, çünki ýumşak adam özüniň hiç kimdigini bilýändir we öz güýji bilen gazanyp bolmaýan zady agtarýandyr. Dünýä rehim, tämizlik we parahatlyk döretmeklik hakynda asla hiç zat hem bilýän däldir. Bu mesihi häsiýetler dünýäniň gymmat tutýanlarynyň hataryna hiç-de girip bilýän däldir.
Birnäçe ýyl munda ozal Cosmopolitan (1978 ýylyň fewral aýy) žurnaly barlagyň netijelerini çap edipdi. Ol barlagyň maksady hakykatdan hem bagtly adamlaryň nähilidiklerini anyklamakdan ybaratdy. Netijeler şeýledi: bagtly adamlar beýlekilere oňat gatnaşyk edýändir, emma beýlekiler üçin özlerini bermeklige ýykgyn edýän däldirler; bagtly adamlar erbet duýgulary ýa-da başdan geçirmeleri döredýän zatlara gatnaşmak islemeýärler; bagtly adamlar özlerine ynamlydyrlar we bu ynamlylyk özlerine mahsus bolan öz-özüňe ýeterli bolmaklyga esaslanandyr.
Gaty geň galdyryjy. Fariseýiň hakyky suraty! Bu kesgitleme bagtly adama Isanyň beren kesgitlemesine göni gapma-garşydyr. Ol bagtly adamyň öz-özüne ynamly bolanyň däl-de, özüniň garypdygyny we hiç zada eýe däldigini görendigini aýtdy. Isanyň pikiriçe, bagtly adam — bu tekepbir däl-de, ýumşakdyr; öz-özünden hoşal bolman, mukaddes Hudaýdan aýyrýan günäleri üçin ýas tutýandyr; özüniň ejizdigini boýun alyp, boýnyburuklyk bilen Hudaýa ýüz tutýandyr; rehimdar bolup, yzarlanmalara seretmezden, parahatlyk döredýändir.
Indi biz dünýewi gözýetim bilen Hudaýlyk hakykatyň arasynda neneň çuňňur uçudyň bardygyny aýdyň görýändiris. Dünýäniň mesihilik bilen çaknyşan ýerinde elmydama duşmançylyk we gapma-garşylyk peýda bolýandyr, günäkärlemeler we yzarlamalar başlanýandyr. Eger siz bagtlylyk parzlarynyň ilkinji ýedisini ýerine ýetirýän bolsaňyz, onda hakykat üçin hökman görgi görersiňiz.
Biziň soňky parzymyzy düzýän üç sany böleklere seredip geçeliň: yzarlanmalar, wada we täze içki höwes. Birinjiden başlalyň.
YLALAŞYKSYZ GARŞYDAŞLAR WE YZARLANMALAR
10-njy aýatda yzarlanmalar hakynda umumy aýdylýandyr: «Yzarlananlar bagtlydyr…», 11-nji aýat bolsa has aýdyň suraty görkezýändir: « Men zerarly sögülen, yzarlanan, nähak ýere her hili gybatyňyz edilen mahaly siz bagtlysyňyz! Ýöne käbir tapawutlara seretmezden, aýatlaryň ikisi hem bir parzy düzýändirler. Parzyň iki bölegindäki gürrüňiniň netijesi 10-njy aýadyň ahyrynda getirilendir: « Gögüň Patyşalygy olaryňkydyr».
Näme üçin biz biz parzda iki patany görýändiris? Meniň pikirimçe, çünki ejir çekýänleri hem, yzarlanylýanlary hem patalaýandyr. Ejir çekip, dogrulyk ugrunda yzarlananlar we Hudaýyň ady üçin sögülýänler kimlerkä? Biziň okan bölegimizde bu hakda gürrüň ýokdur, emma muny aňmak kyn däldir.
10-11-nji aýatlardaky pata alýanlar 3–9-njy aýatlardaky pata alanlardyrlar. Olaryň ählisi hem bagtlylyk parzlary boýunça ýaşaýan Patyşalygyň raýatlarydyrlar. Ilkinji ýedi parzy nähili ýerine ýetiren bolsaňyz, şonça-da sekizinji parzdaky gürrüňi edilýän bagtlylygy datmaklyk size miýesser edýändir.
Resul Pawlus özüniň Timoteosa ýazan hatynyň ikinjisinde geljegiň suratyny beýan edýär we bu biziň döwrümizi ýada salýar. «Gören azardyr görgülerimi, meselem, Antakiýa, Konýa we Listrada başymdan geçenleri berk yzarladyň. Men nähili azarlara döz geldim!» (2 Timoteos 3:11). Resul Pawlus özüniň Isa Mesih hakynda şaýatlyk edip, Patyşalygyň ogly kimin ýaşandygy üçin görgüler görendigi hakynda ýazýar.
12-nji aýatda resul sözüni dowam etdirip, şeýle diýýär: «Mesih Isada Hudaýyň ýoluna mynasyp ýaşamak isleýänleriň bary azar çeker». Ine, bu size Mesihe meňzeş bolanyň görgi görjekdigine kepilnama. Özüniň beýleki hatynda resul Pawlus gaty ýönekeý pikiri aýdýar: «Şol wagt tene görä doglan Ruha görä doglana nähili azar beren bolsa, şu wagt hem şeýle» (Galatýalylar 4:29). Şondan bäri hiç zat hem üýtgemedi. Tä biziň mesihilerdigimizi hiç kimiň bilmeýänine çenli, biz ähli zatda üstünlige eýe bolýandyrys, emma mesihi ýaly bagtlylyk parzlaryna eýerip başlanymyzda bolsa, mesihi ýaly günäni paş edip, ýagny Onuň görgülerini paýlaşyp, bu dünýäde dogry ýaşap başlanymyzda bolsa, tenden dogulanlaryň ruhdan dogulanlary yzarlap başlaýandyklaryny tizara göz ýetirýändiris.
Bu dünýäde şeýtana we onuň yzyna eýerijilere garşylyk görkezip ýaşamaklyk diýmeklik, bizden Hoş Habary kabul etmeýänler tarapyndan bolan yzarlanmalara duçar bolmaklygy aňladýandyr. Mesihiň parzlary boýunça ýaşamaklyk, mundan başga ýene näme bu dünýäni gaharlandyryp bilýändir? Isanyň ýerde ýaşanynda hem edil şeýle bolupdy. Hiç bir adamda hem Isa Mesihdäki ýaly söýgi ýokdy. Käbirleri Onuň söýgüsine jogap berdiler, käbirleri bolsa hatda Onuň parahatlygyna hem girdiler. Emma şu wagta çenli Onuň görlüp-eşidilmedik söýgüsine, rehimdarlygyna, sahylygyna, mylaýymlygyna, parahatlygy söýüjiligine seretmezden, Ony hemme ýerde adamzadyň ýigrenji garşy aldy.
Näme üçin? Çünki Ol hiç haçan hem ylalaşyga gitmedi. Dogruçyl adamlaryň durmuş beýanlaryna serediň we siz olaryň elmydama özleriniň dogruçyllyklary üçin ejir çekendiklerine göz ýetirersiňiz. Bu dogruçyl Habylyň özüniň hudaýsyz dogany tarapyndan öldürileninde başlapdy. Hawa, hudaýsyz dogany Hudaýy söýýän doganynyň dogrulygyna çydap bilmändi. Dogrulyk üçin elmydama beýik baha tölemeli boldy.
Puritan ýazajysy bolan Tomas Uotson bu babatda özüniň duýgularyny gaty çeper beýan edýär:
Dogruçyllaryň ýürekleriniň neneň ýumşak, rehimdar we päk bolýandygyna seretmezden, dogruçyllyk hiç haçan hem olary görgülerden halas edip bilmeýändir. Olar özlerini saz gurallaryny goýup, olaryň deregine haç almaly bolarlar. Göklere bolan ýol tikenlerden doludyr we gan bilen boýalandyr… Eger siz Mesihiň yzyna eýermekligi çözen bolsaňyz, onda muny bilip goýuň: siz gamçy we gylyç bilen duş bolarsyňyz. Goý, haç biziň ynamymyzyň nyşany bolsun.
YZARLANMALAR BIZIŇ HALAS 
BOLANDYGYMYZYŇ SUBUTNAMASY KIMINDIR
Nähili bolýandygyna seretmezden, yzarlanmalar biziň halas bolandygymyzyň iň dogry şaýatlygydyr. Mukaddes Kitap şeýle diýýär: «Çünki Mesihiň hatyrasyna Oňa diňe iman getirmek däl, eýsem, Onuň ugrunda görgi görmek hem size berlendir» (Filipililer 1:29). Şu sözlerden öň näme diýilýändigine üns bereliň: «Bu bolsa olara heläk boljaklaryny, size-de gutuljagyňyzy görkezýän belgidir. Bular hem Hudaý tarapyndyr» (28-nji aýat).
Başgaça aýdanymyzda, haçanda biziň Hoş Habarymyzy, bizde ýaşaýan Mesihi we biziň ýaşaýşymyzy ýirgenip, duşmanlarymyz bize garşy aýaga galanlarynda, munuň olar üçin näletdigini we olara döwzahyň garaşýandygynyň subutnamasydygyny biliň. Biziň üçin bolsa bu halas bolmaklygyň alamatydyr. Eger Hudaýyň halas bolan perzentleri ýaly ýaşap, bu dünýäniň duşmançylykly gatnaşygyna duş gelýän bolsaňyz, diýmek siz hakykatdan hem halas bolanlarsyňyz.
Ine, resul Pawlusyň islegi nähilidir: «…bu muşakgatlar zerarly hiç kim …» (1 Selanikliler 3:3). Biz yzarlanmalardan gorkmaly däldiris. Näme üçin? Jogap ýaňky aýadyň yzyndadyr: «…sebäbi biziň munuň üçin oturdylandygymyzy özüňiz bilýänsiňiz». Hudaýyň niýeti şeýledir. Biz ähli zatda Mesihe meňzeş bolmalydyrys: söýgüli we ýigrenji bolmaly, abraýly we näletli bolmalydyrys. 4-nji aýatda resul Pawlus şeýle diýýär: «Siziň ýanyňyzdakak hem muşakgat çekjegimizi öňünden aýdypdyk. Bilşiňiz ýaly, şeýle hem boldy» (1 Selanikliler 3:4).
Resul Pawlus mesihiň ykbalynyň şeýledigi hakynda aýdýar. Pawlus şeýle diýýär: biziň Mesih üçin görgi görmelidigimizi siz bilýärdiňiz we biziň görgülerimiz, bize görgi berýänleriň näletleriniň şaýatlygydyr.
Eger biziň durmuşymyzda bar zat rahat bolsa, eger hiç kime päsgel bermeýän bolsak, hiç kimiň rahatlygyny bozmaýan bolsak we biziň töweregimizde hiç hili gapma-garşylyk bolmasa, onda öz-özümizden soramalydyrys: biziň bilen ähli zat ýerbe-ýermi?
Şu gün biz, Demirgazyk Amerikasynda ýaşaýanlar, öz ynamymyz üçin döwlet tarapyndan hiç hili yzarlanmalara duçar bolman, oňat şertlerde ýaşaýandyrys. Ýogsa-da, bary üýtgäp bilýändir. Emma nirede ýaşaýan hem bolsaňyz siz Hudaýyň halas bolan perzendiniň durmuşy bilen ýaşap, parzlary ýerine ýetirýän bolsaňyz, siz Gökdäki Ataňyza gulak asyp, Mesihiň dogrulygyny dünýä aýan edýän bolsaňyz, onda hemişe hem şeýtanyň gaharyny getirýänsiňiz.
Biziň pikirimize görä, dünýäde mesihilere bolan gatnaşygyň üýtgändigi zerarly, biz özümiz üçin begenip bilýändiris, çünki biz tanymal adamlar bolup bilýändiris; mesihileriň arasynda hatda meşhur adamlar hem bardyrlar; mesihiler jemgyýet tarapyndan kabul edilip, onuň bir bölegi bolýandyrlar. Emma munuň sebäbi dünýäniň üýtgändiginde däl-de, biziň öz talaplarymyzy pes edendigimizdedir. Biziň aramyzda şeýle adamlar bar welin, olar özlerini mesihiler diýip atlandyryp, bu ada mynasyp ýaşaýan däldirler, olar nädogry durmuş alyp barýandyrlar. Eger bu şeýle bolmasady, onda olaryň azatlykda gezýän jemgyýetleri olary bireýýäm çete çykarardy.
Edil dünýä bize sabyrly bolan ýaly bolup görünýändir, emma iş ýüzünde bolsa biz oňa sabyrly bolandyrys. Biz at-abraýy, şöhraty, adamlaryň hormatyny agtarýandyrys. Emma eger biz Hudaýa ýakymly bolan dogry durmuş bilen ýaşaýan bolsak, onda dünýä bize duşman bolup, ýigrenip başlar. Elbetde, bu ýerden biziň ählimiziň bütin ömür yzarlanýanlar bolýandygymyz gelip çykýan däldir. Mesih bu dünýäniň özi üçin gurbanlygy biziň aramyzdan saýlajakdygy hakynda aýdýar. Bu dünýäde dogry durmuş bilen ýaşaýanlaryň ählisi iru-giç duşmançylykly bakyşlara duş gelýändirler. Nämäniň oňatdygyny aýtmaklyk gaty kyndyr: diriligiňe oda ýakylmaklykmy ýa-da diňe adamlara ynamyňyzyň ýaramaýanlygy zerarly, siziň işiňizdäki üstünlikleriňiz üçin hiç bir basgançaga göterilmän, bütin ömrüňi gara işçi bolup geçirmekligimi? Ýa-da Mesihe ynamly bolandygyňyz üçin bütin ömür yzarlanmalara duçar bolmaklygymy? Ýa-da siziň öz goňşy adamlaryňyzyň gybatlaryna goşulman, olaryň günälerini paş edýänligiňiz üçin olar tarapyndan terk edilen bolmaklygymy?
Elbetde, bularyň baryndan gaça durup, hiç hili yzarlanmasyz durmuşy başymyzdan geçirip hem bolýandyr. Munuň üçin, birinjiden, dünýäniň talaplaryna laýyk gelip, dünýäniň ahlagyny kabul etmelidiris. Dünýädäki adamlaryň ýaşaýşy ýaly, ýagny olaryň degişmelerine gülüp, olaryň gyzyklanmalaryny söýüp, olaryň Hudaýyň üstünden gülenlerinde, biz hem gülüp ýaşamalydyrys. Hudaýyň adynyň boş ýere agzalýandygyna gözümizi ýummalydyrys. Olaryň günälidikleri hakynda, Isa Mesihsiz olaryň ölüme gitjekdikleri hakynda, hiç haçan hem döwzahyň adyny tutman, ahyrsoňy olara ölümiň garaşýandygyny hem agzamaly däldiris!
Men siziň yzarlanmalary görmejekdigiňize wada berýändirin. Eger siziň saýlawyňyz şeýle bolsa, onda özüňizden soraň: sizde ynam barmy? Belki-de, siz gulak asmazlykda ýaşaýan mesihisiňiz, belki-de, siz asla mesihi bolman, diňe Isanyň şu sözlerini ýadyňyzda saklansyňyz: «Kim Menden we Meniň sözlerimden utansa, Ynsan Ogly-da Özüniň, Atasynyň we mukaddes perişdeleriň şöhraty bilen gelen mahaly ondan utanar» (Luka 9:26). Reb şeýle-de: «Ähli adamlar sizi taryplan mahaly waý halyňyza!..» diýdi (Luka 6:26). Muny ýadyňyzda saklaň. Eger dünýä sizi halaýan bolsa, onda siz özüňiz hakdaky hakykaty bilýän dälsiňiz: siz özüňiziň mesihidigiňizi gizleýänsiňiz ýa-da siz asla mesihi dälsiňiz.
Isa adamlara bagtlylyk parzlaryny aýdyp, Öz hyzmatyna ýaňy girişen badyna, Ony bireýýäm ýigrenipdiler. Fariseýler «daşaryk çykyp, Ony nähili heläk etmek barada Hirodesiň tarapdarlary bilen maslahat geçirdiler» (Markus 3:6). Ol heniz Özüniň Patyşalygynyň esasy kanunlaryny aýan edip ýetişmänkä, Oňa garşy ýigrenç tolkunlary bada-bat möwç urup başlady. Fariseýlere we märekä ýüzlenip, Isa şeýle diýdi: «Gulak asyň, Men size göni aýdýaryn: Meniň Patyşalygymda ýaşamaklyk üçin hiç zat tölemek gerek däldir. At-abraýa, şan-şöhrata, sylagdyr artykmaçlyklara, hemmeleriň goldawyna we söýgüsine garaşmaň. Eger siz Meniň Patyşalygyma girmek isleýän bolsaňyz, onda hökman görgi görmelisiňiz. Siz bu hakynda bilmelisiňiz».
Biz bu mowzuk hakynda köpräk wagyz etmelidiris; biz adamlara özleriniň edil dünýädäkiler ýaly ýaşamaklaryny Hudaýyň islemeýändigini we munuň üçin gymmat bahany tölemeli boljakdyklary hakynda aýtmalydyrys. Dagdaky wagyzdan dört ýüz ýyldan gowrak wagt geçeninden soň, Tertulliýanyň ýanyna bir adam gelip, oňa şeýle ýüzlenipdir: «Men Mesihe geldim, emma men näme etmelidigimi bilmeýärin. Meniň işim bar, ýöne men ol işiň dogrudygyna ynamly däldirin, emma men bir zat edip ýaşamalydyryn ahyry!» «Dogrudanam ýaşamalymy?» diýip, Tertulliýan jogap deregine sorap beripdir.
Bizde saýlaw ýokdur. Biziň ýeke-täk saýlawymyz — Mesihe wepalylykdyr, hatda ölmeli bolaýanynda-da. Özleriniň Mesihe bolan wepalylyklary üçin ilkinji mesihileriň nähili töleg töländiklerini bilýärsiňizmi? Şol wagtlar Hudaýlary ýeke-täk diri Hudaý bolmadyk milletleriň ybadathanalarynda dürli hudaýlaryň şanyna köpsanly baýramçylyklar we şagalaňlar gurnalýar eken. Bu oturlyşyklar dostlaryň resmi bolmadyk duşuşuklaryna meňzeýär eken. Ol ýerde saz çalynýardy, gelen adamlar tans edýärdiler we gurbanlyklar hem berýän ekenler. Soňabaka ýagdaý şeýle bolupdyr: hudaýlaryna gurbanlyk getirýän adamlar gurbanlyk etini boş ýere ulanmaklyk islemändirler we şunuň üçin hem olar etden ruhanynyň paýyna bölüp aýyrmak maksady bilen öldürilen haýwanyň tüýlerini otda ýakyp, galan bölegini bolsa şadyýanlygy dowam etdirmeklik üçin özlerini alýan ekenler. Şeýle adamlar mesihiler bolup, özlerinden soraýan ekenler: Men dostlarym bilen näme iş edýärin? Butlar üçin niýetlenen eti men iýmekligimi dowam etdirerinmi? Şatlanmagym üçin men ýene-de butparazlaryň ybadathanalaryna gatnamagymy dowam etdirerinmi? Ýa-da bularyň baryny taşlamaklyk üçin men töleg tölemeli bolarynmy? Hut şeýle saýlaw şu gün hem biziň öňümizde durandyr.
Mesihi bolan ýehudyny masgaralama bilen sinagogadan kowup bilerdiler we hatda maşgaladan kowup, ähli zatlaryny elinden hem alyp bilerdiler.
Eger biz Patyşalykda ýaşamaklygy isleýän bolsak, onda adamlaryň toparynyň arasynda özümiziň ýeke boljakdygymyzy biz bilmelidiris. Hut şonuň üçin hem biz bir-birimize gaty mätäçdiris.
MESIHILIGIŇ BIRINJI ASYRLARYNDAKY YZARLANMALAR
Şol öňki wagtlarda hem mesihiler öz ynamlary üçin gymmat baha tölemeli boldular. Olaryň käbirlerini ýolbarslara taşlaýardylar, beýlekilerini oda ýakýardylar. Neron mesihileri sakgyç bilen dolap, gijeki gezelençler üçin olardan diri çyralar edipdir. Ol mesihileri ýyrtyjy haýwanlaryň derisine büräp, olaryň üstlerine aw awlaýjy itleri goýberdýän eken we itler olary dilim-dilim edýän eken.
Mesihileri taýaklap öldüripdirler, diriligine olaryň derilerini aýrypdyrlar, üstlerinden eredilen gurşun guýýan ekenler, tenleriniň iň duýgur ýerlerine gyzgyn demir basýan ekenler, gözlerini oýýan ekenler, tenleriniň aýratyn böleklerini kesip, gözleriniň alnynda bişirýän ekenler, ellerini we aýaklaryny oda basyp, şol bir wagtyň özünde sowuk suwa guýýan ekenler, şeýdip olaryň görgülerini uzaldýan ekenler.
Rimliler Isanyň «Meniň tenimi iýiň we ganymy içiň» diýen sözlerine esaslanyp, mesihileri adam iýmeklikde günäkärläpdirler. Taňry agşamy wagtynda bir-birlerini iýýärler diýip, olar mesihilere töhmet atypdyrlar. Olar mesihileriň söýgi agşamlary masgaralaýjy edip, olary zynadyr keýpihorramlykda aýyplapdyrlar. Hatda mesihileriň bir-birleri üçin parahatlygyň nyşany bolan ogşamaklyk hem kanuna garşy hereket diýlip atlandyrylypdyr.
Mesihileri Rimiň ýakylmagynda günäkärläpdirler, olara jenaýatçylar hökmünde seredipdirler, çünki olar ahyrynda Hudaýyň ähli zady ot bilen ýakjakdygy hakynda gürrüň edýärdiler (2 Petrus 3:10 seret). Şonuň üçin hem Rimiň ýakylmagyny mesihileriň üstlerine ýöňkemeklik gaty aňsatdy.
Mesihiligiň birinji asyrlardaky yzarlanmalarynyň taryhy bize köp zatlary açyp bilýändir. Isanyň döwründe Rim imperiýasy Britaniýa adalaryndan tä Ýefrat derýasyna çenli we Germaniýanyň demirgazygyndan tä Demirgazyk Afrika çenli bolan aralygy öz içine alýardy. Bu şol wagtdaky bar bolan bütin dünýäni öz içine alýany ýalydy. Rimlileriň iň uly aladasy, imperiýalaryň birleşdirilmegidi. Olar bütin Rim imperiýasynyň birliginiň nyşanynyň diňe kaýsar, imperatoryň ýeke-täk adam bolup biljekdigine düşünýärdiler.
Şonuň üçin hem kaýsary hudaý etmelidi. Eger hemmeleri oňa sežde etmeklige we kaýsara edil Hudaýa bolşy ýaly hormat goýmaklyga mejbur etseň, onda ähli ýerde onuň adyna ybadathanalar gurup bolýandyr, bu bolsa bütin uly imperiýany birleşdirmäge kömek edýändir. Ilki bilen bularyň bary haýal amala aşyrylýardy, emma birnäçe ýyldan soň imperatoryň hakyky şahsy tassyklanylypdy. Her ýyl hökmany bolan kaýsar üçin däp kabul edilipdi: oňa laýyklykda, hoşboý yslar ýakylyp, «Kaýsar hudaýdyr» diýen sözler aýdylýardy.
Hoşboý ys tütedenleriň ählisi şahadatnama alardylar. Ol şahadatnama libellus diýlip atlandyrylýardy. Diňe şondan soň bu şahadatnama eýe bolanlar özleriniň isleglerine görä islän hudaýlaryna sežde edip bilýärdiler. Rimliler üçin nähilidir bir birleşdiriji zat hökmandy we şeýle zat hökmünde kaýsaryň şahsyýeti boldy. Mesihiler bolsa diňe bir zat diýip bilýärdiler: «Isa — biziň Rebbimiz» we şonuň üçin hem olaryň hiç birleri hem libellus almaýardylar. Netijede bolsa, olar öz Hudaýlaryna bikanun sežde edýärdiler.
Olar Mesihi saýlaýardylar. Olar ylalaşyga gitmeklikden ýüz öwürdiler. Olar gozgalaňçylar, pitneçiler, jenaýatçylar, imperiýanyň birligine howp boldular. Bir şahyr bolsa olary «ýeke-täk jenaýatlary Isa Mesihe ynanmaklary bolan burça kowlan adamlaryň toparjygy» diýip atlandyrypdyr. Olar öz ynamlary üçin dürli görgüleri başlaryndan geçirmäge taýyndylar. Siz muňa taýynsyňyzmy?
YZARLANMALARYŇ ÜÇ GÖRNÜŞI
Biziň jemgyýetimizde mesihilere beýle sabyrly gatnaşyk etmekleriniň ýeke-täk sebäbi, bu biziň öz talaplarymyzy peseltmegimiz bolmagy mümkindir. Biz elmydama dünýä bilen ylalaşyga gidýändiris. Yzarlanmalaryň hökman boljakdygy hakynda Isa bagtlylyk parzlarynda duýduryş beripdi. Bize nähili yzarlanmalar garaşýarka? Ine, 11-nji aýatda näme diýilýändir: «Men zerarly sögülen, yzarlanan, nähak ýere her hili gybatyňyz edilen mahaly siz bagtlysyňyz!» Bu ýerde yzarlanmalaryň ähli üç görnüşleri hem sanalyp geçilýändir: sögülmek, yzarlanmak we nähak ýere gybatyň edilmekligi.
Yzarlananlar diýlip terjime edilen grek dilindäki işlik dioko işliginden düzülendir we «kimdir biriniň yzyndan ylgamaklyk», «kowmaklyk» diýmekligi aňladýandyr. Soňabaka bu işlik «ysgyndan düşürmek, halys etmek, kemsitmek» diýen mana eýe boldy. Asyl manysynda Isa şeýle diýdi: «Kemsidilenler bagtlydyrlar. Kimi dogrulyk üçin kemsidýän bolsalar, şolar bagtlydyrlar».
Bu ýerde gürrüň beýleki ähli bagtlylyk parzlaryndakysy ýaly adamyň durmuş ýagdaýy hakynda gidýändir. Şeýle durmuş ýagdaýy yzarlanmalara duçar bolmaklyga taýynlygy göz öňünde tutýandyr. Şeýle durmuş ýagdaýyny eýeleýän adam gorkmazak we batyrgaýdyr. Ol şeýle diýýändir: «Men bu dünýäde Mesihiň özüme buýruşy ýaly bolaryn. Men bu dünýä Mesihe ýakymly bolanlary aýdaryn. Eger meni munuň üçin yzarlaýsalar, goý, şeýle-de bolsun».
Biziň seredip geçýän aýadymyzyň grek tekstinde ulanylan işlik yzarlanmaga ylalaşýanlaryň sabyrly bolmaklaryny görkezýändir. Diňe …ylalaşanlar bagtlydyrlar. Şu ýerde ulanylan işlik hereketiň netijesiniň häzirki wagtda dowam edýändigini görkezýändir. Mesihiň parzlary boýunça ýaşaýşyň netijesi — ynanýanyň synyk ýüregi bilen ähli ýagdaýlary kabul etmeklige bolan üýtgewsiz ylalaşygydyr. Meniň pikirimçe, hut şu-da biziň iň gowşak ýerimizdir.
Meniň özüm üçin bu ýeňil däldir. Men aýdanlarymy elmydama ýerine ýetirýän däldirin; erbetlige garşy durup, ony paş etmeklik üçin maňa köplenç batyrgaýlyk ýetişmeýär; dünýäniň yşygy we duzy diýlip atlandyrylmaklygym üçin men mesihi däl dünýäde elmydama mesihi ýaly ýaşamaklyga özümde isleg tapýan däldirin. Gapma-garşylyklardan gaça durmaklyk üçin köplenç mende dünýewi talaplara uýgunlaşmak islegi döreýändir.
Elbetde, men: «Eger men bu adamlaryň göwünlerinden tursam we olar maňa oňat gatnaşyk etseler, bu gaty erbet däldir, çünki men olary mejbur etmän, Hoş Habary wagyz edip bilerin» diýip, öz-özümi aklaýandyryn. Emma Hudaýa mejbur etmeýän wagyzçylar we şägirtler, şeýle-de gorkak pygamberler we hoş habarçylar gerek däldir. Oňa ýamanlyga garşy durup bilýän batyrgaý hyzmatkärler gerekdir.
Birinji asyryň mesihileri yzarlanmalara, masgaralanmalara we sögünmelere döz gelmäge taýyndylar. Netijede köpleri azatlykdan mahrum edilipdiler, köpleri bolsa ölüme-de gidipdiler. Eger biz hakyky mesihi durmuşy bilen ýaşaýan bolsak, onda ähli oglanlar ýaly ähli oturlyşyklara barýan däldiris, etrabymyzdaky ähli gyzlaryň edýän işlerini etmeýändiris. Biz öň gatnaşyk eden käbir är-aýal maşgalalary bilen indi gatnaşyk edip bilmeýäris we olaryň hereket edişleri ýaly edip bilmeýänris. Olary näme bizden çetleşdirýändir? Mesihe ýakymly bolan biziň ýaşaýşymyz. Biz mundan beýläk olaryň özlerini alyp baryşlaryna laýyk gelmeýäris. Emma hut şeýle-de bolmalydyr.
Grek dilindäki oneididzo sözi «masgaralamak; kimdir birine töhmet atmaklyk» diýmekligi aňladýandyr. Bu söz Mattanyň Hoş Habaryndaky Mesihiň haçan çüýlenmegini beýan edýän wakada ulanylandyr. Adamlar Onuň üstün­den güldüler, Ony masgaraladylar, Oňa töhmet atdylar, Onuň ýüzüne erbet, gödek we nejis sözleri atdylar.
Şeýlelikde, bizi özümiziň öňler gezen jemgyýetimizden diňe bir kowman, eýsem masgaralap hem başlaýandyrlar. Adamlar biz hakynda gahar bilen gürrüň edip başlarlar we atlarymyz olarda ýigrenç emele getirýändir. Isa bilen şeýle etdiler (Luka 22:64–65 seret). Bu masgaralaýan adamlaryň içinde özümiz üçin gadyrly bolan adamlar hem bolup bilýändirler.
Adamlardan özge bolmaklygy başdan geçirmeklik meniň üçin elmydama kyn bolýardy. Meniň Hudaýyň hyzmatkäridigimi bilip, köpler menden gaça durmaga başlaýarlar. Aýratynam, meniň olaryň bilýän hyzmatkärlerine meňzeş däldigimi, ýagny kän sabyrly we gözüni ýumujy däldigimi bilenlerinde, adamlaryň meniň jemgyýetimden çaltlyk bilen azat bolmaklyga synanyşýandyklary meni gaty geň galdyrýar.
Adamlaryň özüme gönükdirilen erbet sözlerine jogap bermekligi men gaty ir öwrendim; men wagyz üçin türmä taşlanmaklygyň nämedigini bilýärin. Bir gezek men Günortadaky birnäçe gara reňkli ynanýanlara wagyz etdim. Ol ýerden uzaga gidip ýetişmänkäm, polisiýa maşyny yzymdan ýetdi we meni göni türmä iberdiler. Eger men ýene bir gezek şeýle etsem, onda meni ýalaňaçlap, gamçylajakdyklaryny aýtdylar. Bu Amerikanyň Birleşen Ştatlarynda bolup geçdi!
Muny özümiň başaryp bilýändigime men ynamlydyryn. Emma biziň «nähak ýere her hili gybatymyzyň ediljekdigi» hakynda Isa aýdypdy. Eger meniň özüm ýa-da meniň sözlerim kimdir birine ýaramaýan bolsa, onda bu meni gyzyklandyrýan däldir, emma haçanda meniň aýtmadyk zatlarymy maňa degişli edenlerinde, muňa döz gelmeklik gaty kyndyr. Şeýle bolanynda goranyp, ýalançylary paş etmeli bolýandyrys.
Isanyň bikanun doglan rim esgeriniň ogludygyny adamlar subut etmäge synanyşýardylar. Ýygnagyň bütin taryhynda Hudaýyň perzentlerine töhmet atyldy. Mesihiň patalarynyň berlen adamynyň hökman adamlar tarapyndan näletlenýändiginiň adamzat berkliginiň iň aýdyň şaýatlygydygyny Artur Pink gaty dogry belläp geçýär. Adamzat tebigatynyň günälidiginiň aýan edilmekliginiň neneň aýdyň mysaly! Mesih dünýäniň näletlänlerine pata berýändir.
Hudaýa ýakymly bolan durmuş hudaýsyz adamlarda nägilelik we gaharlanma döredýändir. Bu mukaddes tohuma bolan ýylanyň ýigrenjidir. Ýehudylar üçin Mesihiň goýan talaplary şeýle bir beýikdi welin, bu talaplar olary başdak-aýak ýykydýardy. Soňlama hökmünde Ol şeýle diýýär: «Galyberse-de, eger siz şeýle ýaşaýşy saýlasaňyz, onda yzarlanmalara duş gelersiňiz, öz öýleriňizden, iş ýerleriňizden we umuman jemgyýetden kowlarsyňyz. Adamlar siz hakda erbet gürrüň edip, size töhmet atarlar».
Näme üçin Hudaýyň parzlaryna wepaly bolanlar bilen şeýle bolmalydyr? Geliň, bu dünýäniň adamlarynyň näme üçin bizi kowýandyklary hakynda oýlanalyň. Iş ýüzünde olar bizi kän ýigrenýän däldirler. Bu bizi köşeşdirýändir, şeýle dälmi? Olar kimi ýigrenýärkäler? Mesihi. Olara ýaramaýan biz däl-de, biziň ýaşaýşymyzdyr, anyk aýdanymyzda, bizde ýaşaýan Mesihdir.
Isa Öz şägirtlerine şeýle diýdi: «Dünýä sizi ýigrense, onuň sizden öň Meni ýigrenendigini biliň. Dünýäden bolan bolsaňyz, dünýä sizi özüniňkiler kimin söýerdi. Ýöne dünýäden däldigiňiz üçin, Meniň sizi dünýäden saýlap alanlygym üçin, ine, şunuň üçin dünýä sizi ýigrenýär. Meniň size “Gul öz agasyndan uly däldir” diýen sözümi ýada salyň. Olar Meni yzarlan bolsalar, onda sizi-de yzarlarlar. Meniň sözümi tutan bolsalar, siziňkini-de tutarlar» (Ýahýa 15:18–20). Isa bu günäli dünýä hereketdäki mukaddesligi görkezdi. Dünýä özüniň bütin taryhynda hiç haçan hem kämil adamy gören däldir we gitdigiçe ol özüniň günäli işlerine batdy.
HUDAÝA SEŽDE EDÝÄN DOGRUÇYLLARY HASAP ETMEÝÄN GÜNÄLERI PAŞ EDILEN GÜNÄKÄRLER
Haçanda Isa geleninde, dünýä kämil Adamy gördi we dünýäniň özüne ynamlylygyndan hatda yz hem galmady. Dünýäniň duran esasy dargady. Özleriniň günälerini duýup, adamlar kämil Adamy öldürdiler we şeýlelik bilen özleriniň laýyk gelip bilmeýän talaplaryny ýok etmäge synanyşdylar. Hemişe-de hut şeýle bolýandyr. Adamda Mesih ýaşap başlanyndan soň, bu adam dünýä üçin elýeter bolmadyk talaplary gurnap başlaýandyr. Dünýä hem öz gezeginde özüniň ýagşylyklaryny saklamaklyk üçin bu talaplary dargatjak bolup, güýjüniň baryndan synanyşýandyr.
Grek-pars urşy döwrüniň syýasy we harby işgäri bolan Aristid Adalatly Afinydan kowlupdy. Munuň şeýle bolmaklygy üçin afin raýatlary ses beripdiler. Olaryň biri özüniň ses bermeklige gatnaşmagynyň sebäbini şeýle düşündirýär: «Oňa elmydama9“Adalatly” diýip ýüzlenmekleri meniň ýüregime düşdi».
Mesihiň şägirtleri bilen hem hut şeýle boldy. Andreas özüniň wagzy üçin haça çüýlenipdi. Aýtmaklaryna görä, görgülerini uzaga çekmeklik makdasy bilen ony ýüpler bilen haça daňypdyrlar.
Şeýle-de, dokuz aý türmede bolanyndan soň, resul Petrusy baş aşaklygyna haça çüýläpdirler.
Neronuň buýrugy boýunça resul Pawlusyň kellesi alnypdyr.
Ýakup, Matta, Mattiýas, Bartolomeus we Tomas hem ähli beýleki şägirtler ýaly görgi bilen öldürilipdirler. Diňe Ýahýa Patmos adasynda ýekelikde öz ölümi bilen aradan çykypdyr.
XV asyrda Italiýada Sawanarola atly adam ýaşapdyr. Ol bütin dünýä belli bolan reformator we wagyzçydyr. Adamzadyň günälidiginiň we Rim-katolik ýygnagynyň parahorlygyny paş edeji sözleri Reformasiýa ýol açdy.
Onuň wagzy edil mawy asmandaky gök gürrüldisi ýalydy, paş etmeleri bolsa şeýle bir güýçlüdi welin, hatda ony diňlän adamlar wagyzdan soň sessiz-üýnsüz bolup, aljyraňňylykda öýlerine dargaýan ekenler. Onuň diňleýjileri ençeme gezek aglaýan ekenler. Adamlar beýle wagza çydap bilmediler we günälerine toba etmekligiň deregine, olar ony oda ýakyp jezalandyrdylar. Eger häzirki mesihiler has batyrgaý we özleriniň ynamlary babatda dünýä bilen ylalaşyjy bolmasadylar, eger olar bagtlylyk parzlaryny ýüreklerinde saklan bolsadylar, onda olary dünýäniň şeýle şatlyk bilen kabul etmejekdigine men çyn ýürekden ynanýandyryn.
Don Riçardson özüniň ýeriň Hökümdarlary atly kitabynda günbatar Iriananyň (Täze Gwineýa adasy) demirgazyk kenarlarynda ýaşan taýpa hoş habary wagyz eden Sten Deýl hakynda gürrüň berýär. Sten dagyň eňňidinde ýerleşen kiçijik obajykda saklanypdyr. Heluk atly dagdan çaltlyk bilen akýan derýajyk aşakda ýerleşýän jülgä göni okdurylýardy.
Bu taýpa nähilidir bir gaty geň dine uýýardy. Olaryň ýerleriniň kiçijik mukaddes bölekleri bar eken we eger hatda çaga tötänlikden şol ýere aýak basaýsa, onda onuň haram bolup, bütin obanyň näletlenjekdigine olar ynanýar ekenler. Şonuň üçin hem olar şeýle çagany dagyň eňňidinden göni aşak taşlaýar ekenler. Eger kimdir biri bu däplere garşy ýekeje-de söz aýdaýsa, onda ony şol ýerde öldürýär ekenler. Şonuň üçin her bir teklip, garşylyk, üýtgemeler ýöne mümkin däldi.
Haçanda olaryň taýpadaşlarynyň biri däp-dessurlary hakynda hormatsyz gepläninde, onuň tenini ýaýyň oklary şeýle bir deşýän ekenler, hatda ol adamyň teni gamyş ösüp ýatan batgalyga meňzeýär eken. Bu tä olaryň obalarynda kiçijik, gorkmazak, aýagy egri awstraliýaly Sten Deýliň peýda bolanyna çenli şeýle dowam edipdir. Mümkin däl ýaly görünýändir, emma bu täsin adam öz ýüregini, özüniň aýalynyň we bäş çagalarynyň ýüreklerini bu ýabany adamlara baglap bilipdir. Ol ýabany adamlar diňe bir adamlaryň kellelerini awlaman, eýsem hakyky adam iýijiler bolupdyr.
Sten ol ýabany adamlary özleriniň ynamlarynyň we däp-dessurlarynyň getirýän tüm-garaňkylygyndan we ölüminden azat etmeklik üçin olara bardy. Onuň bilen näme bolduka? Men onuň kitabyndan bir bölegi getirýärin:
Berueý atly ruhany bolan Kembu, hiç zady aňtamaýan ýaly edip, yz tarapdan ylgap geldi we Steniň göterilip duran sag eline tarap oky atyp goýberdi. Bunu atly beýleki ruhany taýakdan edilen peýkamyny onuň sag egniniň aşagyna sançdy.
…Täze oklar Steniň tenine urulmaklaryny dowam etdirdi, emma ol oklary teninde çykaryp, olary döwýärdi we gapdala taşlaýardy. Onlarça oklar çar tarapdan oňa tarap okdurylýardy, emma ol öňküsi ýaly tä güýjüniň ýetenine çenli, olary teninden aýryp, döwüp, bir gapdala taşlaýardy. Otuzdan gowrak oklaryň Steniň tenine urlanyndan soň, Nalimo oňa ýakynlaşdy.
Nädip ol şeýle uzak wagtlap aýak üstünde durup bilýär?  — diýip, Nalimo oýlanýardy. — Näme üçin ol ýykylmaýar? Başga biri bireýýäm ýykylardy. Birden onuň özüne ok sanjylýar — bu gorkudy! Belki-de, ol ölümsizdir! Nalimonyň adatça üýtgewsiz bolan ýüzi duýdansyz üýtgedi…
Sten öz duşmanlarynyň öňlerinde berk durdy we her gezek ýene täze bir ok onuň tenine sanjylanynda, diňe teni titreýärdi…
Elli ok, altmyş! Sansyz-sajaksyz ýaralardan gan derýa kimin akýardy, emma Sten durmaklygyny dowam etdirýärdi. Nalimo diňe bir özüni gorkunyň eýeländigini duýdy. Eger özleriniň gyzyklanmalarynyň başynda esgerler guwanmakdan doly bolan bolsadylar, indi bolsa olar öz oklaryny ýüzlerindäki lapykeçlik bilen atýardylar, hatda howsalalyga-da düşüpdiler, çünki Sten hiç-de ýykyljak däldi. Ýogsa-da, Kusaho mamla bolsa gerek! Özleriniň ony goramaklaryna derek olar görünmeýän ruhlaryň dünýäsine garşy elnenç jenaýatçylygy amala aşyrdylarmyka?
«Ýykyl! — diýip, olar gygyrýardylar. — Öl!». Bu haýyşdy: Haýyş, ölsene!
Filiň özüne (Fil Masters, wagyzçy we Steniň ýoldaşy) esgerleriň oklaryny dogrulanlarynda, onuň esgerlere bir zat diýenini Ýemu eşitmändi. Fil gaçmaklyk ýa-da garşylyk görkezmeklik üçin hiç hili synanyşyk etmedi. Ol birnäçe gezek howp bilen ýüzbe-ýüz bolupdy, emma ölüme hiç haçan hem duş gelmändi. Ýöne ölümi nädip garşylamalydygyny Sten oňa görkezdi. Bu gaty oňat mysaldy we bu mysaldan uly edermenlik bilen görelde alyp bolmaýan bolsa gerek.
Ýene-de ilkinji bolup oky Berueý goýberdi. Fili ýykytmaklyk üçin Stene atylan oklarda az ok sarp edilmedi. Ýemu we beýlekiler Filiň bireýýäm ölüdigine göz ýetirjek bolup garaşýardylar…
Haçanda wagyzçylaryň ikileri-de ýykylanlarynda, ýabany adamlar olaryň dilim-dilim edilen tenlerini çybyklardan doldurylan tagçada gizlediler…
Gorkudan titreýän Bunu Sten bilen Filiň kellelerini aýyrdy.
Käwagtlar ynam üçin töleg hatda şeýle hem bolýandyr. Bu taryhyň soňy gaty täsindir: şol obanyň we oňa ýakyn bolan ýerleriň ýaşaýjylary Isa Mesihe ynandylar we indi olar adam iýip şatlanmaklyk üçin oturlyşyklara ýygnanmaýarlar. Indi olar Rebbiň oturlyşygyna ýygnanýarlar. Steniň öldürilen wagtyndaky onuň bäşinji ogly entek gaty ýaşdy we ol ulalanyndan soň özüniň kakasy hakyndaky kitaby okap, halas bolmany kabul edendigi gaty täsindir.
Eger biz dünýäniň günäsine garşy durýan bolsak, onda munuň üçin tölemeli bolýandyrys. Edil Sawanarola ýaly. Edil Sten Deýl ýaly. Geljekki nesiller hem şeýle etmeli bolýandyrlar. Ylham kitabynyň altynjy babynda gurbanlygyň ýanynda durup, Hudaýa nalyş edýän adamlar hakynda gürrüň edilýändir. Bu adamlar Mesih üçin ýenjilip, öldürilen adamlardyr. Hemişe hem şeýle boljakdyr.
Patyşalygyň raýaty bolmaklyk ýaly beýik hormat üçin tölemelidiris, bir zatlary gurban etmelidiris, emma bu gurbanlygyň miwesi bakydyr. Bu durmuşymyz bilen hoşlaşyp, biz Gökleriň Patyşalygyny miras alýandyrys (Matta 5:10). Bu ýerde, biziň ýaşaýan dünýämizde özümizde bar bolan zatlary alyp bilseler-de, Hudaýyň göklerde bize berenlerine hiç kim hem ýakynlaşyp bilýän däldir.
Ine şeýle, bagtlylyk parzlarynyň soňkusy hakynda gürrüňe başlap ýetişmänkämiz, ol bireýýäm gutardy. Indiki bapda biz yzarlanmalaryň netijesi bolan wada we şatlygyň täze ýagdaýyna seredip geçeris.
On birinji bap

«Yzarlananlar bagtlydyr…»
(Matta 5:10–12)

2-nji bölüm
Şu bapda bagtlylyk parzlaryna seretmekligimizi tamamlamaklyk bilen biz yzarlanmalaryň netijesi bolan wada we şatlygyň täze ýagdaýyna üns bereris. Bu hakynda Mattanyň Hoş Habarynyň 5-nji babynyň 10–12-nji aýatlarynda gürrüň edilýändir. Emma ilki bilen biz ýene-de ünsümizi biraz yzarlanma mowzugyna bereris (10–11-nji aýatlar).
Bireýýäm belläp geçişimiz ýaly, biz Amerikada yzarlanmalaryň nämedigi hakynda gaty az düşünjä eýediris. Ýöne bir Amerikada hiç kimiň hem görmedik wakalarynyň bosagasynda durandyrys. Biz Ikinji beýik ruhlanmanyň getiren miwelerinden aladasyzlyk bilen peýdalanýandyrys. Biz onuň mirasyny hakyna tutup, geçmişde orun alan dini ösüşe neneň borçludygymyz hakynda oýlanýan hem däldiris. Emma bu tizara geçer. Şu wagt dine garşy diňe bir hökümet däl, eýsem dine onuň özi garşy çykyş edýändir. Ol ençeme sektalaryň, adaty bolmadyk dini toparlaryň, ýalan taglymatlaryň we her bir «ýasama» ugurlaryň peýda bolmaklygyna giňden azatlyk berýändir.
Hökümet dini guramalara güýçli täsir edýär we biz şu gün döwletiň dürli organlarynyň kanuny çalşyp, Isa Mesihiň ýygnagy üçin berk urgy taýýarlaýandygyny görýändiris. Öňki mukaddes ileri tutmalar, mysal üçin, Ýygnak edil eneleriň günündäki baýramçylykda almadan edilen işlekli ýaly ýok edilýändir. Bizi yzarlajakdyrlar — Isa şeýle diýdi. Näme üçin? Belki-de, aşakda getirilen resul Pawlusyň döwründäki däp biziň daş-töwerekdäki tutýan ornumyza düşünmegimize kömek eder.
Haçanda rim goşunbaşysy uly söweşde ýeňeninde, ol özüniň ýeňiş gazanan goşunyny şäheriň köçelerinden geçirmäge hukugy bar eken. Ýeňijiler özleriniň awuny we harby nyşanlaryny göterip barýan ekenler. Bu ýöriş goşunbaşynyň özüniň dabarasyny görkezmekligidi. Bu uzyn hataryň ahyrynda ýesir alnanlaryň kiçiräk topary enteşýärdi we bu gul edilen halkyň nyşanyny aňladýardy. Bu adamlary arena eltýärdiler we ol ýerde olary ýyrtyjy haýwanlara taşlaýardylar.
Resul Pawlus şeýle diýýär: «Çünki Hudaý biz resullary ölüme bellenenler ýaly soňkular hökmünde orta çykarandyr öýdýärin, sebäbi biz dünýä, perişdelere we adamlara tomaşa bolduk» (1 Korintoslylar 4:9). Pawlus resullarda, ýagny Rebbiň yzyna wepaly eýerijilerde hakyky wepalylygyň nyşanyny, ölüm jezasyna höküm edilen ýesirleriň toparyny görýärdi.
Moffatt bu aýadyň manysyny şeýle beýan edýär: «Hudaý biziň, ýagny Onuň ilçileri bolanlaryň edil arenadaky ölüme berlen gladiatorlar ýaly soňuna çenli gitmekligimize garaşýandyr!» «Ölüme berlenler» jümlesi seýrek duş gelýändir we ol gülki üçin bir zat hökmünde goýlup, jeza ýerine äkidilýän jenaýatçylar hakynda gürrüň gideninde ulanylýandyr. Emma resul Pawlus biziň hem edil şonu başymyzdan geçirmeklige berlendigimiz hakynda aýdýar: «Biz Mesihiň hatyrasyna akmakdyrys, ýöne siz Mesihde akyllysyňyz. Biz ejiz, siz güýçli, siz şöhratly, biz äsgerilmedikdiris» (1 Korintoslylar 4:10).
Resul Pawlusyň bu ýerdäki ajy gülküsi düşnüklidir: «Biz şu çaka çenli açlyga, suwsuzlyga, ýalaňaçlyga, ýenjilmäge, sergezdanlyga döz gelip ýörendiris. Öz ellerimiz bilen işläp, zähmet çekýäris, sögülenimizde, haýyr-doga edýäris, azar berlende çydaýarys. Myjabat ýapylanda, mylaýym jogap berýäris. Şu çaka çenli dünýäniň syr-süplügi, hemmäniň zir-zibili bolduk» (1 Korintoslylar 4:11–13).
Biziň üçin şähere ak atyň üstünde girip, tanymal adam bolmaklygymyzyň geregi ýokdur. Biziň üçin ýyldyzlaryň ýyldyzy bolmaklyk hem gerek däldir. Biziň üçin ölüm we görgi taýýarlanandyr. «Siz bize edil akmaklar kimin seredýärsiňiz, — diýip, resul Pawlus ýüzlenýär. Biz ejizdiris, siz bolsa güýçli; siz hormatdasyňyz, biz bolsa äsgerilmediklerdiris».
Ol muňa nähili jogap berdikä? 12-nji aýatda ol şeýle diýýär: «…sögülenimizde, haýyr-doga edýäris, azar berlende çydaýarys…» Soň resul öz sözüni dowam etdirýär: «Myjabat ýapylanda, mylaýym jogap berýäris. Şu çaka çenli dünýäniň syr-süplügi, hemmäniň zir-zibili bolduk» (13-nji aýat). Syr-süplügi sözüniň astynda bu ýerde hapa, taşlantgy zatlar göz öňünde tutulýandyr. Mukaddes Kitabyň Patyşa Ýakup tarapyndan edilen terjimesinde offcouring sözi ulanylan we ol «çökündi» ýa-da «bir zatdan süpürilip aýrylýan zat» diýlen mana eýedir.
Siz: «Pawlus, bu nähili bolýandyr? Sen resulsyň ahyryn! Seniň şanyňa heýkeller dikeldilen. Bizde hatda mukaddes Pawlusyň adyny göterýän ybadathana hem bar!» diýersiňiz.
ÖZ YNAMYŇ ÜÇIN TÖLEMEKLIGE TAÝYNLYK
Resul Pawlus mesihileri hapa we galyndy bilen deňeşdirýär. Resullar ähli bolup biljek netijeleri oňat bilýärdiler we öz ynamlary üçin tölemeklige taýyndylar. Bize mälim bolşy ýaly, on iki resullaryň onusy ýa-da on biri görgüli ölümi kabul etdiler. Näme üçindigini bilmeýän, emma şu günki mesihiler olar bilen gaty az umumy zada eýedirler diýip, men ynamlydyryn. Şu günki amerikan mesihilerine «dünýä üçin galyndy» diýip bolarmy? Bolup bilýän zat däldir, tersine, biz edil ýyldyzlar kimindiris!
Biziň hususy telegepleşiklerimiz bar; Las-Wegasyň iň oňat gyzyklandyryjy jaýlary biziň üçin açykdyr. Biz iki dünýäde ýaşaýandyrys: ilki bilen biz bu ýerde öz işlerimizi ýerine ýetirýändiris, onsoň bolsa geýimlerimizi çalşyp, ertesi gün ýygnaga gidýändiris. Biz Las-Wegasyň gijeki klublarynda tans edýändiris, onsoň bolsa mesihi ýygnaklarynda şaýatlyk edýändiris. Biziň aramyzda prezidentler, meşhur sportçular, sazandalar we aýdymçylar bardylar.
Maňa nädogry düşünmäň, men hakyky ynanýan adamlar üçin Hudaýa şükür edýärin. Biziň ähli zadymyzyň oňatmy ýa-da däldigi bilen ýöne iş salyşmak isleýändirin. Mesihi bolmaklygyň gaty ýeňil bolandygy bolarly zatmy? Biz dünýä garşy durmaklygyň deregine, onuň bilen oýnaşmalydyrysmy? Munuň nädip beýle bolýandygyna men düşünmeýärin. Näme üçin biz jemgyýetiň hormatly agzalary bolup galdyk? Belki-de, iş ýüzünde biziň ýeňijiler däl-de, ýeňilenler bolandygymyz üçindir.
Haçanda resul Pawlus öz diňleýjilerine ýüzleneninde, ol şeýle diýmedi: «Men Gamaliýeliň ýokary mekdebini gutardym. Men uly adam; men birnäçe dillerde gepleýärin; men ençeme patyşalaryň, häkimleriň we meşhur adamlaryň dostudyryn». Ol: «Men bir gezek “öldüm” we ölülerden direldilip, üçünji asmana çenli göklere galdyryldym» diýmedi (bularyň bary çyndan hem resul Pawlus bilen bolupdy. Resullaryň işleri 14:19–20 we 2 Korintoslylar 12:1–2 seret). Ol hakykatdan hem gülkünç tomasa döredip bilerdi. Bu adam ähli zada ýetip bilerdi! Bu gaty täsin şaýatlyk ahyryn. Adamlar ony sagatlap diňlärdiler.
Ol özi hakynda näme diýýär? «Meniň «ynanç hatlarymyň» nähilidigini görmek isleýärsiňizmi? Geliň, Korintoslylara ýazylan hatyň ikinjisine üns bereliň. Zenanlar we jenaplar, siziň bilen resul Pawlusy tanyş etmäge rugsat beriň:
Olar Mesihiň gullukçylarymy? (Däli ýaly aýdýaryn.) Men olardan artyk: zähmetde artyk, tussaglarda artyk, ýenjilmekde — hetdenaşa, ölümli hatarlarda — ençeme gezek. Ýehudylardan bäş gezek kyrkdan bir kem şallak iýdim; üç gezek taýaklandym, bir gezek daşlandym, üç gezek gämim gark bolup, bir gije-gündizi deňizde geçirdim. Ençeme gezek ýolagçylyk etdim, derýalarda hem garakçylar arasynda, öz halkym hem özge milletler arasynda howp-hatara uçradym. Şäherde, çölde, deňizde, galp doganlar arasynda howp-hatarda boldum. Zähmet hem zorlukda, köp gezek ukusyzlykda, açlyk hem suwsuzlykda, köp gezek orazalarda, sowukda hem ýalaňaçlykda boldum. Bulardan başga-da her gün meni basmarlaýan ähli ýygnaklar baradaky aladadyr. Kim ejizläp, men ejizlemeýärin? Kim büdräp, men ýanmaýaryn? Magtanmaly bolsa, men öz ejizligimi görkezýän zatlar bilen magtanjak. Meniň ýalan sözlemeýänimi baky mübärek Rebbimiz Isanyň Hudaýy hem Atasy bilýändir. Şamda Aret patyşanyň welaýat häkimi meni tutjak bolup, şamlylaryň şäherini saklaýardy. Şonda meni sebede salyp, şäher diwarynyň penjiresinden aşak düşürdiler, şeýdip, ondan sypdym.
2 Korintoslylar 11:23–33
Ine, resul Pawlus şeýledir. Soň ol ýene şeýle diýýär: «… ýöne ejizligim bolaýmasa, özüm hakda magtanara zadym ýok» (2 Korintoslylar 12:5). Men oňa düşünýärin, siz düşünýärsiňizmi? Halys bolan, ýenjilen, ähli ýerden kowlan, daşlanan, gäminiň gark bolmaklygynyň elnençlerini başyndan geçiren, hemmeler tarapyndan yzarlanylýan. 6-njy aýatda şeýle diýilýändir: «Çünki magtanjak bolsam, akylsyz bolmaryn, sebäbi men hakykaty aýdaryn. Ýöne biri meni göreninden ýa eşideninden ýokary biläýmesin diýip, magtanmakdan saklanýaryn».
Pawlus hemmelere şeýle diýýär: «Men özüm hakynda gürrüň etmek islemeýärin. Men şöhraty gözlemeýärin. Men özüm hakynda hiç kimde hem ýalan düşünje döretmek islemeýärin». 7-nji aýatda ol şeýle diýýär: «Ylhamlaryň bollugyndan ýaňa özümi ýokary tutmaz ýaly, tenimde tiken, ýagny özümi ýokary tutmaz ýaly, meni ýumruklamagy üçin, maňa bir şeýtan perişdesi berildi». Pawlusyň anyk nämäni göz öňünde tutýandygyny men bilmeýärin, emma bir görnüp duran we gaty ýakymsyz bir zadyň bolandygy aýan. Emma Pawlusy bu «tikenden» azat etmekligiň deregine, Hudaý şeýle diýýär: «Seniň üçin Meniň merhemetim ýeterlidir. Men seniň boýnyburuklygyňy görmek isleýärin, Pawlus».
Pawlus garşy bolmady: «Şunuň üçin Mesihiň gudraty üstüme kölege salar ýaly, höwes bilen öz ejizliklerim hakda has hem magtanýaryn. Şu sebäpden men Mesih ugrundaky ejizliklere, sögünçlere, mätäçliklere, azarlara, kynçylyklara razy, sebäbi men ejizkäm güýçlüdirin» (2 Korintoslylar 12:9–10).
Eger biz bir zatlara öz güýjümiz bilen ýetmäge ukyplydyrys diýip hasaplaýan bolsak, diýmek bizde Hudaýyň güýji ýokdur. Eger biz özümiz üçin ýoly özbaşdak goýup bilýändiris diýip umyt edýän bolsak, eger biz ähli zatda özümiziň oňatdygymyza we jemgyýet bilen düşünişmeklige eýe bolandygymyza ynamly bolýan bolsak, onda biz gaty ýalňyşýandyrys.
Resul Pawlus şeýle diýýär: «Men özümi kemsidýän, syndyrýan we pes göwünli edýän ähli zatlara şatdyryn, çünki bu meni Hudaýa bil baglamaklyga mejbur edýändir. Men özümiň ejizdigimi bilýändirin, çünki diňe şeýle şertde Hudaý mende hereket edip, bu dünýä garşy durmaklyga ruhlandyrýandyr».
Biz mesihileriň hiç haçankysy ýaly özlerini şöhratlamaklyk we özlerini söýmeklik bilen meşgul bolýan döwründe ýaşaýandyrys. Bu zatlar bolsa Hudaý üçin ýigrençdir. Biz öz aralarymyzda her hili ýyldyzlary we meşhur adamlary döretmeklik bilen bu dünýäden yza galýan däldiris. Haçanda biziň Rebbimiz: «…Meniň şaýatlarym bolarsyňyz» diýeninde (Resullaryň işleri 1:8), Ol: «Meniň üçin görgi görüjiler bolarsyňyz» diýmekligi göz öňünde tutupdy. Kim bolarsyňyz? Görgi görüjiler. Çünki ynamyň tölegi şeýledir. Bagtlylyk parzlary kime ýüzlenýändir? Gökleriň atyşalygynyň ähli perzentlerine.
HUDAÝY ÝIGRENÝÄN DÜNÝÄ 
TARAPYNDAN YZARLANÝANLAR
Bar gürrüň dünýäniň Hudaýy bilmän, Ony söýmeýänligindedir. Isa Öz şägirtlerine şeýle diýipdi:
Olar size bu zatlaryň ählisini Meniň adym sebäpli ederler, çünki olar Meni Ibereni tanamaýarlar. Men gelip, olara aýtmadyk bolsadym, onda günäleri bolmazdy, ýöne indi günäleri üçin ötünçleri ýokdur. Meni ýigrenýän Meniň Atamy-da ýigrenýändir. Men başgasynyň etmedik işlerini olaryň arasynda etmedik bolsam, onda günäleri bolmazdy, ýöne indi görüp, hem Meni, hem-de Atamy ýigrendiler.
Ýahýa 15:21–24
Isa dünýä gelip, adamlaryň nähili günälidiklerini olara görkezdi. Adamlar özleriniň günäleri bilen ýüzbe-ýüz boldular. Eger Isa bolmadyk bolsa, onda bar zat reňklenip, oňat ýagdaýda görkezilerdi, çünki adamlar öz ynsaplaryny rahatlandyrmaga berk synanyşýardylar. Olaryň dinleri gözlerini hakykata ýumýardy we olar özleriniň körlügi bilen döwzaha tarap gedemlilik bilen aýak basýardylar. Mesih olaryň gözlerini açyp, şeýle diýdi: «Özüňize serediň!» Olar öz günälerini gördüler we Onuň eden işi üçin Ony ýigrendiler.
Iş ýüzünde adamlar bizi ýigrenýän däldirler. Olar dogrulygy ýigrenýärler. Olar Mesihi ýigrenýärler. Dogry ýaşamaklyga, ýeriň duzy bolmaklygy synanyşyň we siz näme bolýandygyny görersiňiz. Siz haçan hem bolsa bir wagt ýaraňyza duz atyp gördüňizmi? Bu gaty agyrylydyr. Ahlaksyz jemgyýetde mukaddes bolmaklyga synanyşyň we siz munuň netijesini görersiňiz.
Emma ruhdan düşmäň. Yza çekilmäň. Gijäniň içindäki ogry ýaly gizlenmäň. Ýygnagyň göge galdyryljak gününe garaşyp, Mukaddes Kitaby gizlinlikde okamaň. Öňe çykyň we «görgi görüji» boluň. Özüniň dünýä gelmekligi bilen Isa diňe bir halas bolmaklygy getirmedi, eýsem öz günäsini söýýänlerde ýigrenç hem döretdi. Hatda eger biz öz ynamymyz üçin gymmat baha tölemeli hem bolsak, biz yza çekilmeli däldiris.
Men Sten Deýliň ýabany adamlaryň baýyrda ýygnanyp, özüne ok atmaga taýyn bolanlaryň öňünde durandygyny göz öňüme getirýärin. Mundan ol şeýle diýen bolmagy mümkindir: «Men olaryň ýanlaryna bararyn we beýle etmeli däldigini düşündirerin». Ol göni baýryň ýokarsyna galýar. Olar oňa oklaryny atdylar. Oklar onuň gapdalyndan geçip gitdi we ol ýoluny dowam etdirdi. Munda käbir täsin zat bar! Ol hiç zada seretmezden, duz we yşyk bolmaga synanyşdy! Onuň ýykylmazyndan ozal, tenine altmyşdan hem gowrak ok çümüldi.
Resul Pawlus Koloselilere şeýle ýazýar: «Men siziň ugruňyzda gören görgülerime indi guwanýaryn, Mesihiň teni bolan imanlylar ýygnagy ugrundaky muşakgatlaryň ýetmezleriniň üstüni öz tenimde doldurýaryn» (Koloseliler 1:24). Ol olara şeýle diýmek isledi: «Her gezek meni kimdir biri uranynda, ol Mesihi urýandyr». Sten Deýl hem hut şeýle diýip bilerdi: «Maňa ok atýan bu ýabany adamlaryň her biri iş ýüzünde maňa däl-de, Mesihe atýandyrlar. Olar maňa garşy däl-de, meniň getiren Onuň hakykatyna garşy aýaga galdylar». Mesih — ine, dünýä kim bilen duşmançylyk alyp barýandyr. Adamlar Ony şu gün hem öldürmäge synanyşýandyrlar we olar Onuň bilen bolup, hakykaty yglan edýänleriň her birini öldürerler.
Men duşmanlary gözleýän däldirin, emma men özümiň hakykaty aýtmalydygyma ynamlydyryn. Men hetijeleri hakynda aladalanman, hakykaty hemmelere we hemme ýerde aýtmalydyryn. Onuň üçin. Men resul Pawlusyň sözlerini eşidýärin: «Ölüminde Oňa meňzäp, Ony tanamak, direlişiniň güýjüni, görgülerine şärikligiň nähilidigini bilmek, garaz, ölümden direlişe ýetmek isleýärin…» (Filipililer 3:10–11).
Biz görgüleri we ynam üçin ölümi agtarmaly däldiris. Bu gaty samsyklyk bolardy, emma biz olardan gaçmaly hem däldiris we haçanda biz yzarlanmalara duçar bolanymyzda, ynamy azlar ýaly bolmaly däldiris. Şonda yzarlanmalaryň yzyndan wadanyň ýerine ýetmegi gelýändir.
HÄZIRKI WE GELJEK ŞÖHRATYŇ WADASY
Bu nähili wadadyr? «Dogrulyk ugrunda yzarlananlar bagtlydyr, çünki Gögüň Patyşalygy olaryňkydyr». Özüniň akly we başarjaňlygy bilen resul Pawlus bu dünýäde köp zatlara ýetip bilerdi. Ol bolsa ähli zady terk etdi. Ol bu hakynda näme pikir etdi? Ol şeýle diýdi: «Meniň pikrimçe, şu wagtky görgüler bize aýan boljak geljekki şöhrat bilen deňeşdirer ýaly däl» (Rimliler 8:18).
Ýerdäki hiç bir ýitgi Hudaýyň Patyşalygyndaky eýe bolunjak zatlar bilen deňeşdirilip bilinýän däldir. Mesih iki gezek «bagtly» sözüni gaýtalaýar. Meýletinlik bilen Mesihiň goragyna geçýänler gulak asyjylyklary üçin sylag alarlar we Gökleriň Patyşalygynda baky durmuşyň bagtlylygyny bilerler.
Ýusup özüniň dogrulygy üçin doganlary tarapyndan yzarlanypdy. Olar ony ýigrendiler we çöldäki çukura taşladylar. Ýöne Hudaý ony ol ýerden çykaryp, Müsürde ony fyrowndan soňky ikinji adam etdi.
Danyýel özüniň dogrulygy üçin aç haýwanlara iýmit hökmünde ýolbarslaryň içine taşlanypdy, emma Hudaý ýolbarslaryň agzyny bekledi we Danyýeli Babyl patyşasynyň köşgündäki ýokary adamyň derejesine çenli göterdi.
Ýeremiýa özüniň mukaddesligi üçin hapaly çukura taşlanypdy, emma Hudaý ony ol ýerden çykaryp, taryhdaky iň beýik pygamberleriň biri etdi.
Eger biz hut şu wagt öz ynamymyz üçin tölemeklige taýyn bolsak, onda Hudaý bize görlüp eşidilmedik şöhraty wada berýändir. Yzarlanýanlar iki esse bagtlydyrlar, çünki olara Gökleriň Patyşalygy we onuň ähli baýlyklary degişlidir. Meniň pikirimçe, Isa şu ýerde häzirki zamanda gürrüň edýändir, çünki diri Patyşa şu wagt biziň bilen bolýandyr we Patyşalykdaky durmuşyň dolulygyny ruhy taýdan berýändir.
Isa bu ýerde müňýyllyk Patyşalyk hakynda gürrüň edýändir. Ol ýerde, ýagny täsin we täzelenen ýerde ýaşanymyzda, biz bagtlylyk parzlarynyň hakyky, fiziki taýdan amala aşýandygyny göreris. Meniň pikirimçe, şu ýerde Isa baky Patyşalyk hakynda hem gürrüň edýändir, çünki ol ýerde biz Hudaýyň Ogly bilen Onuň bütin şöhratynda ýüzbeýüz duşuşarys. Ol bize Gökleriň Patyşalygynda beriljek ähli zatlar hakynda, ýagny Hudaýyň sylagynyň bütin şöhraty hakynda we edermen söweş üçin berilýän sylag hakynda gürrüň berýändir.
Petrus Isa şeýle diýipdi: «Ine, biz ähli zadymyzy taşlap, Seniň yzyňa düşdük» (Markus 10:28). Başgaça aýdanymyzda, ol: «Biz munuň bilen ylalaşdyk, eý Reb. Biz ähli zadymyzy, hatda soňky köýnegimize çenli galdyrdyk. Biz Seniň yzyňa eýerdik. Biz bu dünýäniň garyplaryna meňzedik».
Isa Petrusa we beýleki şägirtlerine şeýle jogap berýär: «Size dogrusyny aýdýaryn, Meniň hatyram üçin, Hoş Habaryň hatyrasy üçin öýüni, doganlaryny, uýalaryny, enesini, atasyny, oglan-uşagyny ýa ýerlerini taşlap-da, şindi, bu zamanda çekjek azaplary bilen birlikde, ýüz esse edip öýler, doganlar, uýalar, eneler, atalar, oglan-uşaklar, ýerler we geljek döwürde ebedi ýaşaýyş almajak ýokdur» (Markus 10:29–30).
Görýäňizmi? Şu ýerde we şu wagt. «Şindi, şu zamanda». Neneň bagt! Biz azajyk-da öňden görüji däldiris. Biz bularyň baryny Hudaýa bagyş edip, netijede baky şöhrata eýe bolmaklygyň deregine, özümizdäkileriň baryny saklamak isleýändiris.
Gökleriň Patyşalygy — bu bagtlylyk parzlarynyň sylagydyr. Birinji we iň soňky parzlaryň Gökleriň Patyşalygynyň wadasy bilen gutarýandygyna üns berdiňizmi? Iş ýüzünde, bu bagtlylyk parzlarynyň ilki bilen bize şu wagt we ebedilik Gökleriň Patyşalygynyň raýatlygyny wada berýändigi hakynda aýdýandyr, beýleki parzlarda wada berlenleriň galanlary bolsa Patyşalygyň durmuşyny düzýänlerdir. Bu dünýäniň näme oýlap tapýandygyna seretmezden, ol bizi Mesihiň Patyşalygynyň mirasynyň hukugyndan aýryp bilýän däldir.
Yzarlanmalardan gaça durup bolmaýandyr, emma olary taýynlyk bilen, höwes bilen kabul etsek, onda wada ýerine ýeter we sylaglanarys. Şu gün mende Mukaddes Kitabyň gürrüň edýän öýi we ýeri ýokdur — bularyň bary müňýyllyk Patyşalykda, bakyýetde bolar, emma käbir manyda men bireýýäm olaryň hojaýynydyryn, çünki meniň Mesihdäki käbir doganlarymyň meniňkiden oňat jaýlary bar we özlerinde bar bolan ýagşylyklar bilen şu wagt we gerek bolan wagtynda ulanmaklygymy teklip edýändirler. Ine, şu wagt we şu ýerde diýmekligi nämäni aňladýandyr: biz özümiziň baýlyklarymyz bilen paýlaşýandyrys.
Belki-de, siz Mesihe geleniňizde, kimdir biri bilen gatnaşyklaryňyzy üzmeli bolansyňyz, belki-de, ähli garyndaşlaryňyz bilen arany üzensiňiz. Belki-de, hemmeler sizden ýüz öwrendirler. Emma öz ýygnagyňyza serediň — ine siziň maşgalaňyz we eger siz öýüňizi ýitirip, indi barmaga ýeriňiz bolmasa, onda töweregiňize göz aýlaň we siz öz ynam boýunça doganlaryňyzyň daşyňyzy gurşandyklaryny görersiňiz. Olaryň öýleri bardyr we olar size hem degişlidir. Biz hiç zada eýe däldiris, emma Rebbiň şöhraty üçin ähli zatdan peýdalanýandyrys.
Şeýlelikde, yzarlanmalar öz ýany bilen käbir oňat zatlara bolan wadany getirýändir, olar öz ýanlary bilen şatlygy getirýändir.
ŞATLYKDAKY ÝAŞAÝYŞ
Bularyň baryna biz nähili jogap bermelidiris? «Şat boluň, begeniň» diýip, Isa bize jogap berýär (Matta 5:12).
Näme? Şatlanmaly? Saňa oklaryň göneldileninde şatlanmaly? Seni dostlaryň näletlänlerinde begenmelimi? Seniň arkaňda gybat edenlerindemi? Güýçleriniň ýeteninden saňa zyýan ýetirmäge synanyşanlarynda şatlanmalymy?
Hawa, bu şeýledir! Ol bize şatlanmagy buýurdy. Şu aýatda (Matta 5:12) ulanylan grek sözi bolan khairo «hakykatdan hem hoşal bolmaklygy» aňladýandyr. Has ynandygyjy bolmaklygy üçin Isa şeýle diýýär: «Çendenaşa şatlykly boluň» (patyşa Ýakubyň Mukaddes Kitaby), grekçe agalliaste «şatlykdan böküp, gygyrmaklygy» aňladýandyr. Siz şeýle diýersiňiz: «Siz degişýän bolsaňyz gerek! Meni yzarlaýarlar ahyryn!»
Näme üçin siz şatlanmalysyňyz? Iki sebäbe görä. Birinjiden, çünki «Gökde aljak sylagyňyz uludyr» (Matta 5:12). Gökleriň bagtlylygy näçe dowam eder? Baky. Biziň ýaşaýşymyz näme? «…Ol bir az wagt görnüp, ondan soň ýitirim bolýan bugdur» (Ýakup 4:14). Siz öz baýlygyňyzy nämä goýmaklyga taýynsyňyz?
Isa şeýle diýipdi: «Özüňize Gökde hazyna ýygnaň, ol ýerde ne güe, ne pos iýýändir, ne-de ogrular girip ogurlaýandyr» (Matta 6:20). Isanyň näme üçin şeýle diýendigi düşnüklidir. Göklerde biz täç alarys. Mukaddes Kitap bize muny wada berýändir. Eger men Göklerde ebedi ýaşajak bolsam, ýerde bolsa bary-ýogy ýigrimi ýyl ýa-da şoňa golaý ýaşajak bolsam, onda bakyýeti saýlajakdyryn! Meniň wagtym gaty azdyr we men özümdäki ähli bar bolan maddy serişdelerimi Gökleriň bankyna goýjakdyryn we öz girdejimi bakyýetde aljakdyryn. Emma olary özüm üçin däl-de, Onuň huzuryna baky şöhrat üçin getirmek isleýändirin.
«Gökde aljak sylagyňyz uludyr» jümlesindäki uludyr sözi göni manyda ululygy aňladýandyr. Eger Hudaý «uludyr» diýýän bolsa, diýmek ol hakykatdan hem uludyr: bu sylag uly, polus, çäksiz bolar. Hudaýa sylag üçin däl-de, söýgüden hyzmat etmeklik hakynda adamlar aýdýarlar. Eger men Oňa söýgüden hyzmat etsem we Ol meni munuň üçin sylaglajak bolsa, diýmek Onuň islegi şeýledir. Men muňa garşy durmaga ýa-da şübhelenmäge synanyşjak däldirin. Haçanda men Göklerde bolanymda, mende hiç hili gopbamsylyk boljak däldir we men Onuň sylaglaryny kabul edip, olaryň boýnyburuklyk bilen dolandyrjakdyryn. Biz öz sylaglarymyza dogry ýolbaşçylyk edip bilerimiz ýaly ýeterli derejede kämil bolýan däldiris. Hut şu sebäpli Hudaý bize sylaglary ýerde berýän däldir: bu ýerde olar bizi bozup bilýändir.
Resul Pawlusyň başarjaňlygynyň iň ýokary derejede aýan bolmaklygy hasaplanylýan onuň Timoteosa ýazan hatynyň ikinji babynyň ahyrynda, Pawlus şeýle diýýär: «Mundan beýläk, dogrulyk täji meniň üçin taýýar durandyr. Adyl kazy Reb ol günde ony maňa, diňe maňa däl, eýsem, Onuň gelmegini söýýänleriň baryna-da berer» (2 Timoteos 4:8). Başgaça aýdanymyzda, Ol şeýle diýdi: «Meniň ol güni görmekligi, özümiň täjimi görmekligi küýsemekligimde hiç ýaman niýet ýokdur. Men Hudaýdan halas bolmaklyk sylagyny aldym we bu sylagy hem şunuň ýaly kabul ederin».
Ikinjiden, biz şatlanmalydyrys, çünki bizden öňki pygamberleri hem edil şeýle yzarlandyrlar. Siz şeýle diýersiňiz: «Bolanda näme? Bu maňa nähili täsir edýändir? Olaryň hem meniňki ýaly kynçylyklarynyň bolandygy üçin men şatlanmalydyrynmy? Ähli betbagtlar özlerine jemagat gözleýärmikäler?»
Ýok, bu ýerde many munda däldir, many bu jemagatyň gaty täsin bolýanlygyndadyr. Eger Hudaýyň pygamberleri hem edil siziňki ýaly yzarlanan bolsalar, diýmek, siz saýlanan adamlara degişlisiňiz. Mesih bize şeýle düşündirýär: «Eger siz özüňiziň halas bolandygyňyza ýa-da özüňiziň Patyşalygyň perzendidigiňize şübhelenýän bolsaňyz, onda hudaýsyzlaryň sizi yzarlamalary siziň Hudaýa degişlidigiňiziň subutnamasy bolýandyr. Çünki olar siziň bilen edil Hudaýyň saýlan pygamberlerine bolşy ýaly gatnaşyk edýändirler».
Geň galdyryjy hakykat. Eger yzarlanmalar meniň başyma düşse, men: «Hawa, men özümiň Seniň ogluňdygymy bilýärin, eý Hudaý, şeýle-de, pygamberler bilen bir hatarda durandyryn» diýerin. Hudaýyň pygamberlerinden mysal alman, Hoş Habary yglan etmeýänleri dünýä näme üçin yzarlasyn?
Bir gezek Isa fariseýlere şeýle diýipdi: «Şeýlelik bilen, pygamberleri öldürenleriň ogullarydygyňyza özüňiz güwä geçýärsiňiz. Onda, atalaryňyzyň başlan işlerini tamamlaň! Eý ýylanlar we alahöwrenler nesli! Dowzah höküminden nähili gaçjak?» (Matta 23:31–33). Başgaça aýdanymyzda, ine, Isa näme diýdi: «Boluň, meýilleşdireniňizi amala aşyryň. Meni öldüriň. Siz şeýle işleri eden atalaryňyzdan hiç-de tapawutlanýan dälsiňiz».
Ýewreýler hatyň 11-nji babynda Hudaýa wepaly bolan adamlaryň giden hatary getirilendir. Olar görgi gördüler we azatlykdan mahrum boldular we soňunda bolsa, bütin dünýäniň olara mynasyp bolmandygy hakynda aýdylýandyr. Mattanyň Hoş Habarynyň 5-nji babynda ýazylyşy ýaly, Isa Özüniň diňleýjilerine (we bize hem) ýüzlenip, şeýle manydaky sözleri aýdýar: «Eger siz Meniň yzyma eýerýän bolsaňyz we Meniň hakykatymy wagyz edip, oňa laýyklykda ýaşaýan bolsaňyz we sizi yzarlaýan bolsalar, onda özüňiziň dogruçyl nesle degişlidigiňiz, ýagny pygamberleriň ruhy nesliniň bolýandygyňyz üçin şatlanyň».
Yzarlanmalar — bu siziň dogrulygyň ýolundan gidýänligiňiziň subutnamasydyr. Bu ynanýan adam üçin halas bolandygyňa ynamlylygyň çeşmesidir. Isa halas bolmaklygy teklip edýär we özüňiziň halas bolandygyňyza nädip göz ýetirip bolýandygyny hem görkezýändir. Halas bolandygyňyza ynamly bolmaklyk ruhy taglymatlary öwrenmeklikden ýa-da bir wagtlar özüňiziň ynanýan adam bolmaklyk kararyňyzdan gelip çykýan däldir. Ol siziň öz ýaşaýşyňyz bilen hudaýsyz dünýä garşy durmaklygyňyzdan, özüňiziň dogrulygyňyz üçin yzarlanýandygyňyzdan gelip çykýandyr. Şeýle ýagdaýda siz diňe bir göklerdäki sylagyňyzy alýan dälsiňiz, emma bütin ömürlerinde hut şeýle durmuş bilen ýaşap geçen pygamberleriň hatarynda bireýýäm durýansyňyz. Lukanyň Hoş Habarynda Isanyň şeýle sözleri ýazylandyr: «Ýöne bulardan öň, Meniň adym üçin size el urarlar, yzarlarlar, eltip sinagogalara, zyndanlara tabşyrarlar, patyşalaryň, hökümdarlaryň alnyna getirerler» (Luka 21:12). Soňundan hem şeýle diýýär: «Bu bolsa güwälik etmek üçin size bir pursat bolar» (Luka 21:13).
Başga sözler bilen aýdanymyzda, bularyň bary siziň Hudaýa degişlidigiňize güwälik edýändir. Bu gaty täsin dälmi ahyryn? Bu dünýäniň adamlary (Hudaýyň saýlanlaryndan başgalary) biziň durmuşymyza düşünýän däldirler. Biziň ýaşaýşymyz olarda ýigrenç döredýändir. Ruhy garyplyk ynanmaýan ýüregiň tekepbirligine laýyk gelýän däldir. Ýüregiň toba etmekligi, öz günäleriňe aglamaklyk gaty, biperwaý, sowuk dünýä üçin has hem kesekidir.
Ýuwaş we synyk ruh dünýäniň tekepbir, uruşjaň we ýaraşmazak ruhunyň adalatsyzlyklaryny we hüjümlerini nägilesizlik bilen kabul edýändir. Rehimdarlygyň ruhunyň gödekligiň, bu dünýäniň gödekliginiň teýenesi bolşy ýaly, Hudaý bilen has ruhy gatnaşykda bolmaklyga bolan küýseg  — bu teniň höwesiniň, gözleriň höwesiniň we ýaşaýşyň tekepbirliginiň teýenesidir. Ýüregiň päkligi ikiýüzlülik we birini satmaklyk bilen anyk we agyryly ýagdaýda gapmagarşydyr. Parahatlyk dörediji bolsa duşmançylykly jemgyýetde özüni elmydama hem keseki duýýandyr.
Kimdir biri şotland wagyzçysy Jon Noks hakynda şu aşakdakylary aýtmaklyk bilen, wagyzça uly hormat goýupdyr: «Ol Hudaýdan şeýle bir güýçli gorkýardy welin, hatda adamdan gorkmaklyga hiç haçan hem synanyşmaýardy». Ýygnagyň beýik atalarynyň biri bolan Ioann Zlatoust bir gezek Rim imperatory Arkadiniň ýanyna çagyrylypdyr. Eger ol Isany wagyz etmegini bes etmese, onda imperator ony sürgüne iberjekdigi bilen gorkuzypdyr. «Jenabym, — diýip, Ioann ýüzlenipdir, — sen meni sürgün edip bilmersiň, çünki bütin dünýä meniň Atamyň öýi».
«Onda men seni öldürerin!» — diýip, gazaba münen imperator gygyrypdyr.
«Ýok, sen meni öldürip bilmersiň, çünki meniň durmuşym Hudaý tarapyndan Mesihde gizlenendir».
«Men seniň ähli emlägiňi eliňden alaryn!» — diýip, gazaply jogap eşidilipdir.
«Sen muny edip bilmersiň, çünki meniň hazynalarym hiç kime elýeter bolmadyk Göklerdedir».
«Onda men saňa adamlar bilen gepleşmekligi gadagan ederin».
«Muny hem sen edip bilmersiň, çünki meniň Göklerde Dostum bardyr we ol maňa: “Seni hergiz taşlamaryn, seni hergiz terk etmerin” diýdi».
Ahyrynda Zlatousty hiç kimiň aýagy basylmadyk ermeni ülkejiginiň birine sürgün edipdirler, emma özüniň hatlary bilen ol öz dostlaryna şeýle bir güýçli täsir edipdir welin, duşmanlary ony öňküsinden hem daş ýerlere sürgün edipdirler we ol daş ýurtlara sürgüne gidýän ýolda aradan çykypdyr.
Biz näme? Biziň gymmatlarymyzy nähilidir? Biz özümizi neneň bahalandyrýandyrys? Özümize biziň ýüregimiz we aklymyz näme diýýär? Bagtlylyk parzlarynyň hakyky manysyna biz düşünýändirismi? Ne baýlaryň, ne tekepbirleriň, ne ýeňilkelleleriň, ne gödekleriň, ne özüni söýýänleriň, ne mekir we aldawçylaryň, ne uruşjaňlaryň, ne ýeriň patyşalary tarapyndan eý görülýänleriň Gökleriň Patyşalaryna girjekdiklerini biz bilýändirismi?
Oňa ruhy garyplar, ýumşaklar we synyk ruhlular, aglap, ýas tutýanlar, ajygyp-suwsaýanlar, päk ýürekliler, parahatlygy agtarýanlar we yzarlanýanlar girýändirler. Hut şular Patyşalygyň raýatlarydyrlar we bu dünýäniň olara bolan ýigrenji muny diňe tassyklaýandyr.
Siz olaryň hataryna girýärsiňizmi? Bu şeýlemi?
On ikinji bap

Jemleýji söz 
Bagtlylyk parzlaryndaky özüňi barlamaklyga bolan çakylyk Täze Ähtiň beýleki hatlarynda hem bardyr. Bu hatda ýewreý-mesihilere ýazylan Injiliň Ýewreýlere hatynda hem duş gelýändir. Bu hat halas bolmaklyga çakylygyň manysyna düşünip hem, şu wagta çenli-de öz durmuşlaryny Hudaýa bagyşlamadyk adamlar üçin duýduryşlardan doludyr. Hatyň (Ýewreýlere hatyň) awtory özüniň gürrüňini dürli duýduryşlar bilen käte-käte bölýändir we ynanýanlara: «Siziň köpleriňiziň hakykaty bilýändikleriňiz maňa mälimdir, ýöne şonda-da Mesihiň yzyna eýermekligi çözmediňiz» diýmek isleýän ýalydyr.
Ýewreýlere hatyň okyjylary — Isanyň Mesihdigine düşünen, emma Ony özleriniň Rebleri hökmünde yglan etmekligi islemedik ýehudylardyr. Olar edil çaga kimin Hudaýyň Patyşalygyny kabul edip bilmediler, Onuň merhemetine we rehimine ynanyp bilmediler. Olar Mesihe ýüz tutmaklygy islemediler, çünki özleriniň jemgyýetinden kowulmaklykdan gorkýardylar, özleriniň ýakynlary üçin kesekiler bolmaklykdan gorkýardylar we öz ýaşaýyş durmuşlaryny özgermeklikden gaty gorkýardylar. Baha gaty beýikdi we olar garaşmaklyk ýagdaýyny eýelemegi makul bilipdiler. Belki-de, siz olarda özüňizi tanaýansyňyz? Siz hakykaty bilýärsiňiz, siz diri Hudaýyň Ogly Isa Mesihi tanaýarsyňyz. Siz Hoş Habary bilýärsiňiz we onuň hakykatdygyna yna nýarsyňyz. Emma siz özüňizi Mesihe bagyş etmeklige garşy çykýansyňyz, çünki sizi hem şol gorkular we howplar gynaýandyr. Eger bu şeýle bolsa, onda Ýewreýlere hat size gönükdirilendir. Geliň, bu hatdan aşakdaky bäş sany duýduryş böleklerine ýüz tutalyň.
DUÝDURYŞ I: ÝEWREÝLER 2:1–4
«Şonuň üçin eşidenlerimizden daşlaşmaz ýaly, olara has köp üns bermelidiris. Çünki perişdeler arkaly aýdylan söz berk bolup, her bir jenaýat, söze gulak asmazlyk öz adalatly almytyny alan bolsa, onda şeýle uly gutulyşy görmezlige salsak, biz nähili gaçyp bileris? Bu gutulyşy ozal başda Reb yglan etdi, Ondan eşidenler bolsa ony bize tassykladylar. Hudaý hem muňa alamatlar, mugjyzalar, dürli gudratlar, Öz islegi boýunça paýlan Mukaddes Ruh sylaglary bilen güwälik etdi».

Eger siz Mesihiň kimdigini bilýän bolsaňyz, Onuň Özi hakynda näme diýendigini bilýän bolsaňyz, onda awtoryň aýtmagyna görä, siz hakykatdan daşlaşmazlygyňyz üçin eşidenleriňize gaty ünsli bolmalysyňyz. Onsoňam, perişdeler arkaly aýdylan söz nähili sözdür? Bu Köne Ähtiň kanunydyr. Onuň manysy şundadyr: eger Köne Ähtiň kanunynyň astynda ýaşan adamlar ol kanuny her bir bozandyklary üçin jezalandyrylan bolsalar, onda näme üçin özüňiziň günäleriňiziň jezasyny Öz üstüne alan Mesihiň teklip edýän halas bolmasyny terk edýän siz hökümden gaçaryn diýip umyt edýärsiňiz? Onuň sizi tapjakdygyna şübhelenmäň.
DUÝDURYŞ II: ÝEWREÝLER 6:12
«…siz ýalta bolman, gaýtam, wada edilenleri iman hem sabyr arkaly miras alanlardan görelde alar ýaly..»

Bu ýerde Hudaýyň wadalaryny miras almaklyk hakynda gürrüň edilýändir. Bu wadalar nähilidir? Ýene-de biziň öňümizde Hoş Habaryň Köne Ähtdäki görnüşidir. Awtor şu ýerde ýewreýlerden bolan ynanýanlaryň Injiliň mugallymlary bolmaklary hakynda gürrüň edýär, çünki olar gaty uly bilime eýedirler. Munuň deregine bolsa, olaryň özlerini henizem Köne Ähtiň kanunlaryna öwretmelidir, çünki olar ruhda gowşak, çözgütsiz, iň soňkularyň hatarynda bolup, beýleki ynanýanlar üçin görelde bolup bilmeýärler. Olar Hoş Habary eşitdiler we geljek asyryň güýjüni tanadylar, emma oňa özlerini bagyşlaman, oňa şärik bolmadylar.
Awtor Isanyň sansyz-sajaksyz täsinliklerini görenlere ýüzlenýär we şeýle manydaky sözleri diýýär: «Eger siz ylham alan bolsaňyz, eger siz özüňize aýan bolan güýji gören, eşiden we duýan bolsaňyz we eger siz şonda-da ondan ýüzüňizi öwrüp, yza gaýdýan bolsaňyz, onda hiç hili umyt galýan däldir. Hudaý ýene näme edip biler? Eger siz Isa Mesihiň şeýle täsinliklerini we işlerini göreniňizden soň hem Oňa ynanyp bilmeýän bolsaňyz, onda siz hiç haçan hem Oňa ynanyp bilmeýänsiňiz, çünki Ol siziň üçin elinden gelenini edendir».
Eger siz şu kitaby şu ýere çenli okan bolsaňyz, onda siz hakykat hakynda doly gözýetim alansyňyz we siz öz durmuşyňyzy nädip Oňa tabşyrmalydygyny bilendigiňiz üçin jogap bermeli bolarsyňyz.
DUÝDURYŞ III: ÝEWREÝLER 10:26–27
«Çünki hakykaty bilenimizden soň, bilgeşleýin günä etsek, günäler üçin indi gurban galman, diňe garaşylan hökümiň howpy, duşmanlary ýuwutjak gyzgyn ot galar».

Bu aýat özi hakynda özi gürrüň edýändir. Awtor ýenede öz oklaryny garaşyjy ýagdaýy saýlanlara, ýagny ähli zady eşidibem, hiç zat etmediklere göneldýändir. Bu ýerde gürrüň halas bolmaklyk sylagyny terk etmeklik we aýan bolan hakykatdan meýletinlik bilen ýüz öwürmeklik günäsi hakynda gidýändir. Şeýle ýagdaýda günä üçin gurban ýöne bahasyzlandyrylýandyr. Ýewreýlere şeýle diýlendir: «Siz ähli guzulary, ähli geçileri we ähli goýunlary soýup bilýänsiňiz, emma eger siz bütin dünýäniň günäsini Öz üstüne alan Hudaýyň Guzusyny terk edýän bolsaňyz, onda günä üçin hiç hili gurbanlyk galýan däldir». Isa Mesihsiz hiç zat hem ýokdur.
Köş bilen, ýygnaga gatnan we hakykat hakynda doly düşünje alanlara Hudaý rehimdar bolýandyr diýip, adamlar pikir edýärler. Bu azaşmaklykdyr. Şeýle adamlara Ol has-da talap ediji bolýandyr. Näçe az bilýän bolsaňyz, şonça-da bakyýetde ýeňil bolýandyr. Eger siz Hudaýyň kömegi bilen Onuň hakykatyny bilen bolsaňyz, onda sizden köş hem soraljakdyr. Musanyň kanunyny bozanlar ölüme höküm edilýärdiler. Hudaýyň Ogly Mesihi terk edenler bilen näme bolar?
Hakykatdan ýüz öwrenlere Hudaý şeýle diýýändir: «…Öç Meniňkidir, öwezini Men bererin» (Rimliler 12:19; şeýle-de, Kanun taglymaty 32:35 seret). Belki-de siz hakykaty bilýänsiňiz, emma ony kabul edip, onuň ýollaryndan ýöremekligi çözen dälsiňiz? Eger bu şeýle bolsa, onda Hudaýyň gözüniň alnynda siz Onuň Ogluny aýagyňyz bilen depeleýänsiňiz.
DUÝDURYŞ IV: ÝEWREÝLER 12: 25
«Bulary aýdýany ret etmejek boluň. Çünki olar özlerine Ýer ýüzünde duýduryş bereni ret edenlerinde, nähili gaçyp gutulyp bilmedik bolsa, Gökden duýduryş berenden ýüz döndersek, biziň gaçyp gutulmajagymyz has hem aýdyňdyr».

Gaty elhenç sözler. Hudaýdan ýüz döndermäň. 29-njy aýatda Hudaýyň iýiji otdugy hakynda aýdylýandyr. Bir gezek Ol kanuny Musa berenindäkisi ýaly diňe dagy yrgyldatjak däldir, Ol Özüniň hökümi bilen Gökleri yrgyldadar. Neneň elhenç duýduryş!
DUÝDURYŞ V: ÝEWREÝLER 3: 7–11
«Şonuň üçin Mukaddes Ruhuň aýdyşy ýaly: “Bu gün Onuň sesini eşitseňiz, çölde synalan günüňizdäki pitnede bolşy ýaly, ýüregiňizi gatatmaň. Atalaryňyz ol ýerde Meni barlap synadylar, kyrk ýyllap Meniň edýänlerimi görüp gezdiler. Şonuň üçin Men bu nesle gaharlanyp: olar elmydama ýüreklerinde azaşýar, Meniň ýollarymy bilmediler diýdim. Gaharlananymda: olar dynçlyk ülkäme girmez! diýip ant içdim”».

Hudaý ant içdi we şol nesliň wekilleriniň hiç biri hem wada berlen ýeri görmedi. Öz durmuşyňyza üns beriň we özüňiziň hem şeýle hereket etmeýändigiňize göz ýetiriň. Şu günler gudratygüýçli Hudaýyň geljek gahary hakyndaky duýduryş beriji paş edýän we gorkuzýan wagyzlar üstünlige eýe däldir. Şu bölekden şeýle duýduryş gelip çykýar: wagyzçylaryň köpleri Hudaýyň söýgüsi, rehimi we merhemeti hakyndaky pikirlenmeler bilen gyzyklanyp, öz borçlaryna biperwaý seredýändirler. Emma jogap bermeli wagt çalt gelýändir. Höküm sagady golaýlaşýandyr.
Hudaý sizi Özüniň rahatlygyna girizmäge, size Özüniň halas bolmasyny bermeklige taýyndyr, emma siz ýüregiňizi gataldyp, ynamsyzlyga düşüp, günä edýänsiňiz. Ýewreýler bilen çölde bolan waka siziň bilen hem bolaýmasyn diýip, Reb aýdýar. 13-nji aýatda hatyň awtory bize şeýle maslahat berýär: «… her gün biri-biriňizi ruhlandyryň». Şonuň üçin men size şuny ýatlatmagy öz borjum hasaplaýaryn: «Şu gün, şu gün, şu gün hut şol gündür».
Şu gün Mesihden ýüzüňizi öwürmäň. Eger siz muny şu gün etseňiz, onda ertesi gün muny gaýtalamak ondan hem ýeňil bolýandyr, soňky günler bolsa has hem ýeňil bolýandyr. Siz öz ýüregiňizi gataldýansyňyz. Bir gezek Duwaýt Moodi özüniň wagzynyň ahyrynda bütin ýygnaga öýlerine gaýdyp, ertesi gün Mesihe ýüz tutmaklary üçin dolanyp gelmeklerini tabşyrypdyr. Emma adamlaryň köpleri Çikagodaky şol gijedäki ot almasynda wepat bolupdyrlar. Şondan soň Moodi şeýle diýipdir: «Mundan beýläk men hiç kime hem ertir sözüni aýtmaryn».
Hudaý size Öz söýgüsini inderýändir. Ol size Özüniň gudratygüýçli elini uzadýandyr we siziň rahatlygy almagyňyzy, özüňizden hoşal bolmaklygyňyzdan, bitertip durmuşyňyzdan dynç almagyňyzy, özüňiziň gorkularyňyzdan, aladalaryňyzdan, lapykeçlikleriňizden we günä üçin özüňizi günäkär duýmaklyk duýgusyndan azat bolmagyňyzy teklip edýändir. Isa şeýle diýýär: «Atamyň Maňa berenleriniň bary Maňa geler, Men Özüme gelenleri asla kowmaryn» (Ýahýa 6:37). Ylham kitabynda hem şeýle diýlendir: «Suwsan gelsin. Dilän gelip, ýaşaýyş suwuny mugt alsyn» (Ylham 22:17).
Siz Onuň Patyşalygyna işleriňiz bilen däl-de, ynamyňyz bilen girýänsiňiz. Muny uzaga çekmäň. Bu täsin halas bolma sylagyny terk edäýmäň. «Ertir» ýa-da «Haçanda men muňa oňat düşünenimde» diýmäň. Muny hut şu wagt ediň. Hudaýyň sözi iki tarapy hem ýiti bolan gylyç kimindir. Bu diýmeklik, ondan gizlenip bolmaýandygyny aňladýandyr. Eger siz gaty dindar adam bolup, ýygnaga elmydama gatnaşýan hem bolsaňyz, oňat wagta garaşmaklyk ýagdaýyny eýeläp, Mesihi diňe aklyňyz bilen tanan hem bolsaňyz, Hudaýyň Sözi siziň ýüregiňize sanjylyp bilýändir. Hudaýyň Sözi elmydama size ýüregiňiziň hakyky ýagdaýyny görkezýändir we siziň ynamyňyzyň nähili derejede çynlakaýdygyny özüňize aýan edýändir.
Bu ýönekeý mowzuk däldir we men kimdir biriniň umytlaryny dargatmak islemeýärin. Men ýöne siziň Isa Mesihe ynanyp, Onuň rahatlygyna girmegiňizi isleýändirin. Eger siz bagtlylyk parzlarynda beýan edilen Onuň şertlerini synyk ruh bilen kabul etmeseňiz, siz özüňizi Hudaýyň jezasyny çekmeklik howpy astyna salýansyňyz. Oňa geliň. Onuň söýgüsini tanaň. Patyşalygyň raýatlarynyň doly durmuşlary bilen ýaşaň — şu ýerde we şu wagt!
Eger siz dogrudan hem halas bolan ynanýan adam bolsaňyz, onda men siziň beýik şatlygy tanamaklygyňyzy arzuw edýärin. Bu şatlyk bolsa diňe siziň öz ýüregiňizi barlap, Gökleriň Patyşalygynyň raýatlaryna mahsus bolan we bagtlylyk parzlarynda agzalyp geçilen häsiýetleri tapanyňyzda bolup geçýändir. Bu häsiýetler bolsa size diňe bir dogry ýol görkezmän, eýsem siziň durmuşyňyzy kämil hem edýändir.

Goşmaça
1-NJI BAP
Oýlanmak üçin mowzuklar
1. «Gulak asmazlykdaky ynam» şatlygy döredýändir, ýöne Hudaýa üýtgewsiz we gürrüňsiz gulak asmaklygyň getirýän şatlygyny çalşyp bilýän däldir.
2. Hudaýa çyn ýürekden gulak asmaklyk halas bolandygyňa ynamlylygy we howpsuzlyk duýgusyny döredýändir. Bular Hudaýyň Patyşalygynda bolýanlara berilýändir.
3. Siz pula hyzmat etmeklik bilen dünýäniň dosty bolup, şol bir wagtyň özünde Hudaýyň hem dosty bolup, Oňa hyzmat edip bilýän dälsiňiz.
4. Biziň Hudaýa ýaranmaklyk synanyşyklarymyz Mesihiň dogrulyk talaplaryna laýyk gelýän däldir.
5. Öz ýaşaýşyňyzy barlap, siz öz ynamyňyzy bolşy ýaly görüp bilýänsiňiz. Siziň bütin durmuşyňyzy üýtgetmäge Hudaý kömek edýändir.
6. Gaýtalanýan we toba edilmedik günä üçin Hudaýyň sabyrlylygynyň çägi bardyr.
Soraglar we ýumuşlar
1. Özüňizi dünýäniň dosty bolup, şol bir wagtyň özünde Hudaýyň dosty bolmaklygyňyz mümkinmi diýip hasaplaýarsyňyzmy?
2. Siziň halas bolandygyňyz nämä esaslanan: geçmişdäki ynanýan adam bolmaklyk kararyňyzamy ýa-da häzirki gulak asmaklygyňyza?
3. Indiki hepdäniň içinde özüňizi barlaň we Hudaýyň talaplaryna laýyklykda Onuň bilen öz gatnaşyklaryňyzy ýola goýmaklyk kararyny kabul ediň.
2-NJI BAP
Oýlanmak üçin mowzuklar
1. Adamzat bagty ýagdaýlara baglydyr, Hudaýyň patalary bolsa hiç zada hem bagly däldir.
2. Hudaý bilen ýaraşmaklyk görünýän hereketlerden ýada däp-dessurlary ýerine ýetirmeklikden däl-de, ýürekden başlanýandyr.
3. Ruhy patalary agtarýan ýüregiň açlygyny hiç bir maddy ýagşylyklar doýduryp bilýän däldir.
4. Dagdaky wagyz bu dünýäniň gymmatlary bolan üstünlik, gülläp ösmeklik we kanagatlanmaklyk bilen ylalaşýan däldir.
5. Isanyň gözýetimine dogry düşünmeklik üçin, ilki bilen Onuň wagyzlarynyň iň esasy bolan şuny (Dagdaky wagzy) ondaky hakykatlary iş ýüzünde ulanmaklyk maksady bilen öwrenmelidiris.
6. Adamlara mesihi taglymatyny ýetirmekligiň iň peýdaly usuly — bu bagtlylyk parzlaryny ýerine ýetirmeklikdir.
Soraglar we ýumuşlar
1. Mukaddes Kitabyň şu böleklerini öwrenmekligiň gaty wagyp bolan bäş sebäbini belläň. Olaryň haýsysyny siz has giňişleýin öwrenmek islärsiňiz? Olaryň haýsysy siziň üçin has kyn bolup görünýändir?
2. Gaýgy-gamda bolup, yzarlanmalara duçar bolup, şol bir wagtyň özünde özüňi bagtly diýip boýun almaklyk mümkinmi diýip hasaplaýarsyňyz? Munuň şeýledigine Isanyň ýene haýsy sözleri şaýatlyk edýändir?
3-NJI BAP
Oýlanmak üçin mowzuklar
1. Ruhy garyplyk ýagdaýy maddy baýlyklary gytlygyna bagly däldir, ýaltalyga ýa-da hereketsizlige deňdeş däldir.
2. Biz özümizi tä ruhy garyplygymyzy görüp bilenimize çenli pes göwünli etmesek, Hudaýdaky ýaşaýşyň ruhy baýlyklaryň hakykatdan hem bardygyny duýup bilmeýändiris.
3. Özüňi terk etmeklik (özüňe berk ynamly bolmaklygyň garşydaşy) häzirki döwür ýygnagynda ýeterli derejede tanymal däldir.
4. Patyşalygyň talaplaryna laýyk gelmekligiň wajyp şerti: muny özümiziň güýjümiz bilen edip bilmeýändigimizi boýun almaklykdyr.
5. Hakyky ruhy garyplyk ýagdaýyna ýetmeklik üçin biz bar ünsümizi Hudaýa gönükdirmelidiris we özümiziň ten tebigatymyzyň hiç-de ýarawly däldigini boýun almalydyrys.
6. Siz Mesihiň ýanyna Onuň şertleri bilen ylalaşyp gelmelisiňiz we öz durmuşyňyzyň üstünden ygtyýarlygy Oňa bermeklik üçin özüňize gözegçilik etmeklikden ýüz döndermelisiňiz.
Soraglar we ýumuşlar
1. Babyň ahyrynda berlen durmuşyň ruhy garyplykdaky ýagdaýynyň ýedi sany tapawutly häsiýetlerini öwreniň. Özüňizi barlaň we öz üstünlikleriňizi on ballyk dereje boýunça bahalandyryň. Her bir getirilýän bölekde öňe gidişiňize baha beriň. Eger 10 bal — bu Hudaýyň talaby bolýan bolsa, onda her bir bölüm boýunça özüňiziň ýeňilýändigiňizi boýun alýarsyňyzmy?
2. Eger agzalan ýedi bölekleriň hiç bolmanda birinde özüňiziň öňe gidýändigiňize üns berýän bolsaňyz, onda rehimdarlygy üçin Hudaýa şükür ediň we geljekde-de Oňa bolan umydyňyzy bildiriň.
4-NJI BAP
Oýlanmak üçin mowzuklar
1. Belki-de, siz titremeklik bilen agyrydan we erbet duýgulardan gaçmak isleýänsiňiz we olaryň öz ruhy ösüşiňize edýän täsirlerine hiç-de üns berýän dälsiňiz.
2. Gaýgyny beýan etmeklik üçin gözýaşlar we beýleki usullar hakyky duýgulary daşa çykarmaklygyň sagdyn ýagdaýydyr. Olar agyryny we şatlygy beýan etmeklik üçin Hudaýdan berlen sylagdyr.
3. Bagt günä üçin gaýgylanmakda jemlenen däldir. Ol biziň toba edenimizde teselli görnüşinde gelýän Hudaýyň jogabyndadyr.
4. Ýygnak şu gün günäler üçin aglamaklygy belläp geçýän däldir, gaçyp bolmajak höküm hakynda we Hudaýyň ýüregindäki hakyky gaýgy hakynda hiç zat diýmeýär.
5. Hudaý Özüniň Ruhy arkaly, Öz Sözi arkaly we Mesihdäki doganlaryňyz arkaly sizi köşeşdirýändir.
6. Haçanda biz Haça ýüzlenip, Isanyň onda amala aşyran işine düşünenimizde, günäni boýun almaklyga bolan ähli böwetler ýeňilýändir.
Soraglar we ýumuşlar
1. Size günäleriňiz üçin ýas tutup, olary toba etmekligiňize näme päsgel berýär? Bu päsgelçilileri görkezmekligi we olardan azat bolmaklygy bermekligi hakynda Hudaýdan haýyş ediň.
2. Edilen günäler üçin çuňňur we çynlakaý toba etmeklige ýygnagyň ýardam etmeýändigine siz subutnamalar getirip biljekmi?
5-NJI BAP
Oýlanmak üçin mowzuklar
1. Ýeňiş gazanyjy Mesihiň geljegine garaşýan Öz döwrüniň syýasy we dini ýolbaşçylaryny Isa güýçli lapykeç etdi.
2. Isa Işaýa pygamberiň kitabyndaky (40–66) ejir çekýän Gul hakyndaky pygamberligi ýerine ýetirdi we şeýdip, ýumşaklyk üçin Özüniň talabyny döretdi.
3. Ýumşaklyk sözüne sözlük şeýle düşündiriş berýär: «Ýumşaklyk — batyrgaýlygyň ýetmezçiligi». Emma Mukaddes Kitabyň ýumşaklygy bu düşündirişe dogry gelýän däldir. Ýumşaklygyň mähirlikdigi, ýukalykdygy we ylalaşmaklykdygy hakynda Mukaddes Kitap aýdýar.
4. Ýumşaklyk — özüňi terk etmekligiň oňat tarapydyr, Hudaýyň gözegçiligi astynda bolan hakyky güýjüň çeşmesidir.
5. Ýumşaklar ýere bolan öz hukuklaryny goramaly däldirler, çünki Hudaý ony olara miras berýändir.
Soraglar we ýumuşlar
1. Ýumşaklygyň mysaly hökmünde Musanyň, Ybraýymyň we Dawudyň durmuşyna syn ediň. Täze Ähtiň hem haýsy gahrymanlary şu häsiýet bilen tapawutlandy?
2. Şu baby barlagdan geçirip, ýumşaklyk bilen çalşyrylýan beýleki häsiýetleriň mümkin boldugyndan köpüsini aýdyň. Näme üçin biziň jemgyýetimizde ýumşaklyk hakynda nädogry düşünje bardyr?
3. Tankyda ýa-da Hudaýyň Sözüniň paş etmekligine siz nähili seredýärsiňiz? Bu siziň ýumşaklygy eýe bolup-bolmaýandygyňyzy anyklamaga kömek edýändir.
6-NJY BAP
Oýlanmak üçin mowzuklar
1. Bagtlylyk parzlarynyň ählisi Hudaýyň Patyşalygyna girmeklik we onda bolmaklykdan keýplenmeklik üçin wajypdyr.
2. Halas bolmadyk ýüregiň ruhy taýdan aç bolmaklygy bilen hiç bir fiziki açlyk deňeşdirilip bilinýän däldir.
3. Şu ýerde açlygy we suwsamaklygy duýmaklyk diýmek bar güýjüň bilen dogrulygy agtarmaklyk diýmekligi aňladýandyr.
4. Biziň ruhy gözleglerimiziň maksady nähilidir bir ruhy taýdan aja joşgunlylyk ýagdaýy däldir: biziň maksadymyz — Mesihde halas bolup, mukaddes bolmaklykdyr.
5. Ruhda ösmeklik bilen nähili üstünliklere ýetendigiňize seretmezden, siz elmydama kämillige mätäçsiňiz.
6. Ruhy açlykda beýan edilýän siziň Hudaýy agtarmagyňyz şertsiz bolup, dünýäniň hilsiz «iýmitlerinden» ýüz döndermeklige taýynlyk bilen bolup geçmelidir.
Soraglar we ýumuşlar
1. Sizi gyzyklandyrýan ýerdäki synaglar özüňiziň talaplaryňyzy gandyrar diýip umyt edýärsiňizmi ýa-da siz olara Hudaýyň beýik hakykatlary esasynda bolmaly orny berýärsiňizmi?
2. Hudaýyň öz ýanyňyzdadygyny bilendigiňiz zerarly süýji duýgulardan dolan wagtyňyzy ýadyňyza salyň. Näme üçin bu başdan geçirme hiç zat bilen deňeşdirer ýaly däldi?
3. Haýsy ruhy bilimleriň gytlygyny siz duýýarsyňyz? Özüňiziň ruhy taýdan ösmekligiňiziň meýilnamasyny guruň.
7-NJI BAP
Oýlanmak üçin mowzuklar
1. Mesihi hökmünde, siz öz ýüzüňizi görkezmeýän ruhy örtgi dakynmaly dälsiňiz; içki niýetler hereketleriňize laýyk gelmelidir.
2. Käwagtlar Hudaýyň rehimdarlygynyň aýan bolmaklygyny siziň Hudaý üçin eden oňat işleriňiziň sylagy hökmünde kabul etmek bolýan bolsa gerek.
3. Isa ýer-ýüzündäki iň rehimdar Adamdy, çünki Ol jemgyýetiň ähli gatlaklaryndaky adamlara rehimdarlyk bildiripdi.
4. Merhemet günäni ýok edýändir, rehimdarlyk bolsa onuň netijelerini ýeňmeklige kömek edýändir.
5. Rehimdarlyk bagyşlamaklyk düşünjesinden daşa çykýandyr, söýginiň yzyndan gidip, adalatlyk bilen tamamlanýandyr.
6. Diňe Hudaýdan rehim alanyňyzdan soň, siz ony beýleki adamlara görkezip bilýänisiňiz.
Soraglar we ýumuşlar
1. Rehimdarlygy görkezmekligiň ençeme usullary bardyr: maddy taýdan we ruhy taýdan. Bu usullaryň haýsysy size ýakynrak?
2. Hudaýyň rehimdarlygy siziň durmuşyňyzda nähili aýan boldy we siziň jogabyňyz nähili boldy?
3. Hudaýdan başga ýene kim bize rehimdarlyk bildirýändir?
8-NJI BAP
Oýlanmak üçin mowzuklar
1. Fariseýler dogrulygyň täze kanunlaryny oýlap tapypdylar, çünki Hudaýyň kanunyny ýerine ýetirip bilmeýärdiler, emma dogruçyl bolup görünmäge synanyşýardylar.
2. Fariseýler tarapyndan toslanyp tapylan goşmaça kanunlaryň agramy astynda ejir çekýän adamlar nädip Hudaýa ýaranmalydygyny bilmeýärdiler we bu ýagdaýdan çykalga gözleýärdiler.
3. Hudaý elmydama tämizligiň we kämilligiň Öz talaplaryna laýyk gelýändir we biziň günäli galýandygymyza hem seretmezden, Ol hiç haçan hem üýtgeýän däldir.
4. Päk ýürek adamyň pikirlerini, erkini we duýgularyny kesgitleýän päk niýetlere eýedir.
5. Biziň päk niýetlerimiziň we hereketlerimiziň esasynda Hudaýyň Sözüniň hakykaty bolmalydyr.
6. Eger siz ýüregi päk adam bolsaňyz, onda siz Hudaýa ýakynsyňyz, Onuň barlygynda ýaşap, Onuň parahatlygyndan keýplenýänsiňiz.
Soraglar we ýumuşlar
1. Hudaý tarapyndan berlen päklik bilen iş ýüzündäki päkligiň näme tapawudy bar?
2. Haçanda günä edenimizde, özümizi Hudaýyň tämizleýändigine biz näme üçin ynamlydyrys?
3. Ilki bilen biz päkligi saklamaklyk üçin nädip günäden gaça durup bilýändiris?
9-NJY BAP
Oýlanmak üçin mowzuklar
1. Ähli derejelerde parahatlygyň ýoklugy aýratyn adamlaryň ýüreklerinde parahatlygyň ýoklugy bilen düşündirilýändir.
2. Parahatlyk döretmeklik diýmeklik ýöne düşünişmesizliklerden gaça durmaklygy aňladýan däldir. Ol gapma-garşylykly taraplary ýaraşdyrýan dogrulyga eýe bolmaklygy aňladýandyr.
3. Parahatlyk dörediji diýmeklik beýlekileriň Hudaýyň talaplaryna laýyk gelmeklerine kömek etmekligi aňladýandyr we bu öz gezeginde parahatlygy getirmäge kömek edýändir.
4. Parahatlyk döredijiler biziň döwrümizde meşhur däldirler. Öz hukuklary üçin göreşip, tükeniksiz talaplary bildirýänler olardan has meşhurdyrlar.
5. Hakyky parahatlyga bizde ýaşaýan Ruh arkaly diňe Mesihde bolmaklygyň üsti bilen eýe bolup bilinýändir.
6. Dünýäni berk etmeklik üçin biz elmydama iki taraplaryň hem umumy gyzyklanma nokadyny tapmalydyrys.
Soraglar we ýumuşlar
1. Ýüregiň päksizli bolmasa, parahatlyk mümkin däldir. Bu hakykaty tassyklaýan öz durmuşyňyzdan bir wakany ýadyňyza salyň.
2. Öz päkligiňiz üçin gymmat baha tölemeli bolan wagtyňyzy ýadyňyza salyň. Hiç zada seretmezden, şonda siziň ýüregiňizde Hudaýyň parahatlygyny duýmaklyk barmydy?
3. Biziň ýigrenç duýýan «dogry» diýip atlandyrylýan duşmanlarymyz bardyr. Kim olar?
10-NJY BAP
Oýlanmak üçin mowzuklar
1. Hiç zada hem seretmezden, biz parahatlyk döredijilerdiris. Bu kyn bolan mesihi esaslaryna eýermeklik islemeýän adamlara biz güýçli päsgel berýändiris we şeýle etmeklik bilen, biz öz başymyza uly belalary alyp bilýändiris.
2. Bu bagtlylyk parzynda yzarlanmalara duçar bolanlar patalanýandyrlar, çünki bu parz gaty wajypdyr we onuň ýerine ýetirilmegi üçin sylag hem gaty uludyr.
3. Eger biziň duşmanlarymyz bize garşy uruş yglan edýän bolsalar, onda bu olaryň näletlidikleri hakynda şaýatlyk edýändir. Eger biz yzarlanmalary boýnyburuklyk bilen kabul edýän bolsak, onda bu biziň hakykatdan hem Gökleriň Patyşalygynyň raýatlarydygymyz hakynda güwälik edýändir.
4. Eger biz bu dünýä bilen sazlaşykda ýaşamaklyga ylalaşsak, onda bütin ömür hiç bir yzarlanmasyz ýaşap bilýändiris.
5. Bizi yzarlanlarynda, biziň ýigrenjidigimizi aňladýandyr, diýmek bizde ýaşaýan Mesihiň Ruhy ýigrenjidir. Çünki biziň yzarlaýjylarymyzyň durmuşlaryny we ynamlaryny Ol tankytlaýandyr.
6. Eger siz bagtlylyk parzlaryny ýerine ýetirýän bolsaňyz, onda hökman yzarlanmalara duçar bolarsyňyz.
Soraglar we ýumuşlar
1. Durmuşyňyzda öz mesihi hereketjeňligiňiziň yzarlanmalaryň gorkusy zerarly çäkli bolan pursatlaryny ýadyňyza salyň.
2. Size ýetirilen yzarlanmalaryň dogrulygyň nusgasy hökmündäki oňat netijeleri hakynda gürrüň beriň.
11-NJI BAP
Oýlanmak üçin mowzuklar
1. Biziň jemgyýetimiziň mesihi nukdaý-nazarlaryna esaslandyrylandygyna seretmezden, ol hakyky mesihilere çydap bilýän däldir.
2. Hudaýa sylag üçin däl-de, söýgüden gulluk ediň, çünki gazanylmadyk sylag zaýalaýandyr.
3. Biz yzarlanmalarda şatlanýandyrys, çünki sylagymyzyň baky, synaglaryň bolsa wagtlaýyndygyny bilýändiris.
4. Şu gün güýçli şaýatlyklar abraýly iş hasaplanylýandyr, çünki biz «şaýat» sözüniň «görgi görüji» diýilýändigini ýadymyzdan çykarandyrys. Şaýatkär — bu öz ynamy üçin ähli zada hem çydamaga taýyn bolan adamdyr.
5. Biz hiç bir gorkusyz Hudaýyň tarapyny tutmalydyrys, çünki eger bizde Hudaýyň gorkusy bar bolsa, onda biz hiç haçan hem dünýäniň alnyndaky gorka eýe bolýan däldiris.
6. Mesihiň ady hatyrasyna yzarlanmalar zerarly görgi görmeklik bilen, siz gadymy pygamberler bilen bir hatarda durýansyňyz. Muňa bolsa uly abraý hökmünde seretmelidiris.
Soraglar we ýumuşlar
1. Hudaýyň batyrgaý dogruçyly hökmünde ýaşamaklyk üçin siz özüňiziň ýerdäki ähli ýagşylyklaryňyzdan el üzmäge taýynsyňyzmy? Bu ýolda siz nämäni gurban etmäge taýyn?
2. Göklerdäki sylagyňyza siz sabyrsyzlyk bilen garaşýarsyňyzmy? Mesihe we özüňiziň Göklerdäki mirasyňyza ünsüňizi jemläň we siz bu ýoldaky ähli agyrlyklary ýeňip bilersiňiz.
12-NJI BAP
Oýlanmak üçin mowzuklar
1. Bagtlylyk parzlary Patyşalykdaky ýaşaýşyň esaslary we mundan beýläkki kämillik üçin öz-özümizi barlamaklyga bizi ruhlandyrýandyr.
2. Ýewreýlere ýazylan hat ynama eýe bolubam, dünýä bilen ylalaşyp, iki durmuş bilen ýaşamaklaryny dowam etdirýänlere bolan duýduryşdyr.
3. Hakykat hakynda bilimleri bolup, olary öz durmuşlarynda ulanmaýanlar üçin Hudaý has berk talaplary goýjakdyr.
4. Hudaýyň Sözüne ýüregiňiziň hakyky ýagdaýyny görkezmekligine rugsat beriň we ertire galdyrman, hut şu gün Hudaýa geliň.
Soraglar we ýumuşlar
1. Her hepde özüňiz üçin bagtlylyk parzlarynyň birini saýlaň we Hudaýyň Ruhunyň ýolbaşçylygynda olary ýerine ýetirip bilmekligiňiz üçin dileg ediň.
2. Şu kitaby okamaklyk bilen, siz özüňiz üçin näme zatlary açdyňyz? Bu açyşlaryň esasynda öz hereketleriňizi üýtgetmeklik üçin maksatnama ediniň.
3. Hudaýyň yzyna eýermeklik ýolunda ruhy kämillige ymtylýan beýleki adamlar bilen Dagdaky wagzyň hakykatlary hakynda gürrüňdeş boluň.