Джош ва Дотти Макдауэлл

Тўғри қарор

Муқаддас Китобдан
олинган ибратли ҳикоялар

Мундарижа
Тўғри ёки нотўғри қарор ҳақида ҳикоя ва намуналар

Биринчи боғ
Сузаётган ҳайвонот боғи
Уни баландроқ қуринг!
Ўз уйини ташлаб...
Ерни бўлишиш
Соранинг фарзанди
Ясмиқли бўтқа
Сержун қўллар
Ака-укалар
Чуқурликда
Узоқ кутиш
Мен Юсуфман
Сузаётган сават
«Фақат мен эмас!»
«Йўқ!»
Фисиҳ
Дарё ўртасидан қуруқлик орқали
Худонинг одил амрлари
Мусо ғойиб бўлди!
Бурғу чалинг
Бирга бориш
«Илтимос, менга ўғил бер»
Паҳлавон жангчи
Абадий дўстлар
Ҳатто шоҳлар ҳам хато қилишади
Энг яхши совға
Бир ҳовуч ун
Бир кунда етти марта чўмилиш
«Шундай қилиб, қулоқ солинг!»
Ким шерлардан қўрқади?
Китнинг қорнида саёҳат
Худонинг ажойиб режаси
Марям ва Исога ғамхўрлик қилиш
«Қўрқманглар»
Янги юлдуз
«Тўрларингизни ташланглар»
Қудуқ олдида
Узоқдан шифо топиш
Ёрдам қўли
«Мен биринчи!»
Исо болаларни севади
Ким ёрдам беради?
Уйдан узоқда
Ҳамма жойдан излаш
«Миннатдорман Сендан, Исо»
Қушларни кўриш
«Менинг ёнимга ўтир!»
Дарахт устида
Исо учун совға
Қуддусда
Фақат икки чақа
Ким хизматкор?
«Уйғонинглар!»
Олов олдида
«У Худонинг Ўғли!»
Тонг саҳарда
«Мен кўришим керак»
«Менинг қўзиларимни боқ»
Хар бир одам тушуниши мумкин!
Дамашқнинг йўлида
Қувончли қабул
Қамоқда Худога ҳамду сано
Ҳаммага ўргатинг
Муқаддас Китобдаги тўғри қарор  қилган қаҳрамонларнинг исми

Биз яхши кўрадиган 
ва фахрланадиган тутинган 
ўғлимиз Кайга бағишланади.

Джош ва Дотти Макдауэлл

Миннатдорчилик
Биз бу китобнинг яратилишида бебаҳо ёрдамини аямаган қуйидаги инсонларга ўз миннатдорчилигимизни билдирамиз:

Синди Питтсга; у кўпгина Муқаддас Китоб ҳикояларини чизган. Бу чизмалар аслида ҳикоялар қандай кўринишда бўлиши кераклигини кўрсатиб берди.

Роббин Каррига; у ҳикоялар устида ишлаш жараёнида тўғри қарор мавзусини очиб бериб, уларда «Яхшини ёмондан фарқлаш» ҳаракатининг ғояларини акс эттирди, шунингдек, бу ҳикояларга болаларга хос самимийликни бериб, болаларга тушунарли қилиб бошқатдан айтиб берди.

Бетти Фрига; у Tyndale House Publishers ишчиси, бу унинг тўғридан-тўғри мажбурияти бўлмаса ҳам, қилган муҳаррирлик иши учун раҳмат. Унинг иши туфайли хар бир ҳикоя аниқликни ва ўз ифодасини топди.

Дейв Беллисга; у бизнинг 12 йиллик ҳамкоримиз. У бу лойиҳага координаторлик қилиб, китобнинг мазмунини «Яхшини ёмондан фарқлаш» ҳаракатининг ғояларига мослаштирди.

Карл Уитэкр Мейер ва Tyndale House Publishers да ишлайдиган барча дўстларимизга, уларнинг болаларга Худони абадий ҳақиқатларини етказиш бўйича ота-оналарга берган тушунтиришларидаги юқори маҳорати учун катта раҳмат!

Сенинг қароринг
Мен нима ейман? Нима кияман?
Нима дейману, нима қиламан?

Хар куни олдингда савол туради,
Қарор қилишингга тўғри келади. 

Ҳа ёки йўқ? Катта ё кичик?
Ўзимга олайми ёки бўлишай?

Тўғри бўладими ёки нотўғри?
Жавобни излайин, бўлсин у тўғри.
 
Оламни яратган ягона Худо, 
Хар бир саволингга беради садо.

Муқаддас Китобдан ўқиб ҳикоя, 
Ҳақиқат сўзига қилгин риоя.

Унда бор қаҳрамон ҳаракат қилган,
Бирлари тўғри, бири нотўғри.

Ҳикоялар ўқи, яхшилик қилгин,
Қароринг доимо тўғрилик бўлсин.

Китобда чиройли расмлар кўргин.
Таббассум қилган чигиртга топгин.

Биринчи боғ
Ибтидо 2:4–3:23; 5:4–5
Одам Ато ва Момо Ҳаво Худонинг амрини бажаришдими ёки Худога қулоқ солишмадими?
Худо баланд тоғли, кенг ёйилган дарахт ва ҳатто қўпол бегемотлари бор ажойиб бир дунёни яратди. Шунингдек, Худо одамларни ҳам яратди. Улар боғни парвариш қилиши ва ундан завқ олишлари мумкин эди. Яратилган одамларни Худо Одам Ато ва Момо Ҳаво деб атади. Уларга Худо яратган дунё жуда ҳам ёқарди. Бу боғ фойдали ва мазали меваларга бой эди. Одам Ато ва Момо Ҳаво бундан завқланарди. Одам Ато ва Момо Ҳавога боғда Худо билан бирга бўлиш ёқарди. Худо уларни жуда ҳам севарди.
Ҳақиқатан ҳам, Худо уларни шунчалик қаттиқ севдики, Менга итоаткор бўлиб яшасинлар, деб хоҳлади. Худо уларга кўп ажойиб ишлар ҳақида сўзлаб, шу ишлар билан машғул бўлишлари мумкинлигини айтди. Фақат биргина мумкин бўлмаган иш ҳақида огоҳлантирди. Худо уларга боғнинг ўртасида турган дарахтни кўрсатди ва шундай деди: «Бу дарахтнинг мевасидан еманглар. Ундан еб кўрган кунингиз ўласизлар».
Худо, Одам Ато ва Момо Ҳавo Менга бўйсунсинлар, деб истарди. Шунингдек, уларни хавфдан асрашни ҳам хоҳлади. Шу ҳолдагина улар умрларини абадий шу боғда ўтказган бўлишарди. 
Худо яратган илон ҳам шу боғда яшарди. У яратган барча жонзотлардан энг айёри илон эди. Илон Худони, У яратган дунёни ва боғда яшовчи одамларни ҳам ёмон кўрар эди. 
Бир куни илон Момо Ҳавони суҳбатга тортди ва ундан сўради:
— Нима учун сен ва Одам боғнинг ўртасида турган дарахт мевасидан емайсизлар?
— Худо буни бизга ман қилган. Агар унинг амрини бузсак, биз ўламиз, — деб жавоб берди Момо Ҳаво. 
Илон эса уларга шундай деди:
— Йўқ, аксинча, сизлар ўлмайсизлар. Агар бу дарахтнинг мевасидан татиб кўрсангизлар, ҳамма нарсани биладиган ва Худодек бўлиб қоласизлар.
Момо Ҳаво дарахтнинг мевасига тикилиб қаради ва унинг мазаси қандай эканлигига қизиқди. 
Шундай қилиб, Момо Ҳаво муҳим қарор қабул қилиши керак эди. У Худонинг амрига бўйсуниб, ман этилган мевани емаслиги мумкин эди. Ёки Худога қулоқ солмай, кўринишидан мазали бўлган мевани татиб кўриши ҳам мумкин эди.
Момо Ҳаво ўз истагига бўйсуниб, дарахтнинг мевасидан узиб, уни еди. У мевадан Одам Атога ҳам берди, у ҳам мевадан татиб кўрди. Одам Ато ва Момо Ҳаво Худога қулоқ солишмади. Шунинг учун улар боғдан кетишди ва умрбод оғир меҳнат қилишга мажбур бўлишди. Улар энди ҳеч қачон боққа қайтиб кела олмас эдилар. 
Йиллар ўтиб борарди. Одам Ато ва Момо Ҳаво кексайиб, оламдан ўтишди. Худо Одам Ато ва Момо Ҳавони доимо севарди. Лекин улар нотўғри қарор қилишди ва Худонинг амрига бўйсунмай, Уни ранжитишди.

Эслайлик
Жаннат боғида Худо яратганларнинг орасида энг айёри ким эди?
Худо одамларга қандай амр берди?
Одам Ато ва Момо Ҳаво тўғри қарор қилишдими ёки йўқми?
Одам Ато ва Момо Ҳаво боғдан қувилгандан сўнг, уларга нима бўлди?

Ўз қароринг ҳақида ўйлаб кўр
Худога қулоқ солиш нимани англатиши ҳақида гапириб бер. (Ўзгаларнинг нарсасини сўроқсиз олмаслик ва ёлғон гапирмаслик; меҳрибон бўлиш, Худо яратган нарсаларга ғамхўрлик қилиш; ота-оналар ўрнатган қоидаларга риоя қилиш.) Сенинг оилангда қандай қоидалар мавжуд?

Тўғри қарор қилишни ўрган
Қоғоздан кесилган думалоқ шаклдан бирига хурсанд бўлган юзни, бошқасига хафа бўлган юзни чиз ва уларнинг орасига қалам қўй. Хар куни кечқурун, ухлашдан олдин ўзинг Худога қулоқ солганинг ҳақида сўзлаб бер. Аввал Худога қулоқ солмаган вазиятларни айт ва хафа бўлган юзни кўрсат. Сўнг Унга қулоқ солганинг ҳақида айт ва хурсанд бўлган юзни кўрсат. 

Агар биз ўзимиз учун Худога қулоқ солишни танласак, У бизларни асрайди ва ҳаётимизни хурсандчиликка тўлдиради.

Ибодат
Худойим, Сен бизларга тўғри қарор қилишга ёрдам бераётганинг учун шукрона билдираман. Бизни турли хавф-хатардан асрайдиган ажойиб амрларинг учун раҳмат. Исо Масиҳ номи билан сўраймиз. Омин.
Сузаётган ҳайвонот боғи
Ибтидо 6:9; 9:17
Нуҳ Худога қулоқ солиб, кемани қурдими ёки атрофдаги одамлардек йўл тутишга қарор қилдими?
Худо яратган дунёни турли хил одамлар тўлдирди. Уларнинг кўпчилиги бир-бирлари билан ёмон муносабатда бўлишар ва Худога қулоқ солмас эдилар. Бу эса уларни яратган Яратувчини жуда ҳам ранжитарди. 
Лекин ер юзида биргина Нуҳ исмли солиҳ одам яшар эди. Нуҳ ва унинг оиласи Худони севишар, Унга манзур бўлишни жуда ҳам хоҳлардилар. Улар ўз боғларини парваришлар, уй ҳайвонларини боқишарди. Бошқа одамларга яхши муносабатда бўлиб, бир-бирларини севишарди. Худо Нуҳ ва унинг оиласидан мамнун эди.
Бир куни Худо Нуҳга кема қуришни буюрди. Худо кема катта ва мустаҳкам бўлиши кераклигини айтди. Унга сув кирмаслиги учун хар бир очиқ жойни яхшилаб ёпиш керак эди. 
Нуҳ ўз уйи, унинг ёнидаги бир қанча зайтун дарахти ва чексиз саҳрога назар ташлади. Аммо кема сузиши мумкин бўлган сувларни ҳам кўрди. 
Шунда Худо Нуҳга Ўз режаси ҳақида сўзлаб берди: Худо ер юзига ёмғир ёғдиради. Бу ёмғир ер юзини тўлдирмагунча ёғаверади. Фақатгина Нуҳ ва унинг оиласи кема ичида, хавфсиз жойда қолади. 
Нуҳ Худо унинг оиласини сақлаб қолишидан хурсанд бўлди. Демак, унчалик ҳам катта кема қуриш керак эмасдек кўринди. Лекин Нуҳ бу ҳақда ҳали ўйлаб бўлмасданоқ, Худо кемага хар бир ҳайвон туридан жуфт-жуфт олишни буюрди. Демак, катта, жуда ҳам катта кема қуриш керак.
Нуҳ осмонга қаради ва бирорта ҳам булутни кўрмади. Албатта, у кема қуришни бошлаганда, одамлар унинг устидан кулишади. 
Шундай қилиб, Нуҳ тўғри қарор қабул қилиши керак эди. У Худога «Ҳа, мен ер юзига бир томчи ёмғир ёғмаса ҳам, бирорта булут кўринмаса ҳам, кемани қураман», ёки «Йўқ, мен кемани қурмайман, одамлар менинг устимдан кулишади», — дейиши мумкин эди.
Хўш, Нуҳ нима қилди? У тахталарни тайёрлади, қурол-аслаҳаларни олиб, кемани қуришни бошлади.
У Худо хоҳлаган бу махсус кемани жуда ҳам катта қилди. Кеманинг ички қисми қуруқ бўлиши учун хар бир тешик жойларини мустаҳкам қилиб беркитди. Сўнг Нуҳ хар бир ҳайвон туридан жуфтини танлаб олди. Кемага узун бўйинли жирафа ва калта тиканли типратиканлар кирди. Шўх маймунлар ва тез чопар отлар ҳам. Охиргиси тошбақалар эди. Нуҳ ва унинг оиласи кемага кирганда, Худо уларнинг орқасидан эшикни ёпиб қўйди. Шунда Нуҳ кеманинг кичик ойнасидан қаради ва ёмғир ёға бошлаганини кўрди. 
Ёмғир қирқ кечаю қирқ кундуз ёғди. Худо айтганидек, ёмғир ер юзини қоплаб олди. Лекин кеманинг ичи қуруқ эди. Ундаги одамлар ва ҳайвонлар бутунлай хавфдан холи эдилар. 
Ва ниҳоят, ёмғир тўхтаб, қуёш кўринди. Ер қуригандан сўнг кеманинг ичидагилар ташқарига чиқишига ҳеч қандай хавф йўқ эди.
Нуҳ уни ва оиласини сақлаб қолгани учун Худога шукрона айтди. Худо эса осмонда камалак ҳосил қилди ва бошқа ҳеч қачон ер юзини сувга бостирмайман, деб ваъда берди. 
Худо Нуҳни доимо севарди ва у тўғри қарор қилганидан мамнун бўларди. 

Эслайлик
Нима учун Худо Нуҳ ва унинг оиласидан мамнун эди?
Нуҳ қандай қарор қабул қилди?
Бу қарор тўғримиди ёки йўқми?
Худо ер юзини сувга тўлдирмаслиги ҳақида ваъдасининг белгиси қилиб осмонга нима чиқарди?

Ўз қароринг ҳақида ўйлаб кўр
Сен доимо хавфсиз, ёмғирда ҳўл бўлмаслигинг ва совуқда музламаслигинг учун Худо сенга оила берди. Ҳаво ёмон бўлган кунларда сенга қандай кийинишни буюришади? Балки дўстларинг оиласида сенинг оилангдан фарқ қиладиган қоидалар бордир. Ота–онангга доимо қулоқ соласанми?

Тўғри қарор қилишни ўрган
Ёнингга ҳамма ўйинчоқларингни қўй ва ўзингни Нуҳ деб, ётадиган ўрнингни эса кема деб тасаввур қил. Сен Худонинг амрини бажаришни хоҳлармидинг ёки Худога манзур бўлишни ўйламайдиган одамларга ўхшашни истармидинг?

Худога итоаткорлик шуни ҳам англатиши мумкинки, атрофдаги одамлар қилаётган ишларни биз рад қиламиз.

Ибодат
Худойим, атрофдаги одамлар бошқа ишлар қилса ҳам, биз Сенга қулоқ солишимиз мумкин эканлиги қандай яхши. Хар қандай ёмон кунда ҳам бизни асраганинг учун раҳмат. Исо Масиҳ номи билан сўраймиз. Омин.
Уни баландроқ қуринг!
Ибтидо 11:1–9
Одамлар ҳамма нарсалар устидан Худо ҳукмрон эканлигини англашдими ёки улар Худога тенг бўлишни исташдими?
Қадим-қадимда саноқсиз ғиштлар ясаш учун кўплаб қурувчилар йиғилишди. Ғиштларни эрталаб, кундузи, кечқурун ясашарди. Ҳаттоки кечаси ҳам ғишт ясашда давом этардилар.
Одамлар бир-бирларининг тилини тушунганлари учун кўп миқдорда ғишт ясай олардилар. Бир турдаги асбобни улар бир ном билан аташарди. Лой керак бўлган қурувчи «лой» сўзини айтарди. Хар битта одам уни тушунарди ва у сўраган нарсани олиб келарди. Сув керак бўлган қурувчи эса «сув» сўзини айтса, ҳамма тушунарди ва сув олиб келишарди. 
Кимга хашак керак бўлса, «хашак» сўзини айтиши биланоқ, хашак олиб келиб беришарди. 
Нима учун бу одамлар кечаю кундуз ғишт ясашар эди? Чунки улар улкан бир нарса ясамоқчи эдилар. Улар бир шаҳар барпо қилиб, унда баландлиги осмонга етадиган жуда катта минора қурмоқчи бўлишди. Одамлар минора қурилиб битгандан сўнг, улар шу минорадан осмонга чиқамиз ва шунда худди Худодек қудратли бўламиз, деб ўйлар эди. 
Лекин Худо усталардан мамнун эмасди. Одамлар бундай қудратни тўғри ишлата олишлари учун уларга донолик етишмаслигини Худо биларди. Одамлар кўп хатолар қилишлари ва бир-бирларига зарар етказиши мумкин эди. 
Шундай қилиб, қурувчилар тўғри қарор қилишлари керак эди. Улар Худога тенг бўлишни истаб, минорани қуришни давом эттирадими ёки қуришни тўхтатиб, ҳамма нарсани Худо бошқаришини эслайдими?
Одамлар минора қуришни давом эттиришарди ва у борган сари баланд бўлиб борар эди. 
Худога уларнинг ишлари манзур келмас эди. Шунинг учун У шундай қилдики, қурувчиларнинг хар бири хар хил тилларда гапира бошлашди. 
Энди улардан кимдир лой сўраса, унга хашак, баъзилар эса сув олиб келардилар. Одамлар энди бир-бирларини тушуна олмас эди, шунинг учун минорани қура олмадилар. 
Минора қурилаётган шаҳар Бобил деб атала бошлади, чунки у ерда тиллар аралашуви содир бўлди. Шундан бери одамлар бир тилда гапира олмасди.
Одамлар Бобил шаҳридан кетишиб, бошқа шаҳарлар қуришни бошлашди. Уларнинг хар бири ўз тилида гапирарди. Тез орада Бобил бўшаб қолди. Бобил минораси эса бир тўп синган ғиштга айланиб қолди. 
Худо Бобилда яшайдиган одамларни севарди. Одамлар бундай қарор қилиб, Худога тенг бўлишни истаймиз, деганларидан У афсусда эди. 

Эслайлик
Нима учун одамлар минора барпо қилишарди?
Бобил қурувчилари тўғри қарор қилишдими ёки йўқми?
Худо минора қурилишини қандай қилиб тўхтатди?
Бобилдаги одамлар қаерга кетишди?

Ўз қароринг ҳақида ўйлаб кўр
Сенинг оилангда ким бош ҳисобланади?
Мактабингда–чи? Агар биз катталарга қулоқ солмасак, нима бўлади?

Тўғри қарор қилишни ўрган
Ўйинчоқ ёки уй ҳайвонларинг учун бирор яхши нарса қил. Кейин улардан, менинг мана бу-мана бу илтимосимни бажар, деб сўра. Улар сенга қулоқ солишганда ўзингни қандай ҳис қиласан? (Агар буни ўйинчоқларинг билан қилаётган бўлсанг, улар қулоқ солишяптими ёки йўқми — тасаввур қил.)

Худо хар бир нарсани бошқаради, бизларга нима яхши эканлигини У билади.

Ибодат
Худойим, биз доимо тўғри қарор қилишимизга ва Сен ҳаётимизни бошқаришингга йўл қўйиб беришимиз учун ёрдам бер. Исо Масиҳ номи билан сўраймиз. Омин.
Ўз уйини ташлаб...
Ибтидо 12:1–8; 13:2
Иброҳим узоқ мамлакатга кетиш ҳақидаги Худонинг амрини бажардими ёки у аввалги жойида қолишни хоҳладими?
Иброҳим ўз рафиқаси Сора билан чодирда яшарди. Улар чодир олдидаги ўчоқда егулик тайёрлашар ва унинг олдидаги дарахт соясида дам олишарди. Иброҳимнинг қўй ва эчкилари яйловда ўт еб, туялари булоқдан сув ичарди. Иброҳимга уй бўлиб хизмат қиладиган чодирда у ўзини бахтли ҳис қиларди.
Вақти-вақти билан Иброҳим аввалги уйидан узоқ бўлмаган янги жойга кўчиб ўтарди. Яйловда ўт қолмаган, булоқдан сув чиқмай қолганда, Иброҳим ва Сора барча мол-мулки, хизматкорлари ва подаларини олиб, бошқа жойга кетарди. 
У ерда улар яна бошқа чодир тикар эдилар. Бир куни Худо Иброҳимга узоқ мамлакатга кетишни буюрди. У Иброҳимга доимий яшаш жойини бермоқчи эди. Худо Иброҳимнинг оиласи кенгайишини ва улар ҳам Худони ўз Раббийсидек улуғлашини, севишини хоҳларди. Худо унга: «Бу жойдан кет, Мен сенга кўрсатган жойга бор. Мен сен ҳақингда ғамхўрлик қиламан ва у ерда сенинг оилангга доимий уй бераман», — деди. 
Иброҳим ўзининг чиройли чодирига ва яйловдаги подасига қаради. Бу ерда етарлича сув ва ўт бор эди. Иброҳим тўғри қарор қилиши керак эди. У Худога итоат этиб, У кўрсатган жойга кетиши ёки чодирда қолиб фаровон ҳаётини давом эттириши мумкин эди.
Иброҳим эса шундай йўл тутди. У Худога бўйсуниб, барча нарсаларини йиғиштирди. Сора унга кийимлар солинган тугунларни эшакка ва озиқ-овқат тугунларини туяларга юклашга ёрдам берди. 
Иброҳим подаларини сувга тўйдирди. Кейин чодирини йиғиштириб, йўлга отланди. 
У Худо буюрган жойга кетар ва энди ҳеч қачон бу ерларга қайтиб келмаслигини биларди.
Иброҳимнинг йўли узоқ бўлди. У билан бирга рафиқаси Сора ва жияни Лут ҳам бор эди. Ва ниҳоят, улар авваллари ҳеч ҳам кўрмаган, янги жойга етиб келди. Бу ерда подани боқиш учун ўт жуда кўп, суғориш учун сув ҳам етарли эди. Шунингдек, тагига чодирни қўйиш учун ҳам катта дарахт бор эди. 
Иброҳим, Сора ва Лут ўзларининг янги уйларида бахтиёр эдилар. Улар Худони улуғлашарди, уларнинг авлоди буюк халқ бўлди. 
Иброҳим янги жойга кетганидан Худо жуда мамнун бўлди. У Иброҳимни марҳаматлади ва нимага муҳтож бўлса, ҳаммасини ортиғи билан берди. 

Эслайлик
Иброҳимга чодирда яшаш ёқардими?
Худо унга нимани буюрди?
Иброҳим тўғри қарор қилдими ёки йўқми?
Худо Иброҳимни қандай марҳаматлади?

Ўз қароринг ҳақида ўйлаб кўр
Сен ва оиланг бошқа жойга кўчишини Худо хоҳлайдими, йўқми — қандай биласан?
Аввалги уйингизни ташлаб кетсангиз, ўзингиз билан нимани олиб кетган бўлардингиз?
Худо Иброҳим билан бўлганидек, сиз билан ҳам доимо бирга бўлади. 

Тўғри қарор қилишни ўрган
Сенинг оиланг янги жойга қандай кўчганлиги ҳақида сўзлаб бер. Ёки дўстларинг кўчиб кетганда, ўзингни қандай ҳис қилишинг ҳақида сўзлаб бер. Аввалги уйингнинг расмларини кўриб чиқ ва ундан янги жойга нима олганлигинг ҳақида айтиб бер. Худо сизларга қандай ғамхўрлик кўрсатди?

Худо кўрсатган жойга боришимиз учун қарор қилишимизга Унинг Ўзи ёрдам беради.

Ибодат
Худойим, биз янги жойга кўчганимизда ҳам биз билан эканлигинг қандай яхши. Сен бизларни қаерга юборсанг ҳам, бизлар Сенга доимо бўйсунишимизга ёрдам бер. Исо Масиҳ номи билан сўраймиз. Омин.
Ерни бўлишиш
Ибтидо 13:5–18
Лут ўзига ёққан ерни олишига Иброҳим изн бердими ёки Иброҳим яхшироқ қисмини ўзига олдими?
Иброҳим Худони севарди. Шунинг учун Унга бўйсуниб, янги жойга кетди. Бу ер булоқ ва ўтларга бой эди. Бу нарсалар эса унга жуда керак эди, чунки унинг қўй-қўзилари кўп бўлган. 
Худди тоғасидек, Лутнинг ҳам қўй-қўзилари кўп эди. Унга ҳам сув, ўт-ўланлар керак бўлган.
Иброҳим ва Лутнинг подасига қараш учун хизматкорлари бор эди. Уларнинг орасида тушунмовчиликлар бошланди. Бирлари, булоқ ва яйловлар Иброҳимники, дейишарди. Бошқалари эса, Лутники, дердилар.
Иброҳим янги жойни кўздан кечириб чиқди. Худо унга, бу ерлар абадий сенинг оилангга тегишли бўлиб қолади, деб айтди.
Шундай қилиб, Иброҳим тўғри қарор қилиши керак эди. У жияни Лутга, ўзингга ёққан ерни улуш қилиб олавер, деб изн берди. Нима учун Лут ўз истаги бўйича танламаслиги керак экан? Ёки Иброҳим Лутни ҳайдаб юбориб, ҳамма ер меники, деб айтиши мумкин эди. 
Иброҳим билардики, Худонинг хоҳиши — бу ерларнинг ҳаммаси унинг хонадонига тегишли бўлсин, унинг авлоди алоҳида, танланган халқ бўлсин, оиласидаги ҳамма Худони олқишласин, бир-бирлари билан уришмасин. Шунинг учун Иброҳим Лутга: «Бу жойда ер кўп, ундан хоҳлаган улушингни олишинг мумкин», — деди. 
Лут қалин ўтлоқли ва булоғи кўп жойни танлаб олди. 
У кетгандан сўнг, Иброҳим жойни яна кўздан кечирди. Шу пайтда Худо унга мурожаат қилаётганини эшитди: «Иброҳим, Мен сенга катта оила бераман ва бу ер абадий сенинг авлодингга тегишли бўлади». 
Кейин Иброҳим баланд дарахтлар ўсадиган жойга отланди. Шу ерда у ибодат қилиб, Худони олқишлади. Иброҳим хурсанд эди: Худо доим унинг авлоди ҳақида ғамхўрлик қилаётган эди.

Эслайлик
Иброҳим билан бирга янги жойга ким кириб келди?
Нима учун Лутга ернинг қандайдир қисми керак бўлди?
Иброҳим тўғри қарор қилдими ёки йўқми?
Лут ундан ажралиб кетгандан сўнг, Иброҳим нима қилди?

Ўз қароринг ҳақида ўйлаб кўр
Худо хоҳлагандек бошқалар билан нарсаларни қандай бўлишишинг мумкин? Хар куни албатта Худога У бераётган неъматлари учун шукр айт. 

Тўғри қарор қилишни ўрган
Иброҳим ҳақидаги ҳикояни хар хил қўй-қўзиларнинг овози иштирокида айтиб бер. Иброҳим тўғри қарор қилган жойга етганда, албатта маъқулловчи овоз чиқар. 

Худди Иброҳимдек, биз ҳам Худонинг неъматларини бошқалар билан бўлишсак, У хурсанд бўлади.

Ибодат
Худойим, бошқалар билан Сен бераётган неъматларни бўлишишимга ёрдам бер. Бошқалар муҳтож бўлган нарсаларига эга бўлишлари учун қўлимиздан нима келса, шуни қилишни ҳоҳлаймиз. Исо Масиҳ номи билан сўраймиз. Омин.
Соранинг фарзанди
Ибтидо 18:1–15; 21:1–7
Худо Ўз ваъдасини бажаришига Сора ишондими ёки у, Худо иложи йўқ нарсани ваъда қилди, деб ўйладими?
Иброҳимнинг хотини Сора чиройли чодирда яшарди. У кундузи катта ўчоқда овқат қилишни ва кечқурун осмондаги юлдузларни томоша қилишни яхши кўрарди. 
Лекин Сора ўзида йўқ нарсага эга бўлишни, яъни фарзанди бўлишини хоҳларди. У фарзандини қўлида олиб юришни, қучоғига босишни, аллалашни ва Худо яратган ажойиб дунё ҳақида унга гапириб беришни истарди. 
Худо Иброҳимга, сенинг фарзандинг бўлади, деб ваъда берди. Лекин вақт ўтиб борарди. Соранинг ёши ҳам анча катта эди. Бундай ёшда у буви бўлиши мумкин эди, холос. Бироқ шу пайтгача у фарзанд кўрмаган эди. 
Худо Иброҳим ва Сорага фарзанд бериш ваъдасини унутмаганини улар билишларини истарди. 
Шунинг учун Худо Иброҳимнинг олдига аслида фаришта бўлган уч одамни жўнатди. Худонинг фаришталаридан бири Иброҳимга: «Кейинги йилнинг худди шу вақтида Сора фарзанд кўради», — деди. 
Чодирда ўтирган Сора буни эшитди. У кулиб: «Мен фарзанд кўра олмайман, ахир, кексайиб қолганман-ку», — деди. 
Худонинг фариштаси яна Иброҳимга мурожаат қилди ва: «Худо учун имконсиз нарса йўқ, келаси йилга Сора фарзанд кўради», — деди.
Шундай қилиб, Сора муҳим қарор қабул қилиши керак эди. У Худога ишониб, фарзанд туғилишини кутиши ёки, Худо энди фарзанд бермайди, деб ўйлаши мумкин эди. 
Сора нима қилди? У Худо ваъдасини бажаришини кутди. Бир йилдан сўнг у фарзанд кўрди ва унга «кулги» деган маънони англатувчи Исҳоқ деб исм қўйишди. Улар фарзанд туғилганда, чин кўнгилдан кулишганди. Бу Худодан бўлган махсус совға эди. Энди уларнинг меросхўри бор эди. 
Худо ҳатто иложсиз нарсаларни ҳам қила олади. Сора ваъда қилган фарзандни кутиб, тўғри қарор қилди. 

Эслайлик
Иброҳим ва Сора Худонинг қандай ваъдасини ёдда тутишлари керак эди?
Нима учун Соранинг Худога ишониши қийин бўлди?
Сора тўғри қарор қилдими ёки йўқми?
Туғилган фарзандга нима деб исм қўйишди?

Ўз қароринг ҳақида ўйлаб кўр
Одамлар сенга қандай ваъдалар беришади? Улар ўз ваъдасини бажришига ишонасанми? Нима учун «ҳа» ва нима учун «йўқ»? Худо сени севишга ва доимо асрашга ваъда беради. Сен Унга ишонасанми? Нима учун «ҳа» ва нима учун «йўқ»?

Тўғри қарор қилишга ўрган 
Худо сени севиб, асраши ҳақидаги ваъдасини бажараётганига бир қанча мисоллар келтир. У Ўз ваъдасини бажарганда, сенинг юзинг қандай кўринишини расмда ифодала. 

Худо Ўз ваъдасини бажаришига ишониш доимо бахт келтиради.

Ибодат
Худойим, Сен Ўз ваъдаларингни бажаришингни кутишимиз учун бизга сабр-тоқат бер. Сен ваъда қилган хар бир нарса бажарилишига ишонишимизга ёрдам бер. Исо Масиҳ номи билан сўраймиз. Омин.
Ясмиқли бўтқа
Ибтидо 25:19–34
Эсов келажакда авлод бошлиғи бўлишни истармиди ёки айни пайтда ва шу ерда унга нима кераклиги қизиқтирармиди?
Иброҳим ва Соранинг фарзанди Исҳоқ улғайиб, Ривқога уйланди. Исҳоқ бир кунда туғилган икки фарзанднинг отаси бўлди. Унинг фарзандлари эгизак эди, лекин бир-бирларига ўхшамасди.
Улардан бири сержун бўлиб туғилганди. Унинг исмини Эсов деб қўйишди. У биринчи бўлиб туғилди. Демак, у авлод бошлиғи бўлиши керак эди. 
Эсов кучли бўлиб улғайди ва вақтининг кўп қисмини ов қилиш билан ўтказарди. Исҳоқнинг иккинчи фарзандига Ёқуб деб исм қўйишди. У акасининг оёғини ушлаб туғилганди. Ёқуб улғайгач, уйдан узоққа кетмасликка ҳаракат қиларди. У Эсов олиб келган балиқ ва қушлардан овқат тайёрлашни ёқтирарди. Сўнг ака-ука биргаликда уни баҳам кўришарди. Ёқуб Эсовдан озгина кичкина эди, лекин у доимо авлод бошлиғи бўлишни истарди. 
Бир куни Эсов овдан қорни оч бўлиб қайтиб келди. Ёқуб эса ясмиқли бўтқа пишираётган эди. 
Унинг ҳиди жуда мазали бўлиб, атрофга тарқаларди. Эсов овқатни ҳидлаб, ўзининг оч қолганини сезди. Бир коса бўтқа учун Эсов ҳамма нарсасини бериши мумкин эди. 
Ёқуб айёрлик қилмоқчи бўлди. Шунда у акасига: «Мен сенга бўтқа бераман, лекин эвазига менга тўнғичлигингни берасан. Вақти келганда мен авлодни бошқараман», — деди.
Шундай қилиб, Эсов муҳим қарор қабул қилиши керак эди. У озгина кутиб туриши ва бошқа бирор нарса еб олса бўларди. 
Шунда келажакда у авлодни бошқариши мумкин эди. Ёки ўша пайтда бўтқани ейиши, лекин эвазига Ёқубга тўнғичлигини бериши керак эди. 
Эсов ҳақиқатдан ҳам жуда оч қолганди. Шунинг учун ҳам Ёқубга: «Тўнғичлик сеники, вақти келганда авлод бошлиғи бўлишинг мумкин. Ҳозир эса менга бўтқа бер», — деди. 
Ёқуб акасининг илтимосини бажарди. Оч қолган Эсов овқат ейишда давом этар, тўйганини сезмасди. У ҳатто нима қилиб қўйганини билмасди. Бир коса бўтқа учун у тўнғичлигини бериб юборди. Эсов бундай сабрсиз ва ақлсиз бўлганидан Худо афсусланди. Унинг укаси Ёқубга эса Худо доно бошқарувчи бўлишга ёрдам беради. 

Эслайлик
Ёқуб Эсовдан нима сўради?
Нима учун Эсов тўнғичлигини укасига берди?
Эсов тўғри қарор қилдими ёки йўқми?

Ўз қароринг ҳақида ўйлаб кўр
Қачонлардир бирор нарсани қилишни жуда-жуда истаганмидинг? Балки сен кўп ширинлик егандирсан ёки катталар айтганидек уйга бормай, дўстларинг билан ўйнаб юргандирсан? Шундай қилганингдан кейин нима бўлади?

Тўғри қарор қилишни ўрган
Қандай йўл тутиш тўғри эканлигини ўйлаб кўр. Шундан сўнг нимани танлашни қарор қил: онангга ёрдам бериш ёки аксинча, уни хафа қилиш; тушликни ейиш ёки унинг ўрнига телевизор кўриш; хар куни Муқаддас Китоб ўқишни режалаштириш ёки йўқ.

Айни пайтда танлаган нарсамиз келажакдаги ҳаётимизни ўзгартириши мумкин.

Ибодат
Худойим, биз доим муҳим нарсани қилишимизга ёрдам бер. Сенга хизмат қилиш ва Сени севиш ҳамма нарсадан муҳим эканлигини ёдда тутишимизга ёрдам бер. Исо Масиҳ номи билан сўраймиз. Омин.
Сержун қўллар
Ибтидо 27
Ёқуб отасига рост гапирдими ёки у отасини алдадими?
Ёқуб авлодининг бошлиғи бўлишни жуда истаганди, шунинг учун айёрлик билан Эсовдан уни олди. Аммо отасининг дуосини олиш керак эди. Ўша пайтга келиб уларнинг отаси Исҳоқ кексайиб қолганди. Унинг кўзлари хиралашиб, қулоқлари ҳам яхши эшитмасди.
Бир куни Ёқубнинг онаси Ривқо ўғлига: «Мен бир нарсани ўйладим. Аканг Эсовнинг қўллари сержун. Эчкининг терисини ол, уни қўлингга ўра, гўё Эсовдек отангнинг олдига кир. Шунда у сенга ўз марҳаматини беради», — деди. 
Ёқуб авлод бошлиғи бўлишни жуда ҳам истаган эди. Шунинг учун рози бўлди. 
У қўлларини эчкининг терисига ўради ва ўзи билан онаси тайёрлаган овқатни олиб отасининг олдига кирди. 
Исҳоқ овқатнинг ёқимли ҳидини сезди. У, Эсов овдан олиб келган гўштдан овқат тайёрлабди, деб ўйлади. Ёқуб эса отасига ростини айтишни истамади. Исҳоқ овқатни еб бўлиб: «Тўнғич ўғлим Эсовни марҳаматлайман. Эсовнинг қўллари сержун. Сен менинг ўғлим Эсовмисан?» — деди. 
Шундай қилиб, Ёқуб муҳим қарор қабул қилиши керак эди. У рост гапириши мумкин эди. У ҳолда Эсовга тегишли бўлган дуони ололмасди. Ёки у ёлғон гапириши ва ўзини Эсовдек кўрсатиб, отасининг дуосини олиши ва авлодининг бошлиғи бўлиши мумкин эди. 
Ёқуб нима қилди? У эчкининг териси ўралган қўлини отасига чўзди. Исҳоқ унинг кимлигини кўролмасди. Шунинг учун унга ишонди ва уни дуо қилди. 
Шу йўл билан Ёқуб авлод бошлиғи бўлди. Буни билгач, Эсов жуда ғазабланди. Унинг шунчалик жаҳли чиққан эдики, укасини ёлғиз топганда, уни ўлдиришни ўйлаб қўйганди. 
Ёқубнинг онаси уни йўлга тайёр қилди. Ҳа, Ёқуб авлод бошлиғи бўлганди, аммо қилган ишидан сўнг уйида қололмасди. У Эсовдан қочиб кетишга мажбур эди. 
Ёқуб ёлғон гапиргани учун Худо афсусланди. Лекин шунга қарамасдан, Худо уни севарди ва доимо унга ҳамроҳ бўлди. 

Эслайлик
Ёқуб отасини қандай қилиб алдади?
Ёқубнинг ёлғонидан сўнг, унга нима бўлди?

Ўз қароринг ҳақида ўйлаб кўр
Бўрттирилган ҳикоя ва қутқарилиш учун ёлғон ўртасида қандай фарқ бор? Сен рост гапира олмаган бирор вазиятни эслай оласанми? Сен рост гапира олмаганингда нима содир бўлади?

Тўғри қарор қилишни ўрган
Кубиклардан Ёқуб қочган йўлни яса. Ўзингни Ёқубнинг ўрнида тасаввур қил ва ўз уйингдан узоқлашганингда нимани ҳис қилишингни гапириб бер. 

Рост гапириш ёлғон гапиришдан кўра яхши. 

Ибодат
Худойим, биз баъзан ёлғон гапирганимиз учун кечир. Сенинг кечириминг ва севгинг учун раҳмат. Исо Масиҳ номи билан сўраймиз. Омин.
Ака-укалар
Ибтидо 32–33
Эсов Ёқубни кечирдими ёки у укасидан ҳали ҳам жаҳли чиқардими?
Ёқуб ўзини жуда ёлғиз ҳис қиларди. Узоқ йиллар у яқинларидан йироқда яшади. Отасининг уйини ташлаб кетганига кўп йиллар бўлди. Энди ўзининг катта оиласи бор эди. У жуда кўп қўй-эчкиларга, молу эшакларга эга эди. Лекин ёнида унинг акаси Эсов йўқ эди. 
Ёқуб ўз мамлакатига қайтишни хоҳларди-ю, аммо қўрқарди. У уйини ташлаб кетаётганда, Эсов ундан ғазабда эди. Балки ҳозиргача Эсов ўз укасидан қасд олиш ниятида юргандир.
Ва ниҳоят, Ёқуб ўзини жуда ёлғиз ҳис қилганидан, Худо мени Эсов билан яраштиради, деган умидда, уйига қайтишга қарор қилди. 
Ўз оиласи ва подаси билан Ёқуб йўлга отланди. Йўлда у Эсовнинг олдига одамларини жўнатди. У уйига қайтаётгани ҳақида акасини огоҳлантиришни хоҳлади. Чопарлар қайтиб келиб, Эсов унинг ёнига келаётганини айтишди. Эсов бир ўзи эмас, у билан тўрт юзта одам келаётган эди. 
Бу хабардан Ёқуб қўрқиб кетиб, Худога нола қилди:
— Сен менга уйга қайтишни буюрдинг. Мени асрашга ваъда бердинг. Сен доимо мени севиб, менга ғамхўрлик қилдинг. Менинг оилам катта, ҳозир мен Сенинг ёрдамингга муҳтожман. Илтимос, мени Эсовдан ҳимоя қил. 
Эртаси куни Ёқуб Эсовга ўз подасидан бир қисмини совға сифатида юборди. У Эсовга қўй-эчкиларидан, туя ва молларидан юборди. 
Бир кундан сўнг Ёқуб Эсов ва у билан бирга келаётган одамларни кўрди. Чопарлар Эсовга совғаларни бериб, бу укангиз Ёқубдан, деб айтишган эди. 
Ёқубдан! Лекин шунча йил ўтиб кетган-ку! Бир пайтлар Ёқуб айёрлик билан уни тўнғичликни сотишга мажбур қилган, энди эса у қайтиб келяпти. 
Шундай қилиб, Эсов муҳим қарор қабул қилиши керак эди. У ўзининг тўрт юзта одамини жўнатиб, Ёқуб ва унинг оиласини йўқ қилиб юбориши ёки ўзи нотўғри қарор қилгани учун укасини кечириши мумкин эди. Ахир, бир коса бўтқа учун тўнғичлигини сотмаслиги керак эди-да. 
Эсов ўз оиласи ва одамлари билан бирга Ёқубнинг олдига отланди. Оломон ва унинг бошида келаётган Эсовни кўриб, Ёқуб қўрқиб кетди. Аммо у орқага қайтмади. У оиласига тўхташни буюриб, ўзи йўлида давом этди. Ёқуб аста-секин Эсовнинг олдига яқинлашди ва уни чин юракдан қаршилади. 
Эсов укасига қўлини чўзди ва уни бағрига босди. Улар дам кулишиб, дам йиғлашиб, бир-бирлари билан кўришарди. Қайтадан бирга бўлиш қандай яхши! Худо уларнинг орасида тинчлик ва розилик бўлишни хоҳлар ва улар ҳам шуни билишарди.
Бутун йўл давомида Худо Ёқуб билан бирга бўлди. Энди У Ёқубни авлод бошлиғи бўлиши учун уйга қайтарди. 

Эслайлик
Нима учун Ёқуб уйига қайтишга қўрқди?
Ёқубни кўрганда Эсов нима қилди?
Эсов тўғри қарор қилдими ёки йўқми? 
Ака-укалар яна биргалигидан хурсанд бўлишдими?
Буни қандай билдинг?

Ўз қароринг ҳақида ўйлаб кўр
Сенинг оилангда бир кишини ҳамма кечиришини истаган вазиятни эсла. Унинг кечирилиши қийин бўлдими ёки осон бўлдими? Ярашишдан олдин ёки кейин қолганлар ўзларини қандай ҳис қилишди?

Тўғри қарор қилишни ўрган
Қоғозда хунук бир нарсани чиз. У норозиликни ифодаласин. Оилангдан бирортасининг жаҳли чиқса, шу расмни бер. Балки у расмдаги хунук нарсани кўриб, жаҳлдан тушар. Норозиликдан қутулиш ва кечириш қанчалик яхши эканлигига ишонч ҳосил қил. 

Норозиликни ифодалашдан кўра кечириш яхши.

Ибодат
Худойим, бошқалар бизни хафа қилса ёки ёлғон гапирса ҳам, биз уларни кечиришимизга ёрдам бер. Исо Масиҳ номи билан сўраймиз. Омин. 
Чуқурликда
Ибтидо 37:12–35
Юсуфнинг ака-укалари унга яхши муносабатда бўлишдими ёки ёмонлик қилишдими?
Ёқубнинг ўн иккита ўғли бор эди. Баъзан улар аҳиллик билан бирга меҳнат қилишарди. Баъзан эса ҳамма ака-укалардек уришиб ҳам туришарди. 
Ёқубнинг ўғилларидан бирининг исми Юсуф эди. У энг кенжаси бўлиб, доимо отасининг ёнида юрарди. Ёқубнинг тўнғич ўғиллари эса далада ишлаб, пода боқишарди. Юсуф улғайгач, уларга ёрдам беришни бошлади. 
Баъзан Ёқуб ўғилларига совға бериб турарди. Лекин бир куни у Юсуфга махсус совға берди. Бу жуда ҳам ажойиб ва чиройли кўйлак эди.
Ёқубнинг хар бир ўғли ўзига хос рангдаги кийим кийишарди. Бири яшил, бири қизил, бири жигар ранг. Аммо отаси Юсуфга совға қилган кўйлак хар хил рангда эди. Кўйлакда камалакнинг ранглари бор эди. Қизил, сариқ, кўк, сиёҳ ранг, кумуш ва ҳатто тилла ранг ҳам бор эди. Бу жуда ҳам ажойиб кўйлак эди. Шунинг учун Юсуф уни шу заҳотиёқ кийиб олди. У жуда ҳам бахтиёр эди. Акалари эса унга ҳасад қиларди. 
Бир куни кечқурун Юсуф ажойиб туш кўрди. Уйғонгач, тушини акаларига айтиб берди.
— Тушимда сизлар буғдой боғламлари экансизлар. Мен эса ўн иккинчи боғлам эканман. Сизлар менга таъзим қилаётган экансизлар. Чунки мен бошлиқ эканман. 
Лекин акалари оиланинг кенжасига бўйсунишни истамасдилар. Улар Юсуфнинг тушини эшитишни хоҳламасдилар. Юсуф уларга яна бир тушини айтиб берди. Бундан акалари жуда ҳам ғазабланди. Бу сафар тушида унга ой, қуёш ва ўн бир юлдуз таъзим қиларди. Шунда отаси Юсуфга деди:
— Наҳотки бир куни мен ва онанг сенга таъзим қиламиз? Ўн битта акаларинг ҳам таъзим қилишадими?
Юсуфнинг акалари жуда ҳам ҳасадгўй эдилар. Улар отаси Юсуфга берган совғасини унутолмасди. Энди эса Юсуф улар бир кун келиб унга бўйсуниши кераклигини айтди. 
Шундай қилиб, Юсуфнинг акалари муҳим қарор қабул қилиши керак эди. Улар Юсуфни тинч қўйиб, ўз ишларини давом эттириши мумкин эди. Оталари уларга берган ажойиб совғаларни эслаши мумкин эди. Ёки улар Юсуфдан рангли кўйлагини тортиб олиб, ҳатто уни ўлдиришлари ҳам мумкин эди. 
Хўш, унинг акалари нима қилишди? Юсуф яйловга акаларидан хабар олишга келди. Буни отаси илтимос қилган эди. 
Акаларининг аҳволи яхши эди. Аммо тез орада Юсуфнинг аҳволи ёмон бўлди. Акалари унинг рангли кўйлагини устидан ечиб олишди. Ўзини эса чуқурликка ташлаб юборишди. 
Улар Юсуфни ўлдиришмоқчи эди. Лекин йўлдан Мисрга кетаётган карвон ўтиб борарди.
Шунда акаларидан бири: «Келинглар, Юсуфни савдогарларга сотиб юборамиз», — деди. Улар шундай қилишди. 
Сўнг Юсуфнинг кўйлагини тупроққа булғаб, уни йиртишди. Энди Юсуф гўё йиртқич ҳайвон билан олишгандек кўринарди. Улар йиртилган кўйлакни отасига олиб боришди. Сўнг уни йиртқич ҳайвон тилка-пора қилиб кетганига ишонтиришди.
Ёқуб ўзининг севимли ўғли учун кўз ёш тўкди. У, ўғлимни энди ҳеч қачон кўрмайман, деб ўйлади. 
Акалари Юсуфга нисбатан ёмон иш қилганидан жуда афсусланарди. Аммо Худо Юсуфни Мисрда ташлаб қўймади. Худо доимо Юсуф билан бирга бўлди. 

Эслайлик
Юсуфнинг янги кўйлагига акалари қандай муносабат билдирди?
Улар укасининг туши ҳақида билгач, ўзларини қандай ҳис қилишди?
Юсуфнинг акалари уни нима қилишди?
Улар тўғри қарор қилишдими ёки йўқми?

Ўз қароринг ҳақида ўйлаб кўр
Сени ака-сингилларинг, дўстларингга ҳасад қилишга нима мажбур қилади? Бу ҳислардан қандай қутуласан? 

Тўғри қарор қилишни ўрган
Юсуфнинг кўйлагида бўлган ранглардагидек қоғозни бўя. Қоғозни бўяётганингда одамларга яхши муносабатда бўлиш нима эканлиги ҳақида фикр қил. Сўнгра бирор одамга яхшилик қил. 

Худо ўзимизда бор нарса билан қаноатланишимизни хоҳлайди. 

Ибодат
Худойим, биз бошқаларга яхши муносабатда бўлишимизга ёрдам бер. Бизда йўқ нарсалар бошқаларда бўлса ҳам, биз уларга ҳасад қилмаслигимизга ёрдам бер. Исо Масиҳ номи билан сўраймиз. Омин.
Узоқ кутиш
Ибтидо 39; 41
Юсуф Худога ишондими ёки у Худонинг режасидан шубҳаландими?
Юсуф уйидан жуда узоқда яшади. Уни сотиб олган савдогарлар Мисрга келишди. У ерда Юсуф мисрлик бойнинг уйида ишлаши керак эди. Юсуф жуда яхши хизматкор эди. У барча буюрилган ишларни бажарарди. Лекин бир куни бойнинг хотини Юсуфдан жуда ҳам жаҳли чиқди. Бойнинг хотини Юсуф ҳақида ёлғон гапирди. Кейин эса Юсуфни зиндонга ташлашга мажбур қилди. 
Энди Юсуф учаётган қушларни, ёғаётган ёмғирларни ҳам кўролмасди. Унга зиндонда бўлиш ёқмасди. Худо уни бу ердан олиб чиқишига умид қиларди. 
Лекин вақт ўтиб борарди. Юсуфнинг ҳаётида эса ҳеч нима ўзгармасди. 
Шундай қилиб, Юсуф муҳим қарор қабул қилиши керак эди. У Худонинг ёрдамини кутмасдан ўз кучи билан зиндондан қутилиши мумкин эди. Балки калитни ўғирлаб, зиндондан қочиб кетиши мумкин эди. Ёки бунинг ҳаммаси Унинг режаси эканига ишониши мумкин эди. 
Юсуф Худога топинишга қарор қилди. Бир куни унинг олдига битта одам келди. У фиръавннинг ёрдамчиси эди. Юсуф тушларни таъбир қилишини Миср шоҳи биларди. У ғаройиб бир туш кўрганди.
Шунда у Юсуфни олиб келишларини буюрди. Юсуф унинг тушини таъбир қилиб беришини хоҳлади. 
Шоҳнинг ёрдамчиси Юсуфни қасрга олиб келди. Шоҳ тушида еттита семиз ва еттита озғин молларни кўрган эди. У бу тўғрида Юсуфга айтди. 
Худо тушнинг маъносини Юсуфга очиб берди. Юсуф шундай деди:
— Еттита семиз мол — бу етти йиллик мўл ҳосил. Далада кўп ҳосил бўлади. Халқ оч қолмайди. Еттита озғин моллар эса етти йиллик очарчилик. Далада ҳосил бўлмайди. Халқда очарчилик бошланади.
Фираъвн, нима қилиш керак, деб сўради. Юсуф:
— Ҳосил мўл вақтида омборга дон йиғиш керак, буларни очарчилик вақтида ишлатиш мумкин бўлади, — деди. 
Юсуф фиръавннинг бош ёрдамчиси бўлиб тайинланди. Унга барча ҳосилни ҳисоб-китоб қилишни буюрди. Ҳосил мўл бўлган вақтда Юсуф ортиқчаларини омборга йиғди. 
Кейин қурғоқчилик йиллари келди. Мисрда очарчилик бошланди. Аммо Юсуфнинг омборларида ҳосил кўп эди. Йиғилган ҳосилларни у барча муҳтожлар билан бўлишарди. Мисрликлар дон олиб, ўзларига егулик тайёрлашарди. 
Худо Юсуфдан мамнун эди. Чунки у бутунлай Худога ишонган эди. Худонинг режаси ҳақиқатдан ҳам ажойиб эди. Юсуф Мисрда муҳим одам бўлишига Худо ёрдам берди. 

Эслайлик
Юсуф зиндонда ўзини қандай ҳис қилди?
Нима учун Юсуфнинг ўз кучига ишониши нотўғри бўларди?
Юсуф қандай қилиб фиръавн ва Мисрга ёрдам берди?

Ўз қароринг ҳақида ўйлаб кўр
Ибодатингга жавобни узоқ вақт кутган пайт бўлганми? Балки жавобни тез олишни истагандирсан. Сен ҳам Юсуфдек бўла оласанми? Худога Юсуфдек ишона оласанми?

Тўғри қарор қилишни ўрган
Ўзингни шифокор, ўқитувчи ёки дурадгор деб тасаввур қил. Катта бўлганинг сари, Худо сенга Ўз режасини очиб беради. 

Худонинг жавобини кутиш — бу доимо энг тўғри қарор

Ибодат
Худойим, доимо ибодатларимизга ўз вақтида жавоб берганинг учун раҳмат. Бизнинг хар биримизга Ўз режанг борлиги учун миннатдорман. Доимо сенинг жавобингни кутишимизга ёрдам бер. Исо Масиҳ номи билан сўраймиз. Омин.
Мен Юсуфман
Ибтидо 42–45
Юсуф ҳаётида бўлган яхши нарсалар ҳақида ўйладими ёки у фақат ёмон нарсаларни эслармиди?
Акалари Юсуфни савдогарларга сотгач, уйга қайтиб келишди. Сўнг отасини Юсуфнинг ўлганига ишонтиришди. 
Албатта, улар Юсуфнинг ўлмаганлигини билишарди. Лекин уни энди ҳеч қачон кўрмаймиз, деб ўйлашарди. 
Йилдан-йилга далада ҳосил камайиб борарди. Етти йил давомида ерда ҳосил бўлмади. Охир-оқибат ҳеч кимда дон қолмади. Бу жуда ёмон хабар эди.
Лекин кейинчалик Ёқуб яхши хабар эшитди. Мисрда дон бор экан. Бир доно одам кўп дон ғамлаб қўйганмиш. Ёқуб ўғилларини олдига чақирди. У ўғилларига Мисрга боришларини буюрди. Улар Мисрдан дон сотиб олишади. Сўнг ундан егулик тайёрлаб, очликни унутишади. 
Ёқубнинг ўғиллари туяларда йўлга чиқишди. Улар узоқ йўл юришди ва ниҳоят, Мисрга етиб келишди. У ерда ўша доно одам ҳақида билишди. Сўнг унинг ёнига келиб, бизга дон сотинг, деб илтимос қилишди. Ёқубнинг ўғиллари, биз укамиз билан гаплашяпмиз, деб хаёлларига ҳам келтирмас эди. 
Лекин Юсуф акаларини таниди. Кўп йиллар олдин акалари уни савдогарларга сотиб юборгани ёдида эди. Шунингдек, уйда отаси билан укаси Бенямин ҳам қолганини билди. Юсуф укасини ҳеч қачон кўрмаган эди. Юсуф кичик укасини олиб келишларини буюрди. Уни олиб келгунларича катта акаларидан бири у билан қолишини айтди. Юсуф акаларининг қопларини донга тўлдиришларини буюрди. Шунингдек, дон учун тўланган пулларни ҳам қопга солишларини айтди. 
Ёқубнинг ўғиллари пулларни кўриб қўрқиб кетишди. Юсуф бунинг учун бизни жазолайди, деб ўйлашди. Лекин бунга қарамай, улар Мисрга қайтишди. Ўзлари билан Беняминни ҳам олиб келишди. Юсуф улар учун таом тайёрлади. Сўнг уларни уйига таклиф қилди. 
Бир оздан сўнг акалари уйга отланишди. Уларнинг қоплари донга тўлган эди. Улар эндигина шаҳардан чиқишган эди. Юсуф Беняминнинг қопига ўзининг кумуш қадаҳини солиб қўйган эди. Шунинг учун уларнинг орқасидан хизматкорини жўнатди. Уларни қайтариб олиб келишларини буюрди. Сўнг у Беняминни ўғирликда айблаб, уни олиб қолишини айтди. Катта акалари, бундай қилманг, деб илтимос қилишди. Чунки кекса оталари бундан жуда ёмон аҳволга тушган бўларди. Бундан Юсуф билдики, акалари анча яхши бўлиб қолибди. 
Шундай қилиб, Юсуф муҳим қарор қабул қилиши керак эди. У Мисрга келганини ва у ерда яхши ишлар бўлгани ҳақида ўйлаши мумкин эди. 
У омборда ғамлаган дон, бу билан оч қолган одамларни тўйдиргани ҳақида ўйлаши мумкин эди. У акаларига ўзининг кимлигини айтиб, уларни кечириши мумкин эди. Ёки акалари уни савдогарларга сотганини эслаши мумкин эди. Бунинг учун уларни жазолаши ҳам мумкин эди.
Юсуф эса шундай қилди. У ҳайқириб: «Мен укангиз Юсуфман!» — деди. Ёқуб ўғиллари қўрқувдан қалтирашарди. Лекин Юсуф уларни тинчлантирди.
— Ҳа, биламан, сизлар мени ўлдирмоқчи эдингиз. Аммо Худо оиламни қутқариш учун мени Мисрга олиб келди. 
Бу ерда егулик тайёрлаш учун дон етарли. Ҳеч қайсимиз оч қолмаймиз. Отамни бу ерга олиб келинг. Ҳаммамиз бирга яшаймиз. 
Худо ҳамма нарсани яхшиликка бурганини Юсуф тушунди. Худо Юсуфдан мамнун бўлди. 

Эслайлик
Нима учун Юсуфнинг акалари Мисрга келишди?
Юсуф акаларини кўрганда нималарни эслади?
Юсуф фақатгина акалари қилган ёмон ишни эсладими?
Юсуф тўғри қарор қилдими ёки йўқми?
Юсуфнинг ҳаётида бўлган нарсаларни Худо қандай қилиб яхшиликка ишлатди?

Ўз қароринг ҳақида ўйлаб кўр
Оилангда бўлган ёмон ишларни Худо қандай қилиб яхшиликка ишлатган? Фақат ёмон нарсалар ҳақида ўйлаганингда ўзингни қандай ҳис қиласан? Ёмонлик яхшиликка айаланганда, сенинг кайфиятинг ўзгарадими? 

Тўғри қарор қилишни ўрган
Ёмон вазият билан бошланган ҳикоя ўйлаб топ. Ҳикоя охирини яхшилик билан тугат. 

Бирор ёмон иш содир бўлса ҳам бизнинг ҳаётимиз учун Худонинг ажойиб режаси борлигини унутмаслигимиз керак.

Ибодат
Худойим, ёмон ишлар содир бўлса ҳам хафа бўлмаслигимизга ёрдам бер. Сен ёмонликни яхшиликка айлантиришингга ишонишимизга ёрдам бер. Исо Масиҳ номи билан сўраймиз. Омин.
Сузаётган сават
Чиқиш 1:6–2:10
Марям кичик укасига ёрдам бердими ёки у уйига қочиб кетдими?
Юсуф ва унинг оиласи Мисрда яшай бошлагандан сўнг кўп йиллар ўтди. Энди Мисрда бошқа фиръавн ҳукмронлик қилар эди. У Худога ишонганларни ёмон кўрарди. Фиръавн ўзига ҳайкал қурарди. Бу қурилишда улар ҳам иштирок этишини буюрди. Қурилишдаги ишлар жуда ҳам оғир эди. Лойдан ғишт ясаш, сув ташиш ва катта-катта тошларни кўчириш керак эди. 
Фиръавн Худонинг халқи ўзига қарши чиқишидан қўрқар эди. Шунинг учун фиръавн уларнинг кўпайишига йўл қўйишни истамади. Фиръавн, Худонинг халқи ўғил фарзанд кўриши мумкин эмас, деб эълон қилди.
Ўша пайтда бир аёл ўғил фарзанд кўрди. Она ўғлини жуда ҳам яхши кўрарди. Шунинг учун уни сақлаб қолиш йўлини топди. Унинг режаси ҳақиқатдан ҳам жуда яхши эди. У уч ой давомида ўғлини яшириб юрди. Кейин мустаҳкам сават тўқиди. Сават сувда сузиши мумкин эди. Унинг тагига юмшоқ мато солди. Бундан кичкина бешик ҳосил бўлди. Энди унга фарзандини солиши мумкин эди. 
Сўнгра аёл сават билан боласини Нил дарёси ёнига олиб борди. Унинг орқасидан яширинча катта қизи Марям борарди. Дарё ёнида она ўғлини ўпди. Сўнгра саватга солиб, аста сувга қўйиб юборди. Сават сувда чўкиб кетмади! Саватнинг ичида бола қуруқ ва хавфсиз эди. Кейин она уйига қайтиб кетди. 
Марям эса дарё бўйида қолди. У укасига нима бўлишини кўрмоқчи эди. Тез орада Марям кимнингдир овозини эшитди. У буталар орасидан қаради. Дарёга фиръавннинг қизи келганди. Балки у саватни кўрар. У ҳолда Марям нима қилади? 
Шундай қилиб, Марям муҳим қарор қабул қилиши керак эди. У дарё бўйида қолиб, укасига ёрдам бериши мумкин эди. Ёки уйига қочиб кетиши ҳам мумкин эди. 
Марям эса шундай қилди: У ҳамма нарсани эшитиш ва кўриш учун дарё бўйида қолди. 
Фиръавннинг қизи саватни кўриб қолди. Сўнг хизматкорига саватни олиб келишни буюрди. 
Фиръавннинг қизи сават ичидаги болани кўрди. Шу ондаёқ бола унга ёқиб қолди. У боланинг исмини Мусо деб қўйди. Уни ўзига ўғил қилиб олди. 
Шунда Марям фиръавннинг қизи олдига келди. У: «Агар сиз ижозат берсангиз, мен болага ғамхўрлик қиладиган энага топишим мумкин», — деди. 
— Албатта, бу бола учун фойдали бўлади, — деб жавоб берди фиръавннинг қизи.
Марям уйига шошилиб, югуриб кетди. Улар Мусони уйига олиб келиб ғамхўрлик қилишлари мумкин. Шундай қилиб, боланинг ҳаётини сақлаб қолишди. Вақти келиб Мусо фиръавн саройида яшади. 
Марям оиласига ёрдам берганидан Худо мамнун эди. У Мусо хавфсиз бўлишига ёрдам берди. Бу Худонинг режаси эди. 

Эслайлик
Нима учун она боласи учун сават тўқиди?
Қандай қилиб катта опаси укасига ёрдам берди?
Марям тўғри қарор қилдими ёки йўқми?

Ўз қароринг ҳақида ўйлаб кўр
Оилангга ёрдам бериш учун қандай имкониятларингни ишлатасан? Баъзан ёрдам бериш ўрнига қочиб кетишни хоҳлайсанми? Бундай вазиятларда нима қилишинг керак?

Тўғри қарор қилишни ўрган
Сувнинг устига бир варақ қоғоз қўй. Шунда қандай қилиб сават сувда сузганини тасаввур қиласан. Кейин сувда хавфсиз бўлиш учун қоидалар туз. Сен хар бир одамга бу қоидаларга риоя қилиш муҳим эканлигини эслатишинг мумкин. 

Худодан қандай қилиб бошқаларга ёрдам беришимиз мумкинлигини сўрашимиз мумкин

Ибодат
Худойим, биз бошқаларга фойдамиз тегиши мумкин бўлган барча имкониятларни қилишни хоҳлаймиз. Қандай қилиб хар куни оиламизга ёрдам беришимиз мумкинлигини бизга кўрсат. Исо Масиҳ номи билан сўраймиз. Омин.
«Фақат мен эмас!»
Чиқиш 2:11–4:20
Мусо Худога қулоқ солдими? Ёки Унинг айтганларига бефарқ бўлдими?
Мусо Мисрда фиръавн саройида яшади. У шаҳзода сифатида тарбияланди. Аммо Мусо Худонинг халқидан эканлигини ўзи биларди. 
Фиръавн Худонинг халқини қул қилиб олганидан Мусо ғазабланарди. У ўз халқига ёрдам беришни хоҳларди. Лекин у ўйламасдан ҳаракат қила бошлади. Унинг бу ҳаракати Худога маъқул келмасди. Бундан ташқари, Мусо фиръавннинг ғазабига дучор бўлганди. 
Шунинг учун Мусо Мисрдан қочиб кетишга мажбур бўлди. Кўп йиллар давомида у чўпон бўлиб юрди. 
Пода боқиб юрган кунларининг бирида ажойиб бир ёруғликни кўрди. Бу ёнаётган бута эди. Бутада олов бор эди-ю, аммо бутанинг шохлари ёнмасди. Мусо бутага яқин келди. Шунда бута орасидан Худонинг овозини эшитди. Мусо оёқ кийимини ечди. Чунки у турган жой муқаддас эди. 
Худо Мусонинг Мисрга қайтишини хоҳларди. Шунинг учун У: «Сен менинг халқимни қулликдан олиб чиқишингни истайман», — деди. 
Мусо Худонинг амрини бажаришга рози бўлдими? 
Мусо: «Фақат мен эмас, қандай қилиб мен фиръавнни кўндираман?» — деди. 
Худо Мусога: «Мен сен билан бўламан», — деди. 
Балки энди Мусо рози бўлгандир? Лекин Мусо деди: «Фақат мен эмас. Одамлар менга ишонишмайди. Улар сенинг исмингни билишни хоҳлашади. Мен уларга нима деб жавоб бераман?» Шунда Худо Мусога жавоб берди: «Мен доим бор бўлган Худоман. Мен-Борман. Бу менинг исмимдир». 
Энди Мусо Худога қулоқ солдими? Йўқ, у яна ўз фикрида туриб олди.
— Фақат мен эмас. Одамлар Сени кўрганимга ишонишмайди. 
Шунда Худо Мусонинг қўлидаги таёқни ерга ташлашни буюрди. Ўша онда таёқ илонга айланди. Худо Мусога илоннинг думидан ушлашни буюрди. Илон яна таёққа айланди. Шунда Худо деди:
— Буни менинг халқим ёнида қил. Шунда улар Мени кўрганингга ишонишади. 
Бу сафар Мусо рози бўлдими? Йўқ, У яна ўз фикридан қайтмади. 
— Мен яхши гапира олмайман. Менинг гапларим тушунарсиз.
Худо Мусога бунда ҳам ёрдам беришини айтди. У Мисрга унинг акаси Ҳорун ҳам боришини айтди. Ҳорун жуда гапга чечан эди. 
Шундай қилиб, Мусо муҳим қарор қабул қилиши керак эди. У Худонинг амрини эшитди. Энди Худо ундан нима исташини биларди. Мусо Худонинг амрига бўйсуниб, Мисрга қайтиши мумкин эди. Ёки у бефойда бўлган тортишувни давом эттириши мумкин эди. 
Мусо нима қилди? У Худонинг амрини бажариб, Мисрга қайтишга қарор қилди. Худо ундан мамнун бўлди. Мусо ўзига ишонмасди. Лекин Худодан эшитганлари уни ҳаракатга келтирди. Шундай қилиб, Мусо Худонинг халқига ёрдам бериш учун Мисрга отланди. 

Эслайлик
Худо Мусодан нима қилишни сўради?
Худонинг амрини бажармаслик учун Мусо қандай баҳоналар топарди?
Мусо тўғри қарор қилдими ёки йўқми?

Ўз қароринг ҳақида ўйлаб кўр
Сен боришни ёқтирмайдиган бирор жойни эслай оласанми? Бундай жойларда ўзингни қандай ҳис қилишинг ҳақида Худога айт. Кейин Худо Мусога ёрдам бергандек, сенга ҳам ёрдам беришини сўра. 

Тўғри қарор қилишни ўрган
Машинада кетаётганингда Худо сен билан бирга эканлигини ўйла. Хар бир тўхтаган жойингда сен «Худо биз билан шу ерда» дейишинг мумкин. 

Биз Худонинг амрини бажаришимизга Унинг Ўзи ёрдам беради. 

Ибодат
Худойим, баъзан Сен айтган нарсани бажариш биз учун қийин. Сенинг амрларингни бажаришимиз учун бизга жасорат бер. Сен доимо ёнимизда эканлигингга ишонч бер. Исо Масиҳ номи билан сўраймиз. Омин.
«Йўқ!»
Чиқиш 7–10
Фиръавн Худонинг қудратли кучига ишонармиди ёки Худо ҳамма нарсани қила олишига у ишонмасмиди?
Мусо ва унинг укаси Ҳорун Мисрга қайтиб келишди. Улар фиръавнга: «Худо, Менинг халқимни озод қил, деб буюряпти», деб айтишди. Лекин фиръавн уларга ишонмади. Шунда Ҳорун таёқни ерга ташлади. Таёқ илонга айланди. 
Аммо фиръавн уларга ишонмасди. Худонинг ҳалқини озод қилишни истамасди. У: «Йўқ!» — деб жавоб берди. 
Мусо фиръавнга ягона Худо борлигини айтди. Бу Худо Миср худоларидан қудратли эканлиги ҳақида огоҳлантирди. Фиръавн ўз худолари ҳақида ўйларди. 
Нима учун у Мусонинг қудратли Худосини тан олиши керак? У яна: «Йўқ!» — деб жавоб берди. 
Шунда Худо мисрликларга фалокат юборди. Бу фалокатлар Худонинг жазоси дейилади. Аввалига Худо дарёнинг сувини қонга айлантирди. Кейин мамлакатни қурбақалар босиб кетди. Шундан сўнг Мусо яна фиръавндан сўради:
— Худонинг ҳалқини озод қиласанми? 
— Йўқ!— деб жавоб берди фиръавн. 
Шунда Худо қаттиқ чақадиган бурга ва сўна офатларини юборди. Кейин чорваларни ўлдирадиган касаллик юборди. Худо юборган бошқа касалликдан одам ва чорваларнинг териларида яралар пайдо бўларди.
Сўнгра Худо дўл ва чигиртка офатини юборди. Ва ниҳоят, Мисрни зулмат қоплади. Фиръавннинг ёрдамчилари қаттиқ қўрқувда эди. 
— Энди Худонинг ҳалқини озод қиласанми? — деб сўради Мусо.
Шундай қилиб, фиръавн муҳим қарор қабул қилиши керак эди. У Мусонинг Худоси қудратли эканлигига ишониши мумкин эди. Шунингдек, Худо барча жонзот ва табиат устидан ҳокимиятини тан олиши мумкин эди.
Шунда у Худонинг халқини озод қилиши керак эди. Ёки у халқни аввалгидек қулликда ушлаб туриши мумкин эди. Фиръавн яна:
— «Йўқ!» — деб жавоб берди. 
Фиръавн Худонинг қудратига ишонмаганидан У афсусланарди. Худо Мусони Ўзининг халқини озод қилишга юборди. Қачондир Мусо буни бажаришига У ёрдам беради. 

Эслайлик
Худо фиръавндан нимани талаб қиларди?
Худо Мисрга қандай фалокатларни юборди?
Фиръавн тўғри қарор қилдими ёки йўқми?

Ўз қароринг ҳақида ўйлаб кўр
Худо қудратли кучга эга эканлигига ишонасанми? Худо ўз кучини сенга ёрдам бериш учун ишлатишини унутма. Касал бўлганингда ёки кайфиятинг ёмон бўлганда, Худо сенга қандай ёрдам бериши ҳақида айтиб бер. 

Тўғри қарор қилишни ўрган
Табиий офатлардан бир нечтасини санаб ўт (чақмоқ, зилзила ва ҳоказо.) Шундай вақтларда Худо биз билан бўлади. Буни англаш қандай яхши. У бир вақтлар Миср халқи билан бўлган эди. Худди шу сингари, ҳозир у биз билан. 

Худонинг қудратли эканлигига ва У бизни севишига тўлиқ ишонишимиз мумкин.

Ибодат
Худойим, доим сенинг қудратли кучингга ишонишимизга ёрдам бер. Сен бизни севасан ва биз ҳам Сени севамиз. Исо Масиҳ номи билан сўраймиз. Омин.
Фисиҳ
Чиқиш 11–12
Худонинг халқи, У бизни қутқаради, деб ишондими ёки Худо уларни Мисрдан олиб чиқишига шубҳаланишдими?
Фиръавн Худонинг халқини озод қилишни хоҳламасди. Худо бу мамлакатга кўп фалокатлар юборди. Хар бир фалокатдан сўнг Мусо фиръавндан, Худонинг халқини озод қиласанми, деб сўрарди. Лекин фиръавн:
— Йўқ! — деб жавоб берарди.
Худо мамлакатга ўлим фариштасини юборишга мажбур бўлди. Лекин аввал Худо Ўзининг халқи хавфсиз эканлигига амин бўлишни хоҳлади. Шунинг учун У Мусога нима қилишини аниқ айтди. 
Мусо буни бошқаларга айтиши керак эди.
— Эшигингизга қон суртинг. Бу ўлим фариштаси учун белги бўлади. У сизнинг уйингизга кирмайди. Хамиртурушсиз нон ёпинг. Шунингдек, оловда ёш қўзини пиширинг. Уни еб бўлгач, уйдан кетишга тайёр туринг. 
Шундай қилиб, Худонинг халқи муҳим қарор қабул қилиши керак эди. Улар Худога ишониб, барча айтилганларини бажариши мумкин эди. Ёки Худонинг халқи қулликда қолиб кетавериши мумкин эди. 
Худонинг халқи шундай йўл тутди: Ўлим фариштаси келишидан олдин, улар эшикларига қон суртишди. Кейин хамиртурушсиз нон ёпишди. Уни тахир ўтлар билан ейишди. Тахир ўт — бу уларнинг қуллик вақтларини ёдида тутиш учун эди. Бу вақтда ўлим фариштаси шаҳарга кирган эди. 
Худонинг халқи йўлга отланиб туришганди. Ўлим фариштаси яқинлашиб келаётган эди. Лекин қўзининг қони уларни ҳимоя қилди. Ўлим фариштаси бу уйларнинг ёнидан ўтиб кетар эди. Худонинг халқидан ҳеч ким ўлмади. 
Ўлим фариштаси хар бир мисрликнинг уйига кириб ўтди. Ва ниҳоят, у фиръавннинг уйига яқинлашди. Ўша тунда фиръавн Мусо ва Ҳорунни чақирди. Сўнг Худонинг халқини озод қилганини айтди. 
— Мисрдан кетинглар. 
Худонинг халқи озод этилди!
Худо одамлардан мамнун эди. Улар Худонинг айтганларини бажаришди. Худо уларни асради ва озод қилди.

Эслайлик
Худо Ўз халқини қандай қилиб ўлим фариштасидан асради?
Халқ Худога ишониб, унинг амрини бажардими?
Худонинг халқи тўғри қарор қилдими ёки йўқми?
Ўша кечада фиръавн Мусога нима деди?

Ўз қароринг ҳақида ўйлаб кўр
Худо бизни хар қандай хавф-хатардан асрайди. У бизни гуноҳлардан озод қилиши мумкин. Сен Худонинг ёрдами билан нимадан озод бўлишни истардинг?

Тўғри қарор қилишни ўрган
Хамиртурушсиз нондан татиб кўр. Хар Фисиҳ байрамида яҳудийларнинг дастурхонида хамиртурушсиз нон бўлади. Бу илк Фисиҳдан бошлаб ҳозиргача давом этяпти. Бу нарса уларга озодлик фақат Худода эканлигини эслатиб туради. Албатта, бизга ҳам. 

Биз Худога ишониб Унга итоат этишимиз мумкин. Чунки У бизни ёмонликдан асрашни хоҳлайди.

Ибодат
Худойим, бизни хар қандай ёмонликдан асраганинг учун шукр айтамиз. Гуноҳимизни ювиш учун Исони юборганингдан миннатдормиз. Исо Масиҳ номи билан сўраймиз. Омин.
Дарё ўртасидан қуруқлик орқали
Чиқиш 13:17–14:31
Худонинг халқи, Мусо бизни дарёдан олиб ўтади, деб ишонишдими ёки халқ Худо Мусога ёрдам беришига ишонишмадими?
Мусо ва Худонинг халқи Мисрни хурсандчилик билан тарк этишди. Улар ўзлари билан мол, эчки, қўй ва эшакларни олиб кетишди. Худонинг халқидан ҳеч бири Мисрда қолмади. Уларнинг ҳаммаси оталари Иброҳимнинг ерига кетишди. Каттаю кичик йўл юришарди. Улар билан ёшлар ва кексалар ҳам бор эди. Худонинг халқи энди қул эмас эди. 
Фиръавн эса Мисрда қолди. Унинг қўрқуви ўтиб кетгандан сўнг, у ғазабланди. 
Ғазабланган фиръвн, Мусо мени алдаб, халқни озод қилди, деб ўйларди. Фиръвн олти юзта аскарни олди. Сўнг қочоқларнинг орқасидан қувиб кетди. Улар тез юрадиган араваларда йўлга тушишди. Ўзлари билан қилич ҳам олишди. Улар Мусони тўхтатиб, халқни қайтариб олиб келишмоқчи эди. 
Худо Ўз халқини борган сари узоққа олиб кетарди. Кундузи Худо булут бўлиб уларга йўл кўрсатарди. Кечаси эса олов орқали уларга йўл кўрсатиб борарди. 
Ва ниҳоят, улар Қизил денгизга етиб келишди.
Улар узоқда саҳрода чанг кўтарилганини кўришди. Чанг орасида фиръавн ўз аскарлари билан келаётган эди. Улар халқни Мисрга қайтариб олиб кетишмоқчи эди. 
Худонинг халқи қўрқувда эди. Уларнинг олдида денгиз, орқасида эса фиръавн аскарлари билан келаётганди. Шунинг учун улар Худодан ёрдам сўрай бошлади. Кейин эса Мусодан ғазабланишди:
— Нима учун сен бизларни Мисрдан олиб чиқдинг? Бу ерда ўлганимиздан кўра, қулликда юрганимиз яхшироқ эди. 
Мусо уларни тинчлантирарди:
— Қўрқманглар. Фақатгина Худо бизни қандай қилиб қутқаришини кутинглар. У бизни ҳимоя қилади. 
Шундай қилиб, Худонинг халқи муҳим қарор қабул қилиши керак эди. Одамлар Мусога ишониб, Худо унга нима дейишини кутиши мумкин эди. Ёки улар ўз кучларига ишониб, ўзлари нима қилишни ўйлаб топиши мумкин эди. Агар халқ, Худо бизга ёрдам бера олмайди, деб ўйлаганда, балки Мисрга қайтиб кетган бўларди. 
Худонинг халқи шундай йўл тутди: Улар ўзларининг йўлбошчиси Мусога қарашди. У ҳозиргина Худо билан гаплашган эди. Энди Худонинг амрини бажаришни истарди. Мусо қўлидаги таёғини тепага кўтариб, денгизга йўналтирди. Шу пайтда қаттиқ шамол эса бошлади. Шамол кечаси билан эсди. Эрталаб эса денгиз ўртасида қуруқлик пайдо бўлди. 
Худонинг халқи нариги қирғоққа олиб борувчи йўлдан ўтишди. Одамлар билан бирга мол, қўй, эчки ва эшаклар ҳам боришарди. Икки томондан сувлар тўлқинланарди. Сувлар сачрарди. Уларнинг орқасидан фиръавн ва унинг аскарлари келишарди. 
Лекин Худонинг халқи эса денгиз ўртасидан хавфсиз ўтиб борарди. 
Охирги қўй-қўзилар қуруқликдан чиқди. Сўнг Худо Мусога таёғини яна бир бор кўтаришга амр берди. Мусо таёғини кўтариб, денгиз томонга йўналтирди. 
Денгиз шу заҳотиёқ ёпилди. Тўлқин фиръавн ва унинг аскарларини босиб кетди. 
Худонинг халқи Мусога ишонганидан хурсанд эди. Мусо яхши йўлбошчи эди. У Худога ишонди. Худо одамларни ҳатто иложсиз кўринган вазиятларда ҳам ҳимоя қилди. 

Эслайлик
Қандай қилиб булутли ва оловли устунлар Худонинг халқига ёрдам берди?
Нима учун халқ қўрқиб кетди?
Худонинг халқи тўғри қарор қилдими ёки йўқми?
Нима учун Мусо яхши йўлбошчи эди?

Ўз қароринг ҳақида ўйлаб кўр
Қандай вазиятларда Худо сендан нима хоҳлашини билишинг учун Унинг ёрдами керак?(Қийин вазиятларда, бирортаси хафа қилганда, касал бўлганимда ва ҳоказо.) Бундай вазиятларда яна ким сенга ёрдам бера олади, деб ўйлайсан? (Ота-она, ўқитувчи, қавмбоши ёки бошқа имонлилар.)

Тўғри қарор қилишни ўрган
Бир нечта ёстиқ, сочиқларни бир жойга тўпла. Кейин унинг ўртасидан йўл қил. Худонинг халқи дарёдан ўтгандай, ўзинг ясаган йўлингдан ўт. 

Биз Худога ишонган одамларга ишонишимиз мумкин. Улар бизни бошқаришига йўл беришимиз ҳам мумкин. 

Ибодат
Худойим, хамма нарсани Сен бошқарганинг учун миннатдорман. Исо Масиҳ номи билан сўраймиз. Омин.
Худонинг одил амрлари
Чиқиш 19:16–20:21; 31:18;
Қонунлар 5
Мусо Худонинг амрларини эшита олдими ёки у бу амрлар ҳақида ҳеч нима эшитишни хоҳламадими?
Мусо ва Худонинг халқи Иброҳим юртига кетарди. Худо доимо уларни асраб, улар билан бирга эди. 
Бир куни Худо Мусога тоғнинг тепасига чиқишни буюрди. Худо Ўз халқи учун бир нечта амр бермоқчи эди. Аммо одамлар Худодан қўрқишарди. Шунинг учун Худо, Мусо Менинг амрларимни эшитсин, деб хоҳлади. 
Худо Ўзининг амр ва қонунлари одамларга кераклигини биларди. Чунки бу амр ва қонунлар уларга ҳаётий қўлланма бўлиб хизмат қилади. Одамлар Худони ва бир-бирларини қандай севишни билишлари керак эди. Худо бу қонунларни махсус совға сифатида бермоқчи эди. У одамларни жуда ҳам севарди. Шунинг учун Ўз амрларини одамларнинг ҳаёти яхши бўлиши учун берди.
Одамлар Худонинг амрига бўйсуниб яшаса, ҳамма нарса яхши бўлади.
Шундай қилиб, Мусо муҳим қарор қабул қилиши керак эди. У Худони эшитиши, сўнг одамларга уни тушунтириши мумкин эди. Ёки у Худони эшитиш керак эмас, деб қарор қилиши мумкин эди. 
Мусо Худони эшитишга қарор қилди. Худо эса унга Ўз амрларини берди:
1-амр: Худойингни бутун қалбинг билан севгин.
2-амр: Ўзингизга бут ясаманг ва унга сажда қилманг.
3-амр: Худонинг исмини бекорга айтманг. 
4-амр: Ҳафтанинг бир куни, яъни шанба кунини Худони улуғлаш учун бағишланг. 
5-амр: Ота-онангни сев ва ҳурмат қил.
6-амр: Қотиллик қилма.
7-амр: Эрингни ёки хотинингни умрингни охиригача сев.
8-амр: Ўғирлик қилма.
9-амр: Бошқа одамларни ғийбат қилманг.
10-амр: Бошқага тегишли нарса ўзингизники бўлишини хоҳламанг. 
Худо амрларини тошга ёзди. Тошдаги ёзувлар жуда муҳим эди. Агар одамлар Худонинг амрларига қулоқ солиб яшасалар, улар доим бахтиёр бўлади. Худо эса улардан мамнун бўлади.

Эслайлик
Нима учун Худо халқига амрларини бермоқчи эди? 
Нима учун Худо амрларни Мусо эшитишини хоҳлади?
Мусо тўғри қарор қилдими ёки йўқми? 
Худо нечта амр берди?
Улардан биттаси ёки бир нечтасини айтиб бера оласанми?

Ўз қароринг ҳақида ўйлаб кўр
Икки ёки учта амрни танлаб ол. Нима учун бу амрларни бажарган одам бахтиёр бўлишини айтиб бер. 

Тўғри қарор қилишни ўрган
Қоғозга «Худони ва бир-бирингизни севинг» деган амрни ёз. Кейин уни эшикка илиб қўй. Хар сафар эшикни очганингда бу сўзларни айт. Бу сўзлар жуда муҳим. Агар буларни фақат айтиб эмас, балки амалда бажарсанг, қолган амрларга ҳам риоя қиласан. 

Худонинг амрларини бажариш бизни бахтиёр қилади.

Ибодат
Худойим, бизга амрларингни берганинг учун раҳмат. Улар бизни асрайди ва бошқалар билан тинчликда яшашимизга ёрдам беради. Хар доим тўғри қарор қилиб, Сенинг амрларингни бажаришимизга ёрдам бер.
Мусо ғойиб бўлди!
Чиқиш 32–34
Ҳорун Худонинг амрини бажардими? Бошқалар билан бирга Мусонинг қайтишини кутдими ёки у амрларга риоя қилмадими?
Мусо тоғда Худо билан гаплашаётганда, халқ пастда кутаётган эди. Мусо тоғда узоқ вақт қолди. Кейин қисқа вақтга қайтди ва яна тоққа чиқиб кетди. Бу сафар у тоғда жуда кўп қолиб кетди. Халқ, Мусо тирик қолдимикан, деб шубҳалана бошлади. 
Мусо тоғда узоқ вақт қолиб кетган эди. Шунинг учун халқ, Мусо бизнинг ёнимизга қайтиб келмайди, деб ўйлашди. Агар Мусо бўлмаса, унинг ўрнига Худо билан ким гаплашади? 
Худонинг халқи, энди бизга бошқа худо керак, деб ўйлашди. Улар мисрликларнинг кўп худоси борлигини эслашди. Мисрликлар тошдан, лойдан бутлар ясашар эди. Баъзи бутларни тилладан ясашар эди. Худонинг халқи бу бутлар ҳеч қандай кучга эга эмаслигини унутишган эди. 
Бутларни эслаб, халқ тиллаларини ечиб, Мусонинг акаси Ҳорунга беришди. Улар Ҳорунга бут ясаб беришни илтимос қилишди. Улар бутни кўриб, унга сиғинишни хоҳлашди. 
Шундай қилиб, Ҳорун муҳим қарор қабул қилиши керак эди. У одамларга, тиллангизни қайтариб олинг, дейиши мумкин эди. Шунингдек, Мусо албатта қайтиб келади, дейиши ҳам мумкин эди. 
Ёки у одамлар сиғиниши учун тилладан бут ясаши мумкин эди. Балки Мусо ҳақиқатдан қайтиб келмас. У ҳолда ҳеч ким Худо билан гаплаша олмайди. 
Ҳўш, Ҳорун нима қилди? У тилладан катта буқа ясади ва одамлар бутни Мисрдан олиб чиққан худо дейишига ижозат берди. Одамлар бутга хар хил инъомлар олиб келишарди. Кейин унинг олдида қўшиқ айтиб, рақсга тушишарди. Улар Мусо энди ҳеч қачон қайтиб келмайди, деб ўйлашарди. 
Одамлар бутга сиғинишаётган пайтда, Мусо қайтиб келди. У халқдан жуда ғазабланган эди. Ғазабдан ўнта амр ёзилган тошни ерга уриб, синдириб юборди. Мусо Ҳорундан сўради:
— Нима қилиб қўйдинг?
— Ғазабланма, — деб жавоб берди Ҳорун. 
Мусо Ҳорунга Худо ундан ва халқдан қанчалик ғазабланганини тушунтирди. Мусо яна тоққа чиқиб кетди. У Худодан халқини ташлаб кетмаслигини илтимос қилди. У яна қўлида амрлар ёзилган тошни олиб тушди. Янги тошда худди аввалгидек, Худонинг ўнта амрлари ёзилган эди. 
Худо Мусодан мамнун эди. Шунинг учун Худо унинг илтимосини бажарди. Худо халқини Иброҳимнинг ерига олиб бориш ваъдасидан қайтмади. Узоқ йиллардан сўнг халқ Худо ваъда қилган ерга кирди. 

Эслайлик
Нима учун одамлар, бизга бошқа худо керак, деб қарор қилишди?
Ҳорун тўғри қарор қилдими ёки йўқми?
Ҳорун ясаган тилла буқа билан одамлар нима қилишди?
Худо Ўз халқидан ғазабланди. Лекин Мусонинг илтимосини ҳисобга олиб, нима қилди? 

Ўз қароринг ҳақида ўйлаб кўр
Айт-чи, нимани ёки кимни кутишга мажбур бўласан? (тиш шифокорини, дўкондаги сотувчини, ота-онангнинг уйга қайтишини, Худо ибодатингга жавоб беришини...) Кутаётган вақтингда Худога ҳамду сано айтишга ёки Муқаддас Китобдан оятлар айтишга қандай қарайсан?

Тўғри қарор қилишни ўрган
Кутиш вақтида «Саймон ... дейди» номли ўйин ўйнашинг мумкин. Агар Худо бирор ҳаракат қилишингни хоҳламаётганига ишонч ҳосил қилсанг «Саймон ... дейди» сўзларини айтма (ёлғон гапиришингни, бирор нарсани сўроқсиз олишингни...). Худо ҳаракатларингни оқлаётган вақтларда, масалан, шу сўзларни айт: «Саймон, жилмайгин, дейди», Саймон, қўшиқ айт, дейди», Саймон кимнидир, қучоқла, дейди».

Кутиш осон эмас. Лекин Худога қулоқ солсак, кутиш унчалик қийин бўлмайди. 

Ибодат
Худойим, доим Сенга қулоқ солишимизга ёрдам бер. Исо Масиҳ номи билан сўраймиз. Омин.
Бурғу чалинг
Қонунлар 34;
Ёшуа 6
Ёшуа Худонинг Ерихо шаҳри ҳақидаги амрини бажардими ёки у ўз режаси бўйича ҳаракат қилдими?
Худонинг халқи қирқ йил чўлда юрди. Жуда узоқ вақт! Шу вақт орасида болалар катта бўлишди. Энди уларнинг ўз оилалари бор эди. Кўпчилик кексайиб қолган эди. Кимлардир катта бўларди, кимлардир кексайиб, чўлда оламдан ўтишарди. 
Ва ниҳоят, Мусо ва Худонинг халқи Иброҳимнинг ерига етиб келишди. Улар фақат Иордания дарёсидан ўтиши керак эди.
Бу вақтга келиб, Мусо жуда кексайиб қолганди. Худо унга тоққа чиқишни буюрди. 
У ердан Мусо Иорданнинг нариги қирғоғидаги ваъда қилинган ерни кўрди. Кейин сўнгги нафасини чиқарди. 
Мусо яхши йўлбошчи эди. У оламдан ўтгандан сўнг Худо халқига яна бир яхши йўлбошчи берди. Унинг исми Ёшуа эди. 
Янги йўлбошчи халқни Иордан дарёсидан олиб ўтди. Улар Ерихо шаҳри ёнида туришарди. Шаҳар баланд ва мустаҳкам девор билан ўралган эди. Бу шаҳарда яшовчилар уларнинг шаҳри Худонинг халқига тегишли бўлишини истамас эдилар. 
Худо халқига бу ерни беришга ваъда қилганини Ёшуа биларди. Шунинг учун у Худони яхшилаб эшитди. Худо унга Ўз режасини очиб берди. У Ёшуага шундай деди:
— Менинг халқим олти кун давомида Ерихо атрофида айланади. Сен уларни бошқарасан. 
Еттинчи куни эса шаҳар атрофини етти марта айланинглар. Бурғу ушлаганлар баланд чалишсин. Сўнг халқ овозининг борича баланд бақирсин. Шунда шаҳар деворлари қулайди». 
Шундай қилиб, Ёшуа муҳим қарор қабул қилиши керак эди. У халқни йиғиб, уни шаҳар атрофида айлантириши мумкин эди. Балки баъзилар, бундан ҳеч нима чиқмайди, деб ўйлаши мумкин эди. Бундан ташқари, балки Ерихода яшовчилар уларнинг устидан кулишар. Аммо Худо айнан шу нарса шаҳарни эгаллашга ёрдам беришини айтди. Ёки Ёшуа халқни олиб кетиб, шаҳарни эгаллашга ҳаракат қилмаслиги мумкин эди. Ахир шаҳар деворлари мустаҳкам кўринади. 
Ёшуа шундай қилди: У одамларни йиғиб, хар куни бир марта девор атрофини айланди. У буни биринчи, иккинчи, учинчи, тўртинчи, бешинчи, олтинчи куни ҳам қилди. Бурғу ушлаганлар эса баланд чалишди. 
Еттинчи куни ҳамма яна тўпланди. Сўнг шаҳарни етти марта айланишди. Еттинчи марта айланишаётганда, бурғу чалаётганлар янада қаттиқроқ чалишди. Кейин Ёшуа буюрди:
— Вақти келди! Бақиринглар!
Ҳамма овозининг борича бақирди. Шу пайт Ерихо деворлари қулади! 
Энди Худонинг халқи У ваъда қилган ерда яшаши мумкин. Ёшуа Худонинг амрини бажарди. Худо ундан мамнун эди. Худонинг халқи ҳам бахтиёр эди. Энди унинг ўз ери бор эди. Худо ҳам улар билан бирга эди.

Эслайлик
Мусонинг ўлимидан кейин халқнинг йўлбошчиси ким бўлди?
Худо Ёшуага қандай амр берди?
Ёшуа тўғри қарор қилдими ёки йўқми?
Ерихо деворлари нимадан қулади?

Ўз қароринг ҳақида ўйлаб кўр
Оиланг қандайдир муаммога дуч келганми? Сўнг бу учун ибодат қилганда, муаммони ечишга Худонинг ажойиб режаси борлигини билганми? Унинг амрларига қулоқ солиш осон бўлганми?

Тўғри қарор қилишни ўрган
Қоғоздан бир нечта бурғу ясаб ол. Сўнг ўзингни Ерихо деворлар атрофида айланаётгандек тасаввур қил. Айланаётганингда барча айтилганларга риоя қил. 

Ибодат қилганимизда, Худо бизга тўғри амрлар беришига ишонишимиз мумкин.

Ибодат
Худойим, Сенинг режаларинг доим энг яхши! Халқингга бераётган доно маслаҳатларинг учун раҳмат. Хар доим Сенинг йўлларингдан юришимизга ёрдам бер. Исо Масиҳ номи билан сўраймиз. Омин.
Бирга бориш
Рут китоби 1–4
Рут Наимани яхши кўрармиди ёки у Наимани эсидан чиқаришни хоҳладими?
Худо Ўз халқига берган ердан сал узоқда Рут исмли ёш аёл яшарди. Худо халқидан баъзилари у яшаётган ерга кўчиб ўтарди. Бундан Рут жуда хурсанд эди. Бу мамлакатда очарчилик бошланган эди. Тўрт кишидан иборат битта оила унинг ёнига кўчиб келганди. Кўчиб келган оиладан бир киши Рутнинг эри бўлди. 
Аммо Рутнинг бахти узоққа чўзилмади. Кўп ғамгин ҳодисалар рўй берди. Бу оиланинг боши оламдан ўтди. Сўнгра Рутнинг эри ва эрининг укаси оламдан ўтди. Тўрт кишидан иборат оиладан фақат онаси тирик эди. Унинг исми Наима эди. 
У ўз уйидан узоқда яшарди. Наима ўзининг мамлакатида кўп дон йиғилганини билиб қолди. Шунинг учун у Байтлаҳмга қайтишга қарор қилди. Унинг иккала келини у билан кетишни хоҳларди. Бирининг исми Рут, бирининг исми Ўрпа эди. 
Наима, келинларим ўз ерларида қолса, яхши бўларди, деб ўйлади. Буни уларга айтди. Ўрпа, қайнонам ҳақ деб, уйига қайтиб кетди. 
Шундай қилиб, Рут муҳим қарор қабул қилиши керак эди. У Наима билан Худо халқи яшайдиган ерга кетиши мумкин эди. Худди Наима сингари унинг Худосини севиши мумкин эди. 
Ёки у ўз уйига қайтиб, Наима яхши кўрган Худони унутиши мумкин эди. 
Рут шундай деди:
— Мен сиз билан бирга кетаман. Қаерга борсангиз ҳам мен сиз билан бирга бўламан. Сизнинг халқингиз менинг халқим бўлади. Сизнинг Худойингиз менинг Худойим бўлади. 
Кекса аёл ўз ерига ёлғиз қайтмаслигидан жуда хурсанд бўлди. Улар Байтлаҳмга етиб келганда, жуда чарчаган ва оч эдилар. Бўаз исмли бир киши жуда ҳам сахий эди. У даласида доим ортиқча дон қолдирарди. Камбағаллар уни йиғиб олиши мумкин эди. Рут ҳам шу далага келиб, дон йиғарди. Кейин ўзи ва Наима учун нон ёпарди. 
Бўаз Рутнинг кекса аёлга меҳрибончилигини кўрди. Рут қайнонасини ўз онасидек яхши кўрар ва ҳамма буни кўриб турарди. Бўаз бу икки аёлнинг яшаш учун ҳамма нарсаси борлигига ишонч ҳосил қилмоқчи эди. 
Кундан-кунга Бўаз Рутнинг меҳрибончилигини кўрарди. У айнан шундай аёл ҳақида орзу қилганини тушунди. Бир куни Бўаз Рутга, менга турмушга чиқсанг, деб сўради. Наима жуда хурсанд бўлди! Энди Рут унинг ота-боболари юртида яшайди ҳамда бахтли бўлади. 
Тез орада Бўаз ва Рут фарзанд кўришди. Наима дунёдаги энг бахтли бувилардан бири эди. Бўаз энг бахтли ота, Рут ҳам энг бахтли она эди. Обид эса жуда бахтли фарзанд эди. 
Худо ҳам хурсанд бўлди. Рут Худо берган оиласига чин кўнгилдан ғамхўрлик қиларди. 

Эслайлик
Рутнинг Наимага севгиси қандай билинарди?
Рут тўғри қарор қилдими ёки йўқми?
Рутнинг янги оиласи қандай эди?

Ўз қароринг ҳақида ўйлаб кўр
Яхши кўрган одамларинг учун қандай ишлар қила оласан? Оиланг муҳтож бўлганлар билан ўз нарсаларини қандай бўлиша олади? Улар сен ўйлагандан ҳам яқинроқда яшайди. 

Тўғри қарор қилишни ўрган
Вақт, масофа, баъзан бир-бирини тушунмаслик ҳам оилада келишмовчиликларни туғдиради. Лекин Худо оилада хар бир одам бир-бирини севишини хоҳлайди. Бугун нима қилиш тўғрисида қарор қил: Яхши кўрган одамларингга қўнғироқ қиласанми ёки хат ёзасанми? 

Оилада ҳамма бир-бирига меҳрибон бўлиши Худони мамнун қилади. 

Ибодат
Худойим, уйимиз борлиги учун раҳмат. Оиламизда ҳамма бир-бирини севишига ёрдам бер. Исо Масиҳ номи билан сўраймиз. Омин. 
«Илтимос, менга ўғил бер»
Биринчи шоҳлар 1:1–2:21
Худо Ханнанинг ибодатига жавоб беришига у ишонармиди ёки ибодатимга жавоб ололмайман, деб ўйлармиди?
Ханна доим ғамгин эди. Бу аёл чиройли уйда яшарди. Уйини тоза тутарди. Унинг эри кучли ва меҳрибон одам эди. Аммо Ханнанинг фарзанди йўқ эди. Бу эса уни жуда хафа қиларди. 
Хар йили Ханна ва унинг эри Худога сиғинадиган жой, яъни маъбадга борарди. Ўша ерда Худога ибодат қилишарди. Яна бир бор у ерга боришнинг вақти келди. 
Шундай қилиб, Ханна муҳим қарор қабул қилиши керак эди. У маъбадга бориб, Худога ибодат қилиши мумкин эди. У Худога кўнглидаги ҳамма қайғуларни айтиши ҳам мумкин эди. Худо Ханнани эшитиб, ибодатларига жавоб беришига у ишонса бўларди. Ёки у уйида қолиб, аввалгидек қайғуриб ўтириши мумкин эди. Ахир, у шунча вақт Худодан фарзанд сўради. Аммо ҳали ҳам фарзанди йўқ эди. Балки Худо уни эшитмаётгандир? 
Хўш, Ханна нима қилди? У эри билан маъбадга кетди. 
У ерга бориб, Худога ибодат қилди. Ханна Худога фарзанди йўқлигини айтиб, нола қилди. Шунингдек, бошқа аёллар фарзандлари ҳақида гапирганда, ўзини ёлғиз ҳис қилишини айтди. У эри ва ўз уйи учун Худога миннатдорчилик билдирди. Лекин Ханна Худодан фарзанд беришини ёлвориб сўрарди. 
Яна Ханна Худога ваъда берди. У, фарзандим бўлса, уни Худонинг хизматига бераман, деб айтди. Фарзанди ўсмирлик вақтига етганда уни маъбадга олиб келишга ваъда берди. Ўша куни маъбадда руҳоний Элах хизмат қилаётган эди. 
У Ханнанинг ибодатини эшитганди. Элах Ханнанинг ибодатига Худо жавоб беришини айтди. 
Ханна бахтиёр бўлиб, уйига қайтди. Ҳали унинг фарзанди йўқ эди. Лекин у қайғурмасди. Чунки У Худога ибодат қилганди. Кўнглидагини айтиб, қайғудан ҳалос бўлганди. 
Бир йил ўтмасдан, Ханна фарзанд кўрди! Худо унинг ибодатларини эшитди! У фарзандини жуда ҳам яхши кўрарди. Унинг исмини Шомуил қўйди. Ханна фарзандини қўлидан, оёғидан, юзларидан ўпарди. Унга алла айтарди, ювинтирарди. 
Шомуил катта бўлиб, маъбадда хизмат қилиш ёшига етди. Шунинг учун Ханна ва эри Шомуилни Элахнинг ёнига олиб боришди. У ерда Шомуил Худога хизмат қилишда Элахга ёрдам беради. У яхши ёрдамчи эди. 
Ханна хар йили Шомуилга янги кийимлар олиб келарди. Худо унга ажойиб фарзанд берганди. Ханна Худога миннатдорчилик билдиришдан чарчамас эди. 
Ханна фарзанди учун тинмай ибодат қилганидан хурсанд эди. Худо Ханнадан мамнун эди. Чунки у, Худо менга фарзанд беради, деб ишонарди. Худо Шомуилга ғамхўрлик қиларди. У катта бўлиб, ҳаётини Худонинг хизматига бағишлади. 

Эслайлик
Ханна нимадан қайғурарди?
У қаерга ибодат қилишга борарди?
Ханна тўғри қарор қилдими ёки йўқми?
Худо Ханнанинг ибодатига қандай қилиб жавоб берди?
Шомуил Худога қандай хизмат қиларди?

Ўз қароринг ҳақида ўйлаб кўр
Ибодатларингда Худодан нимани сўрайсан? У ибодатларингга жавоб берадими? Баъзан Худо сени кутишга мажбур қилади ёки илтимосингга йўқ деб жавоб беради. Баъзан Худонинг жавоби шундай бўлишини ёдингда тут. 

Тўғри қарор қилишни ўрган
Дўстларинг ёки қариндошларингдан бир нечтасини танлаб ол. Сўнг улар учун ҳафта давомида, хар куни ибодат қил. Худо улар муҳтож бўлган нарсаларни беришини сўра. Худо ибодатингга жавоб беришига ишон. 

Ибодат — бу хар доим тўғри йўл!

Ибодат
Худойим, кўнглимиздаги ҳамма нарсани Сенга айтолганимиз учун раҳмат. Доим бизни эшитиб, бизга ғамхўрлик қилаётганинг учун миннатдормиз. Ибодатларимизга керакли вақтда жавоб берганинг учун ҳам миннатдормиз. Исо Масиҳ номи билан сўраймиз. Омин. 
Паҳлавон жангчи
Биринчи шоҳлар 17
Довуд жасур одам бўлганми ёки у Гўлиётдан қўрқдими?
— Довуд! Довуд! — узоқдан кимдир чақирарди. Довуд яйловда пода боқиб юрарди. Аммо уни чақиришганини эшитмади. Ёш чўпон гуслисини чалиб, Худони улуғларди. Довуд подага ҳужум қилган шерни эслади. У кичик халтасидан тош олиб, шерга отганди. Шер эса қочиб кетган эди. 
Овоз баландроқ эшитилди.
— Довуд, уйга кел!
Гусли овози тинчиди. Довуд уйига шошилди. Уйда уни отаси кутарди. 
— Катта акаларингнинг ёнига борииб келсанг дегандим, — деди отаси Довудга, — улар душман жангчиларга қарши уруш олиб боришяпти.
Улар яхши юришганмикан — шуни билмоқчи эдим. Уларга нон, пишлоқ ва бошқа егуликлар олиб борасан. 
Довуд отаси берган нарсаларни ва гуслисини олиб, акаларининг ёнига кетди. У отасининг топшириғини бажариши керак эди. 
Довуд жангчилар ичидан акаларини излади. У жангчиларнинг жанговар руҳи тушиб кетганини сезди. Акалари ҳам нимадандир қўрққандай эди. Улар Довудга душманларининг орасида бир жангчи борлигини айтишди. У билан ҳеч ким жанг қилишни хоҳламас эди. 
Унинг исми Гўлиёт бўлиб, у жуда ҳам баҳайбат паҳлавон эди. Гўлиётнинг қўллари, оёқлари ва бўйи ҳам баҳайбат эди. 
Шундай қилиб, Довуд муҳим қарор қабул қилиши керак эди. У жанг қилса, Худо у томонда бўлишига ишониши мумкин эди. Ёки у уйига қайтиб кетиши мумкин эди. Ахир, Гўлиётнинг кўриниши ҳам жуда қўрқинчли эди-да! 
Довуд шундай қилди: аввал у жанг қилишини жангчиларга айтди. Сўнгра шоҳга мурожаат қилди:
— Мени шердан ҳимоя қилган Худо Гўлиётдан ҳам ҳимоя қилади. 
Шоҳ Шоул эса иккиланди:
— Жанг қилиш учун жуда ёшлик қиласан.
Аммо шоҳга Довуднинг жасурлиги ҳақида гапириб беришди. Шунда шоҳ унинг жанг қилишига изн берди:
— Бор, Худо сенга ёр бўлсин!
Шоҳ Довудга ўзининг совутини берди. Лекин у олмади. Шоҳ унга қиличини ҳам берди. Аммо Довуд қилич ишлатишни билмасди. Шунинг учун қилични ҳам олмади. 
Ёш жангчи шоҳга: «Мен ўзимнинг кийимимни кияман, ўзим билан халтамни оламан», — деди. 
Довуд сойдан бешта тош териб олди. Кейин Гўлиётнинг ёнига кетди. 
Гўлиёт ўзининг душманини кўриб, унинг устидан кулди. Довуд тошни палахмонга ўраб олганини у сезмай қолди. У нима бўлаётганини тушунмасди ҳам. Довуд палахмонни бошининг устида айлантириб, Гўлиётга отди. Гўлиёт шу заҳотиёқ йиқилди. 
Мағлуб бўлган Гўлиётни кўрган жангчилар яна жанговар руҳга тўлди. Агар Довуд Гўлиётни енгган бўлса, энди улар хар қандай душман билан жанг қилиши мумкин. Ўша куни шоҳ Шоулнинг қўшини ғалаба қозонди. 
Худога Довуднинг жасурлиги ёқди. Довуд ҳам Худодан умид қилгани учун жуда хурсанд эди. 

Эслайлик
Жангчилар нимадан қўрқишарди?
Нима учун Довуд Гўлиётни енгишига ишонди?
Довуд тўғри қарор қилдими ёки йўқми?
Гўлиётга нима бўлди?

Ўз қароринг ҳақида ўйлаб кўр
Оила аъзоларинг қандай қилиб кўчадаги безориларнинг таъзирини беради? Довуд душманни ўлдириш учун палахмон ишлатиши Худонинг режасида бор эди. Биз учун У бошқа нарса тайёрлаган бўлиши мумкин. Балки сен безорига эътибор бермаслигинг керакдир. Ёки катта одамларга айтишинг, балки ибодат қилишинг керакдир. 

Тўғри қарор қилишни ўрган
Кутубхонадан ҳайвонлар ўзларини қандай қилиб ҳимоя қилиши ҳақида китоб топ. Ўзларини ҳимоя қилиш учун Худо уларни шундай яратган. Албатта, у бизга ҳам ғамхўрлик қилади!

Биз жасур бўлишимиз мумкин. Чунки Худо бизни асрайди. 

Ибодат
Худойим, биз жасур бўлиб, Сенга умид қилишимизга ёрдам бер. Исо Масиҳ номи билан сўраймиз. Омин. 
Абадий дўстлар
Биринчи шоҳлар 18:1–4; 20
Йўнатан Довуднинг чин дўстимиди ёки у Довудга ёрдам бермадими?
Йўнатан ва Довуд хар хил одамлар эди. Довуд чўпон, Йўнатан эса шоҳнинг ўғли эди. Чўпон камбағал, шоҳнинг ўғли эса бой эди. Бири палахмондан тош отишни, бири эса камондан ўқ отишни яхши биларди. Лекин қандайдир йўл билан Довуд ва Йўнатан дўст бўлиб қолишди. 
Бир куни шоҳ Шоул Довуддан жуда ғазабланди. Шунинг учун у шоҳликдан қочишга мажбур бўлди. Йўнатан ва Довуд бу ғазабнинг маъносини тушунишмасди. Ахир, Довуд ҳеч қандай ёмон иш қилмади-ку. Йўнатан дўсти учун қайғурарди. Шунинг учун отаси унга ёмонлик қилишини истамасди. 
Шундай қилиб, Йўнатан муҳим қарор қабул қилиши керак эди. У нима учун отаси Довуддан ғазабланганини билиб, уни қайтариш йўлини топиши мумкин эди. Ёки отасига Довуднинг қаерга яширинганини айтиб, у билан дўстлигини унутиши мумкин эди. 
Йўнатан шундай қилди: У Довудни қутқариш режасини тузди. 
— Мен отам билан гаплашаётган вақтда, сен яйловдаги тошнинг орқасига яширин. Гаплашиб бўлганимдан кейин мен камондан учта ўқ отаман. Орқасидан хизматкор болани жўнатаман. 
Агар болага ўқларни менга олиб келишни буюрсам, сенга хавф йўқ, Лекин болага, ўқларни шаҳарга олиб кет, деб буюрсам, у ҳолда сен қочишинг керак. 
Йўнатан отаси билан гаплашди. Бундан тушундики, Довуднинг шоҳга кўриниши хавфли. Шунинг учун у яйловга қараб учта ўқ отди. Сўнг хизматкорга буюрди:
— Тезроқ югур! Лекин тўхтама!
Бола ўқларни йиғиб, шаҳарга қайтди. Довуд Йўнатан билан хайрлашиш учун тошнинг орқасидан чиқди. 
Иккаласининг ҳам юраги қайғуга тўлганди. Лекин улар нима бўлса ҳам, доим дўст бўлиб қолишга ваъда беришди. Улар ваъдаларини бажаришди!
Йўнатан ва Довуднинг дўстлигидан Худо мамнун эди. Худо доим Довудга ғамхўрлик қиларди. 

Эслайлик
Довуднинг дўсти ким эди?
Шоҳ Шоул Довудга қандай муносабатда эди?
Дўстини қутқариш учун Йўнатан қандай режа тузди?
Йўнатан тўғри қарор қилдими ёки йўқми?

Ўз қароринг ҳақида ўйлаб кўр
Ўзингнинг барча дўстларингни айтиб ўт. Бирга нима қилишни яхши кўрасизлар? Сизлар бир-бирингизга ўхшайсизларми? Бир-бирингизга қандай ёрдам берасизлар? 

Тўғри қарор қилишни ўрган
Қоғозга одамнинг расмини чиз. Кейин унга кичкина шаклли қоғозчалар ёпиштир. Бу қоғозчаларда ҳақиқий дўстнинг хислатлари ёзилган бўлсин. Масалан, қўллар — ёрдам бериш учун; юрак — севиш учун; лаблар — яхши сўзлар учун ва ҳоказо.

Худо бизга дўстлар бериб, уларга яхшилик қилишимизни хоҳлайди. 

Ибодат
Худойим, барча дўстларимиз учун раҳмат. Биз уларга қандай ёрдам беришимиз ва фойда келтиришимиз мумкинлигини кўрсат. Исо Масиҳ номи билан сўраймиз. Омин. 
Ҳатто шоҳлар ҳам хато қилишади
Иккинчи шоҳлар 11–12:10;
Забур 51
Шоҳ Довуд ҳато қилганидан афсусландими ёки у, ҳеч қандай ёмон иш қилмадим, деб ўйлармиди?
Довуд кўп йиллар шоҳ Шоулдан яшириниб юрди. Лекин Шоул оламдан ўтиб кетди. Энди Довуд шоҳ бўлди!
У яхши ва меҳрибон шоҳ бўлишга ҳаракат қиларди. Шунингдек, ҳамма нарсани тўғри қилишни хоҳларди. У Худо билан кўп гаплашарди. Иложи борича халққа ёрдам берарди. Халқ ҳам шоҳини жуда яхши кўрарди. 
Лекин бир куни Довуд ёмон иш қилди. У битта жангчисининг хотини жуда чиройли эканлигини сезиб қолди. Довуд у аёлга уйланишни жуда хоҳларди. Шунинг учун унинг эрини жангга жўнатди, у жангда ўлди. Кейин Довуд ўша аёлга уйланди. 
Аммо Худо Довуднинг қилган ишидан афсусланди. Лекин барибир уни яхши кўрарди. Шунинг учун Худо Довуднинг олдига Натан исмли одамни жўнатди. Натан Довудга насиҳат қилиши керак эди. 
Натан Довуднинг олдига келди ва унга бир ҳикоя айтиб берди. Худонинг режаси бўйича бу ҳикоядан Довуд ёмон иш қилганини англаши керак эди. 
— Бир камбағал одамнинг биргина қўйи бор экан, — деб ҳикоясини бошлади Натан, — бой одамнинг қўй-қўзилари кўп эди. Лекин бой камбағалнинг битта қўйини олиб қўйибди. 
Буни эшитиб, Довуд ғазабланди. Сўнг шу ондаёқ бойни жазоламоқчи бўлди. 
— Камбағалнинг қўйини олгани учун бой жавоб бериши керак! — деб бақирди Довуд. 
Шунда Натан шундай деди:
— Ўша одам сенсан. Худо сенга жуда кўп нарса берди. Лекин сен бошқа одамни ўлдириб, унинг хотинига уйландинг. 
Шундай қилиб, Довуд муҳим қарор қабул қилиши керак эди. У ёмон иш қилганини тан олиб, афсусланиши мумкин эди. Ёки у, ҳеч қандай ёмон иш қилмадим, дейиши мумкин эди. 
Довуд шундай қилди: аввал у жаҳлдан ўзини босди. Довуд ёмон иш қилганидан жуда уялди. Худога қарши гуноҳ қилганини тушунди. 
Шунинг учун ибодат қила бошлади. У ёмон иш қилганидан афсусланиб, Худодан кечирим сўради. Худо уни кечирди!
Шоҳ ёмон иш қилганидан хафа бўлди. Аммо Довуд Натаннинг гапига қулоқ солганидан мамнун эди. Довуд қилган гуноҳи учун тавба қилди ва энди яна меҳрибон шоҳ бўлиши мумкин эди. 

Эслайлик
Довуднинг қайси иши Худони хафа қилди?
Худо Натанга қандай амр берди?
Натан айтган ҳикоя Довудга қандай ёрдам берди?
Довуд тўғри қарор қилдими ёки йўқми?

Ўз қароринг ҳақида ўйлаб кўр
Баъзан ёмон ишларингни яширишга ҳаракат қиласан. Лекин Худодан бирор нарсани яшириб бўладими? Қанчалик тез ёмон иш қилганингни тан олсанг, Худо сени шунчалик тез кечиради. 

Тўғри қарор қилишни ўрган
Қоғозни олиб, уни хар хил рангга бўя. Бу ранглар ёмон иш қилганингдан кейинги сенинг ҳис-туйғуларингни ифода этсин. (Худонинг ҳисларини ҳам.) Бошқа қоғозга тавба қилганингдан кейинги ҳис-туйғуларингни ифода этадиган рангларга бўя. 

Ёмон ишларимиз учун тавба қилсак, Худо бизни кечиради.

Ибодат
Худойим, хар биримиз, болалар ҳам, шоҳлар ҳам баъзан нотўғри иш қиламиз. Мени ... учун кечир. Сендан миннатдормиз. Исо Масиҳ номи билан сўраймиз. Омин. 
Энг яхши совға
Учинчи шоҳлар 3
Сулаймон Худодан донолик сўрадими ёки у қадри камроқ совға сўрадими?
Довуднинг Сулаймон исмли ўғли бор эди. Вақти келиб Сулаймон шоҳ бўлди. Янги шоҳ Худони жуда яхши кўрарди ва Унга бўйсунарди. Бир куни Худо Сулаймоннинг тушига кириб, унга шундай деди: «Мендан нима сўрасанг, шуни бераман». 
Балки аввал Сулаймон бой бўлиш яхши деб ўйлагандир. Унда ҳамма нарса бўлади. Ахир, пул кўп бўлса яхши-ку. 
Кейин балки Сулаймон, доно бўлиш яхши. деб ўйлагандир. 
Фақат ақлли эмас, балки доим тўғри қарор қиладиган доно одам бўлади. Бундай инъом билан одамларга ёрдам бериш мумкин. Шунингдек, бу Худони ҳам мамнун қилади. 
Шундай қилиб, Сулаймон муҳим қарор қабул қилиши керак эди. У Худодан одамларга ёрдам бериш ва Худога манзур бўлиш учун донолик сўраши мумкин эди. Ёки у истаган нарсаси бўлиши учун бойлик сўраши мумкин эди. 
Ҳўш, Сулаймон нима қилди? У Худога шундай деди:
— Сен мени халқлар устидан шоҳ қилдинг. Лекин мен уларга қандай ёрдам беришни билмайман. Менга нима тўғри ва нима нотўғри эканлигини кўрсат. Фақат Сен менга буни очиб бера оласан. 
Сулаймон бойлик эмас, доноликни танлагани Худога ёқди. Худо Сулаймонга жавоб берди:
— Мен сенга донолик бераман. Бундан ташқари, бойлик ҳам бераман.
Сулаймон жуда яхши қарор қилди! Донолик инъоми билан Сулаймон одамларга тўғри йўлни кўрсатарди. Худога қандай манзур бўлишни ҳам ўргатар эди. Унинг ҳамма қарорлари адолатли эди. 
Вақти келиб, Сулаймон жуда бой одам бўлди. У халққа ажойиб маъбад қурдирди. Одамлар у ерда Худога сиғиниши мумкин эди. Ўзи учун эса қаср қурди. 
Сулаймон донолик сўраганидан Худо жуда мамнун эди. У шоҳ сўраганидан ҳам ортиғини берди. 

Эслайлик
Худо Сулаймонга нимани таклиф қилди?
Сулаймон Худодан нима сўради?
Шоҳ тўғри қарор қилдими ёки йўқми?
Худо Сулаймонга нима берди?

Ўз қароринг ҳақида ўйлаб кўр
Худо сенга қандай инъом бергани ҳақида ўйлаб кўр. Балки сен яхши югурарсан? Балки яхши қўшиқ айтарсан, яхши чизарсан ёки янги нарсаларни тез ўрганарсан? Бу инъомлар билан одамларга қандай ёрдам беришинг мумкин? 

Тўғри қарор қилишни ўрган
Агар бу ҳафта қандайдир муаммога дуч келсанг, Худодан уни ечишга донолик сўра. Ҳафтанинг охирида ота-онангга муаммони қандай ҳал қилганингни айтиб бер.

Худо доно ва биз ҳам доно бўлишимизга ёрдам беради.

Ибодат
Худойим, биз ҳам шоҳ Сулаймонга ўхшаб доно ва ғамхўр бўлишимизга ёрдам бер. Исо Масиҳ номи билан сўраймиз. Омин.
Бир ҳовуч ун
Учинчи шоҳлар 17:7–16
Аёл Илёс билан нонни бўлишдими ёки у нонни ўзига олиб қолдими?
Қуёшнинг қиздиришидан Илёснинг боши қизиб, жуда чанқаган эди. Ерга узоқ вақт ёмғир ёғмаган эди. Булоқлар қуриб қолган, буғдойлар ўсмасди. Зайтун дарахти мева бермаганидан, ёғ ҳам йўқ эди. 
Худо Илёсга узоқ шаҳарга боришни буюрди. У ерда бир аёл унга овқат беришини айтди.
Илёс шаҳарга йўл олди. У йўлда қуруқ шохлар йиғиб юрган аёлни кўрди. Илёс аёлдан сўради:
— Менга озгина нон ва сув олиб келмайсанми? Лекин аёл шундай жавоб берди:
— Менинг уйимда бир ҳовуч ун ва озгина ёғ қолган. Бу ўзим ва ўғлим учун бир марта нон пиширишимга етади. 
Илёс уни тинчлантирди:
— Менга нон пиширишдан қўрқма. Ёғинг ва унинг ёмғир ёғмагунча тугамаслигини Худо менга аён қилди. 
Шундай қилиб, аёл муҳим қарор қабул қилиши керак эди. У Худога умид қилиб, Илёсга нон пишириб бериши мумкин эди. Ёки у Илёсни ҳайдаб юбориб, ўзини ва ўғлини ўйлаши мумкин эди.
Аёл шундай қилди: у нон пишириб, Илёсга берди. Илёс нонни еди. Кейин аёлга ўзи ва ўғли учун нон пиширишини айтди. У ваъда қилганидек, ун ва ёғ етарли эди. 
Аёл хар куни учта одам учун нон пиширарди. Лекин ёғ ва уни камаймас эди. Ёмғир ёғмагунча Худо уларнинг ризқини бериб турди. Кейин буғдой ва зайтун пишиб, очарчилик ортда қолди. 
Худо аёлдан мамнун бўлди. Аёл билан ўғлига ва Илёсга Худо ғамхўрлик қилди.

Эслайлик
Нима учун Илёс оч қолганди?
Худо унга нимани буюрди?
Илёс аёлга нима деди?
Илёс, аёл ва унинг ўғлига Худо қандай ғамхўрлик қилди?

Ўз қароринг ҳақида ўйлаб кўр
Уйингда бирор нарса қолмай, Худо муҳтожлигингни тўлдирган кун бўлганми? (ун, ёғ, пул...) Нима деб ўйлайсан, бошқа муҳтож одамлар билан сенда бор нарсани бўлишмаслик яхшими?

Тўғри қарор қилишни ўрган
Жамоатингда ёки ёрдам берадиган жамиятлардан муҳтож бўлган одамлар ҳақида билиб ол. Улар билан нарсаларингни бўлиш. Ёки сенга нарса берган одамга миннатдорчилик билдир. 

Бошқалар билан нарсаларимизни бўлишсак, Худо мамнун бўлади.

Ибодат
Худойим, Сен берган нарсаларни муҳтож одамлар билан бўлишишимизга ёрдам бер. Хар доим бизга керакли нарсаларни бериб турганинг учун раҳмат. Исо Масиҳ номи билан сўраймиз. Омин.
Бир кунда етти марта чўмилиш
Тўртинчи шоҳлар 5
Кичкина қизча Нўмонга ёрдам бердими ёки у Нўмонга ким ёрдам беришини айтмадими?
Нўмон буюк ҳарбий бошлиқ эди. Ҳамма уни жасурлиги ва меҳрибонлиги учун ҳурмат қиларди. 
Аммо бу жасур бошлиқ жиддий касал эди. Нўмоннинг бутун танаси яра билан қопланган эди. Бундан унинг танаси жуда оғрир эди. Нўмон, менга кимдир ёрдам берса эди, деб жуда хоҳларди. 
Нўмоннинг уйида кичкина қизча яшарди. У уй ишларига ёрдам берарди. Қизча Худонинг халқи яшайдиган юртда туғилганди. 
Қизча Худони жуда яхши кўрарди. У Худони яхши кўрадиган бошқа одамларни ҳам биларди. Бундай одамлардан бири Элишай исмли пайғамбар эди. 
Нўмон ва унинг хотини қизчага жуда яхши муомала қилишарди. Шунинг учун у Нўмоннинг касаллигини билиб, жуда хафа бўлди. У, Элишай Нўмонга ёрдам бера олади, деб ўйлади. 
Бир куни Нўмоннинг хотини қизчани ёнига чақирди. У хоними нима исташини билиш учун, унинг ёнига борди.
Шундай қилиб, қизча муҳим қарор қабул қилиши керак эди. У Нўмоннинг хотинига Элишай ҳақида айтиб бериши мумкин эди. Ёки у пайғамбар ҳақида гапирмаслиги мумкин эди. Ахир, у бор-йўғи кичкина қизча-ку. Бунинг устига бошқа юртдан келган. Ҳеч ким Нўмоннинг хизматкори унга ёрдам бериши мумкинлигига ишонмасди. 
Қизча шундай йўл тутди: У Нўмоннинг хотинига шундай деди:
— Мен Худони жуда яхши кўрадиган бир одамни биламан. Унинг исми Элишай. Сизнинг эрингиз у билан учрашиши мумкин. У бошлиғимга ёрдам беришига нишонаман. 
Нўмон унга ёрдам берадиган одам борлигидан жуда бахтиёр эди! Нўмон ва унинг ёрдамчилари энг чопқир отли араваларга ўтиришди. От-аравалар Элишай яшайдиган жойга йўл олишди. 
Пайғамбар Нўмонга шундай деди:
— Иордан дарёсида етти марта чўмилишинг керак. Шунда ҳамма яраларинг йўқолади.
Бундай маслаҳат Нўмонни ранжитди. У кўп марта танасини ювган, лекин бу ҳеч қандай натижа бермаган эди. Аммо бошлиқнинг ёрдамчилари унга шундай деди:
— Агар Элишай сизга қийинроқ нарса қилишни айтганда, сиз рози бўлардингиз. Иордан дарёсида етти марта чўмилиш нима бўпти? Балки бу ҳақиқатдан ҳам ёрдам берар?
Нўмон Иордан дарёсига бориб, бир марта чўмилди. Лекин ҳеч нарса ўзгармади. 
Иккинчи марта чўмилди. Ўзгариш бўлмади. У учинчи, тўртинчи, бешинчи, олтинчи марта чўмилди. Танадаги яралар камаймади. Шунда у еттинчи марта чўмилди ва қирғоққа чиқди. У қўлларига қаради ва ҳеч қандай яра кўрмади. Оёғларида, елкаларида, бошида ҳам яра йўқ эди. Нўмон тузалди!
Худо кичкина қизчадан мамнун эди. Чунки у бошлиғига Элишай ҳақида айтиб берган эди. Қизчанинг қилган яхшилиги туфайли, Нўмон Худони жуда яхши кўриб қолди. 

Эслайлик
Қизча Нўмонга ёрдам бера оладиган қандай одам ҳақида биларди?
Қизча тўғри қарор қилдими ёки йўқми?
Элишай Нўмонга қандай маслаҳат берди?
Қизча туфайли қандай яхши нарсалар содир бўлди?

Ўз қароринг ҳақида ўйлаб кўр 
Ёш бўлишингга қарамасдан, бошқа одамлар Масиҳни билишига ёрдам беришинг мумкин. Сен Исони жуда яхши кўришинг ҳақида айтиб беришинг мумкин. Ўзингнинг Муқаддас Китобингни кўрсатишинг ёки яхши кўрган оятингни айтиб беришинг мумкин. Шунингдек, улар учун ибодат қилишинг мумкин. 

Тўғри қарор қилишни ўрган
Бу ҳафта давомида кимгадир Исо ҳақида гапириб бер. Бу учун юқоридаги усулларни қўллашинг мумкин. 

Болалар бошқаларга Исо ҳақида гапириб берса, Худо бундан мамнун бўлади.

Ибодат
Худойим, биз бошқаларга Сен ҳақингда қандай айтишимиз мумкинлигини кўрсат. Исо Масиҳ номи билан сўраймиз. Омин.
«Шундай қилиб, қулоқ солинг!»
Тўртинчи шоҳлар 22–23
Йўшиё Худонинг қонунини халққа ўқиб бердими ёки бу қонун муҳим эмас, деб ўйладими?
Йўшиё саккиз ёшга кирганда ажойиб иш билан шуғулланиши керак эди. У шоҳ бўлди! Йўшиё яхши шоҳ бўлишни ва хато қилмасликни хоҳларди. У ўзи тўғри деб билган нарсани эмас, Худонинг олдида тўғри бўлган нарсани қилишни истарди. Умри давомида у шундай яшашга ҳаракат қилди. 
Йўшиё ёш бўлган вақтда, маъбад таъмирланиши кераклигини сезди. У ердан маъбадга тегишли бўлмаган нарсаларни олиб ташлаш керак эди. Шунинг учун у ишчиларни йиғди. Улар маъбадни таъмирлаши керак эди. 
Таъмирлаш вақтида ишчилар бир қанча қўлёзмалар топиб олишди. Улар кўп йиллар давомида маъбадда ётган эди. Лекин ҳеч ким уларнинг борлигини билмасди. Қўлёзмалар ўралган қоғозларга ўхшарди. Уларда Худонинг қонунлари ёзилган эди. Бу қонунлар аввал Мусога берилган эди. 
Шоҳнинг ёрдамчиларидан бири уни шоҳга олиб келди. Унда ёзилганларнинг бир қанчасини шоҳга ўқиб берди. Буларни эшитиб, Йўшиё жуда хафа бўлди. Йилдан-йилга унинг халқи Худонинг қонунларини бузиб боришганини билди. 
Шундай қилиб, Йўшиё муҳим қарор қабул қилиши керак эди. У қўлёзмаларни охиригача ўқиши мумкин эди. Шунда Худонинг қонунига қандай риоя қилиш кераклигини биларди. Кейин халқни йиғиб, уларга буни ўқиб, ўргатиши мумкин эди. Ёки Худонинг қонуни муҳим эмас, деб уларни олиб кетишни буюриши мумкин эди. 
Шоҳ нимани танлади? У халқни маъбадга чақирди. Бутун оломон олдида у қўлёзмаларни ўқиб берди. Уни эшитган одамлар Худонинг қонуни ҳақида билиб олишди. Маъбадда одамлар Худони севишга ва қонунларига риоя қилишга ваъда беришди. 
Одамлар яна Худони севиши ва қонунларига риоя қилиши қандай яхши. Яхшиям Йўшиё қўлёзмаларни топиб, уни халққа ўқиб берди. 

Эслайлик
Кўп йиллар давомида маъбадда нима бор эди?
Йўшиё нима учун хафа бўлди?
У тўғри қарор қилдими ёки йўқми?
Худонинг қонунларини эшитгач, одамлар қандай ваъда беришди?

Ўз қароринг ҳақида ўйлаб кўр
Муқаддас Китобдан ҳикояларни тез-тез ўқиб турасанми? Худонинг сўзларини эшитгач, нима қилишни хоҳлайсан?

Тўғри қарор қилишни ўрган
Шу ҳикоядагидек қўлёзма тайёрла. Аввал қоғоз ол. Унга ёқтирган оятларингни ёз. Сўнг уларни ўра. Ўз қўлёзмангга ёқтирган ҳикоянгни ва ҳикояга асосланиб, расм ҳам чизишинг мумкин. Кейин уни оила аъзоларингга ўқиб беришинг мумкин. 

Худонинг сўзини ўқиш Уни севишимизга ва Унга қулоқ солишимизга ёрдам беради.

Ибодат
Худойим, Муқаддас Китоб учун раҳмат. Сенинг сўзингни ўқишимиз мумкинлиги учун ҳам миннатдормиз. Исо Масиҳ номи билан сўраймиз. Омин.
Ким шерлардан қўрқади?
Дониёр китоби 6
Дониёр Худога ибодат қилишни давом эттирдими ёки у ибодат қилишни тўхтатдими?
Рр-р-р! Шерларнинг бақириши бутун шаҳарда эшитиларди. Оч қолган шерлар хар кимни ейишга тайёр эди. 
Дониёр ва унинг дўстлари ҳам шерларнинг бақиришини эшитарди. Улар шаҳарда шерлар уяси борлигини биларди. У ерга айбдор одамларни ташлашар эди. Кўпинча шоҳга бўйсунмаганларни ўша ерга ташлашар эди. 
Дониёр шоҳнинг яхши дўсти ва ёрдамчиси эди. Бундан ташқари, шоҳ уни салтанат бошқарувчиси қилиб тайинламоқчи бўлганди.
Шоҳнинг қолган ёрдамчилари Дониёрни ёмон кўришарди. Улар Худога ишонишмасди ва Унга бўйсунишмасди. Бундан ташқари, улар шоҳнинг дўсти салтанат бошлиғи бўлишини истамас эдилар. Шунинг учун улар Дониёрни айбламоқчи бўлишди. 
Қолган ёрдамчилар шоҳнинг олдига боришди. Улар янги қонун чиқариш кераклигини айтишди. 
— Шоҳим, биз буюк қонун ўйлаб топдик. Бу қонунга биноан, одамлар бир ой давомида фақат сизга сажда қилиши керак. Бу вақтда одамлар бошқа худо ёки одамга сажда қилишлари мумкин эмас. Агар кимдир бу қонунни бузса, шерлар уясига ташланади. 
Шоҳ, бу қонун балки яхши бўлса керак, деб ўйлади. Шунинг учун у қонунга имзо чекди. 
Дониёр бу қонун ҳақида эшитди. Лекин бу қонунга риоя қилишнинг иложи йўқ эди. Чунки фақатгина Худога сажда қилиш керак эди. Бунинг устига, кўп йиллар олдин Худо Мусога Ўз қонунини берган. Фақат шу қонунга риоя қилиш керак эди. Агар бирор қонун Худонинг амрларини бузса, бу ёмонлигини Дониёр биларди. 
Шундай қилиб, Дониёр муҳим қарор қабул қилиши керак эди. У хар доимгидек Худога ибодат қилиши мумкин эди. Ундай ҳолда уни шерлар уясига ташлашар эди. Оч қолган шерлар уни нима қилиши ҳақида ўйлаш жуда қўрқинчли.
Ёки у шоҳнинг буйруғига бўйсуниши мумкин эди. Шунда у Худога сажда қилмай, шоҳга бўйсуниши керак бўлади. Балки ўзини шоҳга бўйсунгандек кўрсатиб, яширинча Худога сажда қилсинмикан? 
Ҳўш, Дониёр нима қилди? У тўғри йўл тутди. Хар доимгидек, Худога ибодат қилишни давом эттирди. Хар куни бир ёки икки марта эмас, уч марта ибодат қиларди! Ибодат қилган вақтда у яшириниб оларди. Лекин уйининг ойнаси очиқ турар эди. Шунинг учун хар бир одам уни кўра оларди!
Албатта, шоҳнинг бошқа ёрдамчилари унинг ибодат қилаётганини кўришди. Улар бу ҳақда шоҳга айтиб беришди. Шоҳ жуда ҳам афсусланарди. У ўзининг энг яқин ёрдамчисини шерлар уясига ташлашни истамасди. Шоҳ дўстини қандай қутқариш кераклигини ўйлади. Лекин ўзи имзо чеккан фармонни ўзгартириб бўлмасди. Шундай қилиб, шоҳнинг ёрдамчилари Дониёрни тутишди. Кечқурун уни шерлар уясига ташлашди. 
Шоҳ кечаси билан ухламай чиқди. У фақат Дониёр ҳақида ўйларди. Тонг отиши билан шоҳ шерлар уясига югурди. Унга яқинлашиши билан бақирди:
— Дониёр, Худойинг сени шерлардан ҳимоя қилдими? 
Шоҳ шерларнинг уясига қаради. Кейин кўзларини ишқалаб, яна пастга қаради. Пастда оч шерларнинг орасида Дониёр соғ-омон турарди!
— Худо фаришталарини юборди, — жавоб берди Дониёр, — У шерларнинг оғзини ёпди. Шунинг учун улар менга тегишмади. Мен ҳеч қандай ёмон иш қилмаганимни Худо билади. 
Шоҳ Дониёр тириклигидан жуда хурсанд эди! Худо ҳам хурсанд эди. Чунки у Худонинг амрларига риоя қилди. У тўғри йўл тутди. 

Эслайлик
Шоҳ қандай қонун чиқарди?
Нима учун бу қонун ёмон эди?
Дониёр тўғри қарор қилдими ёки йўқми?
Худо қандай қилиб Дониёрга ғамхўрлик қилди?

Ўз қароринг ҳақида ўйлаб кўр
Худога тез-тез мурожаат қиласанми? Бор кучинг билан ибодат қилган вақтларинг бўлганми? Баъзан ибодат қилишни унутган вақтларинг бўлганми? Худо сенга ибодат қилишни эсингдан чиқармаслигингга ёрдам беради. 

Тўғри қарор қилишни ўрган
Дониёр ибодат қилди. Шунинг учун Худо уни шерлардан асради. Ибодат қилганингда Худо сени қандай ҳимоя қилиши ҳақида ўйлаб кўр. (Масалан, велосипед минганингда ёки кучукдан қочганингда...)

Ибодат қилсак, Худонинг битта амрини бажарган бўламиз — бу жуда яхши!

Ибодат
Худойим, доим Сенинг амрларингни бажаришимизга ва Сени ҳамма нарсадан кўпроқ севишимизга ёрдам бер. Исо Масиҳ номи билан сўраймиз. Омин. 
Китнинг қорнида саёҳат
Юнус китоби 1–2
Юнус Худонинг ёрдамчиси бўлишни хоҳладими ёки бундан қочишни хоҳладими?
Бир куни Худо Юнусга шундай деди:
— Сенга бир ишим бор. Найнаво шаҳрининг одамларига ёрдам беришингни хоҳлайман. Улар кўп хато қилишади. Бу шаҳар одамлари Мени севишини ва бўйсунишини истайман. Шунингдек, улар бир-бирларини севишини ҳам хоҳлайман. 
Шундай қилиб, Юнус муҳим қарор қилиши керак эди. У Найнаво шаҳрига бориши ва Худонинг айтганини қилиши мумкин эди. Балки шаҳарда яшовчилар уни кўришни исташмас. Лекин Юнус Худонинг айтганини қилган бўларди. 
Ёки у Худонинг айтганини бажармасликка қарор қилиши мумкин эди. 
Ҳўш, Юнус нима қилди? У яширинишга қарор қилди! Юнус денгиз томонга югурди. У ерда Найнавога бормайдиган кемага ўтирди. Бу умуман бошқа жойга кетадиган кема эди. Балки қочоқ, Худо мени дарёда топа олмайди, деб ўйлагандир? Лекин Худо Юнуснинг қаерда эканлигини яхши биларди.
Худо қаттиқ шамол юборди. Дарёда бўрон бошланди. Даҳшатли тўлқинлар кемани қоплади. 
Денгизчилар олдин бундай бўронни кўришмаган эди. Юнус бу бўронни Худо юборганини билди. Шунингдек, у нима қилишни ҳам яхши биларди. Юнус денгизчиларга шундай деди:
— Мен Худодан яшириняпман. Бу бўронни У юборган. Агар сизлар мени дарёга ташлаб юборсангиз, бўрон тинади. 
Денгизчиларнинг ҳеч бири бундай қилишни истамасди. Аммо шундай қилиш кераклигини билишарди. Шунинг учун Юнусни дарёга ташлашди. Шу заҳоти бўрон тинди. Денгизчилар эса омон қолишди. 
Лекин Юнус унга нима бўлишини билмасди. У атрофида сувни ва унда яшовчи жониворларни — кичкина ялтироқ балиқларни, ўртача сариқ балиқларни ва битта катта китни кўрди. 
Кит жуда катта эди. У барча балиқларни ва Юнусни ютиб юборди! 
Китнинг қорнида Юнус ибодат қила бошлади. Худо бу балиқни Юнусни қутқариш учун юборганини у тушунди. Шунинг учун у Худога раҳмат айтиб, Унга бўйсунишга ваъда берди. 
Ҳўш, кейин нима бўлди? Катта балиқ қирғоққа келди. У ичидаги балиқларни чиқариб юборди. Улар билан бирга Юнусни ҳам чиқарди. Юнус жуда бахтиёр эди! 
Худо яна Юнусга, Найнавога бор, деб буюрди. Бу сафар Юнус қандай қарор қилишни биларди. У Худога бўйсуниб, У айтган жойга кетди. 
Найнавода яшовчилар Юнусга қулоқ солишди. Улар қилган ишларидан афсусланишарди. Найнавода яшовчилар ҳаётини ўзгартиришга қарор қилишди. Энди улар бир-бирларини ва Худони севишади.
Юнус Худога қулоқ солганидан мамнун эди. Шунингдек, Худо Найнавода яшовчилар Уни севишни ва қулоқ солишни хоҳлаганидан хурсанд бўлди. 

Эслайлик
Худо Юнусга қаерга боришни буюрди?
Юнус тўғри қарор қилдими ёки йўқми?
Китнинг қорнидан чиққандан кейин Юнус қандай қарорга келди?
Юнусни эшитиб, Найнавода яшайдиганлар нима қилишди?

Ўз қароринг ҳақида ўйлаб кўр
Балки баъзан сен ҳам Худога қулоқ солишни истамассан. Баъзан ибодат қилишни ёки меҳрибон бўлишни хоҳламассан. Балки ота-онангга қулоқ солгинг келмас. Бундай ҳоллар қандай оқибатга олиб келишини гапириб бер. 

Тўғри қарор қилишни ўрган
Ухлашдан олдин, бошингни кўрпа билан ўра. Китнинг қорнида ана шундай қоронғу эди. Кароватингда чайқалиб кўр. Ўзингни денгиздагидек тасаввур қил. Кейин кўрпани олиб ташла. Яна ёруғликда бўлиш яхши эканлигига амин бўл. Худога бўйсунишни қуёшнинг ёруғлигида бўлиш билан солиштирса бўлади. Бунда биз ўзимизни бахтиёр сезамиз. 

Тўғри йўл тутишдан воз кечгандан кўра, Худога қулоқ солишимиз яхшироқ.

Ибодат
Худойим, ҳеч қачон яхши ишлар қилишдан воз кечмаслигимизга ёрдам бер. Исо Масиҳ номи билан сўраймиз. Омин.
Худонинг ажойиб режаси
Луқо 1:26–50
Марям Худонинг хоҳишига рози бўлдими ёки у рози бўлмадими?
Марям Носира шаҳрида, онасининг уйида яшарди. Худди бошқа қизлардек у ҳам қудуқдан сув олиб келарди. Шунингдек, овқат тайёрлашни, тикишни ўрганарди. Марям ҳайвонларни яхши кўрарди. У қушларга нон ушоқларни берарди. 
Марям катта бўлиб, ҳақиқий келинга айланди. Яқинда Юсуф унинг эри бўлади. Юсуфнинг устахонаси бор эди. У ерда у чиройли жиҳозлар ясарди. Энди Марямнинг ажойиб уйи бўлади!
У ўзининг тўйи ҳақида ўйларди. Бир куни Марям уйини йиғиштираётган эди. Кутилмаганда у ерда бир нотаниш одам пайдо бўлди. У ялтироқ оппоқ кийимда эди. Марям бундай нарсани ҳеч қачон кўрмаганди. Шунинг учун қўрқиб кетди. 
Аслида бу нотаниш одам Жаброил деган фаришта эди. Худо уни Марямнинг олдига юборган эди. Худонинг фариштаси Марямга деди:
— Қўрқма, Марям. Мен сенга яхши хабар олиб келдим. 
Балки Марям, бу хабар Юсуф билан менинг тўйим ҳақида, деб ўйлагандир.
Фаришта давом этди:
— Худо ер юзига Қутқарувчи юборишни режа қилган. У одамларга Худонинг севгиси ҳақида айтиб беради. Худо сени ажойиб боланинг онаси бўлишингни хоҳлайди. Унинг исмини Исо қўясан. 
Марям хижолат бўлди:
— Лекин мен фарзанд кўролмайман. Ҳали Юсуфга турмушга чиқмадим-ку. 
Фаришта унга жавоб берди:
— Бу бола Худонинг фарзанди бўлади. У одамларни гуноҳдан қутқаради. 
Шундай қилиб, Марям муҳим қарор қабул қилиши керак эди. У Худонинг истагини бажариши мумкин эди. 
Юсуф уни тушунмаса ҳам, Худо унга ғамхўрлик қилишига ишониши ҳам мумкин эди. Ёки у фариштага Худонинг режасида иштирок этмаслигини айтиши мумкин эди. Худо Ўз фарзанди учун бошқа она топсин. 
Марям нима қилди? У фариштага жавоб берди:
— Мен Худонинг хоҳишини бажараман. 
Фаришта унинг ёнидан кетди. Марям қариндоши Элизабетнинг уйига борди. Элизабет Марямга нима бўлганини тушунди. Худо унга Марям ажойиб фарзанд кўришини очиб берганди. 
Шунда Марям Худога ҳамду сано айтди:
— Менинг жоним Худони улуғлайди. У мўъжизалар яратади. Дунёга Ўз фарзандини юборади. У мени шу боланинг онаси бўлишим учун танлади. 
Худо Марямдан мамнун бўлди. У Худонинг режасини амалга оширишга рози бўлди. Марям Исонинг онаси бўлади. 

Эслайлик
Марямнинг қаллиғи ким эди?
Худонинг фариштаси Марямга нима деди?
У тўғри қарор қилдими ёки йўқми?
Фаришта кетгандан сўнг Марям нима қилди?
Худо Марям учун тайёрлаган нарсага у қандай жавоб берди?

Ўз қароринг ҳақида ўйлаб кўр
Нима деб ўйлайсан: Худо сендан нимани кутади? У ота-онанг ва ўқитувчингга қулоқ солишингни, янги нарсалар ўрганишингни, меҳрибон бўлишингни хоҳлайди. Худонинг истагини бажришга тайёрмисан?

Тўғри қарор қилишни ўрган
Қоғозга бугун нима қилишингни чиз. Чунки буни Худо хоҳлайди. Катта бўлганингда Худо сени қандай кўришни хоҳлаши ҳақида чизаётганингда ўйла. 

Худонинг бизга нисбатан режасини амалга оширсак, У жуда хурсанд бўлади.

Ибодат
Худойим, биз Сенга бўйсунишни ва Сен билан гаплашишни хоҳлаймиз. Бизга нисбатан режангни очиб беришингни хоҳлаймиз. Исо Масиҳ номи билан сўраймиз. Омин. 
Марям ва Исога ғамхўрлик қилиш
Матто 1:18–25
Юсуф Марям ва Исога ғамхўрлик қилишни хоҳладими ёки у Худонинг амрини бажармадими?
Носира шаҳрида Юсуфнинг устахонаси бор эди. Хар куни болға ва арра олиб, нарсалар ясарди. Баъзан у столлар ясарди. Баъзан нарсаларини тузатарди. Юсуфнинг иши кўп эди. У ўзини бахтиёр сезарди. 
Тўйи арафасида у жуда бахтли эди. Марям унга яхши хотин ва ёрдамчи бўлишини биларди. 
Марям унинг уйига келиши қандай яхши! Юсуф ўзининг уйи ва хотини учун қандай стол ясаши ҳақида ўйларди. 
Бир куни Марям Юсуфга ажойиб нарса ҳақида хабар қилди! Унинг ёнига фаришта келганини айтди. Яна у фарзанд кўришини ҳам айтди. Юсуф нима деб ўйлашини ҳам, нима дейишни ҳам билмасди. 
Балки уйига қайтаётганда ўзи хаёл қилган келажак ҳақида ўйлагандир. Юсуф Марямга уйланмоқчи эди. Уларнинг фарзанди бўлишини орзу қилганди. Лекин энди...
Кечаси Юсуф уйида ёлғиз ўтирарди. У, энди Марям менинг хотиним бўлолмайди, деб ўйларди. Дурадгор ухлашга ётаётганда, ҳамма умидлари парчаланганини сезди. 
Лекин шу кеча Юсуф ажойиб туш кўрди. Тушида у фаришта билан гаплашди. Фаришта Худодан муҳим хабар олиб келганди.
— Марямни хотинликка олишга қўрқма. У ва бола ҳақида ғамхўрлик қилишга ҳам қўрқма. Марямдаги бола — Худонинг фарзанди. У туғилгандан сўнг, исмини Исо қўясан. У одамларни гуноҳдан қутқаради. 
Шундай қилиб, Юсуф уйғонгандан сўнг муҳим қарор қабул қилиши керак эди. У Марямга уйланиб, чақалоқ ҳақида ғамхўрлик қилиши мумкин эди.
Ёки у Марямни бошқа жойга юбориши мумкин эди. Унинг ўзи бола ҳақида ғамхўрлик қилаверсин. Ахир, у фақатгина оддий дурадгор-ку. Бунинг устига, бундай болага ғамхўрлик қилиш — бу катта масъулият. 
Хўш, Юсуф нима қилди? У тез кийиниб Марямнинг уйига шошилди. У қаллиғига тушида фариштани кўрганини айтди. Фаришта унга, Марям ҳақида ғамхўрлик қилгин, деганини ҳам айтди. 
Шундай қилиб, Марям ва Юсуф орзу қилганидек турмуш қуришади. Улар бирга устахонаси бор кичик уйда яшайди. Биргаликда туғиладиган чақалоқ Исога ғамхўрлик қилишади. 
Юсуф Марям ва чақалоқ ҳақида ғамхўрлик қилишидан Худо мамнун эди. Исо Юсуф билан хавфсиз бўлишини Худо биларди. 

Эслайлик
Юсуф нима билан шуғулланарди?
У уйланмоқчи бўлганидан хурсандмиди?
Марям унга қандай хабар айтди?
Юсуфнинг тушида фаришта унга нима деди?
Юсуф тўғри қарор қилдими ёки йўқми?

Ўз қароринг ҳақида ўйлаб кўр
Оила аъзоларингнинг хар бирига Худо қандай масъулият юклаган? Бажараётган масъулиятинг сенга қийин эмасми? Агар Худо сен бирор нарсани бажаришингни хоҳласа, У сенга куч беради. Буни ёдингдан чиқарма. 

Тўғри қарор қилишни ўрган
Охирги вақтлар сенинг оилангга ғамхўрлик қилган одамга қўнғироқ қил. Унга миннатдорчилик билдир (масалан: буванг, бувинг, ўқитувчинг...). 

Худо Ўзи берган масъулиятига куч ҳам беради.

Ибодат
Худойим, бизга ғамхўрлик қиладиган одамлар учун раҳ-мат. Бизга берган масъулиятларинг учун ҳам миннатдормиз. Исо Масиҳ номи билан сўраймиз. Омин. 
«Қўрқманглар»
Луқо 2:8–20
Чўпонлар фариштага ишонишдими ёки улар унинг сўзларига ишонишмадими?
Чўпонлар хар куни Байтлаҳм ёнидаги яйловда пода боқишарди. Бир куни чўпонлар пода боқиб юришганда римлик аскарни кўриб қолишди. У отда шаҳар томонга кетаётган эди. Аскар Байтлаҳмда туғилганларни рўйхатдан ўтказишини чўпонлар билишарди. Кун давомида одамлар шаҳарга боришарди. У ерда рўйхатдан ўтишлари керак эди. 
Кечқурун йўлда чарчаган эр-хотин кўринди. Аёл эшакда кетаётган эди. 
Ёнидаги эркак эса жуда хавотирли кўринарди. Кечга бориб шаҳарда одамлар тўлиб кетди. Чўпонлар ҳайратланарди. Бунча кўп одамлар қаерга жойлашади? Байтлаҳмда уларга жой етмайди-ку. Балки шунинг учун эркак хавотирли кўрингандир. 
Қоронғу тушгач, чўпонлар қўйларини санаб чиқишди. Кейин дам олишга кетишмоқчи эди. Бу орада кеч тушди. 
Чўпонлар кечки овқатни ейишди. Кейин кечаси олов ўчиб қолмаслиги учун кўпроқ ўтин ташлашди. Қўйлар қирнинг тепасида ухлаб қолишди. Баъзи чўпонлар ҳам ухлашди. 
Тўсатдан осмонда ёруғ нур пайдо бўлди. Бу нурни энг ёш чўпон биринчи бўлиб кўрди. У бошқа чўпонларни уйғотди. Чўпонлар осмондаги нур борган сари ёруғ бўлаётганини сезишди. Атроф жуда ёруғ бўлгандан сўнг уларнинг олдида фаришта пайдо бўлди. Бу нимани билдириши мумкин?
Чўпонлар бошларини ўраб олишди. Балки улардан баъзилари тошлар орқасига яширингандир. 
Муҳим хабар олиб келган фаришта чўпонларга мурожаат қилди:
— Қўрқманглар. Сизларга яхши хабар олиб келдим. Байтлаҳмда Қутқарувчи туғилди. Бориб, чақалоқни кўринглар. У охурда, йўргакланган ҳолда ётибди. 
Тўсатдан осмон фаришталарга тўлиб кетди! Улар Худога ҳамду сано айтишди:
— Қудратли Худога ҳамду сано! 
Сўнг фаришталар қандай пайдо бўлган бўлса, шундай ғойиб бўлишди. Фаришталар ҳам, ёруғлик ҳам ғойиб бўлди. Фақат қирда ухлаётган қўйлар қолди. Чўпонларнинг баъзилари тошларнинг орасидан чиқишди. Энди улар нима қилишлари керак?
Шундай қилиб, чўпонлар муҳим қарор қабул қилиши керак эди. Улар фариштага ишониб, Байтлаҳмга бориши мумкин эди. Ёки улар бунга эътибор бермай, фаришталарни кўрмагандай пода боқишни давом эттиришлари мумкин эди. 
Чўпонлар шундай қилишди: улар бўлиб ўтган воқеаларни муҳокама қила бошладилар. Сўнгра бу Худо юборган фаришталар эканлигини тушунишди. Шунинг учун чўпонлардан бири шундай деди:
— Юринглар, Байтлаҳмга борамиз. У ерда чақалоқни топамиз. Худо бизга буюргандек, уни кўрамиз. 
Балки улар бир нечта чўпонларни подани қўриқлаш учун қолдиришгандир. Ўзлари эса Байтлаҳмга шошилишди. Энг ёш чўпон улар билан бирга эди. Чўпонлар кичкина оғилхонани топишди. У ерда эр-хотин ва чақалоқни кўришди. Ҳаммаси фаришта айтганидек эди. Чўпонлар аста чақалоқнинг ёнига боришди. У ухлаб ётганди. 
Чўпонлар орқага қайтаётганда жуда ҳаяжонланардилар. Йўлда улар хар бир одамга Қутқарувчи туғилганлиги ҳақида айтарди. 
Худо чўпонлардан мамнун эди. Улар фариштага ишониб, Худонинг фарзандини биринчи бўлиб кўришди.

Эслайлик
Чўпонлар кечаси нимани кўришди?
Фаришта уларга нимани хабар қилди?
Чўпонлар тўғри қарор қилдими ёки йўқми?
Чўпонлар охурда кимни топишди?

Ўз қароринг ҳақида ўйлаб кўр
Муқаддас Китобда Исо доим биз билан эканлигини Худо айтади. Сен бунга ишонасанми? Худога, Сени севаман, деб ҳозироқ айта оласанми?

Тўғри қарор қилишни ўрган
Устингга бирор кўйлак ва оёғингга шиппак кий. Бундай ҳолда чўпонга ўхшайсан. Пахтадан қўйларни яса. Қўл чироғини ёқ. Чўпонларнинг биридек бўлиб, унинг қувончини кўрсатиб бер. 

Чўпонлар фариштага ишонгандек, биз ҳам Муқаддас Китоб Исо ҳақида айтганларига ишонишимиз мумкин. 

Ибодат
Худойим, бу дунёга Исони юборганинг учун раҳмат. Сен доим биз билан бирга эканлигингга ишонишимизга ёрдам бер. Исо Масиҳ номи билан сўраймиз. Омин. 
Янги юлдуз
Матто 2:1–11
Мунажжимни Худонинг Ўзи етаклаб боришига улар ишонишдими ёки уйда қолишдими?
Исо Байтлаҳмда туғилди. Бу катта бўлмаган шаҳарчада чақалоқ туғилганини кўпчилик билмасди. Лекин узоқ шарқда яшовчи мунажжимлар ажойиб нарса содир бўлганлигини билишди. 
Хар куни кечаси мунажжимлар осмонда юлдузларни кузатишарди. Бир куни улар осмонда янги юлдузни кўриб қолишди. Бу юлдуз энг ёрқини эди. Улар бошқа бир жойда шоҳ туғилганлигини билишди. У ҳамманинг шоҳи бўлади. Ҳатто шу мунажжимларнинг ҳам.
Юлдуз янги эди. У осмоннинг ғарб томонида чарақлаб турарди. Мунажжимлар фақатгина шуни билишарди. Улар шоҳнинг исмини билишмасди. Шунингдек, уни қаердан излашни ҳам билишмасди. 
Шундай қилиб, мунажжимлар муҳим қарор қабул қилиши керак эди. Улар юлдузнинг изидан бориб, фақат Худонинг бошқарувига ишонишлари мумкин эди. Ёки мунажжимлар ҳеч қаерга бормай, янги юлдузни ўрганиши мумкин эди. Улар янги юлдуз ҳақида китоб ёзишарди. Лекин ҳеч қачон янги шоҳ ким эканлигини билолмасди. 
Сўнг қуйидагилар содир бўлди. Мунажжимлар узоқ сафарга отланишди. Улар ўзлари билан йўлга керак бўладиган нарсаларни олишди. Улар озиқ–овқат, кийим ва чақалоққа ажойиб совғалар олишди. Ғарбда чарақлаган юлдузга қараб, улар йўлга чиқишди. 
Мунажжимлар янги шоҳни узоқ излашди. Улар кундузи ухлашарди. Кечаси эса йўлини давом эттиришарди. Юлдуз худди осмонда юраётгандек, мунажжимларни етакларди. 
Муннажимлар Қуддусга етиб келишди. Улар, шоҳ шу шаҳарда туғилган бўлиши керак, деб ўйлашди. Шунинг учун улар сўрашди:
— Янги шоҳ қаерда туғилди? Бу ерга бизни унинг юлдузи олиб келди.
Шоҳ Ҳирод янги шоҳ туғилганлигини билмасди. Шунинг учун барча доноларни чақиртирди. Улар, шоҳ Байтлаҳмда, дейишди.
Шоҳ Ҳирод мунажжимлардан юлдуз қачон пайдо бўлганлигини билиб олди. Сўнг чақалоқни Байтлаҳмдан излашни маслаҳат берди. 
Мунажжимлар Қуддусдан чиқиб кетишди. Юлдуз яна уларнинг олдида чарақлай бошлади. Энди юлдуз уларни Байтлаҳмга етакларди. У ерда мунажжимлар кичкина уйда Исони топишди. Чақалоқнинг ёнида Унинг онаси Марям ҳам бор эди. 
Мунажжимлар чақалоққа таъзим қилишди. Кейин улар олиб келган совғаларини кўрсатишди. Булар тилла, хушбўй ёғ ва тутатқилар эди. Мунажжимлар Марямга юлдуз ва узоқ босиб ўтган йўллари ҳақида айтиб беришди. 
Худо мунажжимлардан мамнун эди. Чунки улар шоҳни топишди. Шунингдек, Худо осмонда пайдо қилган юлдузнинг орқасидан боришди. Уларнинг шоҳи Исо бўлади!

Эслайлик
Мунажжимлар осмонда нимани кўришди?
Улар қандай қарор қилишди?
Юлдуз муннажимларни қаерга етаклади?
Улар Исони топишгандан кейин нима қилишди?

Ўз қароринг ҳақида ўйлаб кўр
Бизни етаклайдиган юлдуз йўқ. Лекин хар доим Худодан бизни етаклашини сўрашимиз мумкин. Худо сени қаерга етакласа, ўша ерга боришга тайёрмисан?

Тўғри қарор қилишни ўрган
Кечаси бирорта қариндошинг билан юлдузларни кузат. Осмонда юлдузлар жуда кўп, шундайми? Мунажжимлар янги юлдузни қандай қилиб кўришди? Уларга Худо ёрдам берган бўлиши керак. 

Худо бизни қаерга етакласа, ўша ерга боришга қарор қилишимиз мумкин. 

Ибодат
Худойим, мунажжимларни Исога етаклаб борган юлдузни юборганинг учун раҳмат. Биз ҳам Сенга эргашишимизга ёрдам бер. Биз ҳам Сенинг Ўғлинг Исога сажда қилишни хоҳлаймиз. Исо Масиҳ номи билан сўраймиз. Омин. 
«Тўрларингизни ташланглар»
Марк 1:16–20
Шимўн, Ёқуб, Юҳанно ва Идрис Исонинг орқасидан эргашишдими ёки улар балиқ тутишни давом эттиришдими?
Эндигина тонг отган эди. Жалила дарёсида балиқчиларнинг кемалари юрарди. Уларнинг бирида ака-ука Шимўн ва Идрис, иккинчисида эса Ёқуб ва Юҳанно бор эди. Кечаси билан улар балиқ тутишганди. Тўрталаси ҳам моҳир балиқчилар эди. Шунинг учун баъзида кечаси балиқ тутишарди. Эрталаб эса қирғоққа келишарди. 
Улар балиқни катта тўрлар билан тутишарди. Аввал тўрларни кемага қўйишарди. Кейин дарёга кетишарди. Дарёда тўрни сувга ташлардилар. Тўрнинг учларини яхшилаб ушлашарди. Балиқлар тўрга сузиб киришарди.
Сўнг балиқлар тўрга ўралашиб қолишарди. Балиққа тўлган тўрларни балиқчилар уйга олиб келишарди. Улар ўзлари тутиб келган балиқлар билан озиқланишарди. Лекин кўпинча улар балиқларни сотишарди. Унинг ўрнига нон ва мевалар сотиб олишарди. 
Балиқчилар тўрни сувга ташлаб, кутишарди. Баъзан бу пайтда ухлаб ҳам олишарди. Баъзан осмондаги қушларни кузатишарди. Баъзан эса қирғоқдаги одамларни кузатишарди.
Бир куни улар ёлғиз келаётган одамни кўришди. Бу Исо эди! У катта бўлганди. Исо Шимўн ва Идрисга мурожаат қилди:
— Менинг орқамдан юринглар. Мен сизларни одам овчилари қиламан. 
Сўнг У Ёқуб ва Юҳаннога ҳам Унинг орқасидан юришни буюрди. 
Ака-укалар «одам овчилари» бўлиш нима эканлигини тушунишмади.
Лекин балиқчилар Худо уларга Исонинг орқасидан юришни айтаётганини сезишди. Худо улардан айнан шу қадамни кутаётганини ҳис қилишарди. 
Шундай қилиб, Шимўн, Идрис, Ёқуб ва Юҳанно муҳим қарор қабул қилиши керак эди. Улар Худонинг овозига қулоқ солиб, Исонинг орқасидан боришлари мумкин эди. Ёки улар кемада қолиб, балиқчиликни давом эттиришлари мумкин эди. 
Балиқчилар нима қилишди? Шимўн ва укаси Идрис тўрларни қўлларидан туширишди. Уларнинг тутган ҳамма балиқлари дарёга оқиб кетди. 
Ёқуб ва Юҳанно ҳам тўрларини ташлашди. Тўртала балиқчи қирғоққа чиқишди. Қуруқликка чиққач, улар Исонинг олдига боришди. 
Шимўн ва Идрис, Ёқуб ва Юҳанно Исонинг орқасидан боришга ваъда беришди. Шунингдек, Сизнинг энг яхши дўстингиз бўламиз, деб ҳам айтишди. 
Улар Исонинг шогирдлари бўлишади. Ундан кўп нарсаларни ўрганишади. Тўртта балиқчи «одам овловчилари» бўлишади. Улар ҳаммага Худонинг севгиси ҳақида айтиб беришади. 
Худо Шимўн, Идрис, Ёқуб ва Юҳаннодан мамнун эди. Чунки улар Исонинг орқасидан боришга рози бўлишди. Улар Исонинг содиқ шогирдлари бўлишини Худо биларди. 

Эслайлик
Хар бир кемада нечта ака-ука бор эди?
Қирғоқда балиқчилар кимни кўришди?
Исо уларга нимани таклиф қилди?
Тўртала балиқчи тўғри қарор қилдими ёки йўқми?

Ўз қароринг ҳақида ўйлаб кўр
Сен ҳам Исонинг ёрдамчиси бўлишингни У хоҳлайди. Фақат бунинг учун аввал унинг шогирди бўлишинг керак. Сенинг ёрдаминг қандай бўлишини қачон ўрганасан?

Тўғри қарор қилишни ўрган
Қоғозга дарёни ва унда сузаётган кемаларни чиз. Дарёнинг бир четига елим сурт. Сўнг унга қум сепгин. Бу қирғоқни эслатиб туради. Ёки бир нечта балиқ шаклидаги крекерларни егин. 

Биз ҳам Исонинг ёрдамчилари бўлишимиз мумкин.

Ибодат
Худойим, Сен бизни Исонинг ёрдамчилари бўлишга чақиргансан. Бунинг учун нима қилишимиз кераклигини кўрсат. Исо Масиҳ номи билан сўрайман. Омин.
Қудуқ олдида
Юҳанно 4:4–30, 39
Исони қудуқ олдида кўрган аёллар У ҳақда бошқаларга айтиб беришдими ёки улар буни айтишдан қўрқишдими?
Энди Исонинг ўн иккита шогирди бор эди. Улар доим Исога эргашишади. 
Бир куни Исо шогирдлари билан бошқа давлатга боришди. Улар шаҳар ёнида тўхташди. Исо қудуқ ёнига дам олиш учун ўтирди. Шогирдлари эса овқат сотиб олиш учун шаҳарга кетишди. 
Исо жуда чанқаган эди. Шунинг учун қудуқ ёнига келди. Сув олиш учун Унинг идиши йўқ эди. 
Бир оздан сўнг қудуқ олдига бир аёл келди. Аёл сув олиш учун куннинг ярмида келганди. Бу эса одатдагидай эмасди. Қудуқ олдида бошқа шаҳарликлар бўлган вақтда бу аёл келмасди. У ўзининг баъзи қилган ишлари учун уяларди. Шунинг учун одамлар билан учрашишни хоҳламас эди. Лекин у Исони танимасди. Аёл, Исо мен ҳақимда ҳеч нима билмайди, деб ўйлади. Шунинг учун ундан яширинмаса ҳам бўлади. 
Исо аёлдан сув сўради.
— Нима учун мендан сўраяпсан? — ҳайрон бўлди аёл. — Ахир, сенинг халқинг бизни ёқтирмайди-ку. 
Исо унга жавоб берди:
— Менинг кимлигимни билмайсан. Агар билганингда эди, ўзинг мендан ёрдам сўраган бўлардинг. Кейин ҳеч қачон ёрдамга муҳтож бўлмасдинг.
Сўнг У яна деди:
— Бориб, бу ерга эрингни олиб кел.
— Менинг эрим йўқ, — деб жавоб берди аёл. 
— Тўғри. Сенинг кўп эрларинг бўлган. Ҳозир сен билан яшаётган одам ҳам эринг эмас. 
Аёл жуда ҳайрон бўлди. Исо у ҳақда ҳамма нарсани биларди. Исо аёл учратган одамларнинг ичида энг меҳрибони эди. Аёл бу ажойиб одам эканлигини тушунди. 
Исо билан аёл Худога сажда қилиш ҳақида гаплашишди. Исо унга, Мен Худонинг Ўғли ва Қутқарувчиман, деб айтди.
Шу пайтда Исонинг олдига шогирдлари келишди. Исо аёл билан нимани гаплашгани ҳақида улар сўрашмади. 
Шундай қилиб, аёл муҳим қарор қабул қилиши керак эди. У шаҳарга бориб, одамларга Исо ҳақида айтиб бериши мумкин эди. Албатта, йўлда у учрашишни истамаган одамларни кўради. Ёки у уйига бориши ва ҳеч кимга Исо ҳақида айтмаслиги мумкин эди. 
Хўш, аёл нима қилди? У шаҳарга югуриб кетди. Энди у одамлар билан учрашишдан қўрқмасди. Исо унга ёрдам берди. Исо аёлга Худога сажда қилишни ўргатди. 
Аёл йўлда учратган ҳаммага:
— Мен ҳақимда ҳамма нарса биладиган одамни бориб кўринглар. У қутқарувчи бўлиши керак, — дерди.
Кўп одамлар қудуқ олдига келди. Улар куннинг иссиғига қарамасдан, Исони эшитишарди. Аёл айтган Исо уларнинг шаҳрига келганидан хурсанд эди. 
Худо ҳам хурсанд эди. Шаҳардаги ҳамма одам Исо ҳақида билишди. Чунки аёл уларга У ҳақда айтиб берганди. Одамлар Исо ҳақида билиши учун кимдир уларга айтиши керак! 

Эслайлик
Исо аёлдан нима сўради?
Нима учун бу аёл одамлар билан учрашишни истамасди?
Нима учун энди у одамлар билан учрашишни хоҳлади?
Аёл тўғри қарор қилдими ёки йўқми?

Ўз қароринг ҳақида ўйлаб кўр
Сен ўз танишларингга Исо ҳақида айтиб бера оласанми? Уларга Исо ҳақида ҳамду сано айтиб бера оласанми? Расмларга қараб, Исо ҳақида бирорта ҳикоя айтиб бера оласанми?

Тўғри қарор қилишни ўрган
Журналлар ёки китоблардан хар хил миллатдаги одамларнинг расмларини қирқиб ол. Худо ҳаммани севади! Қандай қилиб биз бошқа одамларга севгимизни кўрсатамиз?

Биз Исо ҳақида танишларимизга айтишимизни У хоҳлайди. 

Ибодат
Худойим, биз ҳақимизда ҳамма нарсани биласан. Шунга қарамасдан Сен бизни севасан. Биз қандай қилиб танишларимизга Сен ҳақингда айта олишимизни кўрсат. Исо Масиҳ номи билан сўрайман. Омин. 
Узоқдан шифо топиш
Матто 8:5–13
Римлик юзбоши узоқдан шифо топишга ишондими, йўқми ёки у, Исо албатта касал одамнинг ёнида бўлиши шарт, деб ўйладими?
Исо қаерга борса ҳам Худонинг севгиси ҳақида гапирарди. Шунингдек, У касалларга шифо берарди. Исо касалларга қўлини текизса, улар шифо топарди. 
Одамлар Исонинг севгиси ва Унинг шифо берувчи кучи ҳақида эшитишарди. Шунинг учун ҳатто узоқдан Унинг олдига келишарди. Исо қайси шаҳарга борса, у ерда оломон йиғиларди. Баъзан Унинг оломон орасидан юриши қийин бўларди.
Бир куни римлик юзбоши Исо билан гаплашди. Юзбошининг уйида унинг содиқ хизматкори бор эди. У касал эди. Уни ҳеч ким шифолай олмаганди. Хизматкорнинг аҳволи жуда оғирлигидан, ўзи келолмаганди. Шунинг учун Исонинг ёнига ҳўжайини келганди. Балки у Исо одамларни шифолаши ҳақида кўп эшитгандир. Одатда Исо касал одамдан у нима исташини сўрарди. Кейин унга қўлини текизарди. Касал эса шифо топарди.
Юзбоши Исога деди:
— Уйимда касал хизматкорим бор. У ўрнидан туролмайди. Ўзини жуда ёмон ҳис қиляпти. 
Исо жавоб берди:
— Мен уйингга бораман, унга шифо бераман. 
Шундай қилиб, римлик юзбоши муҳим қарор қабул қилиши керак эди. У Исодан ёрдам бераётган одамларни ташлаб, у билан боришини илтимос қилиши мумкин эди. Балки касал хизматкорга ёрдам бериш учун ҳали кеч эмасдир. Ёки у Исо узоқдан бўлса ҳам шифолай олишига ишониши мумкин эди. 
Римлик юзбоши Исога шундай деди:
— Мен бундай шарафга лойиқ эмасман. Биламан, Сен хизматкоримга, шифо топ, деб буюрсанг, у шифо топади. Мен буни ҳарбий бошлиқ бўлганим учун айтяпман. Ўз ҳарбийларимга қадам ташлашни буюрсам, улар менга бўйсунишади. 
Мен Сенинг шифо берувчи кучингга ишонаман. Агар Сен хизматкоримга, шифо топ, деб айтсанг, у албатта шифо топади.
Исо хурсанд бўлиб, деди:
— Қандай буюк имон! Бор. Хизматкоринг шифо топди!
Юзбоши уйга шошилиб кетди. Уйга қайтгач, шифо топган хизматкорини кўрди. 
У хизматга тайёр эди. У энди касал эмас эди! Исо айтган вақтдаёқ, хизматкор шифо топганди. 
Исо хурсанд эди. Чунки у Исонинг кучига ишонарди. Шунингдек, Исо юзбошининг хизматкорини шифолаганидан ҳам хурсанд эди.

Эслайлик
Римлик юзбоши Исонинг шифолаш кучига ишонармиди?
Юзбоши тўғри қарор қилдими ёки йўқми?
Хизматкорга нима бўлганди?

Ўз қароринг ҳақида ўйлаб кўр
Бугун биз Исони кўролмаймиз. Лекин Унинг кучига ишона оламиз. Шунингдек, Унинг ёрдамига умид қилишимиз мумкин. Унинг ёрдамига ким муҳтож? Сен Исонинг ёрдамига ишона оласанми? Ҳатто ёрдам тез келмаса ҳам. 

Тўғри қарор қилишни ўрган
Бирортаси билан қуйидаги ўйинни ўйна: иккинчи ўйинчи бошқа хонада турсин. Сен унга буйруқ бер. У буларни бажариши керак. Масалан: Сакра, юр... Кейин «мени қучоқла» деб айт. Қучоқлашиш учун унинг олдига югур. Кейин узоқда бўлган ва Исонинг қучоқлашига муҳтож бўлган одам учун ибодат қил. 

Исо узоқда бўлганларга ҳам, яқинда бўлганларга ҳам ёрдам бера олади. 

Ибодат
Худойим, бизнинг оиламизни хавф-хатардан асра. Биздан узоқда бўлганлар ва яқинда бўлганлар билан бирга бўл. Исо Масиҳ номи билан сўрайман. Омин. 
Ёрдам қўли
Матто 12:9–14
Исо меҳрибон бўлиб, одамларга ёрдам беришга қарор қилдими ёки у севги ва ғамхўрлик ҳақида ҳеч нарса демаган қонунга риоя қилдими?
Исо Худонинг ҳамма амрларини биларди. Ўзининг Самовий Отасини севгани учун уларга риоя қиларди. Лекин одамлар бошқа қонунлар ўйлаб топишди. Уларнинг баъзилари адолатсиз эди. Кўпинча уларни одамларни алдаш учун ишлатишарди.
Бир куни Исо шогирдлари билан маъбадга келди. Ўша куни шанба эди. Одамлар Худони улуғлаб, иноятлари учун миннатдорчилик билдирарди. Исо ва шогирдлари ҳам Худони улуғларди.
Исо маъбадда қўли қуриб қолган одамни кўрди. У ёза олмасди, ишлай олмасди, ҳатто кийина олмасди. Исо унга шифо беришни истади. Лекин одамлар ўйлаб топган қонун буни манъ этар эди. Бирор одамга ёрдам бериш иш қилиш ҳисобланарди. Шанба куни эса иш қилиш мумкин эмас эди. 
Исо муҳим қарор қабул қилиш керак эди. Одамларга ғамхўрлик қилиш Худога манзурлигини Исо биларди. Шунинг учун Исо ўша одамга ёрдам беришни хоҳлади. У буни ўша заҳотиёқ маъбадда қилишни хоҳлади. Лекин бундай ҳолда тафсирчилар унга норозилик билдиришарди. Исо бошқа нарсага қарор қилиши ҳам мумкин эди. У ўша одамга бошқа кун ёрдам бериши мумкин эди. Лекин У бошқа вақтни кутганда, у одам кетиб қолган бўларди. 
Хўш, Исо нима қилди? У тафсирчиларга деди:
— Агар қўзиларингиздан бири шанба куни чуқурга тушиб кетса, нима қилардингиз? Уни ўша куниёқ чиқариб олармидингиз? Ёки кейинги кунни кутармидингиз? Инсон эса қўзидан қадрлироқ. Шунинг учун ҳатто шанба куни ҳам одамларга ёрдам бериш тўғри бўлади. 
Бу сўзлардан сўнг Исо у одамга деди:
— Қўлингни чўз. 
У одам қўлини чўзди. Шу заҳотиёқ унинг қўли шифо топди.
Исо у одамни шифолагандан, Худо мамнун бўлди. Бу Худони улуғлашнинг энг яхши йўлларидан бири.

Эслайлик
Исо маъбадга қайси кун келди?
У ердаги қўли шол одамга Исо нима қилишни хоҳлади?
Нима учун тафсирчилар Исо ўша одамга ёрдам беришини истамади?
Исо тўғри қарор қилдими ёки йўқми?

Ўз қароринг ҳақида ўйлаб кўр
Худони улуғлаш учун қайси кун ажратилади? Жамоатга бориш орқали сен Худони севишингни кўрсатасан. Бошқа одамларга ёрдам бериш орқали Худони севишингни кўрсата оласанми? 

Тўғри қарор қилишни ўрган
Кейинги сафар жамоатга боришингда қуйидагиларни қилишинг мумкин: Яхши ишларнинг рўйхатини туз. Бу орқали одамларга ғамхўрлик қил. Балки касал дўстингни кўришга борарсан. 

Биз одамларга ёрдам бериш ва ғамхўрлик қилиш орқали Худони улуғлашимиз мумкин.

Ибодат
Худойим, Сенга бағишланган кунда ҳам одамларга қандай ёрдам беришимизни кўрсат. Сени жуда ҳам яхши кўришимизни билишингни хоҳлаймиз. Исо Масиҳ номи билан сўрайман. Омин.
«Мен биринчи!»
Марк 9:33–37
Исонинг шогирдлари бир-бирларини қўллаб-қувватлармиди ёки улар ким биринчилиги ҳақида тортишармиди?
Исонинг шогирдлари деярли доим бирга бўлишарди. Улар бирга овқатланишарди, саёҳат қилишарди. Улар битта катта оиладек яшар эдилар. Шунингдек, Исони эшитиб, одамларга Худонинг севгиси ҳақида айтишарди. Шогирдлар кўп вақтини меҳрибон дўстлардек ўтказишарди. Улар бир-бирларига ғамхўрлик қилишарди. Лекин баъзан улар Исонинг барча айтган сўзларини эсларидан чиқариб қўйишарди. Баъзан севгини, ғамхўрликни ҳам эсидан чиқаришарди.
Бир куни шогирдлар Исо билан бирга бошқа шаҳарга кетишаётган эди. Йўлда улар суҳбатлашиб боришарди.
Балки улар об-ҳаво ҳақида гаплашишарди. Балки бирпас олдин Исодан эшитган ҳикояларни эслашарди. Тўсатдан улардан бири, мен энг яхши шогирдман, деб айтди. Исо уни ҳаммасидан кўпроқ яхши кўришини ҳам айтди. 
Буни эшитиб, бошқа шогирдлар хафа бўлишди. Шундай қилиб, улар муҳим қарор қабул қилиши керак эди. Ҳаммаси Исонинг олдида тенг қадрли эканлигини мулойимлик билан айтишлари мумкин эди. 
Шунда улар тушунмовчиликнинг олдини олган бўлишарди. Ёки улар хар бири ўзлари Исонинг олдида қадрли эканлигини айтиб тортишиши мумкин эди.
Хўш, Исонинг шогирдлари нима қилишди? Улар тортишиша бошлашди. Бири Исога қадрлироқ эканини айтарди. Чунки у махсус топшириқларни бажарарди. Бошқаси Исо билан олдинроқ танишганини айтарди. Шунинг учун ўзини қадрлироқ дерди. Кимдир ёши катта бўлгани учун ўзини қадрлироқ ҳисобларди. Яна бири Исо унинг онасини танигани учун ўзини қадрли дерди. Улар тортишишда давом этардилар. 
Ниҳоят, Исо улар нима ҳақда тортишаётганини сўради. Ўн икки шогирдлардан ҳеч бири Унга жавоб бермади. Исо уларнинг суҳбатини билиб қолишидан қўрқардилар. Лекин Исо улар нима ҳақда гаплашганини биларди. 
У шогирдларига деди:
— Хар бирингиз Мен учун қадрлироқ бўлишни хоҳлашингизни биламан. Лекин шундай бўлиш учун хар бир одамга ёрдам беришингиз керак.
Исо кичкина боланинг қўлидан ушлади. Кейин қўшиб қўйди:
— Айниқса, болаларга меҳрибон бўлинглар. Кичкина болага меҳрибонлик қилиш — Менга меҳрибонлик қилиш билан тенг. Мен учун қилганингиз эса, Самовий Отамга қилганингиз билан тенг. 
Шогирдлар афсус қилишди. Чунки Исо уларнинг тортишувини истамас эди. Исо учун уларнинг хар бири қадрли эканини шогирдлар биларди. Улар бир-бирларини қўллаб-қувватлаши керак эди. 
Шогирдлар тортишганлари учун Исо уларни севишни бас қилмади. Исо уларни кечирди. Шунингдек, улар Исога қандай қилиб яхши ёрдамчи бўлиши мумкинлигини кўрсатди.

Эслайлик
Шогирдлар нима ҳақда гаплашишарди?
Улар тўғри қарор қилдими ёки йўқми?
Исо учун ким энг қадрли?

Ўз қароринг ҳақида ўйлаб кўр
Сен Исонинг дўсти бўла оласанми? Кимларга ёрдам бера оласан? Балки оилангдагилар одамларга ёрдам бераётгандир. Худди шу сингари, сизлар ҳам бир-бирингизга ёрдам бера оласиз.

Тўғри қарор қилишни ўрган
Музлатгичнинг эшигига қуйидаги сўзлар ёзилган қоғозни осиб қўй: «Мен Исонинг дўстиман. Мен одамларга ............. билан ёрдам беришим мумкин». Агар қоғозда бўш жой қолса, қандай ёрдам беришингни чиз ёки ёзиб қўй.

Бошқа одамларга ёрдам бериш — уларнинг олдида ўзимизни алоҳида кўрсатишимиздан муҳимроқ. 

Ибодат
Худойим, баъзан одамларнинг олдида ўзимизни алоҳида қилиб кўрсатганимиз учун кечир. Сен хар биримизни тенг яхши кўрасан ва бир-биримизга ёрдам беришимизни хоҳлайсан. Сенга шукур айтамиз. Исо Масиҳ номи билан. Омин. 
Исо болаларни севади
Матто 19:13–15
Болалар Исонинг ёнига келишга шогирдлар ижозат беришдими ёки улар болаларни Исонинг ёнига йўналтиришмадими?
Бир куни шаҳарга бир одам ажойиб хабар олиб келди. Исо шаҳарликларнинг ёнига келяпти! У бугуноқ шу ерда бўлади! 
Балки шаҳарда яшайдиган хар бир отага иш топилгандир. Улар йўлдаги тош ва чўпларни тозалашгандир. Балки Исо ўтириб дам олиши учун яхши жой тайёрлашгандир. Сўнг улар Исонинг келишини интизорлик билан кутишгандир.
Шаҳардаги оналар ҳам иш топишгандир. Улар халталарга озиқ-овқат тўплашгандир. Балки фарзандларини ювинтиришгандир. 
Кейин улар энг яхши кийимларини кийишгандир. Хар бири Исони интизорлик билан кутарди.
Ва ниҳоят, кимдир ҳайқирди:
— Исо шаҳар деворларига яқинлашди! 
Ҳамма кўчага чиқиб, йўлга қаради. Исони кутаётганда, балки улар гаплашгандир. Одамлар, Исо бизнинг фарзандларимизни марҳаматласин, деб хоҳлашгандир. Исо доим ҳаммани севишини айтарди. Айниқса болаларни. 
Исо шаҳарга кириб келди. Ўзига тайёрланган жойга ўтирди. У ерда шаҳарликлар билан суҳбатлашди.
Одамлар Исони диққат билан эшитарди. Ҳатто болалар ҳам бугун алоҳида Инсон келганини тушунгандай эди. 
Тушлик вақти келганда, аёллар овқатни олишди. Ҳамма овқатланиш учун ўт устига ўтирди. Исонинг шогирдлари Унга яқинроқ ўтириб, паст овозда гапиришарди. Улар Устозининг тинчлигини бузишни исташмасди.
Тўсатдан бир нечта ота-она фарзандларини қўлларига кўтаришди. Улар Исонинг олдига боришарди. 
Шогирдлар буни кўриб қолишди. Болалар уларнинг устозини безовта қилишларини исташмас эди. Балки улар, болалар Исонинг эътиборига сазовор эмас, деб ўйлашгандир. 
Шундай қилиб, шогирдлар муҳим қарор қабул қилишлари керак эди. Ота-оналар болаларини Исонинг олдига олиб келишларига улар ижозат беришлари мумкин эди. Ёки уларни болалари билан бирга ҳайдаб юборишлари мумкин эди. Исога эса буни айтмасликлари мумкин эди.
Исонинг шогирдлари шундай қилдилар: улар ота-оналарга, Исони безовта қилишларингизга йўл қўймаймиз, деб айтишди. Болалар учун Исонинг вақти йўқ, дейишди. 
Ота-оналар жуда хафа бўлишди. Наҳотки Исо болаларни севмаса? 
Лекин Исо шогирдларининг гапини эшитиб, шундай деди:
— Болалар Менинг ёнимга келишига ижозат беринг. Улар Менинг Шоҳлигимдаги энг муҳим одамлар.
Болалар Исонинг олдига яқинлашишди. Энг кичикларини У тиззасига ўтқизди. Уларга қизиқ воқеалар айтиб берди. Кейин Исо уларнинг хар бирини марҳаматлади. Улар учун, ҳатто энг кичиги учун ҳам ибодат қилди. 
Ҳамма болалар жуда хурсанд бўлишди! Шунингдек, ота-оналар ҳам хурсанд бўлишди.
Шогирдлар адашганларини тушунишди. Исонинг доим болалар учун вақти бўлган. Исо болаларни севади ва улар ҳам Исони яхши кўришади.

Эслайлик
Нима учун хар бир оила Исони кутарди?
Шогирдлар ота-оналарга нима дейишди?
Шогирдлар тўғри қарор қилишдими ёки йўқми?
Исо болаларни кўриб, нима деди?

Ўз қароринг ҳақида ўйлаб кўр
Бирортаси билан у сенинг диққатингга сазовор эмасдек гаплашганмисан? Балки сен кичик уканг ёки синглингни, дўстингни диққат билан эшитмагандирсан? Исо учун хар бир одам қадрли. Сен ҳам худди шундай қилишинг керак.

Тўғри қарор қилишни ўрган
Таниш болаларнинг ҳаммасига ушбу китобни кўрсат. Балки бу йўл билан уларни Исога олиб келарсан. 

Бизнинг дўстларимиз Исо учун қадрли. Биз учун ҳам шундай бўлиши керак.

Ибодат
Мени яхши кўрганинг учун раҳмат. Хар бир бола Сен учун қадрли бўлгани учун миннатдорман. Улар мен учун ҳам қадрли эканлигини тушунтиришимга ёрдам бер. Исо Масиҳ номи билан сўрайман. Омин.
Ким ёрдам беради?
Луқо 10:25–37
Самариялик одам яраланган одамга ёрдам бердими ёки ёнидан ўтиб кетдими?
— Менинг яқиним ким деб? — сўради бир куни бир одам Исодан. Савол берган одам Исо қандай жавоб беришини эшитгиси келди. Чунки Худонинг амрларида шундай ёзилган эди: «Худойингни бутун қалбинг билан сев. Ўзгани ўзинг каби сев».
Исо бу саволга матал билан жавоб берди. 
— Бир одам Қуддусдан Ерихога кетаётган эди. Уни қароқчилар пойлашаётганини билмасди. Қароқчилар унга тўсатдан ҳужум қилишди! Гўё улар ер тагидан чиққандек бўлди. Қароқчилар йўловчи одамни калтаклашди.
Унинг пулларини олиб қўйишди. Сўнг у одамни кўчага ташлаб кетишди. 
Тез орада бу йўлда маъбадда хизмат қиладиган одам кўринди. У яраланган одамни кўрди. Лекин унга ёрдам бериш учун тўхтамади. Чунки уни танимас эди. Балки хизматчи шошилаётган бўлса керак. Ёки унга ёрдам беришни истамагандир. 
Шундан сўнг йўлда бошқа йўловчи пайдо бўлди. У маъбад хизматчисининг ёрдамчиси эди. У ҳам яраланган одамни кўрди. Аммо уни танимагани учун, у ҳам ёрдам бермади. Балки у жуда ҳам банд бўлгандир. Ёки у усти кир бўлишидан қўрққандир.
Тез орада бу йўлда яна бир одам пайдо бўлди. У Самариядан келаётган эди. Йўловчи яраланган одамни кўрди. Уни танимаса ҳам, унга ёрдам кераклигини тушунди. 
Шундай қилиб, Самариялик муҳим қарор қабул қилиши керак эди. У тўхтаб, яраланган одамга ёрдам бериши мумкин эди. Ёки бошқа йўловчилардек йўлини давом эттириши мумкин эди. 
Самариялик шундай йўл тутди: у тўхтаб, яраланган одамнинг олдига борди. Унинг яраларини ювди. Кўйлагидан бир парча йиртиб, ярасини боғлади. Сўнг уни кўтариб, эшагига ётқизди. Уни шаҳар томонга олиб кетди. 
Ва ниҳоят, улар шаҳардаги меҳмонхонага етиб келишди. Ўша ерда самариялик кечаси билан у одамга ғамхўрлик қилди. 
Эрталаб бу меҳрибон одам йўлини давом эттириши керак эди. У меҳмонхонанинг эгасига пул берди. Сўнг унга деди:
— Унга ғамхўрлик қилинг. Агар кўпроқ пул ишлатсангиз, мен қайтиб келгандан сўнг сизга бераман.
Сўнг у йўлида давом этди. 
Исо айтган матал шу эди. Кейин Исо сўради:
— Учта йўловчидан қай бири яраланган одамнинг яқини ҳисобланади? 
Матални тинглаган одам нима деб жавоб беришни биларди. 
— Тўхтаб, ёрдам берган Самариялик одам яқини бўлиб ҳисобланади. 
— Сен тўғри жавоб бердинг. Бор, сен ҳам шундай қил. 

Эслайлик
Худонинг амрларида Худонинг севгиси ҳақида нима дейилган?
Исо айтган маталда ким ёрдамга муҳтож эди?
Самариялик йўловчи яраланган одамга қандай ёрдам берди?
Самариялик тўғри қарор қилдими ёки йўқми?

Ўз қароринг ҳақида ўйлаб кўр
Бизга таниш бўлган одамлар яқинларимиздан бирлари ҳисобланади. Уларга қандай ёрдам беришимиз мумкин? Бошқа яқинларимиз эса танимаган одамлар ҳисобланади. Нотаниш одамга ёрдам керак бўлса, биз нима қилишимиз керак?

Тўғри қарор қилишни ўрган
Ёнингда яшаётганларнинг телефон рақамларини ёзиб ол. Уларнинг ҳолидан хабар олиб тур. 

Яқинларимизга қандай ғамхўрлик қилиш кераклигини Худо ўргатади.

Ибодат
Худойим, бизга ғамхўрлик қиладиган яқинларимиз учун раҳмат. Биз ҳам қандай ғамхўрлик қилишимиз кераклигини ўргатаётганинг учун миннатдорман. Исо Масиҳ номи билан шукур айтаман. Омин.
Уйдан узоқда
Луқо 15:11–24
Дарбадар ўғил ноҳақ эканини тушуниб, уйига қайтиб келдими ёки у бегона жойда қолишни истадими?
Одамлар Исодан маталлар эшитишни яхши кўришарди. Улар маталларни тушунишар эди. Чунки уларда худди ўзларидек одамлар ҳақида гапириларди. 
Бир куни Исо икки ўғли бўлган ота ҳақида матал айтиб берди. Тўнғич ўғил отасига уй ишларида ёрдам берарди. Кичик ўғил эса дунё кезишни хоҳлади. У отасидан меросни унга тегишли қисмини беришни сўради. У пулларини шу заҳотиёқ олишни истади. 
Меросини қачон олиш унинг ҳуқуқи эди. Шунинг учун отаси унинг илтимосини бажарди. Сўнг улар хайрлашишди. 
Кичик ўғил бир шаҳарга келди. У ерда кўп нотўғри ишлар қилди. Тез орада ҳамма пули тугади. 
Ҳатто нон олишга ҳам пули қолмади. Оч қолмаслик учун у битта бойнинг уйига чўчқабоқар бўлиб ишга кирди. У шунчалик оч эдики, ҳатто чўчқа учун тайёрланган овқатни ҳам ерди. 
Шунда у ўйлади: «Отамнинг уйидаги хизматкорлар ҳам тўйиб овқат ейишади. Мен эса оч юрибман». 
Шундай қилиб, кичик ўғил муҳим қарор қабул қилиши керак эди. У уйига қайтиб келиб, отасидан кечирим сўраши мумкин эди. У бир бўлак нон учун ҳам ишлашга рози эди. Ёки у чўчқаларнинг олдида қолиши мумкин эди. У, мен ёмон иш қилмадим-ку, деб ўйлаши ҳам мумкин эди. У ҳолда у уйга қайтиб боришни эсидан чиқариши керак эди.
Ҳўш, у нима қилди? У чўчқалар ёнидан тез чиқиб кетди. Дарбадар ўғил отасининг олдига шошилди. 
Отаси унинг келишини хар куни кутарди. Ва ниҳоят, у уйига қайтаётган ўғлини кўрди. Унинг устидаги йиртиқ кўйлагини ҳам кўрди. Отасининг жаҳли чиқдими? Йўқ! У фақатгина ўғлини қанчалик яхши кўриши ҳақида ўйларди. Унинг қайтганлигидан жуда хурсанд эди!
Отаси ўғлининг ёнига югуриб чиқди. Уни қучоғига босди. Ўғил отасининг олдида кечирим сўрарди:
Мен сизнинг ўғлингиз бўлишга лойиқ эмасман. 
Биласизми, отаси нима қилди? У ўғлига энг яхши кийим олиб келди. Хизматкорларига дастурхон тузашни буюрди. Ўғлининг қайтиб келганини кўришлари учун кўп меҳмонларни чақирди. 
Исо бу матални одамларга ёрдам бериш учун айтган эди. Худо одамларни маталдаги ота ўғлини севгандек севишини улар билишларини Исо хоҳларди. 
Исо бу матални худди кичик ўғилдек ёмон ишлар қиладиган одамлар учун айтган эди. Аммо улар афсус қилишса, кечирим олишади. Улар Худонинг оиласига қайтиб келишлари мумкин. Худо уларни қабул қилади. 

Эслайлик
Нима учун кичик ўғил чўчқаларнинг овқатини еди?
У тўғри қарор қилдими ёки йўқми?
Отаси дарбадар ўғилни қандай қабул қилди?
Бу маталдаги ота кимга ўхшайди?

Ўз қароринг ҳақида ўйлаб кўр
Ўз айбингни тан олиш қийин бўлган вақтларинг бўлганми? Оилангдагилар бир-бирларини кечирганини қандай тушунтиради? Бирга ибодат қила оласизларми? Ёки бир-бирингизни қучоқлайсизларми?

Тўғри қарор қилишни ўрган
Бирортаси билан яшин топалоқ ўйна. Хар сафар кимнидир топганингда, уни қучоқлаб «уйга» олиб кир. 

Биз Худога ўз ишларимиз ҳақида айтиб беришимиз мумкин. Шундан сўнг ҳам У бизни севишда давом этади. 

Ибодат
Худойим, хар сафар айбдор бўлганимизда, кечирим сўрашимизга ёрдам бер. Доим бизни севадиган Ота бўлиб қолганинг учун раҳмат. Исо Масиҳ номи билан сўрайман. Омин. 
Ҳамма жойдан излаш
Матто 18:12–14
Луқо 15:3–7
Юҳанно 10:11
Чўпон йўқолган қўзини иложи борича изладими ёки уни ташлаб кетдими?
Исо кўп қўзилари бор чўпон ҳақида матал айтиб берди. Чўпоннинг юзта қўзиси бор эди. Хар куни эрталаб чўпон қўзиларини яйловга юборарди. У ерда улар ўт ейишарди. Тоза булоқ сувидан ичишарди. Дарахтнинг соясида дам олишар эди. 
Хар куни кечқурун қўзилар уйга қайтишарди. Чўпон уларни санаб чиқарди — тўқсон етти, тўқсон саккиз, тўқсон тўққиз, юз. Ҳаммаси жойида. Чўпон дарвозани ёпарди. Қўзилар кечаси билан хавфсиз жойда бўлишар эди. 
Бир куни чўпон одатдагидек қўзиларини санади — тўқсон етти, тўқсон саккиз, тўқсон тўққиз... Бу нимаси? Юзинчи қўзи қаерда? Охирги кичик қўзи қани? Йўқолди! Балки у тиконлар орасида қолиб кетгандир. Ёки тошлар орасига тиқилиб қолгандир. Балки яраланиб, юра олмаётгандир. 
Шундай қилиб, чўпон муҳим қарор қабул қилиши керак эди. У кеч бўлса ҳам қўзини излашга бориши мумкин эди, ёки у уйида қолиши мумкин эди. Ахир, унда яна тўқсон тўққизта қўзи бор-ку. Балки йўқолган қўзи уйга қайтишни истамас. 
Ҳўш, чўпон нима қилди? У уйидаги қўзилар хавфсиз эканлигига амин бўлди. Сўнг устига кийимни кийди. Қўлига таёғини олиб, йўқолган қўзини излашга кетди. 
У қирга кўтарилди. Лекин у ерда қўзини кўрмади. У ҳамма ғорларни қараб чиқди. У ерларда ҳам қўзи йўқ эди. 
У ариқ бўйларини излади. У ерда ҳам йўқолган қўзи кўринмади.
Ва ниҳоят, чўпон яйлов четидаги тиконзорга борди. У ерда қўзининг маърагани эшитилгандай бўлди. Чўпон тикон орасидан ўтди. Мана, ўша йўқолган қўзи!
Меҳрибон чўпон уни қўлига олди. Уни бағрига босди. Сўнг у қўзини елкасига олди ва уйига олиб кетди. 
Чўпон уйга қайтиб келди. Сўнг барча қўшниларини чақирди. Уларга шундай деди:
— Келинглар, мен билан қувонинглар. Мен қўзимни йўқотган эдим, топдим. 
Қолган қўзилар ҳам хурсанд бўлишди. Чўпон уларнинг хар бирига ғамхўрлик қилишидан мамнун эди.
Исо ҳам Ўзини Меҳрибон Чўпон деб атайди. Худди маталдаги чўпон ўз қўзиларини севгандек, Исо ҳам бизни шундай севади. 
Исо ҳеч биримизнинг йўқолишимизни хоҳламайди. Хар биримиз Унинг орқасидан эргашишимизни истайди. Худонинг оиласида хавфсиз бўлишимизга Меҳрибон Чўпон ёрдам беради. 

Эслайлик
Чўпоннинг нечта қўзиси бор эди?
Бир куни кечқурун қўзиларини санаганда нима бўлди?
У тўғри қарор қилдими ёки йўқми?
Қўзини топган чўпон нимани ҳис қилди?
Ким Меҳрибон Чўпон деб аталади?

Ўз қароринг ҳақида ўйлаб кўр
Исо сенинг Чўпонинг. Қандай қилиб Унга эргашишинг, бўйсунишинг ва Уни севишинг мумкин? 

Тўғри қарор қилишни ўрган
Яшин топалоқ ўйинини бошқачароқ қилиб ўйнашинг мумкин. Сен ўзингни йўқолган қўзи деб тасаввур қилишинг мумкин. Сўнг чўпон сени топиши учун маърашинг мумкин. 

Биз Исони севсак ва Унга бўйсунсак, Меҳрибон Чўпонга эргашган бўламиз.

Ибодат
Худойим, Меҳрибон Чўпонимиз Исо учун раҳмат. Сенинг оилангда ўзимизни хавфсиз ҳис қилишимиз мумкин. Исо Масиҳ номи билан. Омин. 
«Миннатдорман Сендан, Исо»
Луқо 17:11–19
Шифо олган одам Исога миннатдорчилик билдирдими ёки у дўстлари билан қочиб кетдими?
Исо шаҳардан шаҳарга юрарди. Одамлар Уни эшитишни яхши кўришарди. Исони кўришни истаган баъзи одамлар касал эди. Улар Исо шифо бера олишини билардилар. 
Бир куни Исо мохов касаллигига чалинган ўнта одамни кўриб қолди. Қонун бўйича мохов одамлар соғ одамларга яқинлашиши мумкин эмас эди. 
Агар мохов одам соғ одамга яқинлашса, унга касал юқар эди. Шунинг учун қонун бўйича мохов касали бор одамлар оиласидан узоқда яшарди. 
Моховга чалинган ўнта одам Исонинг келаётганини кўрди. Лекин Унга яқинлашишга журъат қилишмади. Улар масофа сақлаш кераклигини билишар эди. Аммо Исо уларни шифолашини жуда исташарди. Шунинг учун улар баланд овозда бақиришди:
— Исо, илтимос, бизга ёрдам бер!
Уларга қандай ёрдам кераклигини Исо биларди. Исо уларга деди:
— Уйларингизга боринглар. Сизлар энди касал эмассизлар.
Моховга чалинган одамлар хурсандлигидан югуриб кетишди. Улар оиласини кўришади! Йўлда бир-бирларига қарашар эди. Уларнинг яраси йўқоларди!
Тўсатдан улардан бири тўхтаб қолди. Унинг дўстлари ҳамон югуриб кетарди. У эса йўлда туриб қолган эди. Исо мўжиза кўрсатиш учун уни ушлаб турарди. 
Шундай қилиб, тўхтаган одам муҳим қарор қабул қилиши керак эди. У қайтиб бориб, Исога миннатдорчилик билдириши мумкин эди. Бу тўғри иш бўларди. Ёки у қолган тўққизта дўсти билан кетиши мумкин эди. Бошқалар кетаётганда, у қолиб нима қилади? Ахир, у ҳам оиласини тезроқ кўришни жуда хоҳлаяпти. 
У шундай қилди: У, олдинга қилинган хар бир қадам хато бўлади, деб қарор қилди. Олдинга кетишдан аввал, орқага қайтиб Исога миннатдорчилик билдириш керак, деб ўйлади. Шунинг учун у Исо турган жойга қайтиб борди. У тиз чўкиб, Исога раҳмат айта бошлади. У Исони улуғларди. 
Исо ундан сўради:
— Моховга чалинганлар ўнта эмасмиди? Қолган тўққизтаси қани? Сен битта ўзинг Менга раҳмат айтиш учун келдингми?
Исо қолганлар уйларига югуриб кетишганини биларди. Лекин ҳеч нима деб жавоб бермади. Фақатгина Исо унга шифо берганидан хурсанд эди. 
Исо унга деди:
— Тур, уйга бор. Мен сенга шифо беришимга ишондинг ва сен энди соғсан. 
У одам уйига кетди. Яқинлари уни кўриб жуда хурсанд бўлишди. У ҳам жуда хурсанд эди. Исо билан учрашув уни мамнун қилди. 

Эслайлик
Моховга чалинганлар нечта эди?
Исо уларга қандай ёрдам берди?
Нима учун моховга чалинганлардан бири тўхтаб қолди?
У тўғри қарор қилдими ёки йўқми?

Ўз қароринг ҳақида ўйлаб кўр
Одамлар сенга ёрдам беришганда, уларга нима дейсан? Худо сенга қандай ёрдам беради? Бундай ҳолларда қандай миннатдорчилик билдирасан? 

Тўғри қарор қилишни ўрган
Худо бизга кўп совға берган. Бизнинг дўстимиз, овқатимиз, кийимимиз, уй ҳайвонларимиз, соғлиғимиз бор. Ўйлаб кўр, алифбонинг хар бир ҳарфига Худо берган совға номини айта оласанми? Хар куни улардан бири учун Худога раҳмат айтишинг мумкин. 

Исога раҳмат айтишга қарор қилган хар бир одам бахтиёр бўлади.

Ибодат
Худойим, касал бўлганимизда ҳам, яхши кунларимизда ҳам биз билан бирга бўлганинг учун раҳмат. Сен берган хар бир нарса учун миннатдор бўлишимизга ёрдам бер. Исо Масиҳ номи билан сўрайман. Омин. 
Қушларни кўриш
Марк 10:46–52
Бартимай Исо ёрдам беришига ишондими ёки у Исо билан гаплашишга ҳаракат ҳам қилмадими?
Бартимай уйда ўтиришни ёқтирмас эди. У кўчага чиққанда, юзини майин шабада силаб ўтганини сезарди. Қушларнинг сайрашини эшитар эди. Янги ёпилган ноннинг ҳидини ҳам сезарди. 
Аммо Бартимай ҳеч нимани кўра олмасди. Чунки у туғма кўр эди. 
Кун давомида у йўл бўйида ўтирарди. У ўтиб кетаётган одамлардан садақа сўрарди. Бу овқат топиш учун ягона усул эди. Биров кам, кимдир кўп берарди. Кимлардир умуман ҳеч нарса бермасди. 
Бир куни Бартимай ажойиб хабар эшитди. У Исо ҳақида эшитди. Унга Исонинг шифо бериши ҳақида айтишди. 
Балки Бартимай ҳайрон бўлгандир. Ким экан Исо? Исо унга шифо бера оладими? 
Бир куни Бартимай одатдагидек кўча бўйида ўтирарди. Лекин бу сафар ҳамма нарса бошқача эди. У тўпланиб турган оломоннинг овозига қулоқ солди. Улар Исо ҳақида гаплашар эди. Исо мана шу йўлдан ўтиши керак! Мана, Унинг алик олишлари ҳам эшитиляпти. Исо Бартимай ўтирган жойга юриб келарди. 
Шундай қилиб, Бартимай муҳим қарор қабул қилиши керак эди. У баланд овозда бақириши мумкин эди. Ҳатто Исо уни эшитиб, унга шифо беришига ҳам ишониши мумкин эди. Ёки Бартимай аввалгидек садақа сўраб ўтириши мумкин эди. Бугун одам кўп ва у кўп танга йиғиб олиши мумкин. Бунинг устига, Исо ҳақиқатдан ҳам уни шифолай олармикан? 
Хўш, Бартимай нима қилди? У баланд овозда бақирди:
— Исо! Менга шафқат қил!
Лекин уни оломон ўраб олган эди. Ҳеч ким кўр одамни олдинга ўтказиб юборишни истамасди. Унинг олдида турган одамлар унга, жим бўл, деб айтишарди. 
Бироқ Бартимай жим бўлишни истамасди. У яна бир марта бақирди:
— Исо, менга шафқат қил!
Исо тўхтаб, бақирган одамни Унинг ёнига олиб келишни буюрди. 
— Бор, — деди кимдир Бартимайга, — Исо сени кўрмоқчи.
Қандай бахт! Кўр одам ўрнидан туриб, Исонинг олдига югуриб кетди. 
Исо Бартимайдан сўради:
— Нимани хоҳлайсан?
— Кўзим кўришини истайман. 
Исо жилмайиб, деди:
— Мен сенга шифо беришимга ишондинг. Мен сенга ёрдам бераман.
Бартимай секин-аста кўзини очди. Ҳа, у кўряпти! Балки Бартимай кўрган биринчи нарса Исонинг жилмайиши бўлгандир. Кейин у қушларни, булут ва ерни кўрди. У тўпланиб турган хар бир одамни кўриб чиқди. 
Бартимай Исонинг орқасидан борди. У шунчалик хурсандлигидан Исога ҳамду сано айтди. Энди у қаерга кетаётганини кўрарди. Исо ҳам Бартимайдан мамнун эди. Чунки у Исонинг шифо беришига ишонди. 

Эслайлик
Бартимай Исодан нима сўрамоқчи эди?
Бартимай тўғри қарор қилдими ёки йўқми?
Исо Бартимайга ёрдам бердими?
Бу шифо кимга хурсандчилик олиб келди?

Ўз қароринг ҳақида ўйлаб кўр
Исодан ўзинг ёки дўстинг учун нима сўрашни истардинг? Исо одамларга турли хил ёрдам беради. У буни қандай қилади? Сен кўрмайдиганлар, эшитмайдиганлар ёки ётиб қолганлар учун нима қилишинг мумкин? 

Тўғри қарор қилишни ўрган
Соатингни кунига бир неча марта қўнғироқ чалишга қўй. Хар сафар уни эшитганингда кўраётганинг ёки эшитаётганинг учун Худога миннатдорчилик билдир.

Худо бизнинг соғлигимизга ғамхўрлик қилишига тўлиқ ишонишимиз мумкин.

Ибодат
Худойим, Сен берган хар бир нарсани кўриб, эшита олганимиз учун раҳмат. Ўз соғлиғимиз ҳақида ғамхўрлик қилишимизга ёрдам бер. Исо Масиҳ номи билан сўрайман. Омин.
«Менинг ёнимга ўтир!»
Луқо 10:38–42
Марям Исони тингладими ёки у ўз ишлари билан банд бўлдими?
Бир қишлоқда аёллар хар доим бирор иш билан банд бўлишарди: кимдир қудуқдан сув олиб келарди, бошқаси нон ёпиш учун дон янчарди, яна кимдир кир юварди. Кичик бир уйда яшайдиган опа-сингиллар ҳам иш билан банд эди. Улар ҳам кир юварди, уй тозалашарди, нон ёпишарди. Шундай қилиб, улар Исонинг келишига тайёрланишаётган эди!
Тез орада уй тоза бўлиб, ўчоқда овқат пиша бошлади. 
Исо Марям ва Мартанинг уйига келди. Улар Исонинг яқин дўсти эди, чунки Исо уларнинг уйида бўлишни ёқтирди. 
Исо уларникига келиб, ўтирди. У Худонинг севгиси ҳақида гапира бошлади.
Бу вақтда Марта бажариши керак бўлган ишлар ҳақида ўйлар эди. Балки у тушлик тайёрлашни ўйларди. Сўнг овқат сузишни, пиёлаларга сув тўлдиришни ўйлагандир. Исо йўлдан келган, балки сув ичишни истар. Буларнинг ҳаммасини бир ўзи эплай олмайди. Унга Марямнинг ёрдами керак. 
Марям эса муҳим қарор қабул қилиши керак эди. У Исонинг ёнида ўтириб, Худонинг севгиси ҳақида эшитиши мумкин эди. Исо жуда яхши Устоз. Шунинг учун Марям Уни тинглашни яхши кўрарди ёки у синглиси билан уй ишларини бажариши мумкин эди, у ҳолда Исо Марямнинг бўшашини кутишга тўғри келарди.
Хўш, Марям нима қилди? У Исонинг хар бир гапини эшитиш учун Унга яқинроқ ўтирди. Бундай тингловчини кўриб Исо хурсанд бўлди.
Лекин Мартанинг вақти ҳам йўқ эди. У Исога деди:
— Менинг ишларим жуда кўп. Марямга айт, менга ёрдам берсин.
Исо унга жавоб берди:
— Эҳ Марта, Марта, хафа бўлма, Марям Худонинг севгиси ҳақида эшитишни хоҳлайди. Бу эса энг муҳими.
Исонинг бу опа-сингилларга айтиб берадиган ҳикоялари жуда кўп эди. Лекин Исо уларнинг уйида яна оз вақтга қолиши мумкин эди. Марта ҳам Исонинг ёнида ўтириб, Худонинг севгиси ҳақида эшитишини У истарди.

Эслайлик
Марта ва Марям қандай ишлар билан банд эди?
Исо уларнинг уйига келганда нима қилар эди?
Марта Марямдан қандай ёрдам кутар эди?
Марям тўғри қарор қилдими ёки йўқми?

Ўз қароринг ҳақида ўйлаб кўр
Сен ўзингни яхши тингловчи деб атай оласанми? Қандай қилиб янада яхшироқ тингловчи бўла оласан? Қандай қилиб Худонинг севгиси ҳақида билишинг мумкинлигини айтиб бер. (Кимдир Муқаддас Китоб ҳикоялари айтиб бериши; фильмлар кўриш ва Исо ҳақида қўшиқлар эшитиш орқали ва ҳоказо.)

Тўғри қарор қилишни ўрган
Худо ҳақида гапирадиган одамни топ. Сўнг ундан Худонинг севгисини илтимос қил. Балки бу сенинг ота-онанг, бувинг, бобонг, дўстинг, қавмбошинг ёки жамоатдаги устозинг бўлиши мумкин. Уларни диққат билан эшитишга ҳаракат қил.

Худонинг севгиси ҳақида гапирган одамларни тингласак, Худо мамнун бўлади.

Ибодат
Худойим, кимдир Сен ва Ўғлинг Исо айтганда уни диққат билан эшитишимизга ёрдам бер. Омин.
Дарахт устида
Луқо 19:1–10
Заккай айбларини тан олиб, қилмишларидан афсусландими ёки нотўғри ишлар қилишни давом эттирдими?
Кичкина бир шаҳарда Заккай деган одам яшар эди. У бойлигини ёлғончилик билан йиғар эди. Заккай оддий ҳалқдан қонунда белгилангандан ҳам кўпроқ солиқ олар эди. Ортиб қолган пуллар унинг чўнтагида қоларди. Унинг ишлари одамларга ёқмасди. Шунинг учун унинг битта ҳам дўсти йўқ эди. Бир кун Исо уларнинг шаҳрига келганини Заккай билиб қолди. Бошида у бунга катта эътибор бермади. 
Унинг соғлиги жойида бўлгани учун Исонинг ёрдамига муҳтож эмас эди. Лекин кейин Заккай Исо хар бир одамга дўст бўлишини хоҳлашини билди. Балки Заккай ҳақиқатдан Исони кўриши керакдир.
Заккай Исо ўтиши керак бўлган йўлга чиқди, лекин шаҳарда яшовчиларнинг ҳаммаси Исони кутиб олишга чиққан эди. Одамларнинг кўплигидан Заккай ҳеч нимани кўра олмас эди, чунки унинг бўйи паст эди. У ҳатто, мени олдинга ўтказиб юборинглар, деб ҳам илтимос қилолмасди. Чунки уни ҳеч ким ёқтирмасди.
Шунда Заккайнинг хаёлига бир фикр келди. Ўша кўчада ўсаётган дарахтга чиқиб олса-чи? Заккай шундай ҳам қилди. У дарахтнинг қалин шохига ўрнашиб қолди. У ердан у ҳаммани кўра оларди. Аммо ҳеч ким уни кўрмасди. Исо борган сари яқинлашиб келарди. Заккай Исонинг юзи жуда меҳрибон эканлигини кўрди. Исо бундай фирибгарнинг дўсти бўлишни хоҳлармиди? Исо яқинлашиб келаверди. Тўсатдан У Заккай ўтирган дарахтнинг олдида тўхтаб қолди. Исо тепага қаради ва Заккайни кўрди. Сўнг унга деди:
— Заккай! Пастга туш. Бугун Мен сенинг уйингга бораман. 
Заккайнинг бу гапга ишониши қийин бўлди. Унинг уйига келиш учун дўст бўлиши керак эди. Демак, Исо унинг дўсти бўлмоқчи экан-да. Лекин ёлғон йўл билан йиғилган бойликни нима қилиш керак?
Шундай қилиб, Заккай муҳим қарор қилиши керак эди. У дарахтдан тушиб, Исони уйига олиб келиши мумкин эди. Шунда улар дўст бўлишарди ёки Заккай Исонинг кетишини кутиши мумкин эди. Сўнг уйга ёлғиз қайтиши мумкин эди. 
Ҳўш, Заккай нима қилди? У тезгина дарахтдан тушди ва Исони уйига олиб борди. У ерда улар суҳбатлашди. 
Исонинг ёнида ўтирганда, Заккай ёлғон билан тўплаган бойлиги учун уялди. Сўнг у деди:
— Мен ярим бойлигимни халққа бўлиб бераман. Солиқни ортиғи билан олган одамларга эса тўрт баравар қилиб қайтариб бераман. 
Заккай учун Исо билан дўстлик хар қандай пулдан муҳимроқ эди. У нотўғри ишлари учун афсусланганидан Исо хурсанд эди. Шунингдек, ўз хатоларини тушунганидан ҳам хурсанд бўлди. Исо Заккайга деди:
— Мен сендек одамларни топиб, уларга ёрдам бериш учун келдим. Энди сен Худонинг қутқарилган фарзанди бўлдинг. 

Эслайлик
Заккай қандай йўл билан бойлик орттирди?
Нима учун у дарахтга чиқиб олди?
Исо Заккайга нима деди?
Заккай тўғри қарор қилдими ёки йўқми?
Исо Заккайнинг уйига келганидан сўнг у ўзгардими?

Ўз қароринг ҳақида ўйлаб кўр
Исо сенинг ҳам дўстинг бўлишни хоҳлайди. У қайси хатоларингни бошқа қайтармаслигингга ёрдам бера олади? 

Тўғри қарор қилишни ўрган
Стол тагида ўтириб кўр. У ердан оёғингдан бошқа ҳеч нарса кўринмаслигига амин бўл. Сўнг стол устига чиқ. ва Заккай дарахтнинг устида ўтирганда қарагандай, атрофга қара. Тушлик вақтида Исо ёнингда ўтирибди, деб тасаввур қил ва У билан суҳбатлаш. (У ҳақиқатдан ҳам ёнингда эканлигини биласан!)

Биз хар доим Исодан хатоларимизни тўғрилашни сўрашимиз мумкин. 

Ибодат
Худойим, Исо хар биримизнинг дўстимиз бўлишини билиш жуда қувонарли. Мен қилган хатойим (хатонинг номи) учун афсусдаман. Энди тўғри йўл тутишни истайман. Омин. 
Исо учун совға
Луқо 7:36–50
Аёл Исога энг яхши совғаларини бердими ёки уларни ўзига олиб қолдими?
Одатда Исо Ўз дўстлари билан овқатланарди. Улар суҳбатлашарди, кулишарди ва дам олишар эди. 
Бир куни Шимъўн исмли таниқли бир одам Исодан унинг уйига келишни илтимос қилди. Шунингдек, бошқа одамларни ҳам таклиф қилди. Аммо битта аёл таклиф қилинмаган эди. Чунки у кўп уятли ишлар қиларди. Кўпчилик унинг қандай яшашини билар эди. Шунинг учун уни яхши кўришмас эди. 
Лекин аёл Исонинг Худо севгиси ҳақида гапиришини билар эди. Исо аёлни яхши кўришига у ишонарди. Шунинг учун у Исога энг яхши совға, яъни хушбўй мойни беришни хоҳлади. 
Исо кўп юрганидан пойабзали оёғини оғритишини аёл биларди. Аёл табрикламоқчи бўлган мой Исога ёрдам бериши мумкин эди. 
Шундай қилиб, аёл муҳим қарор қабул қилиши керак эди. У мойни Исонинг оёғига ўзи суртиши мумкин эди. Бу билан аёл Исога миннатдорчилик билдирган бўларди ёки у хушбўй мойни ўзига қолдириши мумкин эди. Балки Исо Ўзига аёл қўл текизишини истамас. Балки Исо уни умуман ёқтирмас. 
Хўш, аёл нима қилди? У хушбўй мойни Исонинг оёқларига тўкди. Сўнгра уни узун сочлари билан артди. Хушбўй мойнинг ҳиди хонани тўлдирди. Шунда меҳмонлар аёлга қарашди. 
Унинг ҳўжайини ҳам чақирилмаган меҳмонни кўрди. У бу аёл ҳақида ҳамма нарсани биларди. Шунинг учун у Исога аёлнинг қилган гуноҳлари ҳақида айтиб берди.
Исо Шимъўнга жавоб берди:
— Сен мени уйингга таклиф қилиб, оёқларимни ювмадинг. Бу аёл эса Мени яхши кўришини беркитмади. 
Сўнг Исо гуноҳкор бу аёлга қаради. У аёл ҳам Унинг кўзларига қаради ва унда чексиз севгини кўрди. Исо Унинг олдида кўп хатолар қилган аёл турганини биларди. 
Шунингдек, Исо аёл ўзгаришни хоҳлашини биларди. Аёл ҳам Худонинг севгиси ва кечирими ҳақида тинглашни хоҳлайди. 
Аёл йиғлаб юборди. Лекин бу қайғу ёшлари эмас, хурсандчилик кўз ёшлари эди. Исо уни тушунганидан аёл хурсанд бўлди. Исо уни жуда ҳам яхши кўрганидан бахтиёр эди. 
Исо аёлга мурожаат қилди:
— Гуноҳларинг кечирилди. Сен Менга ишондинг. Энди сен Худонинг қутқарилган фарзанди бўлдинг. 
Аёл Исога энг яхши совғани берганидан хурсанд эди. Исо ҳам хурсанд эди. Чунки У аёлнинг гуноҳларини кечирди. 

Эслайлик
Нима учун аёл Исонинг оёқларига хушбўй мой суртмоқчи бўлди?
У тўғри қарор қилдими ёки йўқми?
Аёл Исога энг яхши совға бергандан сўнг, Исо унга нима деди?

Ўз қароринг ҳақида ўйлаб кўр
Бирортасига совға берганмисан? Уларнинг орасида энг ажойиби қайсиниси эди? Нима учун ўша нарсани совға қилишни хоҳлагансан? Сен Исога ҳам совға беришинг мумкин. Биз бошқа одамларга совға берганимизда, Унга совға бериш билан тенг эканлигини Ўзи айтади. Қилган хато ишларинг учун Исодан кечирим сўрасанг, У сенинг совғаларингни қабул қилади.

Тўғри қарор қилишни ўрган
Қоғозга идиш чиз ва унга бир неча томчи атир томиз. Сўнг буни кимгадир совға қил. Шунда у сен Исони қанчалик севишингни билади.

Кимгадир совға беришимиз — Исога бўлган севгимизни кўрсатишнинг яхши усули.

Ибодат
Исо, биз Сени севамиз. Сенга бўлган севгимизни тўғри йўл билан кўрсатишимизга ёрдам бер. Омин.
Қуддусда
Матто 21:1–11, 14–16
Луқо 19:29–40
Исонинг шогирдлари У учун хўтик олиб келишдими ёки улар Устози Қуддусга бориши керак эмас, деб ўйлашдими?
Исо Қуддус ёнидаги қирда эди. Уч йил давомида У деярли бутун дунёни айланиб чиқди. У қаерга борса ҳам, у ерда оломон йиғиларди. Одамлар Худо уларни севиши ҳақида эшитгиси келарди. Касаллар Исо уларга шифо беришини исташар эди. Ёмон ишлар қилганлар эса Исодан кечирим олишни хоҳлашарди. Баъзи одамлар Исони ўзларининг шоҳлари қилишмоқчи бўларди. 
Бироқ Қуддусда ҳамма ҳам Исони ёқтирмас эди. 
Улар, агар Исо шоҳлик қилса, ҳокимиятни қўлдан бериб қўямиз, деб қўрқардилар. Шунинг учун улар Исога хар хил саволлар беришар эди. Аммо Исо қандай қилиб хар доим тўғри жавоб беришни билар эди. Исони ёқтирмаган одамлар Уни қонунбузарликда айбламоқчи бўларди. Лекин Исо хар доим тўғри йўл тутарди. Ва ниҳоят, улар Қуддусга қайтишга қарор қилишди. У ерда Исони кутишмоқчи бўлишди. Улар хар қандай қилиб бўлса ҳам Исодан қутулмоқчи бўлишар эди. 
Исо Ўзининг ҳаётида яқинда ёмон воқеалар содир бўлишини биларди. Шунингдек, У Қуддусга бориш вақти келганини ҳам билар эди. Шунинг учун Исо шаҳардан узоқ бўлмаган жойда тўхтади. Сўнг икки шогирдига деди:
— Қуддус ёнидаги қишлоққа боринглар. У ердан бир хўтик топинглар. Уни ҳали ҳеч ким минмаган. Ўша хўтикни Менга олиб келинглар. Кимдир сиздан уни нима қилишингизни сўраса, «Бу бизнинг Устозимизга керак», деб жавоб беринглар. 
Шундай қилиб, шогирдлар муҳим қарор қабул қилиш керак эди. Улар қишлоққа бориб, хўтикни олиб келиши мумкин эди ёки хўтикни топмадик деб баҳона қилишлар мумкин эди. Шу йўл билан улар Исони Қуддусга боришдан сақлаб қолишар эди. Ахир, шаҳар Исо учун хавфсиз эмас эди. 
Хўш, шогирдлар нима қилишди? Улар қишлоққа боришиб, хўтикни топишди. Хўтикнинг эгасига улар шундай деди:
— У Раббимиз учун керак. 
Шогирдлар хўтикни Исога олиб келишди. Устозлари хўтикнинг устида қулай ўтириши учун унинг устига ўзларининг кўйлакларини тўшашди. 
Исо хўтик устида қирдан тушиб келди. У Қуддус дарвозаси ёнига келди. Одамлар Уни хурсандчилик ҳайқириқлари билан кутиб олишар эди:
— Тасанно! Исо — бизнинг Шоҳимиз!
Улар кийимларини йўлга ёйиб қўйишган, палма шоҳларини хилпиратишар эди. 
Халқнинг хурсандчилигини кўриб, Исо ҳам хурсанд бўлди. Шогирдлар Унга хўтикни олиб келишганидан ҳам Исо мамнун эди. Исо шаҳарга кириб келди. Сўнг у ерда У одамларни шифолай бошлади. Шовқиннинг орасида Исо болаларнинг овозини ҳам эшитар эди. 
Аммо тўсатдан Исонинг юзи ғамгин тус олди. У Уни ёқтирмаган тафсирчиларни кўрди. Яқинда улар билан юзма-юз келишини биларди. Лекин бу бир томондан яхши эди. Чунки Исо шунинг учун бу ерга келган эди. 

Эслайлик
Исо қайси шаҳар ёнида эди?
У Ўз шогирдларидан нимани сўради?
Шогирдлар тўғри қарор қилдими ёки йўқми?
Халқ Исони қандай кутиб олди?
Нима учун Исо ғамгин бўлди?

Ўз қароринг ҳақида ўйлаб кўр
Бирор марта ўзинг нима учунлигини тушунмаган ишларни бажарганмисан? Қандай қилиб тўғри ёки нотўғри иш қилаётганингни биласан? (Тўғри иш: яхши ишлар қилиш, имонингни кўрсатиш, ота-онангга қулоқ солиш ва ҳоказо)

Тўғри қарор қилишни ўрган
Ўзингни Исонинг шогирдларидан бири деб тасаввур қил. Сен хўтик топиб келишинг, палма япроқларини ҳилпиратишинг керак.Ўзингни Исони ёқтирмайдиган тафсирчилар Қуддус шаҳрига боришни хоҳлаганини тушунмагандек қилиб кўрсат. 

Биз Худонинг амрларини нима учун кераклигини тушунмасак ҳам бажаришимиз керак. 

Ибодат
Худойим, биз хар доим тўғри йўлда туришни хоҳлаймиз. Исо Масиҳ номи билан сўраймиз: бизга ёрдам бер. Омин. 
Фақат икки чақа
Луқо 21:1–4
Камбағал аёл пулларини Худонинг ишлари учун бердими ёки у пулларини ўзига олиб қолдими?
Исо маъбадда туриб, у ерга келаётган одамларни кузатарди. Уларнинг орасида ёшлар ҳам, кексалар ҳам бор эди. Шунингдек, бармоқларига қимматбаҳо узук тақиб олган бадавлат одамлар ҳам келар эди. Ҳеч қандай безак тақмаган камбағаллар ҳам келарди. Аммо маъбадга келадиган ҳамма Худони улуғларди. 
Келадиган одамлар Худога қурбонлик ҳам келтирарди. Ўз пулларининг бир қисмини олиб келишарди. Маъбадда пул ташлайдиган идиш турарди. 
Ўша куни Исо шогирдлари билан маъбадда эди. Бир нечта бойлар пул солинадиган идишнинг ёнига келишди. Чўнтакларидан пул олиб идишга солишди. Бироқ чўнтакларида яна пул қолган эди. 
Балки пул ташлашдан олдин, улар одамлар эътибор қилишини исташгандир. Фақат шундан сўнг бойлар пулларини ташлашган: бир, икки, уч, тўрт, беш, олти, етти, саккиз, тўққиз, ўн! Бундай назрларни кўрган одамлар балки жилмайишгандир. Бойлар ҳам жилмайишган. Уларда яна пул қолганди. 
Шунинг учун бундай назр уларга қийин эмасди. 
Кейин маъбадга камбағал аёл кириб келди. У эски кийимлар кийиб олганди. Буни Исо ва Унинг шогирдлари кўриб туришган эди. Аёл чўнтагидан пул чиқарди, кейин уларни санади: бир, икки. Унда фақат икки чақа бор эди. 
Шундай қилиб, аёл муҳим қарор қабул қилиши керак эди. У икки чақани идишга ташлаши мумкин эди. Сўнг Худонинг ғамхўрлигига умид қиларди. Ёки у пулини ўзига қолдириб, кейинчалик ўзи учун ишлатиши мукин эди. 
Аёл шундай йўл тутди: у қурбонлик идиши ёнига борди. Бойларга ўхшаб атрофга қарамади. Аёл кимдир унга қарашини кутмасдан, пулни идишга ташлади. 
Лекин битта одам унга қараб турганди. Бу Исо эди! У шогирдларига бу аёл нимани қурбон қилганини айтиб берди. Аёлнинг берган пули, бойлар берган пулдан ҳам қадрлироқ эканини айтди.
Шогирдлари Исонинг айтган гапларидан ҳайрон бўлишди. Исо уларга тушунтирди. Бойлар пулларининг кичик қисмини беришди. Камбағал аёл эса Худони жуда севарди. Шунинг учун ҳамма пулини берди. Унинг пулини ҳамма бергандан ҳам кўпроқ ҳисобланади. 
Худо бу аёлдан мамнун бўлди. Чунки у Худонинг ишлари учун ҳамма пулини қурбонликка берди. Албатта, Худо унга ғамхўрлик қилади. Аёл ҳам мамнун эди. Чунки унинг пули Худонинг ишига бағишланган эди. Албатта, аёл тўғри иш қилганини биларди. Бундан ўзини бахтиёр сезарди.

Эслайлик
Маъбадга идиш нима учун қўйилган эди?
Бойлар идишга пул ташлаганда, нима учун жилмайишарди?
Камбағал аёл икки чақасини назр қилиб бергандан сўнг, ўзига нима қолди?
Камбағал аёл тўғри қарор қилдими ёки йўқми?
Нима учун унинг назри бойларникидан кўпроқ ҳисобланади?

Ўз қароринг ҳақида ўйлаб кўр
Ўзингнинг пулларингга нима олишни истардинг? Биринчи навбатда пулларингни Худонинг ишига назр қилиб беришингга аминмисан? Худога пулдан бошқа қандай назрлар бера оласан?

Тўғри қарор қилишни ўрган
Қандай қилиб пул топиш мумкинлиги ҳақида ўйлаб кўр. Кейин ҳамма пулингни Худонинг ишларига беришни қарор қил. Масалан, жамоатга, миссионерликка, ҳайрия ишларига ва ҳоказо. Бундан кейин ўзингни қандай ҳис қиласан?

Биз Худонинг ишларига бирор нарсамизни қурбон қилсак, У жуда ҳам мамнун бўлади. 

Ибодат
Худойим, биз кўп нарсани қурбон қилишимизга ёрдам бер. Чунки Сен бизга жуда кўп нарсалар берасан. Исо Масиҳ номи билан сўрайман. Омин. 
Ким хизматкор?
Луқо 22:7–13
Юҳанно 13:1–17
Исо одамларга хизмат қилармиди ёки У одамлар Унга хизмат қилишини сўрардими?
Ҳафта давомида Исо маъбадда, Қуддус кўчаларида таълим бериб юрди. Баъзи одамлар, Исо бизнинг шоҳимиз бўлса эди, деб истардилар. Лекин ҳокимият тепасида турганларнинг кўпчилиги Исони ёқтирмас эди. Улар Исодан қандай қилиб қутулиш режасини тузарди. 
Бир куни шогирдлари Бутрус ва Юҳаннодан тепадаги қаватдан хона тайёрлашини сўради. У ерда шогирдларига махсус тушлик ва егулик тайёрламоқчи эди. Бу тушлик уларга Мусо ва Худо халқининг Мисрдан чиққанини эслатиш учун эди. Бу вақтда ҳамма суҳбатлашади ва Мусо ҳақида ҳикоялар айтишади. Кечқурун шогирдлар хонада тўпланишди. Улар жуда оч қолган эдилар. Шунинг учун биринчи овқат ейишга тушишди. Улар овқатланаётганларида, Исо оёқ ювиш учун таёрлаган идишга ва тоза сочиққа қараётган эди. 
Ўша вақтлари одамлар сандал оёқ кийимларини кийиб юришарди. Шунинг учун чангли кўчаларда юрганда, уларнинг оёқлари кир бўларди. 
Оёқларни ювиб қўйиш хизматкорнинг иши бўлган. Устоз ва бошқарувчиларнинг эмас. Исо буни биларди. 
Шундай қилиб, Исо муҳим қарор қабул қилиши керак эди. У шогирдларининг оёқларини ювиб, бошқаларга қандай хизмат қилиш кераклигини кўрсатиши мумкин эди. Шогирдлар буни тушуниши керак эди. Исо уларга хизмат қилишга келган. Шунингдек, улар ҳам бир-бирларига хизмат қилишини хоҳлайди. Ёки Исо шогирдлар бир-бирларига хизмат қилишларини буюриши мумкин эди. Яна У шогирдлари одамларга хизмат қилишларини ва меҳрибон бўлишини айтиб бериши мумкин эди. 
Хўш, Исо нима қилди? У устки кийимини ва оёқ кийимини ечди. Идишни тоза сувга тўлдирди. Олдини катта сочиқ билан ўради. Исо шогирдларидан бирининг олдида чўккалаб, унинг оёғини ювди. У ҳамма шогирдларининг оёқларини бирма-бир ювиб чиқди. 
Исо Бутруснинг олдига келди. Шунда Бутрус Унга деди:
— Йўқ! Сен бундай паст ишни қилмаслигинг керак. 
Бу иш Исо учун қандай аҳамиятга эга эканлиги ҳақида Бутрус ўйламади. Ахир, у фақатгина Исонинг шогирди эди, холос. 
Лекин Исо шогирдига деди:
— Агар сен менинг шогирдим бўлишни истасанг, сенга ёрдамлашишимга ижозат беришинг керак. 
Шунда Бутрус қаршилик қилишни тўхтатди. Исо ҳамма шогирдларининг оёқларини ювди. Устки кийимини кийиб, уларнинг ёнига ўтирди. У шогирдларига деди:
— Сизлар ҳозиргина одамларга хизмат қилиш қандай бўлишини кўрдингиз. Мен сизларнинг хизматкорингиз бўлдим. Сизларга хизмат қилишим шарт бўлгани учун хизмат қилмадим. Буни сизларни севганим учун қилдим. Сизлар ҳам Мендек йўл тутинглар. Бир-бирингизга ва одамларга хизмат қилинглар. 
Худо Исодан мамнун эди. Чунки У одамларга қандай хизмат қилишни кўрсатди. Худо шогирдлари ҳам яқинларига хизмат қилса, ўзларини бахтиёр ҳис қилишларини биларди.

Эслайлик
Нима учун тушлик вақтида шогирдлар махсус овқат ейишди?
Шогирдларига хизмат қилиш учун Исо нима қилди?
Исо тўғри қарор қабул қилдими, йўқми?
Нима учун Бутрус Исо унинг оёқларини ювишини хоҳламади?
Исо шогирдларига хизмат қилиш орқали уларга нимани ўргатди?

Ўз қароринг ҳақида ўйлаб кўр
Мактабда, уйда, жамоатда қандай хизматларни бажарасан? Кимгадир паст ҳисобланган ишда ёрдам берасанми? Бошқаларга хизмат қилсанг, ўзингни кимга солиштирасан?

Тўғри қарор қилишни ўрган
Балки бизнинг оёқларимизга аввалги одамларники сингари, тез чанг юқмас, лекин қўлимиз тез-тез кир бўлиб туради. Оила аъзоларинг навбат билан бир-бирининг қўлига сув қуйишларини илтимос қил. 

Бошқа одамларга хизмат қилиш хар бир одамни бахтиёр қилади. 

Ибодат
Худойим, хар бир қилган ёрдаминг учун миннатдормиз. Қандай қилиб бошқа одамларга яхшироқ хизмат қилишимизга ёрдам беришимиз мумкинлигини кўрсат. Исо Масиҳ номи билан сўрайман. Омин. 
«Уйғонинглар!»
Марк 14:26, 32–42
Исонинг шогирдлари Гетсимания боғида Унга содиқ бўлишдими ёки улар Исо учун ибодат қилиш ўрнига ухлаб қолишдими?
Тушликдан сўнг Исо ва шогирдлари ҳамду сано айтишди. Кейин улар хонадан чиқиб, Гетсимания боғига боришди. Исо у ерда ибодат қилмоқчи эди. У оғир синовларни бошидан кечиришига тўғри келишини биларди. Исо бу ҳақда Худо билан гаплашмоқчи эди. Исо Ўзини энг яхши дўстлари қўллаб туришини хоҳлади. 
Гетсимания боғига кетаётганларида, Исо шогирдларига Уни нима кутаётганини бир неча марта айтди. 
Лекин улар ишонишмади. Ахир, кимдир уларнинг Устозига ёмонлик қилармиди? Шогирдлари бунга ҳеч қачон йўл қўйишмайди. 
Исо шогирдларини боғнинг ёнида қолдирди. Ўзи билан фақат Бутрус, Ёқуб ва Юҳаннони олди. Булар Унинг энг содиқ шогирдлари эди. Исо уларга шундай деди:
— Юрагим ўкинчга тўла. Шу ерда қолинглар. Мен боғнинг ичида ибодат қилаётганимда ухламанглар. 
Шогирдлари уйғоқ туришлари қанчалик муҳим эканлигини билишлари керак эди. Улар Исо учун ибодат қилишлари ҳам муҳим эди. 
Шундай қилиб, шогирдлар муҳим қарор қабул қилишлари керак эди. Улар уйқу билан курашиб, уйғоқ туришлари мумкин эди. Нималар бўлишини билишмаса ҳам, ибодат қилишлари мумкин эди. Ёки улар ўзларининг истагига бўйсуниб, ухлашлари мумкин эди. Бунинг устига, улар яқинда овқатланишди. Вақт ҳам кеч бўлиб қолганди. Ахир, боғда Устозларига қандай ёмон иш бўлиши мумкин? 
Тез орада шогирдлар уйқуга кетишди. Ҳатто учта энг содиқ шогирди ҳам ухлаб қолди. 
Улар ухлашаётганда, Исо Худо билан гаплашарди. У Худодан илтимос қиларди:
— Иложи бўлса, Мени кутаётган азоблардан қутқар. Мен улардан қутулишни истардим, аммо Сен нима буюрсанг, шуни қиламан. 
Исо шогирдларининг олдига икки марта келди. Хар сафар уларни ухлаган ҳолда кўрди. 
— Ухлаяпсизларми? — деб сўради улардан Исо. — Наҳотки ухламай, ибодат қилишга қодир бўлмасангиз?
Исо шогирдларининг олдига учинчи марта келди. Бу сафар улар уйғоқ эди. Тонг отишига эса анча вақт бор эди. Шогирдлар боғда оломон пайдо бўлганини кўришди. Улар Исони излашаётган эди. Эркаклар қўлларида чироқ, ўткир қилич кўтариб олишган эди. Улар шогирдларнинг ёнидан ўтиб кетишди. Шунда уларнинг уйқулари бутунлай очилиб кетди. Бу узун уйқусиз туннинг бошланиши эди. 
Худо мамнун эмас эди. Чунки шогирдлар ухлашди ва ибодат қилишмади. Шогирдлар Исонинг илтимосини бажаришини Худо хоҳларди. Бунга қарамасдан, Исони олиб кетишаётганда ҳам улар билан эди. Албатта, ўша кечада Худо Исо билан ҳам бўлди. 

Эслайлик
Тушликдан сўнг Исонинг шогирдлари қаерга кетишди?
Исо улардан нимани кутаётган эди?
Боғнинг ичига Исо билан ким борди?
Исо учта шогирдидан нимани сўради?
Шогирдлар тўғри қарор қилишдими ёки йўқми?

Ўз қароринг ҳақида ўйлаб кўр
Агар сенга ёрдам керак бўлса, кимдан сўрайсан? Бошқалар сенга суяна оладими? Исо сенинг ёрдамингга суянса, Унинг илтимосини бажара оласанми? 

Тўғри қарор қилишни ўрган
Исога бағишланган ишларингнинг рўйхатини тузишга Худодан ёрдам сўра. Ҳафта давомида уларни бажаришга ҳаракат қил. Балки Исога Уни яхши кўришингни айтишинг мумкин. Балки Унинг дўстлари учун бирор яхшилик қиларсан. Хар куни ухлашга ётишдан олдин, эртага нима қилишинг ҳақида ўйла. 

Исо биздан кутган нарсаларни бажаришда чарчамаслигимиз керак. 

Ибодат
Худойим, Исо бизга айтган нарсаларни бажаришимизга ёрдам бер. Исо Масиҳ номи билан сўрайман. Омин. 
Олов олдида
Луқо 22:54–62
Юҳанно 13:37–38; 18:10–11, 15–18, 25–27
Бутрус ўзини Исонинг дўсти дейишга журъати етдими? Ёки у ўзини Исони танимайдигандек кўрсатдими?
Исонинг шогирдларидан бири Бутрус Уни жуда ҳам яхши кўрарди. У доим диққат билан Исони тингларди. 
Исо ҳам Бутрусни яхши кўрарди. Шунингдек, Бутрус жасур одам эмаслигини ҳам биларди. Ўша махсус тушликдан кейин Исо Бутрусни огоҳлантирган эди:
— Ҳўроз қичқирмасдан олдин сен Мендан уч марта тонасан. 
Бутрус Устозининг гапларидан ҳайратланган эди. У ҳайқириб юборди:
— Йўқ! Мен ҳеч қачон бундай қилмайман!
Бутрус ўзини жасур ҳисобларди. У ўзининг энг яхши Дўстидан ҳеч қачон тонмаслигига ишонарди. 
Гетсимания боғида одамлар пайдо бўлганда, Бутрус ўзини жасур қилиб кўрсатмоқчи бўлди. У қиличини олиб, келганларнинг бирини ўлдирмоқчи бўлди. Аммо Исо ундан кутган нарса бу эмас эди. 
Шогирдлар боғдан кетгандан сўнг, Бутрус Исони изламоқчи бўлди. Шунинг учун у Устозини олиб туришган уйнинг ҳовлисига борди. 
Ҳаво жуда совуқ эди. Ҳовлида олов ёниб турарди. Одамлар олов ёнида исинишаётган эди. Улар бир нималар ҳақида гаплашардилар. 
Тўсатдан хизматкорларнинг бири ундан сўради:
— Сен Исонинг шогирди эмасмисан?
Шундай қилиб, Бутрус муҳим қарор қабул қилиши керак эди. У хизматкорга ва олов олдида йиғилганларга, мен ҳақиқатдан ҳам Исонинг шогирдиман, деб айтиши мумкин эди. Лекин бундай ҳолда уни нохушлик кутарди.
Балки кимдир уни ўлдириши ҳам мумкин. Ёки у, Исони танимайман, дейиши мумкин. Бундай қилса, у хавфсиз бўлади. Ахир, Исо унинг ёлғон гапирганлигини ҳеч қачон билмаслиги мумкин. 
Кейин шундай бўлди: Бутрус қўрқиб кетди. Шунинг учун ёлғон гапирди. У хизматкорга жавоб берди:
— Йўқ, мен Унинг шогирди эмасман.
Бутрус олов ёнида исинаверди. Яна кимдир ундан сўради:
— Сен Исонинг шогирди эмасмисан?
Лекин Бутрус яна жавоб берди:
— Йўқ, мен Унинг шогирди эмасман.
Ундан сўнг яна бир одам сўради:
— Мен сени аниқ Исо билан кўрганман. 
Бутрус учинчи марта жавоб берди:
— Йўқ! Мен Уни умуман кўрмаганман. 
Шу онда хўроз қичқирди. 
Бутрус Исонинг гапларини эслади. Ҳаммаси Устози айтганидек бўлди. Бутрус Исодан уч марта тонди. 
Кейинроқ Исо Бутрусга қараса, у чидай олмайди. Бутрус ўзини ҳеч қачон бундай ёмон ҳис қилмайди. У юзини ёпиб, кўзида ёш билан Исодан узоқроққа кетади. 
Исо ҳам Ўзини ёмон ҳис қиларди. Аммо бир кун келиб, Бутрус билан гаплашишини биларди. Шунда у Исо уни аввалгидек севишини билиб олади. Бутрус ҳақиқатдан ҳам жасур бўлишни ўрганиб олади. 

Эслайлик
Исо Бутрусни хўроз қичқиришидан олдин нима қилишини айтди?
Бутрус Исодан неча марта тонди?
Бутрус тўғри қарор қилдими ёки йўқми?
Бутрус Исодан тонгандан кейин нимани ҳис қилди?
Исо нимани ҳис қилди?

Ўз қароринг ҳақида ўйлаб кўр
Сен ўзингни Исонинг дўсти деганингда, кимдир устингдан кулса, нимани ҳис қиласан? Ҳақиқатни яширмаслигинг учун Исо сенга ёрдам беришини сўрайсанми? 

Тўғри қарор қилишни ўрган
Қоронғу тушганда, чироқни ўчириб, фонар ёқ. Сўнг чироқ ёруғида бармоқларингни қимирлат. Бу худди оловнинг ёнаётганига ўхшайди. Бу олов Бутрус ҳақида эслатади. Унинг қилган ҳатосини такрорлама. 

Биз Исонинг дўсти эканлигимизни одамларга айтишдан қўрқмаслигимиз керак. 

Ибодат
Худойим, камчилигимизга қарамасдан, бизни севганинг учун раҳмат. Биз жасур бўлишимизга ва Сенинг дўстинг эканлигимизни тан олишимизга ёрдам бер. Исо Масиҳ номи билан сўрайман. Омин. 
«У Худонинг Ўғли!»
Матто 27:22–66
Луқо 23:44–49
Юҳанно 19:1–30
Римлик юзбоши Исо Худонинг Ўғли эканлигини текшириб кўрдими ёки у Исони оддий одам деб ҳисобладими?
Римлик юзбоши Исо ҳеч қандай жиноят қилмаганини биларди. Лекин у оломоннинг «Уни хочга михла!» деган ҳайқириғини эшитарди.
Одамлар Исо Худонинг Ўғли эканлигига ишонмасди. Шунинг учун Уни хочга михлашни исташарди. Агар Исони озод қилиб юборса, ташвишлар бошланишини ҳоким биларди. Шунинг учун Исони римлик аскарларга бериб юборди. 
Улар Исога жуда шафқатсиз муносабатда эди. Унинг устидан кулиб, Уни уришарди. Кейин улар Исонинг бошига тиканли тож кийдиришди. Ундан сўнг тоғнинг олдидаги тепаликка чиқаришди. У ерда улар Исони хочга михлашди. 
Исо аскарларга буни қилишларига йўл қўйиб берди. У хочга михланишини биларди. Чунки бу Худонинг режаси эди. Худонинг Ўғли одамларнинг гуноҳи учун хочда михланиши керак эди. 
Римлик аскарлар Исонинг устидан кулишни давом эттирардилар. Улар Исони «Яҳудийларнинг Шоҳи» дейишарди. Унинг кийимини ким олиши учун қуръа ташлашди. 
Хоч олдида Исонинг онаси — Марям ва бир нечта аёллар турардилар. Шогирдларидан бири Юҳанно ҳам ўша ерда эди. Хочда азоб чекаётган Исони кўриб, улар қийналишарди. 
Тўсатдан ҳамма жой қоронғу бўлиб кетди. Исо Ўзини ёлғиз ҳис қилиб, Худога мурожаат қилди. У чанқоқдан ва оғриқдан азоб чекарди. 
Кечга яқин Исо баланд овозда ҳайқирди:
— Бажо бўлди!
Исо жон берганда, ер қимирлаб кетди. Бу қимирлаш одамларни қўрқитиб юборди. 
Римлик юзбоши кун бўйи Исони кузатиб турди. У Исонинг кимлигини билмасди. 
Лекин кўз олдида ажойиб нарса содир бўлаётганини ишонч билан айта оларди. 
Шундай қилиб, римлик юзбоши муҳим қарор қабул қилиши керак эди. У ҳақиқатдан ҳам Исо Худонинг Ўғли эканлигига ишониши ҳамда буни барчага айтиб бериши мумкин эди. Ёки барча кўрганларини унутиши мумкин эди. Кун анча кеч бўлиб қолганди. У эртага ҳамма кўрганларини ўйлаб кўришга қарор қилиши мумкин эди. 
Римлик юзбоши нима қилди? У бошини кўтариб, хочга қаради. Сўнг деди:
— Ҳақиқатдан ҳам Исо Худонинг Ўғли экан! 
Аритамейлик Юсуф деган жуда меҳрибон одам бор эди. У Исонинг жасадини хочдан ечиб олди. Уни боғдаги ғорга олиб борди. Ғорнинг оғзини катта тош билан ёпиб қўйди. Кейин аскарлар келишди. Улар Исонинг танасини ҳеч ким ўғирлаб кетмаслиги учун ғорни қўриқлашлари керак эди. 
Балки римлик юзбоши содир бўлганлардан қайғургандир. Худо ҳам қайғурди. Аммо Исо ғорда узоқ ётмаслигини Худо биларди! Юзбоши Кимга ишонишини Худо биларди. У Худонинг Ўғлига ишонарди. Худо юзбошидан мамнун эди. 

Эслайлик
Нима учун одамлар Исони ўлдиришни талаб қиларди?
Кундузи қандай ҳодисалар рўй берди?
Римлик юзбоши Исо ҳақида нима деди?
У тўғри қарор қилдими ёки йўқми?

Ўз қароринг ҳақида ўйлаб кўр
Худо Ўзининг Ўғли Исога ҳамма ишонишини хоҳлайди. Исо Худонинг Ўғли эканлиги ҳақида қандай билгансан? Исо сен учун ўлганига ишонасанми? 

Тўғри қарор қилишни ўрган
Хочга михланган одамларнинг расмини чиз. Уларнинг ҳисларини кўрсатишга ҳаракат қил. Сўнг уларнинг олдида ўзингнинг расмингни чиз. Ўзингнинг ҳисларингни ҳам тасвирлаб беришга ҳаракат қил. Ўша куни Исога айтишинг мумкин бўлган нарсаларни кимгадир айтиб бер. 

Ҳаётингдаги энг тўғри қарор — бу Исо Худонинг Ўғли эканлигига ишонишдир.

Ибодат
Худойим, Сенинг Ўғлинг Исога ишона олишимиз учун раҳмат. Исо Масиҳ номи билан. Омин. 
Тонг саҳарда
Матто 28:1–10
Луқо 24:9–10
Марям ва унинг дугонаси Исонинг шогирдларига фариштанинг гапларини айтишдими? Ёки улар уйларига кетишдими?
Якшанба куни Исонинг шогирдлари ва ёрдамчилари қайғуга ботиб ўтиришарди. Исо билан тушлик қилган пайшанба кунидан сўнг кўп вақт ўтгандек туюларди. Исо уларга муҳтож бўлган пайтда, Уни ташлаб кетишганини тушунишарди. Жума куни Исо хочга михланганди. Ҳозир улар ўзларини ёлғиз ҳис қилишиб, қўрқишарди. 
Ўша куни Исонинг дўсти Марям саҳарда уйғонди. У шошилиб кийинди. Саватга хушбўй тутатқилар солди.
Кейин у секин қоронғу кўчага чиқди. Уни дугоналари кутишарди. Улар билан бирга Марям Қуддус дарвозаларидан чиқди. Аёллар Исо ётган ғорга йўл олишди. Улар Исонинг танасига хушбўй мой суртишмоқчи эди. 
Йўлда аёллар ғорнинг оғзидаги тошни қандай олишни ўйлашарди. Лекин бу муаммони ечишга кўп вақт кетмади. 
Тўсатдан ер қимирлаб, қанотларнинг шовқини эшитилди. Шу онда фаришта пайдо бўлди. У ғорнинг эшигидаги тошни сурди. Сўнг унинг устига ўтирди. Қўриқчилар жуда қўрқиб кетишди. Улар йиқилиб, худди ўликдек ётишарди. 
Марям ва дугоналари ҳам қўрқиб кетишди. Лекин фаришта уларга далда берди:
— Қўрқманглар. Биламан, сизлар Исони излаяпсизлар. Охирги марта Уни ўлганда кўрган эдингиз. Лекин энди У, сизларга айтганидек, тирик. Қаранглар, У ғорда эмаслигига амин бўлинглар. Кейин бориб шогирдларига Унинг тирилганини айтинглар. Улар Жалилага боришсин. У ерда Устозини кўришади. 
Марям ва дугоналари буни айтиш учун югуриб кетишди. Кейин бирдан тўхтаб қолишди. Ахир, ким ҳам уларнинг гапларига ишонарди. 
Шундай қилиб, аёллар муҳим қарор қабул қилиши керак эди. Улар шогирдларга фариштанинг гапларини айтиши мумкин эди. 
Ёки шогирдлар уларга ишонишмайди, деб уйга кетишлари мумкин эди. 
Аёллар нима қилди? Улар фақатгина бир дақиқага тўхташди. Шу пайтда уларнинг олдида Исо пайдо бўлди. У аёлларга деди:
— Қўрқманглар! Боринглар, бошқалар билан Жалилада учрашишимиз ҳақида айтинглар. 
Энди аёллар тезроқ югуришарди. Улар Бутрус ва бошқа шогирдларга ҳақиқатни айтиб беришди. Исо тирик! Улар Исо билан Жалилада учрашишади. 
Исо тириклиги учун Худо жуда хурсанд эди. Худо аёллардан ҳам мамнун бўлди.

Эслайлик
Аёллар қачон боққа қайтиб келишди?
Фаришта уларга нима деди?
Аёллар тўғри қарор қилишдими ёки йўқми?
Исонинг шогирдларига аёллар нима дейишди?

Ўз қароринг ҳақида ўйлаб кўр
Қачондир шунчалик яхшилигидан, ҳатто унга ишониб бўлмайдиган хабар эшитганмисан? Ўзинг кимгадир шундай хабар айтганимисан? Энг яхши хабар — бу Исонинг тирилгани! Бирор одамга буни айтишни хоҳлармидинг? 

Тўғри қарор қилишни ўрган
Тонг отиши билан уйғониб, Худони улуғлашга қарор қил. Илиқ ҳаво бўлса, яқинларинг билан уйдан чиқ. Сўнг Худони улуғлаб, ибодат қилинглар. 

Одамларга етказадиган энг яхши хабар — бу Исонинг қайта тирилгани.

Ибодат
Худойим, Исо тирик! Буни билганимиздан жуда хурсандмиз. Биз буни ҳамма эшитишини истаймиз. Исо Масиҳ номи билан сўраймиз. Омин. 
«Мен кўришим керак»
Юҳанно 20:19–31
Шогирдлар Тўмага Исонинг тириклигини айтишганда у ишондими ёки унинг ўзи ишонч ҳосил қилмоқчи эдими?
Ҳақиқатдан ҳам Исо тирикми? Исо шогирдлари бунга ишонишларини хоҳларди. Шунинг учун Исо тирилган куни уларнинг ёнига келди. 
Унинг шогирдлари кичкина хонада йиғилишганди. Хонанинг эшигини қулфлаб олишган эдилар. Улар Исони хочга михлаганлардан қўрқишарди. Тўсатдан Исо уларнинг олдида пайдо бўлди. Эшикни ҳеч ким очмаган эди. Исо шогирдларига деди:
— Сизларга тинчлик бўлсин.
Шогирдлари Уни кўриб жуда хурсанд бўлишди. Бу ҳақиқат эди! Ҳа, Исо тирик! 
Исо пайдо бўлган хонада Тўма исмли шогирди йўқ эди.
Шогирдлар унга қувончли хабарни айтишди:
— Биз Исони кўрдик!
Улар Исо ёнларига келганини ва ҳамма гапларини айтишди. 
Шундай қилиб, Тўма муҳим қарор қабул қилиши керак эди. У дўстларига ишониб, Исонинг тириклигига хурсанд бўлиши мумкин эди. Ёки Исони кўрмагани учун уларга ишонмаслиги мумкин эди. Ахир ўзидаги шубҳани енгиш қийин эди. 
Тўма шундай қилди: У шундай деди:
— Мен Исони кўзларим билан кўрмагунимча, Унинг тириклигига ишонмайман.
Бир ҳафтадан сўнг шогирдлар яна ўша хонада йиғилишди. Бу сафар Тўма улар билан бирга эди. Эшиклар қулф бўлса ҳам Исо яна пайдо бўлди. У яна бир бор деди:
— Сизларга тинчлик бўлсин. 
Исо Тўмани ёнига чақирди. Унга нафақат Ўзини кўришга, балки Унга тегишга ҳам ижозат берди. Энди Тўма ҳақиқатдан ҳам Исо тириклигига ишонди. 
Худо хафа эди. Чунки Тўма кўзи билан кўрмагунча, Исонинг тириклигига ишонмади. 
Худо Тўмани яхши кўрарди. Охир-оқибат Тўма шубҳасидан халос бўлганидан хурсанд бўлди. 

Эслайлик
Исо шогирдларининг ёнига биринчи марта келганда, уларнинг орасида ким йўқ эди?
Нима учун Тўма Исонинг тириклигига ишонмади?
Тўма тўғри қарор қилдими ёки йўқми?
Тўма шубҳаларини енгишига Исо қандай ёрдам берди?

Ўз қароринг ҳақида ўйлаб кўр
Ҳозирги кунда ҳеч ким Исони кўролмайди. Ўйлаб кўр ва Исонинг тириклигига ишонишингнинг сабаби нимада эканини айт. (Муқаддас Китобдан ҳикоялар, ибодат ва ҳоказо.) 

Тўғри қарор қилишни ўрган
Очиқ ойна олдига тур ва шамол эсяптими ёки йўқми — кўр. Бугун сокин кунми ёки шамол бўляптими? Шамолни кўзинг билан кўра оласанми? Шамол эсаётганини қандай биласан? Шамол эсишига ишонмаслигингни тасаввур қил. Яқинларингдан унга ишонишингга ёрдам беришларини сўра. Сўнг бир-бирларингга Исо тириклигига ишонишга ёрдам беринглар. 

Биз Худонинг Ўғли Исо тириклигига ишонсак, У хурсанд бўлади.

Ибодат
Худойим, Сенинг Каломинг Исонинг тириклигини айтгани учун раҳмат. Бизнинг имонимизни мустаҳкамлаётганинг учун миннатдормиз. Омин. 
«Менинг қўзиларимни боқ»
Юҳанно 21:1–17
Бутрус Исога, Сизни яхши кўраман, деб айтдими ёки у жим турдими?
Исо тирилгандан сўнг, шогирдлар нима қилишни билмай қолдилар. Бир куни Бутрус дўстларига балиқ тутишга кетаётганини айтди. Улар ҳам бирга боришларини айтди. Балки Исонинг шогирдлари яна балиқ овловчилари бўлишмоқчи бўлгандир. Шунинг учун улар қайиқ ва тўрларини олишди. Сўнг аввалгидек дарёга чиқишди. Тўрларини сувга ташлашди. 
Кечаси балиқ кўпроқ тутилади. Бу кеча шогирдлар бирорта ҳам балиқ тутишолмади. 
Эрталаб улар қирғоқда бир одамни кўриб қолишди. Уни танимадилар. Нотаниш одам баланд овозда уларга мурожаат қилди:
— Балиқ тутдингларми ёки йўқми?
Шогирдлар жавоб беришди:
— Йўқ! Биз ҳеч нарса тутмадик. 
Шунда қирғоқдаги одам деди:
— Тўрларингизни яна бир марта ташланглар. Уни ўнг томондан чиқаринглар. Сизлар кўп балиқ тутасизлар.
Шогирдлар У айтганидек қилишди. Тутилган балиқ жуда кўп эди. Улар тўрни зўрға кўтаришди. Шунда Юҳанно Бутрусга деди:
— Бу — Исо!
Бутрус бошини кўтариб қаради. Ҳақиқатдан ҳам бу Исо эди! Бутрус хурсандлигидан сувга сакраб, Исонинг олдига сузиб борди. Қолган шогирдлар қайиқда унинг орқасидан борди. 
Исо сузиб келаётган Бутрусни кўрди. Сўнг Бутрус Ундан уч марта тонган кечани эслади. Энди Бутрусга бошқа имконият бермоқчи эди. Бутрус Исога уч марта яхши кўришини айтиши керак эди. 
Улар қирғоқда нонушта қилишди. Кейин Исо яна Бутрус билан суҳбатлашди. У Бутрусга уч марта савол берди. У саволга уч марта жавоб берди. 
— Бутрус, сен мени яхши кўрасанми?— сўради Исо.
Шундай қилиб, Бутрус муҳим қарор қабул қилиши керак эди. У Исога Уни жуда яхши кўришини айтиши мумкин эди. У буни дўстларининг ёнида қилиши мумкин эди. Ёки у жавоб бермаслиги мумкин эди. Балки Исо унга ишонмас. Ахир, қандай қилиб Ундан тонган шогирдни кечириш мумкин?
Бутрус шундай жавоб берди:
— Ҳа, Раббим, мен Сизни яхши кўришимни биласиз. 
Шунда Исо деди:
— Менинг қўзиларимни боқ.
Қўзилар ҳақида гапирганда, Исо одамларни назарда тутган эди. Исо Бутрусга одамларга доим хушхабар айтишни буюрди. 
Сўнг Исо иккинчи марта сўради:
— Бутрус, сен Мени яхши кўрасанми?
Бутрус яна жавоб берди:
— Ҳа, Раббим, мен Сизни яхши кўришимни биласиз. 
Исо қайтарди:
— Менинг қўзиларимни боқ. 
Исо учинчи марта сўради:
— Ҳақиқатдан ҳам Мени яхши кўрасанми?
Бутрус учинчи марта ҳам жавоб берди:
— Раббим, Сиз ҳамма нарсани биласиз. Мен Сизни яхши кўришимни ҳам биласиз. 
Бутрус яна Исонинг буйруғини эшитди:
— Менинг қўзиларимни боқ.
Бутрус жуда хурсанд бўлди. Исо уни яхши кўришини яна бир бор билди. Исо ҳам Бутрус Уни яхши кўришини исташини ҳам билди. Бутрус Исонинг шогирди бўлиб қолишини У истайди. 

Эслайлик
Исо шогирдларига балиқ тутишга қандай ёрдам берди?
Қирғоққа ким сузиб борди?
Исо Бутрусдан нимани сўради?
Бутрус нима деб жавоб берди?
Бутрус тўғри қарор қилдими ёки йўқми?

Ўз қароринг ҳақида ўйлаб кўр
Сен хафа қилган одам сени кечирганми? У сени аввалгидек яхши кўришини билганингда, нимани ҳис қилдинг? Нотўғри иш қилганингда Исо сени яхши кўрадими? Исога яхши кўришингни айтасанми? 

Тўғри қарор қилишни ўрган
Исога севгингни кўрсатиш учун ҳамду сано айт. Унга янги ҳамду сано айтишинг мумкин. Балки унда шундай сўзлар бўлиши мумкин: «Исо Сени севаман, ҳа, Сени севаман». Агар ёлғиз айтишни хоҳламасанг, бирортаси билан айтишинг мумкин. Масалан, шундай: «Исо мени севади».

Агар Исони севсак, буни Унга айтишимиз керак!

Ибодат
Мени севганинг учун раҳмат, Исо. Сен мен ҳақимда ҳамма нарсани биласан. Худди Бутрусни севгандек, мени ҳам севасан. Мен ҳам Сени севаман. Омин. 
Хар бир одам тушуниши мумкин!
Матто 28:16–20
Ҳаворийлар 1–2
Бутрус оломонга Исо ҳақида айтишга ўзида жасурлик топдими ёки у буни бошқа одам қилишини кутдими?
Исо Осмондаги Отасининг ёнига қайтадиган вақт келганди. Кетишдан олдин У шогирдлари билан доим бирга бўлиши ҳақида айтди. Кейин Исо уларга буюрди:
— Қуддусда бўлинглар. Худо сизларга Муқаддас Руҳни юборади. У сизларга жасурлик ато қилади. Шунингдек, ҳамма жойда Мен ҳақимда гапиришингизларга ёрдам беради. 
Шу сўзлардан сўнг Исо осмонга кўтарилди. Шогирдлар Уни бошқа кўришмади. 
Шундан сўнг шогирдлар Муқаддас Руҳни кутишди. У Исони севган одамлар билан учрашишди, бирга ибодат қилишди. 
Бир куни эрталаб улар шамолнинг товушига ўхшаш товуш эшитишди. Кичкина оловчалар бошлари устида пайдо бўлди. Лекин бу олов уларни куйдирмас эди. Сўнг улар хар хил тилларда гапириша бошлашди. Ўша куни шаҳарга хар хил тилда гапирадиган одамлар келганди. Уларнинг ҳаммаси шогирдлар нима ҳақида гапираётганини тушуниши мумкин эди. 
Бутрус оломонга қаради. Исо ҳақида айтиш учун қулай вақт. 
Шундай қилиб, Бутрус муҳим қарор қабул қилиши керак эди. У жасур бўлиб, одамларга хушхабар айтишни бошлаши мумкин эди. Ахир, Исо унга, одамларга Мен ҳақимда айтасан, деб буюрган. Шунинг учун у ҳозир одамларга Исо ҳақида айтиш тўғри эканлигини биларди. Ёки у Исони танимагандек туриши мумкин эди. Ёки бўлмаса, бошқа биров бошлашини кутиши мумкин эди. 
Хўш, Бутрус нима қилди? У оломонга қараб, баланд овозда гапира бошлади. Худонинг Муқаддас Руҳи унга куч берди.
Бутрус одамларга Исо ҳақида ҳамма нарсани айтди. Сўнг Унинг тирилгани ҳақида айтиб берди. Барча эшитаётганларга деди:
— Ҳамма гуноҳларингиз учун тавба қилинглар. Исо сизларни кечиради. 
Тахминан уч мингта одам тавба қилди. 
Бутрус ўзида жасорат топганидан Худо хурсанд бўлди. Шунингдек, у одамларга Исо ҳақида айтганидан ҳам мамнун эди. 

Эслайлик
Исо осмонга кўтарилишидан олдин шогирдларига қандай амр берди?
Муқаддас Руҳ унинг устига тушганда, Бутрус нима қилди?
Бутрус тўғри қарор қилдими ёки йўқми?

Ўз қароринг ҳақида ўйлаб кўр
Сенга Исо ҳақида айтган бир нечта одамларни айта оласанми? Сен Исо ҳақида кимга айта оласан? Ким сенга керакли сўзларни топиб беради?

Тўғри қарор қилишни ўрган
Бирор чиройли расм чиз. Сўнг унга «Исо сени севади!» деб ёзиб қўй. Хоҳласанг, ҳарфларни хар хил ранг билан бўя. Балки худди шу сўзларни бошқа тилда ёза оларсан. Буни шу тилни тушунадиган одамга совға қил. 

Биз одамларга Исо уларни севиши ҳақида айтишимиз керак. 

Ибодат
Худойим, одамларга Сенинг Ўғлинг Исо ҳақида айтишимизга ёрдам бер. Исо Масиҳ номи билан сўрайман. Омин. 
Дамашқнинг йўлида
Ҳаворийлар 9:1–22
Павлус ёмон ишлар қилишни тўхтатдими ёки у аввалгидек яшашда давом этдими?
Павлус Худонинг қонунлари ҳақида яхши биларди. Лекин у Исони билмасди. Павлус У ҳақда эшитганди. Аммо Исо Худонинг Ўғли эканлигига ишонмасди. Шунинг учун Уни севиш мумкинлиги ҳақида ўйламас эди.
Павлус ҳамма жойда Исога ишонганларни изларди. Уларни топгач, қамоққа ташлар эди. У, тўғри йўл тутяпман, деб ўйларди.
Бир куни Павлус Дамашққа кетаётган эди. У ерда Исога ишонганларни изламоқчи эди. Тўсатдан уни осмондан тушаётган ёруғ нур қоплади. Павлус ерга йиқилди. Шунда қандайдир овоз эшитди:
— Павлус, нима учун Мени таъқиб қиляпсан?
— Сен Кимсан?— деб сўради Павлус.
— Мен Исоман. Сен қувғин қилаётган Исоман. 
Исо осмонга кўтарилган. У ҳақиқатдан ҳам Худонинг Ўғли ва Павлус буни билишини истарди. Худо Исони севганларни қувғин қилган одам, Исони қуваётганини Павлус билишини хоҳларди. 
Павлус ердан турди. Сўнг у ҳеч нарсани кўрмаётганини сезди. Шунда ҳамроҳлари уни шаҳарга олиб боришди. 
Уч кун давомида Павлус тўғри йўлдаги уйда турди. У аввалгидек ҳеч нимани кўрмасди. Лекин у ибодат қилиши мумкин эди. Павлус ибодат қилди!
Тез орада Павлуснинг олдига Исони севган одам келди. У деди:
— Исо мени сенинг ёнингга юборди. У сенинг кўзларингни очишни хоҳлайди. 
Нотаниш одам Павлусга қўлини тегизди. У яна кўра бошлади. 
Шундай қилиб, Павлус муҳим қарор қабул қилиши керак эди. У Исо Худонинг Ўғли эканлигига ишониши мумкин эди. Ёмонлик қилишни тўхтатиши мумкин эди. Ёки у Исо Худонинг Ўғли эканлигига ишонмасликни давом эттириши мумкин эди. 
Хўш, Павлус нима қилди? У Исонинг ёрдамчиси бўлишга қарор қилди! У Дамашқда бир неча кун бўлди. У ерда Исонинг дўстлари билан суҳбатлашди. Сўнг ўзи ҳам Исо Худонинг Ўғли эканлиги ҳақида айта бошлади. 
Павлуснинг ўзгаргани одамларни ҳайрон қолдирарди. Энди у Исонинг дўстларини қамамас эди. У одамларга Исога ишониш ва Уни севиш кераклигини айтарди. 
Павлус ёмонлик қилишни тўхтатгандан Худо хурсанд эди. Павлус ҳам, ниҳоят, Исони таниганидан жуда хурсанд эди. 

Эслайлик
Павлус Исони севганларни нима қиларди?
Осмондан кимнинг овози эшитилди?
Павлуснинг кўзларига нима қилди?
Павлус тўғри қарор қилдими ёки йўқми?
Павлус қолган умрини қандай ўтказишга қарор қилди?

Ўз қароринг ҳақида ўйлаб кўр
Бирор одам ҳақида фикрингни ўзгартиришга тўғри келганми? Сени бунга нима мажбур қилган? Одамларни яхши фарқлайсанми? Қандай қилиб Исони яхши билиб олишинг мумкин? 

Тўғри қарор қилишни ўрган
Кўзингни юмиб, ўзингни Павлус деб тасаввур қил. Бирортасидан, мени кимсасиз жойга олиб бориб қўйинг, деб илтимос қил. Сўнг Исодан ўзинг қандай ёмон ишлар қилганингни кўрсатишини илтимос қил. Исодан уларни бошқа қайтармаслигингга ёрдам беришини сўра.

Ёмон ишларни қилмаслик орқали Исони яхши кўришимизни кўрсатишимиз мумкин. 

Ибодат
Худойим, яхши ишларни ёмон ишлардан фарқ қилишимизга ёрдам бераётганинг учун раҳмат. Доим тўғри йўл тутишимизга ёрдам бер. Исо Масиҳ номи билан сўрайман. Омин. 
Қувончли қабул
Ҳаворийлар 16:6–15
Лидия Худонинг хизматчиларига ёрдам бердими ёки у ўз ишларини бажаравердими?
Павлус Исонинг Ким эканлигини билди. Шундан сўнг у дунё бўйлаб саёҳат қилишни бошлади. У одамларга Исо ҳақида айтишни истар эди. 
Бир куни кечаси Павлус ажойиб туш кўрди. Тушида македониялик одамга ёрдам керак эди. У Павлусдан Македонияга келишни сўраётганди. Шунинг учун у эртаси куни Македонияга жўнади. У билан бирга Исонинг Сила, Тимўтий ва Луқо деган бир нечта дўстлари бор эди. Эртаси куни улар катта шаҳарга келишди. 
Ўша шаҳарнинг ёнидан дарё оқиб ўтарди. Шанба куни Павлус дўстлари билан дарё бўйига боришди. 
У ерда Худонинг халқидан бирор одамни кўришга умид қилишарди. 
Қирғоқда бир нечта аёлларни кўришди. Кейин уларнинг ёнига ўтиришди. Павлус уларга Исо ҳақида айта бошлади. Павлус Худонинг Ўғли Исо уларни севишини айтди. 
Аёллардан бирининг исми Лидия эди. У тўн тикиб сотарди. Лидия Худони жуда севарди. Лекин Исо ҳақида ҳеч нарса билмас эди. Худо Лидияга эшитган нарсаларига ишонишига ёрдам берди. Энди у Исо Худонинг Ўғли эканлигини биларди.
Лидия сувга чўмдирилиб имонга келишни хоҳлади. У Исога ишонганлигини одамлар билишини истар эди. Тез орада Унинг бутун оиласи сувга чўмдирилди. 
Шундай қилиб, Лидия муҳим қарор қабул қилиши керак эди. У Исонинг дўстларидан, менинг уйимда қолинглар, деб илтимос қилиши мумкин эди. Шунда қолганлар ҳам Исо ҳақида эшитишарди. Ёки у Павлус ва унинг дўстлари билан хайрлашиши мумкин эди. Ўзини эса савдо билан банд одамдек кўрсатиши мумкин эди. 
Ҳўш, Лидия нима қилди? У Павлусни уйига таклиф қилди. Лидия туфайли шаҳарда кўпчилик Исо ҳақида билиб олишди. 
Худо Лидиядан мамнун бўлди. Шундан сўнг у Худонинг ёрдамчиси бўлди. Бу уни бахтиёр қилди.

Эслайлик
Нима учун Павлус ва дўстлари дарё бўйига боришди?
У ерда қандай одамларни излашди?
Лидия Павлусдан нимани билиб олди?
Лидия қандай қилиб Худонинг ёрдамчиси бўлди?
Лидия тўғри қарор қилдими ёки йўқми?

Ўз қароринг ҳақида ўйлаб кўр
Баъзан болалар ҳам катталардек Худонинг ишини қилишга вақти бўлмайди. Сен хар куни қандай ишлар билан шуғулланасан? Ўзинг ёқтирган қандай ишларга доим вақт топасан? 

Тўғри қарор қилишни ўрган
Қоғозга ўзинг севган ёки бўш вақтингда шуғулланадиган ишларингни ёз ёки чиз. 

Исога хизмат қилишга вақт топиш — доим тўғри қарор ҳисобланади. 

Ибодат
Худойим, хар доим Сенга хизмат қилишга вақт топишимизга ёрдам бер. Биз Сени севамиз. Исо Масиҳ номи билан сўрайман. Омин. 
Қамоқда Худога ҳамду сано 
Ҳаворийлар 16:16–36
Павлус қийин пайтда ҳам Худони улуғладими ёки у хар доим ҳам Худога сажда қилавермасмиди?
Кўп одамлар Павлуснинг ваъзини эшитишни яхши кўрарди. У одамларга Исога ишонишни ўргатарди. Лекин ҳокимиятга интилганлар Худонинг севгисини тушунмасдилар. Павлуснинг ваъзлари уларнинг жаҳлини чиқарар эди. 
Бир куни бир нечта одамлар Павлус ва Силани қамоққа ташлашди. Нима учун? Чунки қамоқда улар одамларга Исо ҳақида айта олмас эдилар.
Павлус ва Сила қамоқда қийналишди. Қамоқ бошлиғи уларни умрбод у ерда қоладиган қилиб қўйди. Қамоқнинг эшик ва ойналарига темир панжара қўйилган эди. Павлус ва Силанинг оёқларига эса занжир солиб қўйишганди. Шунинг учун улар қимирлай олмасдилар. Улар қамоқнинг ифлос полида ўтиришга мажбур эдилар. 
Шундай қилиб, Павлус ва Сила муҳим қарор қабул қилиши керак эди. Улар Худога умид қилишни тўхтатмаслиги мумкин эди. Чунки бу ерда ҳам Худо улар билан бирга эди. Ёки улар тушкунликка тушиб, қайғуришлари мумкин эди. Ҳатто ўз кучлари билан бу ердан чиқишга ҳаракат қилиши мумкин эди. Аммо у ҳолда уларни ўлим кутарди. 
Хўш, Павлус ва Сила нима қилишди? Улар аввалгидек Худога умид қилишни давом эттиришди. Кечаси улар ибодат қилиб, Худони улуғлай бошладилар. Қамоққа тушган хар бир одам уларни эшитди. Шу тариқа улар ҳам Худонинг севгиси ҳақида билиб олишди. 
Тўсатдан ер қимирлаб кетди. Ер шунчалик қаттиқ қимирладики, қамоқхонанинг эшиклари очилиб кетди. Павлус ва Силанинг оёқларида занжирлар ҳам узилди. Қамоқхона қўриқчиси қўрқиб кетди. Лекин Павлус уни тинчлантирди:
— Хавотир олма. Биз шу ердамиз. 
Бу сўзлардан сўнг қўриқчи қандай қилиб гуноҳдан озод бўлиши мумкинлигини сўради. Павлус ва Сила ибодат қилиб, Худони улуғлаганини у ҳам эшитган эди. 
Павлус ва Сила унга Худо ҳақида айтиб бериши мумкинлигини биларди. 
— Исога ишон, У сени қутқаради. 
Қўриқчи имон келтирди! У Павлус ва Силани уйига таклиф қилди. У ерда иккови унинг оиласига Исо ҳақида айтиб беришди. 
Қамоқ қўриқчиси Павлус ва Силани меҳмон қилди. Эрталаб эса уларни озод қилди.
— Боринглар. Энди сизлар озодсизлар.
Худо Павлус ва Силадан мамнун бўлди. Икки дўст ҳам хурсанд эди. Чунки қамоқда ҳам улар Худога ибодат қилди. Улар оғир вақтларда ҳам қайғуриш керакмаслигини билиб олишди. Ўша кеча жуда ажойиб эди!

Эслайлик
Нима учун Павлус ва Силани қамоққа ташлашди?
Қамоқда улар қайғуришдими ёки йўқми?
Павлус ва Сила тўғри қарор қилишдими ёки йўқми?
Қандай қилиб улар қамоқ қўриқчисига ёрдам беришди?

Ўз қароринг ҳақида ўйлаб кўр
Ҳамма нарса нотўғри кетаётган кунларинг бўлганми? Қандай қилиб ибодат ва Худони улуғлаш сенга ёрдам берган? Кейинги сафар қайғурганингда нима қиласан?

Тўғри қарор қилишни ўрган
Ота-онанг билан кучли ёмғирда қолсанг ёки бирор қийинчилик бўлса, нима қилишингни ўйлаб кўр. Балки ҳамду сано ёки Муқаддас Китобдан ҳикоялар айтарсан. 

Энг қийин вазиятларда ҳам Худога сажда қилишимиз керак.

Ибодат
Худойим, энг қийин вазиятларда ҳам биз билан бирга эканлигинг учун раҳмат. Хар доим Сенга сажда қилишимизга ёрдам бер. Исо Масиҳ номи билан сўрайман. Омин. 
Ҳаммага ўргатинг
Ҳаворийлар 18
Апполос ўз устозларига қулоқ солдими? Ёки у, Исо ҳақида кўп нарса билиш шарт эмас, деб ўйлармиди?
Павлус қамоқдан чиққандан сўнг, саёҳат қилишни давом эттирди. У бир жойдан иккинчи жойга бориб, Исо ҳақида гапирарди. 
Бир куни Павлус битта шаҳарга келди. У ерда янги дўстлар топди. Улар Акил ва унинг хотини Прискилла эди. Павлус дўстларининг уйида яшарди. Улар билан бирга чодир тикар эди.
Хар шанба Павлус маъбадга борарди. Маъбадда одамлар Худога ибодат қилишар эди. Маъбадга келадиганларнинг ҳаммаси Худони севарди. Лекин улар Худонинг Ўғли Исо ҳақида ҳеч нарса билишмасди. Павлус уларга Исо ҳақида айтиб берди. 
Баъзилар унга ишонди, баъзилар эса ишонишмади. Кейин Павлус бошқа жойга кўчди. У ерда бир йилдан кўпроқ яшади. Бу вақт давомида у одамларга Исо ҳақида айтди. 
Ниҳоят, Павлус бу шаҳардан кетадиган вақт келди. Худо уни бошқа шаҳарга бориб, Исо ҳақида айтишини хоҳларди. 
Акил ва Прискилла ҳам у билан бирга кетишди. Улар бошқа шаҳарга келишди. Павлус одамларга яна Исо ҳақида айта бошлади, У навбатдаги саёҳатга отланганда, дўстлари бирга боришмади. 
Бир куни Акил ва Прискилла маъбадга келишди. Маъбад улар яшаётган шаҳарда жойлашган эди. У ерда улар ваъз эшитишди. Ваъз қилаётган одамнинг исми Аполлос эди. У жуда яхши устоз эди. Лекин Павлуснинг дўстлари билдиларки, Аполлос Исо ҳақида билмас экан. 
Ваъздан сўнг Акил ва Прискилла у билан суҳбатлашди. Улар Апполосга Исо ҳақида айтдилар. 
Шундай қилиб, Аполлос муҳим қарор қабул қилиши керак эди. У Акил ва Прискилланинг Исо ҳақида айтганини эшитиши мумкин эди. Улардан, менга Исо ҳақида ҳамма нарсани ўргатинглар, деб сўраши мумкин эди. Ёки у Худо ҳақида ҳамма нарсани билишини айтиб, уларни эшитишни истамаслиги мумкин эди. 
Хўш, Аполлос нима қилди? У уларни диққат билан эшитди. Шундан сўнг бошқа шаҳарларга бориб, Исо ҳақида айта бошлади. У одамларга Исонинг кимлигини тушунишга ёрдам берарди. Аполлос уларга дерди:
— Худо сизларга кимнидир юборишини кутяпсизлар. Лекин Худо Исони юбориб бўлган. У сизлар кутаётган Худонинг Ўғли. 
Аполлос туфайли кўп одамлар Исо ҳақида билиб олишди. 
Аполлос Акил ва Прискиллани эшитганидан хурсанд эди. У Худонинг Ўғли ҳақида ҳамма нарсани билиб олди. Кейинроқ Аполлос яхши воиз бўлди!

Эслайлик
Павлус янги дўстларининг уйида қандай иш қиларди?
Павлус билан саёҳатга ким жўнади?
Акил ва Прискилла Аполлосга ким ҳақида айтиб беришди?
Аполлос тўғри қарор қилдими ёки йўқми?
Кейинроқ Аполлос одамларга ким ҳақида айта бошлади?

Ўз қароринг ҳақида ўйлаб кўр
Сен Исо ҳақида нима биласан? Эсингда бўлса, Аполлос катта одам эди. Аммо у ҳам Исо ҳақида кўп нарса билиши керак эди. 

Тўғри қарор қилишни ўрган
Исо ҳақида ўзинг ёқтирган бирор ҳикояни танла. Сўнг ундан бирор янги нарса изла. Кейин қўғирчоқларингни ўтқизиб, уларга шу ҳикояни айтиб бер. Шундан сўнг уни бирор одамга айтиб беришинг мумкин. 

Исо ҳақида кўпроқ билишни исташимиз тўғри қарор ҳисобланади.

Ибодат
Худойим, Исо ҳақида билишимиз мумкин бўлган ҳикоялар учун раҳмат. Устозларимиз учун ҳам миннатдормиз. Улар Муқаддас Китоб нима деяётгани ҳақида билишимизга ёрдам беришади. Исо Масиҳ номи билан. Омин.
Муқаддас Китобдаги тўғри қарор 
қилган қаҳрамонларнинг исми

Эски аҳд
Ҳорун  1
Иброҳим  1
Одам Ато ва Момо Ҳаво  1
Анна  1
Худонинг халқи  1,  2
Бобилликлар  1
Бева аёл ва Илёс  1
Дониёр  1
Довуд  1,  2
Эсов  1
Ёқуб  1,  2
Юнус  1
Йўнатан  1
Юсуф ва унинг ака-укалари  1
Ёшуа  1
Элишай  1
Марям  1
Мусо  1,  2
Нўмон, хотини ва кичкина хизматкори  1
Нуҳ  1
Рут  1
Сора  1
Сулаймон  1
Фиръавн  1

Янги аҳд
Аполлос  1
Дарбадар ўғил  1
Икки чақаси бўлган камбағал аёл  1
Мунажжимлар  1
Қудуқ ёнидаги аёл  1
Хушбўй мойи бор аёл  1
Заккай  1
Исо  1,  2
Лидия  1
Исонинг дўсти Марям  1
Исонинг онаси Марям  1
Павлус  1,  2
Йўқолган қўзини излаган чўпон  1
Чўпонлар  1
Бутрус  1,  2,  3
Бутрус, Идрис, Ёқуб, Юҳанно  1
Римлик юзбоши  1,  2
Самариялик одам  1
Тўма  1